Thông thường bệnh xuất hiện ở thể thầm lặng thể tiềm ẩn, vì thế việc phát hiện và ngăn ngừa bệnh là rất khó.. Mầm bệnh có thể sống hàng tháng trong chuồng trại, hàng tuần trong nước uống
Trang 1G à v ui c ư ời
Nguyễn Phú Lộc
BỆNH GUMBORO Ở GÀ THỊT
VÀ CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG-TRỊ
Bệnh Gumboro là một trong những bệnh gây
thiệt hại cao trên gà Thông thường bệnh xuất
hiện ở thể thầm lặng (thể tiềm ẩn), vì thế việc
phát hiện và ngăn ngừa bệnh là rất khó Bệnh
do virus tấn công vào cơ quan phòng vệ của cơ
thể (túi Fabricius) Bệnh thường xảy ra vào
mùa hè và đầu mùa mưa
Nguyên nhân
Do Birnavirus gây ra, đặc trưng bởi sự phá huỷ
túi Fabricius Mầm bệnh có thể sống hàng
tháng trong chuồng trại, hàng tuần trong nước
uống, thức ăn, phân.Lứa tuổi gà mắc bệnh cao
nhất từ 2 - 6 tuần tuổi, gà nhỏ hơn có thể mắc
bệnh ở thể tiềm ẩn, không biểu hiện triệu
chứng lâm sàng, nhưng tác động nghiêm trọng
lên hệ miễn dịch làm gà dễ mắc các bệnh
nhiễm khuẩn khác… Tỉ lệ bệnh có thể từ 20 –
30%, tỉ lệ chết từ 5 – 20% nhưng trong một số
trường hợp có thể cao hơn Sau 7 – 10 ngày
phát bệnh, gà nhiễm bệnh có thể qua khỏi và
hồi phục dần Tuy nhiên, do bị suy giảm miễn
dịch nên gà dễ bị phụ nhiễm các vi sinh vật
khác như: E.coli, Salmonella spp., cầu trùng,
Mycoplasma spp, Newcastle virus, IB (viêm phế
quản truyền nhiễm)
Triệu chứng
Thời gian ủ bệnh từ 2 - 3 ngày, bệnh xảy ra đột
ngột, với các triệu chứng như ủ rũ, xù lông, đi
loạng choạng, tiêu chảy, phân có màu trắng
xám và có nhiều nước, gà thường quay đầu lại
mổ vào hậu môn, hậu môn dính đầy phân, gà
bỏ ăn, suy nhược trầm trọng và có thể chết
(Hình 1) Gà bắt đầu chết từ ngày thứ 3 sau khi
phát bệnh và tỉ lệ chết tăng nhanh, sau 5 - 7
ngày thì ngưng, những con còn sống sót sẽ
khỏi bệnh nhưng nếu điều kiện chăn nuôi kém
thì tỉ lệ chết có thể lên đến 30%
Thể lâm sàng
Bệnh thường gặp ở gà trên 3 tuần tuổi với biểu
hiện lông khô, xù, giảm ăn và tiêu chảy Khi
bắt đầu có triệu chứng trên, gà sẽ chết sau 2
đến 3 ngày kế tiếp Sau 4 – 7 ngày, gà chết
cao nhất và sau đó sẽ giảm dần Nếu không có
phụ nhiễm các tác nhân khác (IB , ND, vi
khuẩn,…) gà sẽ bình thường sau 10 ngày
Hình 1 Gà nhiễm Gumboro bị còi cọc, phân trắng, xù lông.
