Cẩm nang thú y 2 tập
Trang 1D # É N T ° N G C ¶ ò N G C § N G T É C T H @ Y V I å T N A M
( S V S V ) TÜP HUƒN TH@ Y VI£N
TÜP I
Trang 2CÉC NGUY£N NH¢N G¢Y BåNH CHO VÜT NU§I
Trang 3BỈ C»m nang thÛ y vi™n vµ Tµi li÷u h≠Ìng d…n c∏n bỈ tĂp hu†n gĐm 3 tĂp Ư≠Óc in vÌi s˘ giÛp Ứ tµi ch›nh cÒa
ûy ban CỈng ƯĐng Ch©u ¢u
NỈi dung tr◊nh bµy trong BỈ C»m nang
lµ cÒa c∏c t∏c gi∂ vµ kh´ng
th” hi÷n b†t k˙ quan Ưi”m nµo
cÒa ûy ban
the Commission of the European
Communities
The content has been prepared by the authors, and does not represent any opinion of the Commission
Trang 4ThÛ y vi™n c„ ch¯c n®ng quan tr‰ng nh≠ c∏c nh©n vi™n thÛ y phÙ trÓ Th´ng th≠Íng, thÛ
y vi™n lµ nh˜ng ng≠Íi mµ ng≠Íi ch®n nu´i, Æ∆c bi÷t lµ hÈ ch®n nu´i nh·, mÍi Æ’n tr≠Ìcti™n khi gia sÛc bfi Ëm Ng≠Íi ch®n nu´i mong chÍ dfich vÙ thÛ y c„ ch†t l≠Óng t≠¨ng x¯ngvÌi chi ph› mµ h‰ b· ra Ngoµi ra, ThÛ y vi™n cÚng lµ mÈt bÈ phÀn quan tr‰ng cÒa NgµnhThÛ y Nhµ n≠Ìc trong nÁ l˘c khËng ch’ c∏c dfich b÷nh ÆÈng vÀt c„ t«m quan tr‰ng ÆËivÌi cÈng ÆÂng
Th´ng th≠Íng, sau khi Æ≠Óc tÀp hu†n s¨ bÈ, ThÛ y vi™n sœ th˘c hi÷n mÈt sË dfich vÙ thÛ
y h’t s¯c c¨ b∂n tπi Æfia ph≠¨ng Tuy nhi™n c´ng t∏c tÀp hu†n cfln g∆p kh„ kh®n, chºnghπn nh≠ ng©n s∏ch Nhµ n≠Ìc dµnh cho c´ng t∏c tÀp hu†n cfln hπn ch’; thÍi gian thÛ yvi™n c„ th” dµnh cho vi÷c h‰c tÀp, thi’u ch≠¨ng tr◊nh tÀp hu†n th›ch hÓp vµ thi’u c∏n bÈtÀp hu†n gi·i cÚng lµ mÈt trong sË nh˜ng y’u tË hπn ch’ trong c´ng t∏c nµy
Sau khi nghi™n c¯u vµ Æ∏nh gi∏ t◊nh h◊nh th˘c t’, D˘ ∏n "T®ng c≠Íng c´ng t∏c ThÛ y Vi÷tNam thuÈc CÙc ThÛ y vµ BÈ N´ng nghi÷p vµ Ph∏t tri”n n´ng th´n, vµ CÈng ÆÂng Ch©u
¢u, Æ∑ Æ≠a ra mÈt sË chÒ Æ“ c«n tÀp hu†n Do t›nh ch†t hπn ch’ v“ thÍi gian cÚng nh≠kh∂ n®ng ti’p thu cÒa thÛ y vi™n, c∏c nÈi dung Æ≠Óc Æ≠a ra chÿ phÔ hÓp vÌi thÍi gian tÀph†n kh´ng qu∏ 14 ngµy NÈi dung vµ ng´n ng˜ sˆ dÙng trong tµi li÷u nµy chÛ tr‰ng Æ’ntr◊nh ÆÈ h‰c v†n cÒa thÛ y vi™n vµ kh´ng Æ“ cÀp nhi“u Æ’n c∏c thuÀt ng˜ chuy™n m´nthÛ y
D≠Ìi s˘ gi∏m s∏t cÒa Dr.Astrid Tripodi - Chuy™n gia Dfich vÙ ThÛ y c¨ sÎ, cuÂn C»m nangTÀp hu†n ThÛ y vi™n Æ≠Óc Thπc s‹ Tπ Ng‰c S›nh (Trung t©m Nghi™n c¯u gia c«m VπnPhÛc thuÈc Vi÷n Ch®n nu´i QuËc gia) Thπc s‹ Hoµng H∂i H„a vµ TS Tr«n Thanh V©n(Tr≠Íng ßπi h‰c N´ng l©m Th∏i Nguy™n) bi™n soπn Hoµn chÿnh bi™n soπn cfln c„ s˘tham gia t≠ v†n cÒa TS BÔi Qu˝ Huy, nguy™n Tr≠Îng phflng Dfich t‘ CÙc ThÛ y Ph«nlÌn nÈi dung tµi li÷u nµy Æ∑ Æ≠Óc thˆ nghi÷m qua th˘c t’ tÀp hu†n cÔng vÌi c∏c c∏n bÈthÛ y Î tÿnh Lπng S¨n
D˘ ∏n "T®ng c≠Íng c´ng t∏c ThÛ y Vi÷t Nam" ch©n thµnh c∂m ¨n nh˜ng Æ„ng g„p tr˘cti’p ho∆c gi∏n ti’p cho vi÷c ph∏t hµnh cuËn s∏ch nµy, c∂m ¨n CÈng ÆÂng Ch©u ¢u Æ∑
hÁ trÓ tµi ch›nh cho cuËn s∏ch CuËn s∏ch nµy sœ lµ tµi li÷u phÔ hÓp cho nh˜ng ng≠Íilµm c´ng t∏c tÀp hu†n vÀn dÙng vµ bÊ sung nh˜ng v†n Æ“ mÌi phÔ hÓp
Hµ NÈi, ngµy 15/4/2002
ßÂng Gi∏m ÆËc D˘ ∏n QuËc gia ßÂng Gi∏m ÆËc D˘ ∏n Ch©u ¢u CÙc Tr≠Îng CÙc ThÛ y
Trang 5Vietnam is to help consolidate Vietnam's transition towards a maket economy, whilstpromoting sustained growth and sustainable development and mitigating the socialeffects of this transition.
EC development co-operation gives priority to the protection of the environment andnatural resources (in particular tropical forests), sustainable development of the ruralsector and improvement of food security levels and support to social sectors affected bythe transition to a market economy - mainly health and human resources
EC economic co-operation is devised to improve the economic, legal and socialenvironment for the private sector, including small and medium enterprises, to supportno-going economic and administrative reforms and to promote the integration of Vietnaminto regional and global economic frameworks
The EC Delegation opened officially in 1996 and since then programmes for about 230million Euro have been, or are being, implemented For the period 2002 - 2006 a budget
of 162 million Euro has been allocated in grant assistance to Vietnam
CóNG ߤNG CH¢U ¢U VÔ VIơT NAM
MÙc ti™u c¨ b∂n cÒa chi’n l≠Óc hÓp t∏c cÒa CỈng ƯĐng ch©u ¢u (EC) lµ giÛp Ứ cÒng cỊqu∏ tr◊nh chuy”n ƯÍi cÒa Vi÷t Nam sang n“n kinh t’ thfi tr≠Íng trong khi thÛc Ư»y ph∏ttri”n b“n v˜ng vµ hπn ch’ t∏c ƯỈng v“ m∆t x∑ hỈi cÒa qu∏ tr◊nh chuy”n ƯÍi nµy
HÓp t∏c ph∏t tri”n cÒa CỈng ƯĐng ch©u ¢u ≠u ti™n b∂o v÷ m´i tr≠Íng vµ c∏c nguĐn thi™nnhi™n (Ư∆c bi÷t lµ rıng nhi÷t Ừi), ph∏t tri”n b“n v˜ng khu v˘c n´ng th´n, n©ng cao m¯c
an toµn l≠¨ng th˘c vµ h trÓ c∏c l‹nh v˘c trong x∑ hỈi chfiu ∂nh h≠Îng cÒa qu∏ tr◊nhchuy”n ƯÍi sang n“n kinh t’ thfi tr≠Íng - chÒ y’u lµ nguĐn nh©n l˘c vµ y t’
HÓp t∏c kinh t’ cÒa CỈng ƯĐng ch©u ¢u Ư≠Óc x©y d˘ng Ư” hoµn thi÷n m´i tr≠Íng ph∏pl˝, kinh t’ vµ x∑ hỈi cho khu v˘c t≠ nh©n, k” c∂ c∏c doanh nghi÷p vıa vµ nh·, h trÓ c´ngcuỈc c∂i c∏ch hµnh ch›nh vµ kinh t’ Ưang ti’n hµnh vµ thÛc Ư»y Vi÷t Nam hỈi nhĂp vµon“n kinh t’ toµn c«u vµ n“n kinh t’ khu v˘c
Ph∏i Ưoµn Ch©u ¢u ch›nh th¯c khai tr≠¨ng tı n®m 1996 vµ k” tı Ư„ c∏c ch≠¨ng tr◊nh vÌitÍng kinh ph› kho∂ng 230 tri÷u Euro Ư∑ ho∆c Ưang Ư≠Óc th˘c hi÷n Kho∂n ng©n s∏ch 162tri÷u Euro Ư∑ Ư≠Óc h trÓ Vi÷t Nam cho giai Ưoπn tı 2002 - 2006
Trang 6team led by Dr Astrid Tripodi (SVSV Project), with Mr Ta Ngoc Sinh, Mr Hoang Hai Hoaand Mr Bui Thanh Van.
