Phân môn Tập làm văn lớp 5 theo chơng trình sách giáo khoa Tiếng Việt mới đầu tiên là hớng dẫn học sinh lập dàn ý và viết đoạn văn tả cảnh.. Đối với cả giáo viên và học sinh đều cha nhận
Trang 1Phần thứ nhất : đặt vấn đề
1.Lí do chọn đề tài
Việc dạy Tập làm văn ở tiểu học góp phần rèn luyện cho học sinh năng lực sử
dụng tiếng mẹ đẻ, tạo điều kiện cho các em giao tiếp trong cuộc sống hàng ngày
và học tốt các môn học khác Nếu nh ở các môn học và phân môn khác của Tiếng Việt cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức, rèn luyện các kĩ năng đó một cách linh hoạt, thực tế và có hệ thống hơn Chính những văn bản nói, viết các em
có đợc từ phân môn Tập làm văn theo nghi thức lời nói, hoặc các đơn th, các bài văn, các báo cáo, thuyết trình đã thể hiện những hiểu biết thực tế, những kĩ năng
Trang 2sử dụng tiếng Việt mà các em đợc học ở các phân môn Tập làm văn và các môn học khác Từ thực tế trên tôi chọn sáng kiến kinh nghiệm để nâng cao chất lợng giáo dục của lớp mình
ở tiểu học, văn miêu tả chiếm nhiều thời lợng trong các thể loại Tập làm văn Nhất là ở giai đoạn cuối cấp( ở lớp 5 văn miêu tả chiếm 65% thời lợng toàn bộ
ch-ơng trình tập làm văn) Văn miêu tả đợc chia thành các kiểu bài khác nhau căn cứ vào đối tợng miêu tả Các kiểu bài miêu tả ở lớp 5 bao gồm tả cảnh, tả đồ vật, yar con vật, tả cây cối Kiểu bài “ tả cảnh” đợc học sau khi học sinh học tả đồ vật, tả con vật Vì tả cảnh là một chủ đề khó so với các em Khi làm bài đòi hỏi các em phải biết quan sát tinh tế, biết chọn lọc để tả đối tợng một cách sinh động, gợi cảm, có tâm hồn và xúc cảm Từ đó sẽ là cơ sở để cung cấp vốn kiến thức và rèn kĩ năng làm văn cho học sinh
Phân môn Tập làm văn lớp 5 theo chơng trình sách giáo khoa Tiếng Việt mới
đầu tiên là hớng dẫn học sinh lập dàn ý và viết đoạn văn tả cảnh Việc thực hiện dạy theo nội dung sách giáo khoa Tiếng Việt tiểu học mới giáo viên còn bỡ ngỡ, cha có kinh nghiệm trong việc rèn luyện kĩ năng cho học sinh nên gặp không ít khó khăn, vớng mắc trong giờ lên lớp
Môn Tập làm văn ở Tiểu học có nhiệm vụ rất quan trọng là rèn kĩ năng nghe, nói, viết Nhng học sinh còn lúng túng không biết lắng nghe gì? nói gì? viết gì? Vì vậy dạy học cho học sinh biết quan sát tìm ý để hình thành thói quen chuẩn bị bài tốt là một yêu cầu quan trọng khi làm văn Muốn quan sát tốt, học sinh cần nắm đợc cách quan sát và những yêu cầu quan sát để làm văn
Đối với cả giáo viên và học sinh đều cha nhận thức đợc hết tầm quan trọng của việc hớng dẫn học sinh quan sát, tìm ý, viết đoạn văn nên chất lợng giờ tập làm văn, lập dàn ý và giờ dạy tập làm văn viết đoạn văn tả cảnh còn hạn chế
Nh chúng ta đã biết sự phát triển t duy của Hs tiểu học đợc chia thành hai giai
đoạn Giao đoạn đầu chủ yếu là ở lớp 1, 2, 3 là giai đoạn Hs hình thành nền tảng cơ sở, ở giai đoạn sao lớp 4, 5 là giai đoạn chuyên sâu dựa trên nền tảng của giai
đoạn trớc đó ở lớp 2 học Tập đọc giúp Hs nắm đợc các kĩ năng cơ bản nh đọc, nghe, nói, viết, để từ đó các em có thể học tập và giao tiếp trong các môi trờng phù hợp với lứa tuổi
Thông qua tập đọc và học Tiếng Việt cũng giúp các em rèn luyện các thao tác t duy cơ bản của con ngời nh t duy phân tích, tổng hợp, phán đoán…Hơn thế nữa còn cung cấp cho Hs về kiến thức tự nhiên, xã hội, văn hóa của Việt Nam và của nớc ngoài Bồi dỡng tình yêu tiếng Việt góp phần hình thành nhân cách con ngời Việt Nam XHCN
Vì những lí do trên nên tôi chọn nghiên cứu “Một số biện pháp giúp học sinh
lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn.”
