1. SKKN Một số biện pháp Dạy TLV lớp 5 cho phù hợp với trình độ học sinh - Kiểu bài tả cảnh.

đã thể hiện những hiểu biết thực tế,những kỹ năng sử dụng Tiếng Việt mà các em đã được học ở phân môn Tập làmvăn các kiểu bài miêu tả được học nhiều nhất, nó giúp cho học sinh tái hiện l

4 Khảo sát phương pháp dạy học qua sách hướng dẫn 13

1 Trần Thúy Quỳnh – Hiệu trưởng

2 Nguyễn Thị Thắng – Chủ tịch Công đoàn

3 Nguyễn Thị Hồng Hà – Tổ trưởng tổ 1, 2, 3

- Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Quảng Châu

máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở đểngười học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Do vậy,tất cả các môn học trong giáo dục Tiểu học là nền móng cho nền tảng giáo dụccủa các cấp học trên nữa, đặc biệt là phân môn Tập làm văn Ở phân môn này,không lấy việc kiểm tra khả năng tái hiện thông tin đã biết làm trọng tâm mà chútrọng khả năng vận dụng sáng tạo tri thức trong tình huống cụ thể.

Ngoài ra, dạy Tập làm văn cần quan tâm đến việc đa dạng hóa hình thứcđánh giá quá trình Thay vì chỉ dựa trên các bài viết, giáo viên còn có thể đánhgiá kĩ năng tạo lập văn bản của học sinh qua bài trình bày trước lớp, bài trìnhdiễn sản phẩm của chủ đề Như vậy, việc đánh giá không chỉ chú trọng vào kĩnăng viết mà còn hướng đến cả kĩ năng nói và trình bày

Đây là một phân môn mang tính chất thực hành tổng hợp Việc dạy tậplàm văn ở bậc Tiểu học có một vị trí rất quan trọng, nó góp phần rèn luyện chohọc sinh năng lực sử dụng tiếng mẹ đẻ, tạo điều kiện cho các em giao tiếp trongcuộc sống hàng ngày và học tập tốt các môn học khác Nếu như các môn học vàphân môn khác của môn Tiếng Việt cung cấp cho các em một hệ thống các kiếnthức kỹ năng thì phân môn tập làm văn tạo điều kiện cho các em thể hiện cáckiến thức, rèn luyện các kỹ năng đó một cách linh hoạt thực tế và có hệ thốnghơn Chính những văn bản nói, viết các em có được từ phân môn tập làm văntheo các nghi thức lời nói, thuyết trình đã thể hiện những hiểu biết thực tế,những kỹ năng sử dụng Tiếng Việt mà các em đã được học ở phân môn Tập làmvăn các kiểu bài miêu tả được học nhiều nhất, nó giúp cho học sinh tái hiện lạicuộc sống con người, phong cách thiên nhiên hiện lên như một bức tranh nhiềumàu sắc Nó giúp các em có tâm hồn văn học có tình yêu quê hương đất nước vàcuộc sống con người

Tuy nhiên thực tế hiện nay, việc dạy phân môn tập làm văn còn có rấtnhiều hạn chế và chưa đạt kết quả như mong muốn Lý do này là do nhiềunguyên nhân trong đó đa số giáo viên chưa định hình được phương pháp giảngdạy cũng như trình tự tiến hành dạy một bài tập làm văn như thế nào cho phùhợp với mục đích và nội dung của bài học đặt ra Mặt khác học sinh tiểu học là

đối tượng mà năng lực tư duy còn hạn chế Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ của các

em chưa cao Đặc biệt trình độ học sinh ở các địa phương còn chưa đồng đều,hơn nữa học sinh rất ngại học văn Trong một tiết học thời gian từ 35 đến 40phút là tối đa mà kiến thức phải cung cấp quá nhiều nên giáo viên chỉ hay quantâm đến đối tượng học sinh khá giỏi để tiết dạy thành công Ngoài ra do việcthay đổi nội dung chương trình sách giáo khoa khiến cho giáo viên còn lúngtúng trong việc nắm bắt nội dung và phương pháp giảng dạy, từ đó dẫn đến kếtquả học tập môn tập làm văn chưa cao

Qua nhiều tiết dự giờ của đồng nghiệp, qua trải nghiệm soạn giảng và

thực tế ở trên lớp, chúng tôi đã đúc kết được một số kinh nghiệm và quyết định

viết đề tài: Một số biện pháp " Dạy tập làm văn lớp 5 cho phù hợp với trình độ học sinh - Kiểu bài tả cảnh" để nghiên cứu ứng dụng.