Acknowledgement is also given to Mr Do Huu Dung (SVSV Project) and Dr Bui Quy Huy(formerly of DAH) for proof reading and text contributions
Thanks is extended for the use of illustrations, which were kindly made available from thefollowing sources (figure reference numbers):
JICA: 9.1, 10.1, 10.2, 14.1, 14.2, 17.1, 17.2, 20.2, 22.2, 28.1, 29.1
CTVM Archives, University of Edinburgh, UK: 30.3, 32.1
Martyn Edelsten, University of Edinburgh, UK: 32.2
A Tripodi: 1.1, 2.2, 5.1, 7.1, 7.2, 7.3, 8.1, 8.2, 11.1, 12.1, 12.2, 13.1, 13.2, 19.1, 19.2,19.3, 19.4, 20.1, 21.1, 23.1, 23.2, 25.1, 28.2, 28.3, 30.1, 30.2, 33.1, 36.1
LòI CÅM •N
CuËn c»m nang ThÛ y vi™n vµ Tµi li÷u h≠Ìng d…n c∏n bÈ tÀp hu†n Æ≠Óc nh„m c∏n bÈ c¨
sÎ do bµ Astrid Tripodi - tr≠Îng nh„m (D˘ ∏n T®ng c≠Íng n®ng l˘c ThÛ y), vµ c∏c ´ng
Tπ Ng‰c S›nh, Hoµng H∂i H„a, BÔi Thanh V©n x©y d˘ng vµ bi™n soπn
Trang 7TÀp I M|C L|C
H≠Ìng d…n c∏n bÈ tÀp hu†n 1
Chuy™n Æ“ 1 : C∏c nguy™n nh©n g©y b÷nh cho vÀt nu´i 9
Chuy™n Æ“ 6 : ß∆c Æi”m sinh l˝ - gi∂i ph…u cÒa gµ vµ c∏ch mÊ kh∏m 43
Chuy™n Æ“ 24 : Chu»n Æo∏n ph©n bi÷t 5 b÷nh quan tr‰ng Î lÓn 149
Chuy™n Æ“ 26 : HÈi ch¯ng ÿa ch∂y Î lÓn con 165 Chuy™n Æ“ 27 : MÈt sË Æ∆c Æi”m sinh l˝ - gi∂i ph…u cÒa tr©u bfl vµ c∏ch xˆ l˝ 169
ch≠Ìng h¨i dπ c·
Chuy™n Æ“ 29 : B÷nh tÙ huy’t trÔng tr©u bfl 181 Chuy™n Æ“ 30 : B÷nh k˝ sinh trÔng Î tr©u bfl 187
Trang 8H≠Ìng d…n cho c∏n bÈ tÀp hu†n
H≠Ìng d…n cho c∏n bÈ tÀp hu†n
I H¶õNG D√N S^ D|NG Bó TÄI LIåU TÜP HUƒN TH@ Y VI£N
BÈ tµi li÷u tÀp hu†n thÛ y vi™n nµy Æ≠Óc bi™n soπn d˘a tr™n c¨ sÎ c∏c ch≠¨ng tr◊nh tÀphu†n Æ∑ Æ≠Óc D˘ ∏n "T®ng c≠Íng c´ng t∏c thÛ y Vi÷t Nam" thˆ nghi÷m tπi tÿnh Lπng S¨n.VÌi mÙc Æ›ch cung c†p cho c∏c c∏n bÈ cÒa c∏c Chi cÙc ThÛ y c∏c tÿnh - nh˜ng ng≠Íi Æ∑
vµ Æang ti’n hµnh tÀp hu†n cho thÛ y vi™n - mÈt c´ng cÙ phÔ hÓp cho vi÷c gi∂ng dπy tπituy’n c¨ sÎ, nh„m bi™n soπn Æ∑ l˘a ch‰n nh˜ng b÷nh th≠Íng g∆p nh†t, nh˜ng k¸ n®ngc«n thi’t nh†t ÆËi vÌi mÈt thÛ y vi™n Æ” Æ≠a vµo nÈi dung gi∂ng dπy BÈ s∏ch nµy gÂm
36 chuy™n Æ“, Æ≠Óc chia thµnh 7 ph«n ch›nh: Ph«n Æπi c≠¨ng, b÷nh gia c«m, b÷nh lÓn,b÷nh tr©u bfl, b÷nh ng˘a, mÈt sË b÷nh truy“n nhi‘m nguy hi”m chung gi˜a gia sÛc vµng≠Íi, vµ mÈt sË thÒ thuÀt thÛ y c¨ b∂n
Xät Æ’n t›nh hi÷u qu∂ cÒa h◊nh th¯c tÀp hu†n thÛ y vi™n n™n trong khu´n khÊ c∏c nÈidung Æ“ cÀp trong bÈ s∏ch nµy, thÍi gian d˘ ki’n cho ch≠¨ng tr◊nh sœ lµ 20 ngµy vµ c∏cbuÊi tÀp hu†n c∏ch nhau tı 2-3 tu«n, ngh‹a lµ sœ c«n h¨n 1 n®m Æ” c„ th” hoµn thµnh
36 chÒ Æ“ trong ch≠¨ng tr◊nh tÀp hu†n MÁi buÊi tÀp hu†n c«n c„ hai c∏n bÈ tÀp hu†n Æ”
hÁ trÓ l…n nhau
BÈ s∏ch tÀp hu†n thÛ y vi™n gÂm c∏c ph«n sau:
- C»m nang thÛ y vi™n
- BÈ c©u h·i ki”m tra vµ Æ∏p ∏n
- B∂ng lÀt (Flipcharts, khÊ gi†y A4)
- BÈ ∂nh minh hoπ
C»m nang thÛ y vi™n ch¯a c∏c nÈi dung tÀp hu†n C∏n bÈ tÀp hu†n sˆ dÙng ph«n
nµy trong qu∏ tr◊nh tÀp hu†n H‰c vi™n cÚng c«n Æ≠Óc ph∏t ph«n tµi li÷u giËng nh≠ vÀy
BÈ c©u h·i ki”m tra vµ Æ∏p ∏n gÂm c∏c c©u h·i ki”m tra dµnh ri™ng cho tıng chÒ Æ“
t≠¨ng ¯ng trong ph«n tµi li÷u, ÆÂng thÍi c„ Æ∏p ∏n kÃm theo C∏n bÈ tÀp hu†n c«n tocopy c∏c c©u h·i ki”m tra vµ ph∏t cho c∏c h‰c vi™n vµo Æ«u mÁi buÊi h‰c Æ” ki”m traki’n th¯c cÒa h‰c vi™n ÆËi vÌi bµi h‰c tr≠Ìc Æ„ Vi÷c ch†m bµi n™n ti’n hµnh ngay trongbuÊi h‰c Æ„ vµ tr∂ bµi cho h‰c vi™n vµo cuËi mÁi buÊi tÀp hu†n
pho-B∂ng lÀt (Flip-charts) gÂm mÈt tÀp hÓp nh˜ng m…u b∂ng lÀt, lµ loπi trÓ hu†n cÙ Æ≠Óc
sˆ dÙng h’t s¯c phÊ bi’n vµ Æem lπi hi÷u qu∂ cao trong c∏c loπi h◊nh tÀp hu†n tπi c¨ sÎ.C∏n bÈ tÀp hu†n sœ d˘a tr™n nh˜ng m…u b∂ng lÀt nµy Æ” s∂n xu†t bÈ b∂ng lÀt khÊ lÌn(60 x 85cm) Æ” dÔng trong gi∂ng dπy (Xem ph«n 5 -TrÓ hu†n cÙ)
BÈ ∂nh minh hoπ lµ mÈt bÈ ∂nh minh hoπ tri÷u ch¯ng b÷nh t›ch Æi”n h◊nh cÒa c∏c
b÷nh Nh˜ng ∂nh kÃm theo bÈ s∏ch nµy Æ≠Óc in cÏ lÌn, c∏n bÈ tÀp hu†n sˆ dÙng tr˘cti’p nh˜ng ∂nh nµy trong qu∏ tr◊nh tÀp hu†n mµ kh´ng c«n ph∂i ph„ng to
II NH~NG H¶õNG D√N CHUNG KHI TI⁄N HÄNH TÜP HUƒN
1 Tπo Æi“u ki÷n h‰c tÀp
C∏n bÈ tÀp hu†n c«n ph∂i lµm g◊?