Trang 32 Thời gian thực hiện và triển khai SKKN
Với sáng kiến kinh nghiệm này tôi chủ yếu nghiên cứu về phân môn Tập làm văn ở lớp 5 Đồng thời cùng với đồng nghiệp xây dựng thành chuyên đề chuyên môn, trực tiếp áp dụng trong giảng dạy từ năm học 2011 – 2012 ở trờng tiểu học Nguyễn Trói – Thành phố Yờn Bỏi Bớc đầu mang lại kết quả nh mong muốn
- Nghiên cứu cơ sở lí luận của môn Tiếng Việt nói chung và phân môn Tập làm văn lớp 5 cũng nh các tài liệu cần thiết của Tập làm văn lớp 5 nói riêng
- Nghiên cứu qua tài liệu chính thống và qua băng hình của Bộ GD&ĐT Qua học hỏi đồng nghiệp ở các trờng bạn trên địa bàn Thị xã Nghĩa Lộ
- Tìm hiểu thực trạng việc dạy và học Tập làm văn của giáo viên và học sinh khối lớp 5 trong nhà trờng
Trớc khi triển khai đề tài sáng kiến kinh nghiệm tôi và các đồng chí đồng
nghiệp cùng nhau thống nhất nhiệm vụ nghiên cứu Làm sao tìm ra biện pháp,
ph-ơng pháp dạy và học phù hợp nhất để áp dụng ngay vào thực tiễn giảng dạy từ năm học 2011 – 2012 sao cho đạt kết quả cao nhất đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của học sinh
- Chúng tôi giới hạn phạm vi nghiên cứu chỉ là giáo viên và học sinh của nhà tr-ờng Trên cơ sở tài liệu giảng dạy chính thống của Bộ GD&ĐT triển khai
Áp dụng SKKN ở tổ chuyên môn khối lớp 5 trong năm học 2011- 2012 Nếu kết quả cuối năm khả quan, chúng tôi đợc sự nhất trí của BGH nhà trờng, sẽ triển khai
áp dụng lâu dài trong giảng dạy
Đề tài SKKN chính thức đợc triển khai nghiên cứu từ đầu năm học 2011- 2012
Đợc tổ chuyên môn khối lớp 5, cùng với BGH nhà trờng cho áp dụng vào giảng dạy từ tuần học thứ ba của học kì I Đồng thời đánh giá kết quả đạt đợc vào cuối học kì I năm học 2011- 2012
Phần thứ hai: Giải quyết vấn đề
I: Cở sở lí luận của chơng trình phân môn
1 Cở sở chơng trình SGK Tiếng Việt lớp 5.
Văn miêu tả, kiểu văn tả cảnh ở lớp 5 có 18 tiết, kì I có 14 tiết, kì II có 4 tiết Trong đó học sinh đợc học 11 tiết lập dàn ý và viết đoạn văn cho bài văn tả cảnh Miêu tả là “lấy nét vẽ hay câu văn để biểu hiện các chân tớng của sự vật.” Văn miêu tả giúp ngời đọc hình dung một cách cụ thể hình ảnh của sự vật thông qua những nhận xét tinh tế, những rung động sâu sắc thể hiện cảm xúc thẩm mĩ của ngời viết Văn miêu tả mang tính thông báo thẫm mĩ, chứa đựng tình cảm của ngời viết, sinh động và tạo ngôn ngữ miêu tả giàu hình ảnh
