vi khuẩn bạch hầu corynebacterium diphtheriae

Hình dạng và cấu trúc– Corynebacterium diphtheriae là một trực khuẩn gram dương, không sinh nha bào, không có nang, không di động, phình to một đầu giống hình dùi trống hoặc phình 2 đầu

VI KHUẨN BẠCH HẦU

corynebacterium

diphtheriae

MỤC TIÊU

Hình dạng và cấu trúc

– Corynebacterium diphtheriae là một trực khuẩn gram dương, không sinh nha bào, không có nang, không di động, phình to một đầu giống hình dùi trống hoặc phình 2 đầu giống quả tạ

- Kích thước: rộng 0,5-1µm, dài 1-6µm

- Sắp xếp: dạng song song hoặc chụm lại với nhau thành hình chữ V, L, Y hoặc thành chữ nho

Đặc điểm vi sinh

• Sinh hóa:

– glucose (+), maltose (+), galactose (+), dextrin (+) Gas (-), lactose (-),

saccharose (-)

– Nitrate => nitrite

– Indol (+)

– H 2 S(-)

•

Đặc điểm vi sinh

• Độc tố: polypeptid gồm 2 phần

– Phần B: gắn thụ thể chuyên biệt trên tế bào nhạy cảm và phân giải protein

– Phần A: phần hoạt động, đi vào bào tương xúc tác phản ứng ADP-ribosyl => ngăn chặn sự tổng hợp protein

– Độc tố tiết ra nhiều hay ít phụ thuộc vào nồng độ Fe

• 0,14 µg/ml: tiết nhiều

• 0,5 µg/ml: tiết ít

• Kháng nguyên

• Type sinh học (biotype)

Khả năng gây bệnh

Cơ chế

Corynebacterium diphtheriae ( Hô hấp , da, niêm mạc sinh dục, kết mạc mắt)

Viêm họng (Tiết độc tố) Gây độc

LÂM SÀNG

– Chảy nước mũi nhầy

– Màng gỉa màu trắng ngà ở vách mũi

– Đỏ, loét ở cánh mũi và bờ môi trên

LÂM SÀNG

– Đau họng, nôn ói, nuốt đau

– Sốt , khàn giọng

– Khám: Amidan mất bóng, xuất hiện những chấm trắng nhỏtreen bề mặt amidan Về sau trắng ngà với các đốm hoại tử màu xanh đen và lan dần ra xung quanh

LÂM SÀNG

• Bạch hầu thể thanh quản

– Xảy ra thứ phát sau bạch hầu amidan

– Thể bệnh cấp cứu, ko xử lý kịp > tử vong

– Màng giả xuất hiện ở vùng thanh quản

– Diễn tiến qua 3 giai đoạn

• Khàn tiếng

• Khó thở

• Ngạt thở

LÂM SÀNG

– Vết loét da mạn tính không lành vơi màng giả màu xám bẩn

– Thường kết hợp với nhiễm S.aureus, Strep nhóm A

CHẨN ĐOÁN

• Lâm sàng

– Sốt nhẹ

– Viêm amidan, có giả mạc

– Hạch to và sưng vùng cổ

– Nhiễm độc toàn thân

– Khàn giọng và thở co kéo

– Liệt vòm hầu

– Chảy dịch mũi mũ nhày lẫn máu

MiỄN DỊCH

– Kháng độc tố có tác dụng trung hòa độc tố trong máu

– Kháng độc tố không trung hòa được độc tố đã gắn vào mô

THỬ NGHIỆM SCHICK

• Nguyên tắc: độc tố bạch hầu gây phản ứng đỏ da tại chỗ

• Thực hiện:

– Tiêm trong da 0,1ml độc tố bạch hầu có nồng độ thấp 1/50MLD

– Tay đối diện tiêm độc tố bạch hầu đã bị hủy bởi nhiệt độ

– Đọc kết quả 24h, 48h, 7 ngày

• (-): cả 2 tay không đỏ da

• (+): tay thử đỏ da 7 ngày, tay chứng không đỏ da

• (+) giả: cả 2 tay đều đỏ da

CHẨN ĐOÁN VI SINH VẬT

– Nhuộm soi

– Nuôi cấy phân lập

– Thử độc lực

ĐIỀU TRỊ

– BH mũi: 20000UI

– BH họng/thanh quản: 20000-40000UI

– BH ác tính: 80000-120000UI

– Test kết mạc (pha loãng 1/10), tiêm dưới da (pha loãng 1/10-1/100) hoặc nhỏ huyết thanh pha loãng 1/1000 vào vết cào nông ở mặt trước cánh tay

để theo dõi phản ứng

ĐIỀU TRỊ

– Penicillin G: 50000-100000UI/kg/ngày

– Erythromycin: 50mg/kg/ngày

– Sử dụng 10-14 ngày

– BH da: Erythromycin 500mg x 4 lần/ngày x 7 ngày

ĐIỀU TRỊ

thanh quản, biến chứng thần kinh…

PHÒNG NGỪA

– BN đang NT cấp

– BN mắc bệnh lý thần kinh

– Dị ứng với DTP