Tr≠Ìc khi bæt Æ«u ch≠¨ng tr◊nh tÀp hu†n, c∏n bÈ tÀp hu†n ph∂i c„ b≠Ìc Æ∏nh gi∏ t◊mhi”u v“ h‰c vi™n Ph∂i t◊m hi”u xem h‰ lµ ai, bao nhi™u tuÊi, tı Æ©u Æ’n, h‰ lµm c´ng vi÷c
Trang 98 H≠Ìng d…n cho c∏n bỈ tĂp hu†n
g◊ vµ h‰ c„ nu´i gia sÛc, gia c«m kh´ng, tr◊nh ƯỈ v®n ho∏ nh≠ th’ nµo C∏n bỈ tĂp hu†nc«n t◊m hi”u xem c∏c h‰c vi™n c„ th” lµm Ư≠Óc nh˜ng g◊ v“ chuy™n m´n rĐi vµ h‰ hi”ubi’t nh≠ th’ nµo v“ ch®n nu´i vµ thÛ y
Vi÷c khuy’n kh›ch h‰c vi™n t˘ n„i v“ b∂n th©n h‰ vµ nh˜ng kho∏ h‰c chuy™n m´n mµtr≠Ìc Ư„ Ư∑ tham gia lµ Ưi“u r†t quan tr‰ng ßi“u nµy kh´ng chÿ giÛp cho c∏n bỈ tĂp hu†nhi”u r‚ h¨n v“ c∏c h‰c vi™n mµ cfln cho phôp h‰c vi™n chia sŒ vµ so s∏nh nh˜ng kinhnghi÷m cÒa h‰ Tı Ư„, sœ kh´ng chÿ nưm bưt Ư≠Óc tr◊nh ƯỈ cÒa tıng ng≠Íi mµ cfln bi’tƯ≠Óc rªng h‰c vi™n mong muỊn h‰c Ư≠Óc g◊ trong kho∏ h‰c nµy C∏n bỈ tĂp hu†n c„ th”
sœ nhĂn th†y rªng do Ưa sỊ c∏c h‰c vi™n xu†t th©n tı n´ng th´n n™n mỈt sỊ ng≠Íi c„bi”u hi÷n b∂o thÒ vµ c„ lœ th›ch c∑i l˝ h¨n nh˜ng ng≠Íi kh∏c C∏n bỈ tĂp hu†n kh´ng n™n
cỊ tranh c∑i vÌi nh˜ng ng≠Íi nh≠ vĂy nh≠ng c«n nhĂn bi’t h‰, vµ sœ ph∂i d«n d«n thayƯÍi quan Ưi”m cÒa h‰ trong qu∏ tr◊nh di‘n ra kho∏ h‰c th´ng qua c∏ch ch¯ng minh.Trong nh˜ng ph«n Ư«u cÒa kho∏ h‰c, c∏n bỈ tĂp hu†n cÚng c«n ph∂i nưm bưt Ư≠Óckh∂ n®ng Ư‰c vµ vi’t cÒa h‰c vi™n C„ tr≠Íng hÓp ng≠Íi ta Ư∑ h‰c trung h‰c rĐi nh≠ngc∏c k¸ n®ng Ư‰c vi’t v…n kh´ng tỊt C«n ph∂i c„ k¸ n®ng Ư‰c vµ vi’t th˘c s˘ vµ c∏n bỈtĂp hu†n ph∂i Ư≠a vµo trong nh˜ng ph«n Ư«u cÒa kho∏ h‰c c∏ch th¯c ki”m tra tıng ng≠Íiv“ nh˜ng k¸ n®ng nµy C„ th” quy’t Ưfinh ki”m tra tr˘c ti’p v“ nh˜ng k¸ n®ng nµy nh≠ngcÚng c„ th” c„ th” Ư∏nh gi∏ kh∂ n®ng cÒa h‰c vi™n bªng c∏ch tham gia vµo nh˜ng cuỈcth∂o luĂn nh„m
Ph∂i bi’t ch›nh x∏c h‰c vi™n c«n Ư≠Óc tĂp hu†n v“ nh˜ng l‹nh v˘c nµo vµ ph∂i lµm r‚mỈt c∏ch ch›nh x∏c rªng ng≠Íi ta mong ƯÓi h‰c vi™n sœ h‰c Ư≠Óc c∏i g◊ Ph«n Ư«u cÒamÂi bµi h‰c trong cuỊn s∏ch nµy lµ MÙc ti™u cÒa bµi h‰c, trong Ư„ n™u ra rªng h‰c vi™nmong ƯÓi sœ h‰c Ư≠Óc g◊ ho∆c c„ kh∂ n®ng lµm Ư≠Óc g◊ sau khi hoµn t†t bµi h‰c Ư„ C∏n bỈ tĂp hu†n c«n chu»n bfi thĂt k¸ l≠Ïng trÓ hu†n cÙ (nh˜ng vĂt dÙng h trÓ vi÷cgi∂ng dπy) Ư” qua Ư„ giÛp h‰c vi™n th˘c hµnh nh˜ng k¸ n®ng Ư≠Óc h‰c ß©y lµ c´ng vi÷cƯfli h·i ph∂i Ư«u t≠ nhi“u thÍi gian nh≠ng h’t s¯c quan tr‰ng, quy’t Ưfinh s˘ thµnh c´ngcÒa buÍi tĂp hu†n Ph∂i chu»n bfi c∏c bµi tĂp mµ qua Ư„ giÛp h‰c vi™n lµm Ư≠Óc nh˜ngnỈi dung theo y™u c«u cÒa bµi h‰c C«n ph∂i tπo cho h‰c vi™n nhi“u c¨ hỈi th˘c hµnh v“k¸ thuĂt Th´ng th≠Íng th◊ kh„ c„ ƯỈng vĂt Ư” th˘c nghi÷m nh≠ng c„ th” mua ƯỈng vĂt
Î chÓ vµ dÔng trong tĂp hu†n sau Ư„ lπi b∏n Ưi MỈt sỊ ng≠Íi ch®n nu´i c„ th” sœ ƯĐng
˝ Ư” h‰c vi™n h‰c vµ th˘c tĂp tr™n ƯỈng vĂt cÒa h‰
ßi“u ki÷n h‰c tĂp
ß” tπo Ưi“u ki÷n thuĂn lÓi cho vi÷c th˘c hi÷n mỈt ch≠¨ng tr◊nh tĂp hu†n, c∏n bỈ tĂphu†n c«n ph∂i lĂp k’ hoπch gi∂ng dπy, thu x’p cho vi÷c th˘c hµnh vµ c∏c dÙng cÙ kh∏cthĂt c»n thĂn ß” lµm Ư≠Óc Ưi“u Ư„, ng≠Íi c∏n bỈ tĂp hu†n c«n l≠u ˝ mỈt sỊ Ưi”m li™nquan sau:
ßi”m th¯ nh†t c«n xem xôt lµ c∏c h‰c vi™n Ư“u lµ xu†t th©n tı n´ng th´n vµ h«u h’tƯ“u quen thuỈc vÌi ch®n nu´i gia sÛc Trong nhi“u tr≠Íng hÓp h‰c vi™n c„ nh˜ng c∏chth¯c cÒa ri™ng m◊nh v“ ch®m s„c vµ ch˜a b÷nh gia sÛc Ư≠Óc truy“n tı Ửi nµy qua Ửikh∏c MỈt sỊ trong nh˜ng ph≠¨ng ph∏p nµy Ư∑ Ư≠Óc t›ch tÙ th´ng qua th˘c t’ vµ h˜u ›chtrong khi nh˜ng ph≠¨ng ph∏p kh∏c th◊ ›t nh†t cÚng lµ v´ dÙng n’u kh´ng muỊn n„i lµ c„hπi C∏n bỈ tĂp hu†n n™n khuy’n kh›ch h‰c vi™n th∂o luĂn nh˜ng ph≠¨ng ph∏p kh∏cnhau Ưang Ư≠Óc sˆ dÙng tπi Ưfia ph≠¨ng m◊nh N™n th∂o luĂn v“ nh˜ng ph≠¨ng ph∏p nµy
vµ khen ngÓi nh˜ng ph≠¨ng ph∏p h˜u ›ch C∏n bỈ tĂp hu†n ph∂i ch¯ng minh lÓi ›ch cÒaph≠¨ng ph∏p mµ m◊nh mong muỊn h‰c vi™n h‰c vµ th´ng qua th˘c hµnh vµ th∂o luĂn,
Trang 10H≠Ìng d…n cho c∏n bÈ tÀp hu†n
khuy’n kh›ch h‰c vi™n ∏p dÙng nh˜ng ph≠¨ng ph∏p mÌi h‰c Æ≠Óc Theo c∏ch nµy, h‰cvi™n Æ≠Óc khuy’n kh›ch t˘ quy’t Æfinh ph≠¨ng ph∏p nµo c„ lÓi H‰c vi™n chÿ c„ th” h‰cÆ≠Óc c∏c k¸ n®ng n’u h‰ c„ c¨ hÈi th˘c hµnh nhi“u l«n d≠Ìi s˘ h≠Ìng d…n cÒa c∏n bÈtÀp hu†n V◊ th’ c∏n bÈ tÀp hu†n ph∂i thµnh thπo v“ loπi h◊nh tÀp hu†n nµy ßi“u thi’ty’u lµ c∏n bÈ tÀp hu†n vµ c¨ quan tÊ ch¯c tÀp hu†n ph∂i chu»n bfi nh˜ng ph≠¨ng ti÷n Æ”h‰c vi™n c„ th” h‰c theo c∏ch nµy
C∏n bÈ tÀp hu†n c«n chu»n bfi dÙng cÙ trÓ gi∂ng phÔ hÓp vµ tπo Æi“u ki÷n cho h‰cvi™n ti’p cÀn vÌi gia sÛc Æ” h‰ th˘c hµnh c∏c k¸ n®ng h‰c Æ≠Óc ßËi vÌi mÈt sË k¸ n®ngc„ th” th˘c hµnh mµ kh´ng c«n Æ’n ÆÈng vÀt sËng, chºng hπn nh≠ th˘c hµnh k¸ n®ngti™m bªng c∏ch ti™m vµo qu∂ cam, gia sÛc ch’t ho∆c thfit, tr≠Ìc khi th˘c tÀp tr™n ÆÈng vÀtsËng C∏n bÈ tÀp hu†n ph∂i chu»n bfi tr≠Ìc gia sÛc non (b™, lÓn con) Æ” h‰c vi™n th˘c tÀpthi’n vµ gia sÛc tr≠Îng thµnh Æ” th˘c tÀp c∏ch cË Æfinh gia sÛc
C∏n bÈ tÀp hu†n c«n chu»n bfi mÈt sË trÓ hu†n cÙ nh≠ tranh vœ khÊ lÌn vµ c∏c m…uvÀt Ph∂i cho h‰c vi™n xem nh˜ng dÙng cÙ thÛ y quan tr‰ng, chºng hπn nh≠ k◊m thi’n,ngay c∂ khi vµo thÍi Æi”m Æ„ h‰ ch≠a th” c„ dÙng cÙ Æ„ v◊ c„ th” sau nµy h‰ lπi c„ Æ≠Ócnh˜ng dÙng cÙ Æ„
2 ß∏nh gi∏ s˘ ti’n bÈ cÒa h‰c vi™n