2 Cấu trúc chơng trình SGK phân môn Tập làm văn lớp 5.
Trang 4ở lớp 5, các loại bài Tập làm văn đều gắn với các chủ điểm, văn miêu tả cũng nằm trong cấu trúc đó Quá trình thực hiện các kĩ năng phân tích đề, quan sát, tìm hiểu, viết đoạn là những cơ hội để huy động vốn từ, phong phú hóa vốn từ, tích cực hóa vốn từ để vẽ lại đợc cảnh vật, đồng thời giúp trẻ hiểu biết đợc về cuộc sống theo các chủ điểm đã học Việc phân tích đề, phân tích dàn bài, lập dàn ý, chia đoạn văn miêu tả góp phần phát triển khả năng phân tích, tổng hợp, phân loại của học sinh.T duy hình tợng của tre cũng đợc rèn luyện nhờ vận dụng các biện pháp so sánh, nhân hóa…khi miêu tả
Văn tả cảnh là một trong các loại văn miêu tả ở lớp 5, học sinh đợc học văn miêu tả ngay từ tuần 1 thông qua hai loại hình bài học: loại bài hình thành kiến thức và loại bài luyện tập thực hành Gồm có các nội dung sau:
- Cấu tạo của bài văn tả cảnh - Tập quan sát
- Lập dàn ý - Xây dựng đoạn văn trong bài văn tả cảnh
- Viết bài văn tả cảnh - Trả bài kiểm tra viết
Nh vậy về việc rèn luyện kĩ năng làm văn cho học sinh, theo chơng trình sách giáo khoa mới thì ngoài việc rèn luyện kỹ năng viết văn bản…Còn chú ý đến kỹ năng quan sát, lập dàn ý và viết đoạn văn là cơ sở đầu tiên và quan trọng giúp học sinh viết bài đầy đủ, chính xác
3 Yêu cầu về kỹ năng lập dàn ý và viết đoạn văn khi làm bài Tập làm văn.
- Kỹ năng định hớng hoạt động:
+ Nhận diện loại văn bản + Phân tích đề
- Kỹ năng lập chơng trình hoạt động
+ Xác định dàn ý của bài văn đã cho
+ Quan sát đối tợng, tìm và sắp xếp ý thành dàn ý
- Kỹ năng thực hiện hóa hoạt động: + Xây dựng đoạn văn
TT Cấu trúc hoạt động lời nói Hệ thống kỹ năng làm văn
1 Định hớng 1 Kỹ năng xác định đề bài, yêu cầu và giới
hạn đề bài( Kỹ năng tìm hiểu đề)
2 Kỹ năng xác định t tởng của bài viết
2 Lập chơng trình nội dung
biểu đạt
3 Kỹ năng tìm ý( thu thập tài liệu cho bài viết)
4 Kỹ năng lập dàn ý( hệ thống hóa, lựa chọn tài liệu)
3 Thực hiện hóa chơng trình 5 Kỹ năng diễn đạt( dùng từ đặt câu)
6 Kỹ năng viết văn, viết bài theo các phong cách khác nhau( miêu tả, kể chuyện, viết th, )
4 Kiểm tra 7 Kỹ năng hoàn thiện bài văn( phát hiện và
sửa lỗi)
Trang 5II.Thực trạng về việc dạy và học tập làm văn lớp 5 của giáo viên và học sinh trờng tiểu học Nguyễn Trói.