2 Thực trạng

2.1 Thuận lợi.

- Trường Tiểu học Quảng Châu của chúng tôi là một trong những trường

có cơ sở vật chất tương đối khang trang, đầy đủ, lại được sự quan tâm sâu sắccủa ngành, Hội cha mẹ học sinh và chính quyền địa phương

- Bộ phận chuyên môn khối 5 đều là những người có năng lực chuyênmôn vững vàng, thường xuyên phối hợp với Ban giám hiệu sinh hoạt chuyên đề

về phương pháp giảng dạy môn Tập làm văn lớp 5

- Bản thân mỗi chúng tôi đều biết sử dụng máy vi tính, biết soạn giảngbằng giáo án điện tử và đã cho các em quan sát những cảnh vật gần gũi với dạngvăn tả cảnh qua các Video Clip bằng PowerPoint

Bên cạnh đó, hiện nay Tài liệu hướng dẫn học Tiếng việt lớp 5 có phần ưuđiểm, được biên soạn theo các quan điểm dạy giao tiếp, quan điểm tích hợp,quan điểm tích cực hóa hoạt động của học sinh Chính vì vậy kỹ năng sử dụngngôn ngữ nói và viết của học sinh có phần tiến bộ hơn Một trong những nhiệm

vụ trọng tâm của chương trình là đổi mới phương pháp dạy học chuyển từphương pháp truyền thụ kiến thức sang phương pháp tích cực hóa hoạt động củahọc sinh, trong tiết học, học sinh tự quan sát, suy nghĩ, rồi rút ra kiến thức mới

Sách Hướng dẫn học Tiếng Việt lớp 5 không trình bày kiến thức bằng những kếtquả cho sẵn mà xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập yêu cầu học sinh hoạt độngnhằm chiến lĩnh kiến thức và phát triển kỹ năng nhận thức của học sinh theologo Đây cũng chính là những điều kiện thuận lợi để giáo viên dạy học

Hơn nữa về phía học sinh, các em được học 9 buổi/ tuần nên kiến thứcđược giáo viên hướng dẫn kỹ hơn

Trong chương trình tiểu học hiện nay, các bài tập làm văn đều gắn với chủđiểm của đơn vị đã học vì vậy quá trình thực hiện các kỹ năng phân tích đề, tìm

ý, quan sát, viết đoạn văn là những cơ hội giúp học sinh mở rộng hiểu biết trongcuộc sống Việc phân tích dàn bài, lập dàn ý, chia đoạn văn miêu tả góp phầnphát triển khả năng phân tích, phân loại của học sinh Tư duy hình tượng củahọc sinh cũng được rèn luyện nhờ vận dụng biện pháp so sánh, nhân hóa khimiêu tả Học tập làm văn học sinh cũng có điều kiện tiếp cập vẻ đẹp của conngười, thiên nhiên qua các bài văn, đoạn văn điển hình

Trong mỗi tiết học, khi phân tích đề tập làm văn, học sinh sẽ có những cơhội gắn bó, yêu mến với thiên nhiên, đồng thời cũng lôi cuốn học sinh yêu thíchlàm văn

Ở các lớp 2, 3, 4 các em cũng đã được làm quen với kiểu bài tả cảnh.Lên lớp 5 các em lại tiếp tục rèn kỹ năng làm văn từ dễ đến khó (Rèn kỹ năngviết đoạn, liên kết đoạn) rất phù hợp nhận thức của học sinh Tiểu học Đặc biệttrình tự tả cảnh cũng giống như ở lớp 4 Đối tượng miêu tả của bài văn tả cảnh

là những cảnh vật quen thuộc gần gũi với các em, ngôi trường thân yêu hay mộtdòng sông, một đêm trăng, một cánh đồng vì vậy các em dễ quan sát hơn

2.2 Khó khăn

- Năm học 2017-2018 và 2019-2020 là thời điểm giao thoa giữa chươngtrình hiện hành và chương trình dạy học theo mô hình trường học mới, dạy họctheo hướng phát triển năng lực cho học sinh; đặc biệt là năm học 2018 - 2019 lànăm đầu tiên trường chúng tôi dạy toàn phần lớp 5 theo mô hình trường học mớinên giáo viên còn nhiều lúng túng trong phương pháp dạy học nói chung vàphương pháp dạy Phân môn tập làm văn nói riêng