C∏n bÈ tÀp hu†n ph∂i x∏c Æfinh c∏ch th¯c lµm th’ nµo Æ” Æ∏nh gi∏ kh∂ n®ng cÒa h‰cvi™n vÌi vi÷c th˘c hi÷n nh˜ng c´ng vi÷c cÙ th” Th´ng th≠Íng n™n ki”m tra c∏c k¸ n®ngcÒa h‰c vi™n vµo Æ«u mÁi bµi h‰c vµ vµo cuËi kho∏ h‰c C∏ch tËt nh†t Æ” Æ∏nh gi∏ lµxem c∏ch h‰c vi™n th˘c hi÷n mÈt c´ng vi÷c cÙ th” vµ ÆËi chi’u vÌi mÈt danh mÙc nh˜ngy™u c«u Æ∑ Æ≠Óc c∏n bÈ tÀp hu†n chu»n bfi tr≠Ìc khi bæt Æ«u kho∏ h‰c ß” lµm Æ≠Óc vi÷cnµy, nh†t lµ ÆËi vÌi nh˜ng nÈi dung ph¯c tπp, th◊ c«n ph∂i chia nh· thµnh nh˜ng c´ngvi÷c ri™ng rœ, ƨn gi∂n h¨n Sau Æ„ c∏n bÈ tÀp hu†n ph∂i x∏c Æfinh m¯c ÆÈ th˘c hi÷n c„th” ch†p nhÀn Æ≠Óc ÆËi vÌi mÁi ph«n cÒa c´ng vi÷c Æ„ N’u h‰c vi™n kh´ng Æπt Æ≠Ócm¯c ÆÈ y™u c«u th◊ c∏n bÈ tÀp hu†n ph∂i gi∂i th›ch tπi sao anh hay chfi †y Æ∑ kh´ng lµmÆÛng vµ sau Æ„ tπo c¨ hÈi cho h‰c vi™n Æ„ th˘c hµnh lπi nh˜ng ph«n nµy trong c´ng vi÷ctÊng qu∏t Æ„ C«n ph∂i nhÌ rªng vi÷c h·i h‰c vi™n rªng h‰ sœ th˘c hi÷n c´ng vi÷c Æ„ nh≠th’ nµo vµ rÂi nhÀn Æ≠Óc c©u tr∂ lÍi Î dπng bµi vi’t hay tr∂ lÍi mi÷ng Æ“u kh´ng ph∂i lµmÈt c∏ch Æ∏nh gi∏ tho∂ Æ∏ng Vi÷c h·i nh≠ vÀy kh´ng ph∂i lµ c∏ch c„ th” ki”m tra kh∂n®ng th˘c hi÷n mÈt c´ng vi÷c th˘c t’ cÒa h‰c vi™n
Sau mÈt qu∏ tr◊nh h‰c tÀp h‰c vi™n sœ c„ kh∂ n®ng cho chÛng ta bi’t li÷u c„ mÙc ti™unµo Æ„ c«n ph∂i thay ÆÊi hay Æ∑ bfi b· qu™n, li÷u c„ c«n Æ≠a ra mÙc ti™u mÌi hay kh´ng,
vµ li÷u nh˜ng bµi ki”m tra Æ„ c„ tho∂ Æ∏ng hay kh´ng H‰c vi™n cÚng sœ c„ kh∂ n®ngÆ∏nh gi∏ li÷u c∏c Æi“u ki÷n h‰c tÀp c„ tho∂ Æ∏ng hay c«n ph∂i thay ÆÊi Theo c∏ch nµyc∏n bÈ tÀp hu†n sœ c„ th” c∂i ti’n ch≠¨ng tr◊nh cho th›ch hÓp
Nh˜ng nÈi dung ƨn gi∂n vµ nÈi dung ph¯c tπp
N™n tr≠Ìc ti™n bæt Æ«u tÀp hu†n vÌi nh˜ng nÈi dung ƨn gi∂n tr≠Ìc khi bæt Æ«u vÌinh˜ng nÈi dung ph¯c tπp h¨n C«n ph∂i chia nÈi dung ph¯c tπp thµnh nhi“u nÈi dung ƨngi∂n vµ d…n dæt h‰c vi™n qua tıng nÈi dung nµy N’u vi÷c tÀp hu†n vµ Æ∏nh gi∏ d˘a tr™nn“n t∂ng nµy th◊ sœ d‘ x∏c Æfinh Æ≠Óc nh˜ng v†n Æ“ kh„ kh®n mµ h‰c vi™n c„ th” v†pph∂i vµ cho phäp th˘c hµnh th™m Æ” c„ th” Æπt Æ≠Óc m¯c ÆÈ y™u c«u Sˆ dÙng ph≠¨ngph∏p nµy cÚng sœ giÛp ›ch cho c∏n bÈ tÀp hu†n tr≠Ìc khi ti’p tÙc tÀp hu†n trong nh˜ngl«n sau ßÂng thÍi cÚng c„ th” bi’t Æ≠Óc nh˜ng k¸ n®ng nµo h‰c vi™n ch≠a Æ≠Óc th˘chµnh Æ” tπo c¨ hÈi cho h‰ bÊ tÛc ho∆c th˘c hµnh th™m sau Æ„
Trang 1110 H≠Ìng d…n cho c∏n bỈ tĂp hu†n
Ph∏t tri”n kh∂ n®ng h‰c cÒa h‰c vi™n
C∏n bỈ tĂp hu†n c«n giÛp Ứ h‰c vi™n Ư” h‰ trÎ thµnh "ng≠Íi t˘ h‰c", c„ ngh‹a lµ h‰ t˘h‰c, ƯỈc lĂp vÌi c∏n bỈ tĂp hu†n, th´ng qua vi÷c dÔng s∏ch vÎ vµ kinh nghi÷m cÒa h‰.ß” sˆ dÙng Ư≠Óc s∏ch vÎ h‰c vi™n c«n c„ kh∂ n®ng Ư” Ư‰c vµ hi”u s∏ch MỈt sỊ h‰c vi™n
sœ muỊn Ư≠Óc h‰c theo ki”u h‰c tr™n lÌp mµ h‰ cfln nhÌ khi cfln Ưi h‰c phÍ th´ng vµ muỊnc∏n bỈ tĂp hu†n n„i cho h‰ bi’t m‰i th¯ Kh´ng n™n sˆ dÙng c∏ch h‰c nµy vµ c∏n bỈ tĂphu†n ph∂i d«n d«n tıng b≠Ìc lµm cho nh˜ng h‰c vi™n nh≠ vĂy t˘ h‰c Ưi“u g◊ Ư„
H‰c vi™n ph∂i bi’t t›nh to∏n Ư” c„ th” lµm c∏c phôp to∏n Ư¨n gi∂n vµ l≠u gi˜ c∏c ghichôp C∏n bỈ tĂp hu†n n™n k’t hÓp sỊ h‰c vµo kho∏ h‰c Ư” Ư∂m b∂o rªng h‰c vi™n c„th” lµm Ư≠Óc c∏c phôp to∏n Ư¨n gi∂n c«n thi’t cho c´ng vi÷c cÒa m◊nh
C∏c k¸ n®ng kh∏c mµ h‰c vi™n sœ c«n Ư’n lµ nh˜ng k¸ n®ng v“ x∑ hỈi, c„ ngh‹a lµkh∂ n®ng tπo quan h÷ vÌi nh˜ng ng≠Íi kh∏c H‰c vi™n c«n bĐi Ưưp kh∂ n®ng lưng ngheng≠Íi kh∏c mỈt c∏ch t´n tr‰ng, khuy’n kh›ch ng≠Íi kh∏c n„i v“ nh˜ng v†n Ư“ cÒa h‰.H‰c vi™n ph∂i ƯỊi xˆ mỈt c∏ch t´n tr‰ng nh≠ng ki™n quy’t ƯỊi vÌi tıng ng≠Íi tπi n¨i m◊nh
Î H‰c vi™n cÚng c«n c„ kh∂ n®ng x∏c Ưfinh Ưi“u g◊ lµ quan tr‰ng vµ Ưi“u g◊ kh´ng quantr‰ng vµ ph∏t tri”n c∏c k¸ n®ng thuy’t phÙc m‰i ng≠Íi lµm nh˜ng vi÷c c«n thi’t Ư” c∂ithi÷n t◊nh h◊nh dfich b÷nh gia sÛc trong Ưfia bµn cÒa m◊nh Trong mỈt sỊ tr≠Íng hÓp vi÷cnµy c„ th” ƯỊi nghfich vÌi c∏c ph≠¨ng th¯c ch®n nu´i truy“n thỊng
Bªng c∏ch quan s∏t th∏i ƯỈ cÒa h‰c vi™n, c∏n bỈ tĂp hu†n sœ c„ th” bi’t Ư≠Óc nh˜ng aic„ y’u Ưi”m v“ nh˜ng k¸ n®ng giao ti’p C«n ph∂i c∂i thi÷n nh˜ng k¸ n®ng nµy vµ giÛp c∏ch‰c vi™n t˘ tin h¨n H‰c vi™n sœ chu»n bfi Ưi“u nµy bªng c∏ch phỊi hÓp Ư´i lÛc trong kho∏h‰c Ư” th∂o luĂn trong lÌp vµ n’u c«n th◊ phÙ Ưπo ri™ng tıng ng≠Íi v“ c∏c k¸ n®ng giaoti’p Khi hoµn thµnh kho∏ h‰c, h‰c vi™n sœ trÎ v“ Ưfia bµn cÒa m◊nh vµ c∏n bỈ tĂp hu†n ph∂iti’p tÙc theo d‚i s˘ ti’n bỈ cÒa h‰ ßi“u nµy sœ Ư∂m b∂o rªng nh˜ng h‰c vi™n g∆p kh„ kh®n
sœ Ư≠Óc giÛp Ứ vµ cung c†p th´ng tin ph∂n hĐi v“ s˘ thµnh c´ng cÒa kho∏ h‰c
ß∏nh gi∏ hoπt ƯỈng cÒa h‰c vi™n vµ s˘ thµnh c´ng cÒa ch≠¨ng tr◊nh tĂp hu†n
H‰c vi™n sœ Ư≠Óc Ư∏nh gi∏ li™n tÙc trong suỊt kho∏ h‰c Ư” x∏c Ưfinh b†t k˙ v†n Ư“ trÎngπi nµo vµ Ư∂m b∂o rªng h‰ c„ c¨ hỈi Ư” ph∏t tri”n c∏c k¸ n®ng y™u c«u ßĐng thÍi vi÷cnưm bưt Ư≠Óc c∏c v†n Ư“ mµ h‰c vi™n g∆p ph∂i sœ chÿ ra Ưi”m y’u cÒa ch≠¨ng tr◊nh Ưµotπo vµ kh∂ n®ng cÒa ng≠Íi c∏n bỈ tĂp hu†n Ư” ti’n hµnh ch≠¨ng tr◊nh tĂp hu†n T†t c∂nh˜ng bµi ki”m tra sˆ dÙng Ư” Ư∏nh gi∏ kh∂ n®ng cÒa h‰c vi™n Ư“u ph∂i phÔ hÓp vµ ƯÒ
ƯỈ tin cĂy C„ ngh‹a lµ c∏c bµi ki”m tra c«n x∏c Ưfinh ch›nh x∏c c∏i g◊ lµ c«n thi’t, chºnghπn nh≠ h‰c vi™n hi”u bi’t Î m¯c ƯỈ nµo v“ mỈt v†n Ư“ vµ h‰c vi™n Ư„ c„ th” lµm g◊ vÌiv†n Ư“ Ư„ Bµi ki”m tra cÚng c«n ph∂i c„ mÙc ti™u vµ nh˜ng ng≠Íi h·i thi ƯỈc lĂp kh∏cnhau ph∂i thỊng nh†t Ư©u lµ c©u tr∂ lÍi tho∂ Ư∏ng
Khi h‰c vi™n ti’n hµnh lµm vi÷c tπi Ưfia bµn cÒa m◊nh, vi÷c gi∏m s∏t c´ng vi÷c cÒa h‰
sœ chÿ ra:
● Li÷u nh˜ng ki’n th¯c mµ h‰ h‰c Ư≠Óc c„ th›ch hÓp vÌi c´ng vi÷c cÒa h‰ kh´ng
● Li÷u h‰ c„ g∆p kh„ kh®n g◊ v◊ g∆p ph∂i v†n Ư“ mµ ch≠a Ư≠Óc h‰c hay kh´ng
● Li÷u thÛ y vi™n c„ lµm vi÷c vÌi ni“m ham m™ vµ tho∂i m∏i kh´ng
● Li÷u thÛ y vi™n c„ ti’p tÙc c´ng vi÷c cÒa h‰ hay kh´ng
● Li÷u ng≠Íi ch®n nu´i c„ hµi lflng vÌi dfich vÙ mµ thÛ y vi™n Ư≠a ra hay kh´ng
Trang 12H≠Ìng d…n cho c∏n bÈ tÀp hu†n
Sau Æ„ c„ th” sˆ dÙng nh˜ng th´ng tin thu Æ≠Óc th´ng qua c´ng t∏c gi∏m s∏t nµy Æ”x∏c Æfinh xem c„ c«n sˆa ÆÊi ch≠¨ng tr◊nh tÀp hu†n chÛt nµo hay kh´ng Vi÷c lµm nµycÚng sœ giÛp x∏c Æfinh xem tıng thÛ y vi™n c«n hÁ trÓ th™m nh≠ th’ nµo
3 C∏c bµi h‰c vµ ph«n h‰c