1 Sơ lợc đặc điểm chung của nhà trờng năm học 2011- 2012
a) Thuận lợi
- Tuy cuộc sống kinh tế của các gia đình học sinh còn gặp nhiều khó khăn nhng các bậc phụ huynh đã mua sắm đầy đủ đồ dùng học tập và sách giáo khoa Các thầy cô giáo đều là những ngời có trình độ s phạm đạt chuẩn và trên chuẩn, là những con ngời có lòng nhiệt tình, có lòng yêu trẻ, có kiến thức kỹ năng kinh nghiệm giảng dạy từ đó mang những bài giảng sinh động và phù hợp đến các em
- Tất cả học sinh của các khối lớp từ lớp 1 – lớp 5 đã đợc nhà trờng hết sức tạo
điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, về đội ngũ giáo viên để cho các em đợc học tập 2 buổi/ ngày và đợc học tất cả các môn học tự chọn
- Đảng và chính quyền địa phơng cũng đã tạo điều kiện tốt nhất có thể để giúp đỡ nhà trờng làm tốt công tác giáo dục
b) Khó khăn
- Bên cạnh những thuận lợi trên nhà trờng còn gặp một số những khó khăn nh: Học sinh rỗng kiến thức nhiều do ý thức học tập cha cao, đến lớp còn quên đồ dùng học tập và cha làm bài tập ở nhà Một số học sinh cũn thiếu vốn kiến thức thực tế, kĩ năng sống cũn hạn chế Một số gia đình khá giả thì nuông chiều con quá mức, mải làm ăn giao phó toàn bộ việc học tập của con cho nhà trờng và giáo viên
2 Thực tế học tập của học sinh lớp 5 học phân môn tập làm văn.
- Việc dạy, học làm văn ở Tiểu học nói chung và việc dạy học văn tả cảnh ở lớp 5 nói riêng, bên cạnh những điểm tốt mang lại một số kết quả nhất định còn khá nhiều nhợc điểm Nhợc điểm lớn nhất, dễ thấy nhất là bệnh công thức, khuôn sáo, máy móc, thiếu tính chân thực trong cả cách dạy và cách học Do vậy về phía ngời học văn miêu tả, thờng có những biểu hiện phổ biến nh sau:
+ Vay mợc ý của ngời khác, thờng là của bài văn mẫu Nói cách khác học sinh thờng học thuộc bài văn mẫu để chép vào bài của mình Với cách học ấy các em không cần quan sát, không có cảm xúc gì về đối tợng đợc tả
+ Miêu tả hời hợt, chung chung không có sắc thái riêng biệt nào của đối tợng
đ-ợc tả… Vì thế bài làm ấy gán cho đối tợng miêu tả nào cùng loại cũng đđ-ợc Một bài miêu tả nh vậy đọc lên thấy mờ nhạt Nguyên nhân chủ yếu là các em không biết cách quan sát hoặc các em không biết cách hồi tởng lại kinh nghiệm sống của mình
3 Công tác dạy học của giáo viên
Về phía giáo viên dạy tập làm văn thờng có các biểu hiện sau:
Trang 6- Chỉ có một con đờng duy nhất hình thành các hiểu biết về lý thuyết, các kỹ năng làm bài và phân tích các bài mẫu Để đối phó với việc học sinh làm bài kém, để
đảm bảo chất lợng khi kiểm tra nhiều giáo viên cho học sinh đọc thuộc một số bài văn mẫu để các em khi gặp đề bài tơng tự cứ thế chép ra Vì thế dẫn đến tình trạng cả thầy và trò nhiều khi bị lệ thuộc vào văn mẫu Chính vì vậy khảo sát chất lợng của học sinh lớp 5 qua cỏc năm học thu đợc kết quả nh sau:
4 Quan điểm của bản thân về công tác dạy và học tập làm văn lớp 5 và những
vấn đề cần giải quyết.
- Sự hớng dẫn của SGK cụ thể dễ hiểu
- Giáo viên cha chuẩn bị chu đáo khi hớng dẫn Hs làm bài tập
- Học sinh nhận xét về đoạn văn không đầy đủ
- Học sinh quan sát đối tợng định tả còn đại khái, lớt qua nên không tìm đợc ý, ý nghèo nàn, bài văn không có sáng tạo
- Học sinh không biết ghi chép những gì mà mình quan sát đợc một cách rõ ràng
- Học sinh thiếu sự tởng tợng, ít cảm xúc về đối tợng miêu tả, vốn ngôn ngữ còn quá ít ỏi Những nguyên nhân trên đã ảnh hởng không tốt tới chất lợng giờ dạy, không gây hứng thú học tập cho học sinh
Chính vì vậy tôi đã sử dụng một số biện pháp sau để giúp các em biết cách lập dàn ý và viết đoạn văn tả cảnh
III Một số nội dung phơng pháp và biện pháp dạy học chủ yếu phân môn
tập làm văn lớp 5.