Bình thường
Túi Bursa bị teo
Hình 2 Túi Bursa bình thường và ở bệnh thể tiềm ẩn
Thể cận lâm sàng – thể tiềm ẩn
Có thể gặp ở gà dưới 3 tuần tuổi Triệu chứng không điển hình nhưng do virus gây bệnh có thể phá huỷ hệ miễn dịch làm cho túi Bursa bị teo lại và dễ bị phụ nhiễm hơn Tỉ lệ chết ít hơn thể lâm sàng nhưng do có phụ nhiễm các tác nhân khác như IB, ND, CRD (thường gây chết từ 20 – 30%), cầu trùng, thì tỉ lệ chết cao hơn rất nhiều Trên thực tế đây là thể bệnh thường gặp và nguy hiểm hơn thể lâm sàng Do triệu chứng và bệnh tích không điển hình nên việc chẩn đoán sớm và điều trị bệnh gặp nhiều khó khăn (Hình 2)
Bệnh tích
Cơ ngực và cơ đùi xuất huyết thành từng vệt dài (Hình 3), nơi tiếp xúc giữa dạ dày tuyến
và dạ dày cơ bị xuất huyết Niêm mạc ruột bị tăng tiết dịch Lách có thể hơi sưng và có những chấm xám nhỏ trên bề mặt
Bệnh tích điển hình của bệnh tập trung ở túi Fabricius: Ngày thứ ba sau khi nhiễm trùng, túi Fabricius bắt đầu tăng kích thước, thủy thủng và có màu đỏ, bề mặt phủ một lớp gelatin và có thể xuất huyết Ngày thứ 4, túi Fabricius tăng gấp đôi về kích thước và trọng lượng, sau đó bắt đầu teo dần Ngày thứ 5 túi
Trang 2Fabricius trở lại kích thước bình thường Ngày
thứ 8 có kích thước bằng 1/3 so với bình
thường (Hình 4)
Làm thế nào để loại trừ hoàn toàn bệnh Gumboro?
Bệnh không có thuốc đặc trị, khi đàn gà phát bệnh biện pháp chủ yếu để giảm tỉ lệ chết
là tăng cường sức đề kháng bằng việc nuôi dưỡng, quản lý, chăm sóc và cung cấp vitamin
C (1g pha cho 1 lít nước dùng liên tục 3 – 5
ngày) Khi gà mắc bệnh Gumboro, việc dùng
kháng sinh để điều trị càng làm bệnh trầm trọng và tăng tỉ lệ chết
Virus gây bệnh Gumboro có sức đề kháng cao với các chất sát trùng, nhiệt độ và pH cao
Ở điều kiện thông thường, virus có thể tồn tại trong chuồng trại và các khu vực xung quanh
từ 6 – 12 tháng Virus có thể bị tiêu diệt ở 70°C trong 30 phút, chất sát trùng mang tính kiềm (pH = 12), Glutaraldehyde 15% và Formol 10% (Omnicide hoặc Allcide với tỉ lệ 1:400)
Để phòng chống bệnh Gumboro, các cơ sở chăn nuôi cần biết rõ xuất xứ, nguồn gốc, giống gà đã được tiêm phòng đầy đủ vắc xin để
gà con có đủ kháng thể truyền từ mẹ Đối với
gà con cần chủng ngừa vắc xin theo một lịch trình hợp lý cho từng đàn gà Ngoài ra cần chú
ý thực hiện tốt các biện pháp an toàn sinh học như: cùng đầy chuồng - cùng trống chuồng, ngăn ngừa chuột bọ, côn trùng mang mầm bệnh và hạn chế khách tham quan vào trại
Biểu đồ 1: tần số xuất hiện bệnh Gumboro trên gà thịt
Hình 3 Xuất huyết cơ ức - đùi
Hình 4 Bệnh tích ở túi Fa
Phòng bệnh
- Lần 1: gà 12 – 14 ngày tuổi (cho uống
IBD-LZ228E, Bursa blen, Cevac IBD hoặc Bursavac)
- Lần 2: gà 18 – 21 ngày tuổi (cho uống
IBD-D78 hoặc Bursavac-3)
Cần tiêm phòng cho đàn gà bố mẹ để tạo
miễn dịch thụ động cho gà con trong những
ngày đầu mới nở
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
22
24
26
28
30
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