MÙc ti™u h‰c tÀp Æ≠Óc h‰c vi™n x©y d˘ng, cho bi’t ÆËi vÌi mÁi bµi h‰c, h‰c vi™n c«n
bi’t c∏i g◊ ho∆c c„ kh∂ n®ng lµm g◊ sau khi hoµn thµnh tıng bµi h‰c cÙ th” VÌi kinh
nghi÷m cÒa m◊nh ng≠Íi c∏n bÈ tÀp hu†n c„ th” sˆa ÆÊi MÙc ti™u cÒa bµi h‰c Trong mÁi
bµi h‰c c∏n bÈ tÀp hu†n c«n li™n h÷ Æ’n b÷nh, c∏ch Æi“u trfi, v.v vÌi t™n Æfia ph≠¨ng, c∏cloπi thuËc hi÷n c„, v.v H‰c vi™n c«n ghi chäp lπi nh˜ng t™n nµy
C∏n bÈ tÀp hu†n chia nh· bµi h‰c thµnh thµnh nh˜ng nÈi dung ri™ng rœ kh∏c nhau vµx∏c Æfinh h‰c ph«n bao trÔm mÁi nÈi dung Sau Æ„, c∏n bÈ tÀp hu†n c„ th” x©y d˘ng k’hoπch tÀp hu†n bao gÂm toµn bÈ bµi h‰c Æ” giÛp cho vi÷c dπy vµ h‰c ti’n hµnh d‘ dµngh¨n
N™n th˘c hi÷n theo ph≠¨ng ph∏p d≠Ìi Æ©y cho mÁi bµi trong ch≠¨ng tr◊nh tÀp hu†n:a) N™u v†n Æ“ ho∆c mÙc Æ›ch
b) X∏c Æfinh c∏c mÙc ti™u cÒa bµi h‰c
c) T◊m hi”u xem h‰c vi™n Æ∑ bi’t g◊ v“ nÈi dung Æ„
d) X∏c Æfinh xem h‰c vi™n c«n bi’t c∏i g◊ (ki’n th¯c) vµ h‰ c«n c„ kh∂ n®ng lµm g◊(c∏c k¸ n®ng)
e) D˘a tr™n ki’n th¯c vµ k¸ n®ng cÒa h‰c vi™n
f) L˘a ch‰n vµ li÷t k™ c∏c ph≠¨ng ph∏p h‰c vµ dπy theo th¯ t˘ phÔ hÓp nh†t Æ∏p ¯ngc∏c mÙc ti™u gi∂ng dπy
g) Li™n tÙc Æ∏nh gi∏ s˘ ti’n bÈ cÒa h‰c vi™n
4 K’ hoπch bµi gi∂ng
C∏n bÈ tÀp hu†n c«n chu»n bfi "K’ hoπch bµi gi∂ng" cho mÁi bµi gi∂ng "K’ hoπch bµigi∂ng" c„ h◊nh th¯c g«n t≠¨ng t˘ vÌi gi∏o ∏n cÒa c∏c gi∏o vi™n K’ hoπch hoπch bµi gi∂ngÆ≠Óc chu»n tËt, k¸ cµng sœ g„p ph«n h’t s¯c quan tr‰ng Æ’n s˘ thµnh c´ng cÒa bµigi∂ng
V› dÙ: K’ hoπch bµi gi∂ng Chuy™n Æ“ 19: B÷nh Dfich t∂ lÓn
MÙc ti™u: Sau khi h‰c tÀp chuy™n Æ“ nµy h‰c vi™n næm Æ≠Óc:
K’ hoπch bµi gi∂ng:
C∏n bÈ tÀp hu†n c«n Æfinh r‚ c∏c nÈi dung cÒa chuy™n Æ“ sœ trao ÆÊi (b÷nh Dfich t∂lÓn) vµ nhæc lπi mÙc ti™u cÒa chuy™n Æ“ K’ hoπch bµi gi∂ng c„ th” chia theo c∏c ph«nnh≠ sau:
Trang 13T◊m ra nh˜ng Æi“u mµ h‰c vi™n Æ∑ bi’t:
GÓi ˝ h‰c vi™n n„i ra nh˜ng Æi“u mµ h‰c Æ∑ bi’t th´ng qua c∏c c©u h·i nh≠: "C„ ai Æ∑tıng th†y lÓn bfi b÷nh Dfich t∂ ch≠a? N’u Æ∑ th†y th◊ bi”u hi÷n b÷nh nh≠ th’ nµo?" "M‰ing≠Íi c„ bi’t s˘ nguy hi”m cÒa b÷nh nµy kh´ng?", "Tπi sao b÷nh nµy chÿ n„i Æ’n c∏chphflng mµ kh´ng ch˜a?", "Lµm th’ nµo Æ” phflng b÷nh DTL?".v.v
ß∆t c©u h·i Æ” ki”m tra xem h‰c vi™n c„ næm Æ≠Óc c∏c bi÷n ph∏p phflng b÷nh DTL kh´ng.
● Cho h‰c vi™n th∂o luÀn v“ bi÷n ph∏p phflng b÷nh DTL phÔ hÓp, c„ th” ∏p dÙngÆ≠Óc tπi Æfia ph≠¨ng
K’t thÛc bµi gi∂ng:
● C∏n bÈ tÀp hu†n t„m lπi nh˜ng Æi”m ch›nh y’u cÒa chuy™n Æ“, ki”m tra xem h‰cvi™n c„ næm Æ≠Óc bµi kh´ng bªng c∏ch Æ∆t c∏c c©u h·i ho∆c y™u c«u mÈt vµi h‰cvi™n nhæc lπi nh˜ng v†n Æ“ vıa trao ÆÊi vµ th∂o luÀn xong
● ßıng qu™n ki”m ch¯ng lπi cÔng h‰c vi™n xem Æ∑ Æπt Æ≠Óc mÙc ti™u cÒa bµi h‰cch≠a?
5 TrÓ hu†n cÙ (DÙng cÙ trÓ gi∂ng)
C∏c loπi dÙng cÙ trÓ gi∂ng:
● Loπi m…u vÀt: m…u vÀt thÀt vµ m´ h◊nh
● Loπi dÔng Æ” tr◊nh bµy: b∂ng vi’t, b∂ng lÀt (Flip-charts), ∂nh khÊ lÌn, ∏p ph›ch,bi”u ÆÂ
● Loπi h◊nh chi’u: m∏y chi’u slide, Overhead, Tivi vµ phim ∂nh, Video (›t dÔngtrong tÀp hu†n thÛ y c¨ sÎ)
● Loπi †n ph»m: gi∏o tr◊nh, tÍ b≠Ìm, sÊ tay, s∏ch b∏o, v.v
Trang 14H≠Ìng d…n cho c∏n bÈ tÀp hu†n
Ch¯c n®ng cÒa dÙng cÙ trÓ gi∂ng:
● K›ch th›ch s˘ quan t©m cÒa h‰c vi™n
● K›ch th›ch th∂o luÀn vµ suy ngh‹
● Ph∏t tri”n „c xät Æo∏n
● Cung c†p nh˜ng v› dÙ
● GÓi xÛc c∂m
● Lµm t®ng mËi li™n h÷ gi˜a l˝ thuy’t vµ th˘c ti‘n
● Khuy’n kh›ch s˘ tham gia cÒa h‰c vi™n
● Chÿ r‚ nh˜ng k¸ thuÀt vµ ph≠¨ng ph∏p
Trong khu´n khÊ cuËn s∏ch nµy c∏c loπi dÙng cÙ trÓ gi∂ng ƨn gi∂n vµ h˜u ›ch Æ≠Óckhuy’n c∏o sˆ dÙng d˘a tr™n chi ph› s∂n xu†t vµ t›nh linh ÆÈng cÒa chÛng ∂nh minh hoπÆ≠Óc ph„ng to t≠¨ng Æ≠¨ng khÊ gi†y A3 Æ≠Óc cung c†p kÃm theo cuËn s∏ch nµy vÌi mÙcÆ›ch sˆ dÙng tr˘c ti’p trong c∏c bµi gi∂ng Tuy nhi™n, b∂ng lÀt (Flip-charts) Æ≠Óc Æ≠a ranh≠ c∏c loπi m…u tr™n khÊ gi†y A4, c∏n bÈ tÀp hu†n n™n d˘a vµo nh˜ng m…u b∂ng lÀtnµy s∂n xu†t ra nh˜ng bÈ b∂ng lÀt khÊ lÌn (A0-60 x 85cm) Æ” sˆ dÙng trong tÀp hu†n(c„ th” photo ra khÊ A0 ho∆c d˘a vµo m…u nµy Æ” vœ nh˜ng b∂ng lÀt mÌi)
C∏ch lµm vµ sˆ dÙng b∂ng lÀt (Flip-charts)
B∂ng lÀt lµ nh˜ng tÍ gi†y khÊ rÈng (th≠Íng lµ A0) c„ h◊nh vœ, ch˜ vi’t Æ≠Óc gæn li“n vÌinhau thµnh mÈt bÈ B∂ng lÀt th≠Íng Æ≠Óc dÔng trong tÀp hu†n v◊ c„ hi÷u qu∂ r†t tËt, chophäp giÌi thi÷u vµ nh†n mπnh nh˜ng Æi”m quan tr‰ng th´ng qua vi÷c li÷t k™ c∏c Æ“ mÙc,x©y d˘ng toµn bÈ bµi h‰c th´ng qua thfi gi∏c, n™u ra tr◊nh t˘ cÒa bµi h‰c vµ giÛp c∏n bÈtÀp hu†n lµm chÒ Æ≠Óc bµi gi∂ng ¶u Æi”m cÒa b∂ng lÀt lµ rŒ ti“n, vÀt li÷u d‘ t◊m, c„ t›nhlinh ÆÈng cao, t¯c lµ c„ th” mang Æi d‘ dµng Æi m‰i n¨i, c„ th” lÀt Æi lÀt lπi Æ” xem lπi M∆tkh∏c, b∂ng lÀt cfln cho phäp sˆ dÙng nhi“u dπng minh hoπ Æ” tr◊nh bµy chºng hπn nh≠tranh vœ, bi”u ÆÂ, Æ thfi, v.v Tuy nhi™n vi÷c sˆ dÙng b∂ng lÀt cÚng c„ nh˜ng Æi”m y’unh≠: c«n ph∂i c„ k¸ n®ng Æ” lµm b∂ng lÀt, kh„ Ɖc n’u sˆ dÙng Î n¨i Æ´ng ng≠Íi
S∂n xu†t b∂ng lÀt:
K›ch th≠Ìc: 60 x 85cm lµ phÔ hÓp
Ki”u ch˜ vi’t vµ k›ch th≠Ìc: Sˆ dÙng ki”u ch˜ ƨn gi∂n, dÔng ch˜ hoa cho ti™u Æ“,
k’t hÓp ch˜ hoa vµ ch˜ th≠Íng cho Æ“ mÙc ß” d‘nh◊n vµ Ɖc, ch˜ c«n c„ ÆÈ cao tı 2,5 Æ’n 5cm.Ng´n ng˜ sˆ dÙng: DÔng c©u, tı ƨn gi∂n, tr∏nh dÔng thuÀt ng˜ khoa
h‰c N’u kh´ng th” tr∏nh Æ≠Óc th◊ khi gi∂ng bµi c«ngi∂i th›ch th™m
Tr◊nh bµy b∂ng lÀt: Sæp x’p ti™u Æ“, minh hoπ theo tr◊nh t˘; sˆ dÙng mµu
t≠¨ng ph∂n Æ” nh†n mπnh th´ng tin ch›nh; mÁi tÍ chÿch¯a mÈt nÈi dung
6 MÈt sË l≠u ˝ v“ ph≠¨ng ph∏p tÀp hu†n cho ng≠Íi lÌn
Kh´ng giËng nh≠ h‰c sinh phÊ th´ng, nh˜ng ng≠Íi tham d˘ tÀp hu†n Æ” trÎ thµnh thÛ
y vi™n c¨ sÎ h«u h’t Æ“u lµ nh˜ng ng≠Íi Æ∑ tr≠Îng thµnh Do Æ„, khi ti’n hµnh gi∂ng dπyc«n l≠u ˝ mÈt sË Æ∆c t›nh cÒa h‰c vi™n ng≠Íi lÌn nh≠ sau:
Trang 15● Kh„ dπy cho h‰ nh˜ng c∏i mµ h‰c kh´ng muËn h‰c
● Hay hoµi nghi
V◊ vÀy, Æ” giÛp h‰c vi™n h‰c tËt, c«n l≠u ˝:
● BË tr› phflng h‰c vµ n¨i th˘c hµnh c„ Æ«y ÆÒ ∏nh s∏ng
● Chia lÌp h‰c thµnh nhi“u nh„m nh· Æ” h‰c vi™n c„ th” d‘ dµng nh◊n th†y c∏n bÈtÀp hu†n vµ dÙng cÙ trÓ gi∂ng h¨n (N™n bË tr› lÌp h‰c ngÂi theo h◊nh ch˜ U)
● C∏n bÈ tÀp hu†n ph∂i n„i to, r‚ rµng vµ chÀm r∑i
● C∏c b∂ng bi”u, h◊nh ∂nh ph∂i vi’t to, r‚ rµng
● C«n tπo kh´ng kh› d‘ chfiu trong lÌp h‰c
● Ph∂i n™u r‚ mÙc ti™u cÒa bµi gi∂ng
● N™n sˆ dÙng c∏c loπi dÙng cÙ trÓ gi∂ng kh∏c nhau
Trang 16Chuy™n Æ“ 1: C∏c nguy™n nh©n g©y b÷nh cho vÀt nu´i
Chuy™n Æ“ 1
CÉC NGUY£N NH¢N G¢Y BåNH CHO VÜT NU§I
Trang 1716 Chuy™n Æ“ 1: C∏c nguy™n nh©n g©y b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 1 Ch‰n c©u tr∂ lÍi ÆÛng nh†t v“ c∏c nguy™n nh©n g©y b÷nh cho vÀt nu´i trong
c∏c c©u sau: (ß∏nh d†u ✓ vµo ´ l˘a ch‰n)
b) B÷nh do vi rÛt g©y ra th◊ kh´ng th” Æi“u trfi bªng kh∏ng sinh
c) B÷nh do vi khu»n g©y ra th◊ kh´ng th” Æi“u trfi bªng kh∏ng sinh
d) B÷nh do k˝ sinh trÔng g©y ra th◊ kh´ng th” Æi“u trfi bªng kh∏ng sinh
e) B÷nh do n†m g©y ra th◊ kh´ng th” Æi“u trfi bªng kh∏ng sinh
C©u 3 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ kh∏i ni÷m thÍi gian Ò b÷nh trong
a) Lµ thÍi gian tı khi mua ho∆c nhÀn con vÀt v“ Æ’n khi con vÀt Ëm
b) Lµ thÍi gian tı khi m«m b÷nh x©m nhÀp vµo c¨ th” Æ’n khi con
vÀt xu†t hi÷n tri÷u ch¯ng Æ«u ti™n
c) Lµ thÍi gian con vÀt c„ bi”u hi÷n tri÷u ch¯ng b÷nh r‚ nh†t
C©u 4 Cho bi’t ¯ng dÙng cÒa vi÷c hi”u bi’t v“ thÍi gian Ò b÷nh:
Trang 18Chuy™n Æ“ 1: C∏c nguy™n nh©n g©y b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 5 H∑y cho bi’t nguy™n nh©n g©y ra c∏c b÷nh sau lµ do: vi rÛt (VR), vi khu»n
(VK), n†m (N) hay k˝ sinh trÔng (KST):
C©u 6 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ Æ≠Íng x©m nhÀp cÒa m«m b÷nh vµo c¨ th”
e) LÁ rËn ch≠a kh´ sau khi sinh
C©u 7 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ Æ≠Íng bµi xu†t m«m b÷nh n„i chung tı con
Trang 1918 Chuy™n Æ“ 1: C∏c nguy™n nh©n g©y b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 8 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ s˘ l©y nhi‘m t˘c ti’p
a) Con non bÛ s˜a tı con mã bfi Ëm
b) Con khoŒ vµ con Ëm tr˘c ti’p giao phËi vÌi nhau
c) Con khoŒ li’m l∏p con Ëm
d) Qua thÛ y vi™n vµ ng≠Íi th®m quan
C©u 9 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏c y’u tË
C©u 10 Trong c∏c t∏c hπi sau, t∏c hπi nµo lµ do NÈi k˝ sinh trÔng
t∏c hπi nµo lµ do Ngoπi k˝ sinh trÔng g©y n™n: NÈi KST Ngoπi KST
a) C≠Ìp Æoπt dinh d≠Ïng
b) HÛt m∏u
c) G©y ng¯a, tÊn th≠¨ng da
d) TÊn th≠¨ng c¨ quan ti™u ho∏
Trang 20Chuy™n Æ“ 1: C∏c nguy™n nh©n g©y b÷nh cho vÀt nu´i
ß∏p ∏n "C©u h·i ki”m tra chuy™n Æ“ 1":
CÉC NGUY£N NH¢N G¢Y BåNH
CHO VÜT NU§I
C©u 1 Ch‰n c©u tr∂ lÍi ÆÛng nh†t v“ c∏c nguy™n nh©n g©y b÷nh cho vÀt nu´i trong
c∏c c©u sau: (ß∏nh d†u ✓ vµo ´ l˘a ch‰n)
b) B÷nh do vi rÛt g©y ra th◊ kh´ng th” Æi“u trfi bªng kh∏ng sinh
c) B÷nh do vi khu»n g©y ra th◊ kh´ng th” Æi“u trfi bªng kh∏ng sinh
d) B÷nh do k˝ sinh trÔng g©y ra th◊ kh´ng th” Æi“u trfi bªng kh∏ng sinh
e) B÷nh do n†m g©y ra th◊ kh´ng th” Æi“u trfi bªng kh∏ng sinh
C©u 3 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ kh∏i ni÷m thÍi gian Ò b÷nh
a) Lµ thÍi gian tı khi mua ho∆c nhÀn con vÀt v“ Æ’n khi con vÀt Ëm
b) Lµ thÍi gian tı khi m«m b÷nh x©m nhÀp vµo c¨ th” Æ’n khi con vÀt
xu†t hi÷n tri÷u ch¯ng Æ«u ti™n
c) Lµ thÍi gian con vÀt c„ bi”u hi÷n tri÷u ch¯ng b÷nh r‚ nh†t
C©u 4 Cho bi’t ¯ng dÙng cÒa vi÷c hi”u bi’t v“ thÍi gian Ò b÷nh:
- ßËi vÌi nh˜ng con vÀt mÌi mua v“ ph∂i nu´i c∏ch ly ›t nh†t 2 tu«n tr≠Ìc khi
cho nhÀp Ƶn, Æ“ phflng chÛng Æang trong thÍi gian Ò b÷nh.
- C«n c„ s˘ Æi“u tra v“ t◊nh h◊nh s¯c khoŒ cÒa vÀt nu´i Î Æfia bµn d˘ Æfinh ti’n
hµnh ti™m phflng v∏c xin, nhªm tr∏nh tr≠Íng hÓp vÀt nu´i bfi ph∏t b÷nh chÿ vµi
ngµy sau khi Æ≠Óc ti™m phflng mÈt loπi v∏c xin nµo Æ„, m∆c dÔ khi ti™m con vÀt kh´ng c„ bi”u hi÷n b÷nh.
Trang 2120 Chuy™n Æ“ 1: C∏c nguy™n nh©n g©y b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 5 H∑y cho bi’t nguy™n nh©n g©y ra c∏c b÷nh sau lµ do: vi rÛt (VR), vi khu»n (VK),
n†m (N) hay k˝ sinh trÔng (KST):
C©u 6 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ Æ≠Íng x©m nhÀp cÒa m«m b÷nh vµo c¨ th”
e) LÁ rËn ch≠a kh´ sau khi sinh
C©u 7 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ Æ≠Íng bµi xu†t m«m b÷nh tı con vÀt Ëm:
Trang 22Chuy™n Æ“ 1: C∏c nguy™n nh©n g©y b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 8 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ s˘ l©y nhi‘m tr˘c ti’p cÒa m«m b÷nh:
ßÛng Sai
a) Con non bÛ s˜a tı con mã bfi Ëm
b) Con khoŒ vµ con Ëm tr˘c ti’p giao phËi vÌi nhau
c) Con khoŒ li’m l∏p con Ëm
d) Qua thÛ y vi™n vµ ng≠Íi th®m quan
C©u 9 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏c y’u tË trung gian truy“n b÷nh:
C©u 10 Trong c∏c t∏c hπi sau, t∏c hπi nµo lµ do NÈi k˝ sinh trÔng (NÈi), t∏c hπi nµo
lµ do Ngoπi k˝ sinh trÔng (Ngoπi) g©y n™n: NÈi KST Ngoπi KST
a) C≠Ìp Æoπt dinh d≠Ïng
b) HÛt m∏u
c) G©y ng¯a, tÊn th≠¨ng da
d) TÊn th≠¨ng c¨ quan ti™u ho∏ ✓
Trang 2424 Chuy™n Æ“ 2: Phflng b÷nh cho vÀt nu´i
a) Ti™m chÒng væc-xin cho vÀt nu´i
b) Th˘c hi÷n v÷ sinh s∏t trÔng
c) Ng®n ngıa dfich b÷nh l©y lan
d) T®ng c≠Íng s¯c Æ“ kh∏ng cho c¨ th” vÀt nu´i
e) Sˆ dÙng t†t c∂ c∏c bi÷n ph∏p tr™n
C©u 2 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai cho c©u h·i: væc-xin dÔng Æ” lµm g◊?