1 Các giai đoạn xây dựng nội dung dạy học phân môn tập làm văn.
a) Rèn kỹ năng đọc
- Rèn kỹ năng đọc thành tiếng cho học sinh thông qua các bài tập làm văn thuộc các loại văn bản khác nhau: Văn tả cảnh, văn tả ngời, văn tả đồ vật, báo chí… trong nội dung SGK Rèn kỹ năng đọc hiểu văn bản thông qua các hệ thống câu hỏi và phần hớng dẫn ở cuối bài tập đọc Giúp học sinh nắm đợc ý chính của đoạn, của bài, tập nhận xét về một số hình ảnh, nhân vật, chi tiết trong bài tập đọc
b) Kết hợp kỹ năng lập dàn ý chi tiết
- Qua việc hớng dẫn học sinh luyện đọc và tìm hiểu bài, giúp các em có cơ hội rèn kĩ năng nghe nói Thông qua việc trả lời câu hỏi và giao tiếp giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh trong lớp học
- Nghe hiểu ý chính của đề văn cần yêu cầu để hình thành thói quen lập dàn ý
tr-ớc khi viết một bài văn
Trang 7- Nói đúng và rõ các bớc lập dàn ý, bớc đầu nói thành đoạn để thông báo tin tức,
sự việc, cảnh vật con ngời mà các em đã biết
c) Cung cấp mở rộng vốn từ, bồi dỡng tình cảm nhân cách cho học sinh
- Nội dung của chơng trình tập làm văn lớp 5 đợc mở rộng phong phú hơn so với các lớp dới Các bài tập đọc trong SGK, phản ánh nhiều lĩnh vực khác nhau
Thông qua hệ thống các bài tập, qua hệ thống câu hỏi Cung cấp cho học sinh những hiểu biết về thiên nhiên, con ngời và xã hội Cung cấp vốn từ, cách diễn đạt, những hiểu biết về tác phẩm văn học, góp phần mở rộng vốn từ và rèn luyện nhân cách cho học sinh
d) Kết hợp lập dàn ý với trình bày hoàn chỉnh một bài văn
- Đây là một phần không thể thiếu đối với công tác dạy học của phân môn Điều này đã giúp nâng cao việc học tập của học sinh đối với công việc cảm thụ văn bản,
đa yếu tố từ thực tế biến thành cái riêng của mỗi học sinh Giúp tăng tỷ lệ học sinh khá giỏi trong toàn khối Đòi hỏi ngời giáo viên không những phải chuẩn bị tốt cho giờ dạy mà cần phải luôn luôn tự học tập nâng cao trình độ chuyên môn để ngày càng đáp ứng đợc yêu cầu ngày càng cao của công tác dạy học
2 Một số biện pháp dạy học chủ yếu của phân môn tập làm văn lớp 5.
a Biện pháp đối với học sinh.
- Ôn lại kiến thức về cấu tạo bài văn tả cảnh
- Chuẩn bị bài mới nh: Đọc yêu cầu của bài, đọc bài văn cho sẵn, nhận xét cách quan sát của tác giả
- Tự giác làm bài theo khả năng và nỗ lực của bản thân, đánh giá bài tập của mình sau khi làm xong Trao đổi, thảo luận và tham gia ý kiến một cách tích cực với các bạn trong nhóm, trong tổ khi làm bài
b Biện pháp với giáo viên
Xác định rõ nhiệm vụ của môn tập làm văn, nhiệm vụ của giờ lập dàn ý và viết
đoạn văn tả cảnh.
Chúng ta phải xác định dạy học sinh môn tập làm văn là giúp các em nói, viết
lu loát Học sinh phát triển vốn từ ngữ, bồi dỡng cảm xúc, tình cảm lành mạnh trong sáng, khả năng quan sát lựa chọn sắp xếp ý rõ ràng Rèn khả năng t duy, trí tởng tợng phong phú Qua đó vốn sống của các em đợc tăng lên giúp các em tự tin, có khả năng ứng xử linh hoạt trong cuộc sống
Những việc cần chuẩn bị
a) Chọn đề bài tập làm văn: Chọn những đề bài phù hợp, gần gũi với học sinh để các em có khả năng quan sát trực tiếp
b) Đọc kỹ yêu cầu bài tập: Đây là khâu chuẩn bị rất quan trọng đối với giáo viên
và học sinh
c) Hớng dẫn học sinh quan sát:
Trang 8Giáo viên cho học sinh biết quan sát để làm tập làm văn và quan sát tìm hiểu khoa học có mục đích khác nhau
+ Mục đích quan sát khoa học là tìm ra công cụ cấu tạo của sự vật, đặc điểm tích chất của hiện trờng
+ Quan sát văn học tìm ra màu sắc, âm thanh hình ảnh tiêu biểu và cảm xúc của ngời đối với sự vật
* Quan sát bằng nhiều giác quan
- Quan sát bằng mắt nhận ra màu sắc, hình khối sự vật
- Quan sát bằng tai nhận ra âm thanh, nhịp điệu, gợi cảm xúc
- Quan sát bằng mũi nhận ra những mùi vị tác động đến tình cảm
- Quan sát bằng vị giác, quan sát cảm nhận
Nhờ cách quan sát này mà các em ghi nhận đợc nhiều ý bài văn đa dạng phong phú
* Quan sát tỷ mỷ nhiều lần
Muốn tìm ra ý của đoạn văn, học sinh phải quan sát kỹ, quan sát nhiều lần cảnh
đó Tránh quan sát qua loa nh ta nhìn lớt qua hay liếc nhìn nó sẽ không tìm ra ý hay cho bài văn
* Học sinh cần xác định rõ vị trí, thời điểm, thời gian, trình tự quan sát
- Học sinh có thể lựa chọn các trình tự quan sát khác nhau
+ Trình tự không gian: Quan sát từ trên xuống dới hoặc từ dới lên trên, từ trái sang phải hay từ ngoài vào trong
+ Trình tự thời gian: Quan sát từ sáng đến tối, từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc… + Trình tự tâm lý: Thấy nét gì nổi bật thu hút bản thân, gây cảm xúc quan sát trớc
* Phải tìm đợc những nét riêng tiêu biểu của sự vật
* Để làm đợc bài văn đúng yêu cầu của đề bài, quá trình quan sát không thể dàn đều mà phải tìm ra trọng tâm để tìm hiểu kỹ trọng tâm quan sát thờng là nét chính của bài nêu bật chủ đề của đoạn văn và dụng ý của ngời viết Có nh vậy bài viết mới tránh khỏi dàn trải, nhạt nhẽo lan man, xa đề
* Tạo hứng thú và cảm xúc
Quan sát trong văn học cần tạo cho học sinh hứng thú say mê Từ đó bộc lộ đợc cảm xúc của bản thân trớc đối tợng quan sát Có hứng thú, cảm xúc học sinh mới
dễ dàng tìm từ, chọn ý giúp cho việc diễn tả sinh động và hấp dẫn
e) Giáo viên phải chuẩn bị các câu hỏi gợi ý giúp học sinh quan sát
- Ví dụ: Thể loại của bài văn là gì?
Kiểu bài văn là gì?
Trọng tâm miêu tả là cảnh nào?
Quan sát cảnh đó vào lúc nào?
Trang 9Quan sát theo thứ tự nào?
Quan sát bằng những giác quan nào?
Quan sát nh vậy nhìn thấy hình ảnh gì?
Nghe thấy âm thanh gì? có cảm xúc gì?
Tổ chức cho học sinh quan sát
Tùy theo đề bài, giáo viên tổ chức cho các em quan sát ngay tại địa điểm có cảnh vật cần tả
Nếu không thể tổ chức quan sát đợc thì giáo viên tổ chức hớng dẫn học sinh quan sát cảnh vật trớc khi tới lớp và ghi chép những điều ghi nhận đợc
Học sinh phải tự làm việc, tự quan sát, tự ghi chép là chính Giáo viên có thể nêu câu hỏi chung cho cả lớp Giáo viên có thể có những câu hỏi gợi mở, học sinh trả lời miệng hoặc giáo viên chỉ cần gợi ý với một học sinh nào đó để em đó thực hiện
- Giáo viên dành thời gian tối đa cho hoạt động này, học sinh có thể ngồi yên một chỗ, để có vị trí quan sát thích hợp các em có thể dịch chuyển vị trí, các em
có thể thảo luận nhóm để tìm ý Giáo viên có thể gợi ý để các em phát hiện ra những nét đặc sắc của bầu trời, cây cối, cảnh vật…
c) Phơng pháp dạy học cơ bản và chủ yếu của phân môn tập làm văn lớp 5.