ßÛng Sai
a) DÔng lµm thuËc bÊ cho vÀt nu´i th™m khoŒ mπnh
b) DÔng Æ” Æi“u trfi b÷nh cho vÀt nu´i
c) Ti™m chÒng Æ” tπo mi‘n dfich cho vÀt nu´i
d) Chºng dÔng Æ” lµm g◊ c∂
C©u 3 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ y™u c«u b∂o qu∂n væc-xin trong c∏c c©u sau:
ßÛng Sai
a) B∂o qu∂n væc-xin trong ng®n Æ∏ cÒa tÒ lπnh
b) B∂o qu∂n væc-xin trong ng®n lπnh tı 2- 80C
c) VÀn chuy”n væc-xin trong hÈp xËp c„ Æ∏
d) Kh´ng Æ” væc-xin bfi ∏nh næng chi’u tr˘c ti’p
C©u 4 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ y™u c«u khi pha væc-xin Æ´ng kh´:
Trang 25Chuy™n Æ“ 2: Phflng b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 5 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ nguy™n tæc c¨ b∂n khi sˆ dÙng væc-xin:
ßÛng Sai
a) DÔng cÂn Æ” s∏t trÔng b¨m vµ kim ti™m væc-xin
b) Ph∂i Æ” nguÈi b¨m, kim ti™m sau khi luÈc rÂi mÌi l†y væc-xin
c) DÔng væc-xin li“u cµng cao cµng tËt
d) C„ th” ti™m væc-xin cho gia sÛc Î m‰i l¯a tuÊi
C©u 6 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏ch s∏t trÔng b¨m, kim ti™m vµ c∏c dÙng
cÙ kim loπi trong c∏c c©u sau: ßÛng Sai
a) LuÈc s´i trong 15 phÛt
b) Tr∏ng n≠Ìc s´i
c) LuÈc trong n≠Ìc s´i 30 phÛt
C©u 7. H∑y Æi“n nÂng ÆÈ vµ c∏ch dÔng c∏c loπi thuËc s∏t trÔng vµo b∂ng sau:
C©u 9 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏ch ng®n ngıa dfich b÷nh l©y lan:
ßÛng Sai
a) VÀt nu´i mÌi mua v“ cho nhÀp Ƶn ngay
b) Kh´ng n™n t∏ch ri™ng con Ëm ra kh·i con khoŒ
c) B∏n chπy vÀt nu´i Ëm ch’t Æ” tr∏nh thi÷t hπi kinh t’
C©u 10 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai trong c∏c c©u sau: ßÛng Sai
a) Ti™m chÒng væc-xin cho mã c„ th” tπo mi‘n dfich cho con
sau khi sinh
b) Ph∂i cho gia sÛc s¨ sinh bÛ s˜a Æ«u cµng sÌm cµng tËt
c) Kh´ng n™n cho gia sÛc s¨ sinh bÛ s˜a Æ«u sÌm
Trang 2626 Chuy™n Æ“ 2: Phflng b÷nh cho vÀt nu´i
ß∏p ∏n "C©u h·i ki”m tra chuy™n Æ“ 2":
PHíNG BåNH CHO VÜT NU§I
C©u 1 Ch‰n c©u tr∂ lÍi ÆÛng nh†t v“ c∏ch phflng b÷nh cho vÀt nu´i trong c∏c c©u sau:
a) Ti™m chÒng væc-xin cho vÀt nu´i
b) Th˘c hi÷n v÷ sinh s∏t trÔng
c) Ng®n ngıa dfich b÷nh l©y lan
d) T®ng c≠Íng s¯c Æ“ kh∏ng cho c¨ th” vÀt nu´i
e) Sˆ dÙng t†t c∂ c∏c bi÷n ph∏p tr™n
C©u 2 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai cho c©u h·i: Væc-xin dÔng Æ” lµm g◊?
ßÛng Sai
a) DÔng lµm thuËc bÊ cho vÀt nu´i th™m khoŒ mπnh
b) DÔng Æ” Æi“u trfi b÷nh cho vÀt nu´i
c) Ti™m chÒng Æ” tπo mi‘n dfich cho vÀt nu´i
d) Chºng dÔng Æ” lµm g◊ c∂
C©u 3 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ y™u c«u b∂o qu∂n væc-xin trong c∏c c©u sau:
ßÛng Sai
a) B∂o qu∂n væc-xin trong ng®n Æ∏ cÒa tÒ lπnh
b) B∂o qu∂n væc-xin trong ng®n lπnh tı 2- 80
C
c) VÀn chuy”n væc-xin trong hÈp xËp c„ Æ∏
d) Kh´ng Æ” væc-xin bfi ∏nh næng chi’u tr˘c ti’p
C©u 4 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ y™u c«u khi pha væc-xin Æ´ng kh´:
ßÛng Sai
a) Pha vÌi n≠Ìc n„ng cho d‘ tan
b) Pha vÌi n≠Ìc c†t
c) Læc k¸ væc-xin tr≠Ìc khi dÔng
C©u 5 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ nguy™n tæc c¨ b∂n khi sˆ dÙng væc-xin:
ßÛng Sai
a) DÔng cÂn Æ” s∏t trÔng b¨m vµ kim ti™m væc-xin
b) Ph∂i Æ” nguÈi b¨m, kim ti™m sau khi luÈc rÂi mÌi l†y væc-xin
c) DÔng væc-xin li“u cµng cao cµng tËt
d) C„ th” ti™m væc-xin cho gia sÛc Î m‰i l¯a tuÊi ✓
Trang 27Chuy™n Æ“ 2: Phflng b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 6 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏ch s∏t trÔng b¨m, kim ti™m vµ c∏c dÙng
cÙ kim loπi trong c∏c c©u sau: ßÛng Sai
a) LuÈc s´i trong 15 phÛt
b) Tr∏ng n≠Ìc s´i
c) LuÈc trong n≠Ìc s´i 30 phÛt
C©u 7 H∑y Æi“n nÂng ÆÈ vµ c∏ch dÔng c∏c loπi thuËc s∏t trÔng vµo b∂ng sau:
b) N≠Ìc uËng ph∂i Æ«y ÆÒ vµ sπch
c) N™n bÊ sung cho vÀt nu´i vitamin vµ kho∏ng
C©u 9 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏ch ng®n ngıa dfich b÷nh l©y lan:
ßÛng Sai
a) VÀt nu´i mÌi mua v“ cho nhÀp Ƶn ngay
b) Kh´ng n™n t∏ch ri™ng con Ëm ra kh·i con khoŒ
c) B∏n chπy vÀt nu´i Ëm ch’t Æ” tr∏nh thi÷t hπi kinh t’
C©u 10 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai trong c∏c c©u sau: ßÛng Sai
a) Ti™m chÒng væc-xin cho mã c„ th” tπo mi‘n dfich cho
con sau khi sinh
b) Ph∂i cho gia sÛc s¨ sinh bÛ s˜a Æ«u cµng sÌm cµng tËt
c) Kh´ng n™n cho gia sÛc s¨ sinh bÛ s˜a Æ«u sÌm ✓
Trang 2930 Chuy™n Æ“ 3: ThuËc ch˜a b÷nh cho vÀt nu´i
H‰ vµ t™n
X∑
C©u h·i ki”m tra chuy™n Æ“ 3:
THUˇC CH~A BåNH CHO VÜT NU§I
C©u 1 Ch‰n c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏c nh„m thuËc ch˜a b÷nh cho vÀt nu´i trong
a Kh∏ng sinh
b Vitamin vµ kho∏ng
c ThuËc trfi k˝ sinh trÔng
d ThuËc s∏t trÔng chuÂng nu´i
c) DÔng kh∏ng sinh Æ” phflng b÷nh cho vÀt nu´i
d) PhËi hÓp cµng nhi“u loπi kh∏ng sinh cµng tËt
e) DÔng ›t nh†t lµ 3 ngµy
C©u 3 Ch‰n c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ nguy™n nh©n Æi“u trfi b÷nh bªng kh∏ng sinh kh´ng
Trang 30Chuy™n Æ“ 3: ThuËc ch˜a b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 4 ß” n©ng cao s¯c Æ“ kh∏ng cÒa vÀt nu´i:
● Th≠Íng bÊ sung phÊ bi’n lµ nh˜ng vitamin
● Th≠Íng bÊ sung kho∏ng trong c∏c tr≠Íng hÓp:
■ Ti™m Sæt - Dextran cho
■ Cho uËng dung dfich Æi÷n gi∂i khi vÀt nu´i bfi
C©u 5 Ch‰n c∏c loπi kh∏ng sinh (KS), thuËc trfi k˝ sinh trÔng (KST) trong c∏c loπi
Trang 3132 Chuy™n Æ“ 3: ThuËc ch˜a b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 8 H∑y Æi“n vµ chÿ vfi tr› ti™m bæp vµ ti™m d≠Ìi da Î c∏c loπi vÀt nu´i:
C©u 9 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ nh˜ng th´ng tin c«n bi’t khi xem nh∑n thuËc:
4 Colistin (chÿ cho uËng) 8 Trimethoprim + Sulfamid
A Khi vÀt nu´i c„ tri÷u ch¯ng b÷nh Æ≠Íng h´ h†p.
☞ Ch‰n c∏c loπi thuËc:
B Khi vÀt nu´i c„ tri÷u ch¯ng b÷nh Æ≠Íng ti™u ho∏.