*Bớc 1: Xác định yêu cầu của bài tập làm văn Đọc kĩ yêu cầu để làm đúng dạng bài tập làm văn yêu cầu Tuyệt đối không làm lạc đề, không lan man sang những
điều không liên quan
*Bớc 2: Phân tích đề, lựa chọn đối tợng miêu tả
- Bài văn thuộc thể loại gì? - Kiểu văn gì?
- Đối tợng của bài - Trọng tâm của bài
- Muốn làm tốt bài cần quan sát những gì?
* Bớc 3: Hớng dẫn học sinh quan sát
- Giáo viên hớng dẫn học sinh xác định rõ vị trí, thời điểm, thời gian, trình tự quan sát và quan sát bằng nhiều giác quan
*Bớc 4: Hớng dẫn học sinh lập dàn ý từ những điều quan sát đợc theo bố cục ba phần
- Mở bài: Em tả cảnh gì? ở đâu? Vào thời nào? Lý do em chọn cảnh vật để tả
là gì?
- Thân bài: Tả những nét nổi bật của cảnh vật
+ Tả theo thời gian
+ Tả theo trình tự từng bộ phận
- Kết bài: Nêu cảm nghĩ và nhận xét của em về cảnh vật
Trang 10( Giáo viên nhắc học sinh tả cảnh bao giờ cũng có con ngời, con vật, phong cảnh thiên nhiên, hoạt động của con ngời, chim muông làm cho cảnh vật thêm đẹp và sinh động)
*Bớc 5: Làm mẫu bài tập Giáo viên hớng dẫn học sinh tỷ mỉ cách lập dàn ý hoàn chỉnh cho bài tập làm văn kết hợp viết một bài văn hoàn chỉnh
Hớng dẫn chi tiết dàn bài một bài văn hoàn chỉnh
Buổi chiều trên cánh đồng
- Mở bài: Con đờng đi học của em uốn quanh làng, men theo đồng lúa Mỗi chiều đi học về em thả hồn mình trớc cánh đồng lúa bát ngát
- Thân bài: Tả theo trình tự thời gian
+ Ông mặt trời lững thững đạp xe qua ngọn tre
+ Những tia nắng vàng nhạt dần
+ Cánh đồng là một màu vàng trù phú
+ Những đợt sóng lúa nhấp nhô theo làn gió
+ Dọc hai bên bờ sông là hàng bạch đàn cao vút soi bóng xuống mặt nớc trong veo
+ Đàn trâu thung thăng gặm cỏ
+ Lũ chim chiền chiện lúc bay, lúc sà xuống ruộng lúa
+ Chim cu gáy bay về từng đàn
+ Trên bờ ruộng mấy bác nông dân đang trò chuyện, tay nâng bông lúa lên ngắm Gơng mặt ai cũng tràn trề niềm vui, chờ đợi một vụ bội thu
+ Ven bờ, một chị phụ nữ đang buộc những khóm lúa cạnh bờ
+ Xa xa, mấy bạn nhỏ đang đi học về
- Kết bài: Trời nhá nhem tối, em về nhà trong tâm trạng vui vui Em ớc sao khoảnh khắc hoàng hôn còn mãi trên cánh đồng để ai cũng nhìn thấy một màu vàng của no ấm
* Kết quả
Qua quá trình vừa nghiên cứu chuyên đề vừa áp dụng vào thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy rằng những phơng pháp dạy học mà tôi áp dụng đã có những kết quả
đáng mừng
Kết quả khảo sát lần thứ hai : Vào cuối tháng 11 với bài văn tả cảnh ngôi tr-ờng trớc giờ học Kết quả thu đợc nh sau:
Kết quả khảo sát lần hai cho thấy chất lợng học tập của học sinh đã đợc nâng lên
rõ rệt Cụ thể trong bài làm của các em đã biết sử dụng từ đúng, đặt câu văn hay