☞ Ch‰n c∏c loπi thuËc:
Trang 32Chuy™n Æ“ 3: ThuËc ch˜a b÷nh cho vÀt nu´i
ß∏p ∏n "C©u h·i ki”m tra chuy™n Æ“ 3":
THUˇC CH~A BåNH CHO VÜT NU§I
C©u 1 Ch‰n c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏c nh„m thuËc ch˜a b÷nh cho vÀt nu´i trong
a) Kh∏ng sinh
b) Vitamin vµ kho∏ng
c) ThuËc trfi k˝ sinh trÔng
d) ThuËc s∏t trÔng chuÂng nu´i
c) DÔng kh∏ng sinh Æ” phflng b÷nh cho vÀt nu´i
d) PhËi hÓp cµng nhi“u loπi kh∏ng sinh cµng tËt
e) DÔng ›t nh†t lµ 3 ngµy
C©u 3 Ch‰n c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ nguy™n nh©n Æi“u trfi b÷nh bªng kh∏ng sinh
C©u 4 ß” n©ng cao s¯c Æ“ kh∏ng cho vÀt nu´i:
● Th≠Íng bÊ sung nh˜ng loπi vitamin sau: C, nh„m B, D, A, E.
● Th≠Íng bÊ sung kho∏ng trong c∏c tr≠Íng hÓp:
■ Ti™m Sæt - Dextran cho lÓn con 3 ngµy tuÊi.
■ Cho uËng dung dfich Æi÷n gi∂i khi vÀt nu´i bfi ÿa ch∂y.
Trang 3334 Chuy™n Æ“ 3: ThuËc ch˜a b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 5 Ch‰n c∏c loπi kh∏ng sinh (KS), thuËc trfi k˝ sinh trÔng (KST) trong c∏c loπi
Glucoza CÂn Iod ✓
Xanh Methylen 1% ✓ N≠Ìc s´i
Trang 34Chuy™n Æ“ 3: ThuËc ch˜a b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 8 H∑y Æi“n vµ chÿ vfi tr› ti™m bæp vµ ti™m d≠Ìi da Î c∏c loπi vÀt nu´i:
C©u 9 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ nh˜ng th´ng tin c«n bi’t khi xem nh∑n thuËc:
4 Colistin (chÿ cho uËng) 8 Trimethoprim- Sulfamid.
a) Khi vÀt nu´i c„ tri÷u ch¯ng b÷nh Æ≠Íng h´ h†p.
Trang 3638 Chuy™n Æ“ 4: C∏ch kh∏m b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 2 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏ch h·i Æ” c„ Æ≠Óc nh˜ng th´ng tin c«n thi’t
ban Æ«u v“ con vÀt Ëm: ßÛng Sai
a) H·i th´ng tin v“ con vÀt Ëm
b) H·i th´ng tin v“ thu nhÀp cÒa chÒ gia sÛc
c) H·i v“ bi”u hi÷n b÷nh cÒa con vÀt Ëm
d) H·i th´ng tin v“ m´i tr≠Íng xung quanh
e) H·i nh˜ng bi÷n ph∏p Æ∑ can thi÷p cÒa chÒ vÀt nu´i
C©u 3: Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏ch quan s∏t bi”u hi÷n b™n ngoµi cÒa con vÀt
a) Chÿ quan s∏t th” trπng: con vÀt gµy hay bäo
b) Chÿ quan s∏t l´ng: l´ng m≠Ót hay x¨ x∏c
c) Chÿ quan s∏t da: c„ bi”u hi÷n g◊ kh∏c th≠Íng
(s≠ng, tÙ m∏u, tÊn th≠¨ng, k˝ sinh trÔng)
d) Chÿ quan s∏t trπng th∏i h´ h†p: con vÀt thÎ nh≠ th’ nµo
e) Chÿ quan s∏t c¨ quan kh∏c nh≠ bÙng, c∏c lÁ t˘ nhi™n
f) Quan s∏t t†t c∂ c∏c bi”u hi÷n tr™n
C©u 4: Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ mÙc Æ›ch cÒa vi÷c cË Æfinh gia sÛc:
ßÛng Sai
a) ß” an toµn cho thÛ y vi™n, gia chÒ vµ con vÀt
b) ß” tπo thuÀn lÓi cho vi÷c kh∏m b÷nh vµ Æi“u trfi vÀt nu´i
c) ß” y™u c«u gia chÒ tr∂ th™m ti“n c´ng
Trang 37Chuy™n Æ“ 4: C∏ch kh∏m b÷nh cho vÀt nu´i
C©u 5 N™u t™n c∏c ph≠¨ng ph∏p cË Æfinh vÀt nu´i:
a) Tr©u, bfl: b) LÓn:
C©u 6 Sæp x’p lπi cho ÆÛng th¯ t˘ c∏c b≠Ìc ti’n hµnh Æ” Æo th©n nhi÷t vÀt nu´i:
(ß∏nh sË th¯ t˘: 1, 2, 3 )
c) CË Æfinh chæc con vÀt
d) Ti’p cÀn con vÀt vµ Æ≠a nhã nhµng nhi÷t k’ vµo hÀu m´n vÀt nu´i
e) C«m chæc nhi÷t k’, v»y cho cÈt thu˚ ng©n xuËng h’t
f) L†y ra, lau s¨ vµ Ɖc k’t qu∂
g) Gi˜ nguy™n nhi÷t k’ trong hÀu m´n kho∂ng 3 phÛt
C©u 7 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ l≠u ˝ khi dÔng nhi÷t k’:
ßÛng Sai
a) Kh´ng Æ≠Óc rˆa bªng cÂn
b) Tr∏nh lµm r¨i vÏ
c) S∏t trÔng bªng c∏ch Æun trong n≠Ìc s´i 30 phÛt
d) B∂o qu∂n trong hÈp c¯ng
C©u 8 ßi“n cho ÆÛng c∏c bi”u hi÷n c«n ki”m tra khi kh∏m ch©n tr©u bfl:
a) KhÌp b) G«m bµn ch©n c) Kœ m„ng ch©n
C©u 9 N™u 4 bi”u hi÷n Æ∆c tr≠ng cÒa vi™m:
Trang 3840 Chuy™n Æ“ 4: C∏ch kh∏m b÷nh cho vÀt nu´i
ß∏p ∏n "C©u h·i ki”m tra chuy™n Æ“ 4":
CÉCH KHÉM BåNH CHO VÜT NU§I
C©u1: H∑y Æi“n cho ÆÛng c∏c b≠Ìc c«n ti’n hµnh Æ” kh∏m b÷nh cho vÀt nu´i:
a) H·i chÒ vÀt nu´i c∏c th´ng tin v“ con vÀt Ëm
b) Quan s∏t c∏c bi”u hi÷n b™n ngoµi cÒa con vÀt Ëm
c) CË Æfinh gia sÛc
d) Kh∏m tr˘c ti’p
C©u 2: Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏ch h·i Æ” c„ Æ≠Óc nh˜ng th´ng tin c«n thi’t
ban Æ«u v“ con vÀt Ëm: ßÛng Sai
a) H·i th´ng tin v“ con vÀt Ëm
b) H·i th´ng tin v“ thu nhÀp cÒa chÒ gia sÛc
c) H·i v“ bi”u hi÷n b÷nh cÒa con vÀt Ëm
d) H·i th´ng tin v“ m´i tr≠Íng xung quanh
e) H·i nh˜ng bi÷n ph∏p Æ∑ can thi÷p cÒa chÒ vÀt nu´i
C©u 3: Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ c∏ch quan s∏t bi”u hi÷n b™n ngoµi cÒa con vÀt
a) Chÿ quan s∏t th” trπng: con vÀt gµy hay bäo
b) Chÿ quan s∏t l´ng: l´ng m≠Ót hay x¨ x∏c
c) Chÿ quan s∏t da: c„ bi”u hi÷n g◊ kh∏c th≠Íng
(s≠ng, tÙ m∏u, tÊn th≠¨ng, k˝ sinh trÔng)
d) Chÿ quan s∏t trπng th∏i h´ h†p: con vÀt thÎ nh≠ th’ nµo
e) Chÿ quan s∏t c¨ quan kh∏c nh≠ bÙng, c∏c lÁ t˘ nhi™n
f) Quan s∏t t†t c∂ c∏c bi”u hi÷n tr™n
C©u 4: Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ mÙc Æ›ch cÒa vi÷c cË Æfinh gia sÛc:
ßÛng Sai
a) ß” an toµn cho thÛ y vi™n, gia chÒ vµ con vÀt
b) ß” tπo thuÀn lÓi cho vi÷c kh∏m b÷nh vµ Æi“u trfi vÀt nu´i
c) ß” y™u c«u gia chÒ tr∂ th™m ti“n c´ng
C©u 5: N™u t™n c∏c ph≠¨ng ph∏p cË Æfinh vÀt nu´i:
Trang 39Chuy™n Æ“ 4: C∏ch kh∏m b÷nh cho vÀt nu´i
b) LÓn lÌn:
+ DÔng v∏n gÁ äp vµo mÈt g„c chuÂng
+ DÔng d©y buÈc m‚m tr™n cÒa lÓn rÂi käo l™n
C©u 6 Sæp x’p lπi cho ÆÛng th¯ t˘ c∏c b≠Ìc ti’n hµnh Æ” Æo th©n nhi÷t vÀt nu´i:
(ß∏nh sË th¯ t˘: 1, 2, 3 )
b) Ti’p cÀn con vÀt vµ Æ≠a nhã nhµng nhi÷t k’ vµo hÀu m´n vÀt nu´i (3)c) C«m chæc nhi÷t k’, v»y cho cÈt thu˚ ng©n xuËng h’t (2)d) L†y ra, lau s¨ vµ Ɖc k’t qu∂ (5)e) Gi˜ nguy™n nhi÷t k’ trong hÀu m´n kho∂ng 3 phÛt (4)
C©u 7 Ch‰n c∏c c©u tr∂ lÍi ÆÛng, sai v“ l≠u ˝ khi dÔng nhi÷t k’:
ßÛng Sai
a) Kh´ng Æ≠Óc rˆa bªng cÂn
b) Tr∏nh lµm r¨i vÏ
c) S∏t trÔng bªng c∏ch Æun trong n≠Ìc s´i 30 phÛt
d) B∂o qu∂n trong hÈp c¯ng
C©u 8 ßi“n cho ÆÛng c∏c bi”u hi÷n c«n ki”m tra khi kh∏m ch©n tr©u bfl:
C©u 10 N™u c∏c bi”u hi÷n kh∏c th≠Íng cÒa ph©n vÀt nu´i khi bfi Ëm:
a Trπng th∏i: c„ bfi t∏o? nh∑o, l·ng?
b Mµu sæc: c„ bfi thay ÆÊi?