Về phía giáo viên:

- Do việc thay đổi bố cục cũng như cách trình bày trong bộ sách giáo khoamới có sự khác biệt và thay đổi hoàn toàn so với bộ sách hiện hành nên giáoviên nghiên cứu bài dạy chưa kỹ “Tập làm văn kiểu bài tả cảnh”; dạy kiến thứckhông liền mạch nên bài dạy chưa sâu

- Giáo viên chỉ chú ý đến học ở lớp mà chưa chú ý triệt để đến việc luyệntập ở nhà, khi hướng cho các em tìm hiểu thêm sách, báo gặp khó khăn vì họcsinh đa số ở vùng nông thôn sách báo còn hạn chế

Vì vậy, khắc phục những nhược điểm trên là một nhiệm vụ bắt buộc mà

mọi giáo viên phải cố gắng, có như vậy dạy Tập làm văn mới đạt được kết quảcao theo yêu cầu của Tài liệu Hướng dẫn học

3 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu

Sáng kiến kinh nghiệm của chúng tôi nghiên cứu có thể áp dụng cho tất

cả giáo viên dạy lớp 5 ở các trường tiểu học đang thực hiện chương trình của môhình trường học mới với một số nội dung sau:

- Phân môn Tập làm văn - kiểu bài tả cảnh

- Phương pháp dạy môn tập làm - kiểu bài tả cảnh

- Cách tổ chức học sinh học môn tập làm - kiểu bài tả cảnh

4 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng thực nghiệm là học sinh lớp 5B năm học 2019 - 2020 TrườngTiểu học Quảng Châu

- Đối tượng đối chứng là học sinh lớp 5B năm học 2018 - 2019 - TrườngTiểu học Quảng Châu.

Với tổng số học sinh là 68 em

Tập làm văn được hiểu là tập sản sinh, tạo lập ngôn bản Dạy Tập làm văn

là dạy các kiến thức và kĩ năng giúp học sinh tạo lập, sản sinh ra ngôn bản Phânmôn Tập làm văn có vai trò, vị trí quan trọng trong việc hoàn thiện và nâng caodần các kĩ năng sử dụng tiếng Việt đã được hình thành, xây dựng ở các phânmôn khác Nhờ quá trình vận dụng các kĩ năng để tạo lập, sản sinh văn bản trongdạy học Tập làm văn, tiếng Việt trở thành một công cụ sinh động trong quá trình

học tập và giao tiếp của học sinh tiểu học

Dạy Tập làm văn tả cảnh là tổ chức cho học sinh quan sát đối tượng miêu

tả, một công việc thuộc về nguyên tắc khi dạy học văn tả cảnh Trên cơ sở có sựthu nhận trực tiếp các nhận xét, ấn tượng, tạo cảm xúc cho mình, học sinh mớibắt tay vào làm bài Khi thực hiện trình tự các bước học sinh huy động vốnsống, khả năng tưởng tượng và cảm xúc giúp cho việc cảm thụ tốt hơn Từ đóhiểu biết và kĩ năng về văn tả cảnh được hình thành một cách tự giác chủ yếuqua con đường thực hành

2 Cơ sở thực tiễn

Trước hết, cần khẳng định rằng: Dạy Tập làm văn là dạy một hoạt động.Công việc đầu tiên của dạy học phân môn này là tạo ra động cơ, nhu cầu nói

năng, kích thích học sinh tham gia vào hoạt động giao tiếp (nói, viết) Theo đó,các kĩ năng làm văn tương ứng được hình thành là:

- Kĩ năng xác định đề bài, yêu cầu và giới hạn đề bài bài viết (kĩ năng tìmhiểu đề); kĩ năng xác định tư tưởng cơ bản của bài viết

- Kĩ năng tìm ý và lập dàn ý

- Kĩ năng diễn đạt, thể hiện chính xác, đúng phong cách bài văn, tư tưởngbài văn; kĩ năng viết đoạn, viết bài theo các phong cách khác nhau (kể chuyện,miêu tả, viết thư…)

- Kĩ năng hoàn thiện bài viết (phát hiện và chữa lỗi)

Về phía học sinh, các em thường hay làm theo khuôn mẫu, giáo viên gợi

mở dàn bài, gợi ý thế nào các em viết thế đó, chưa biết cách dùng từ, đặt câu nêncâu văn, bài văn thường cụt ngủn, diễn đạt không trôi chảy Từ dàn bài có sẵncũng không biết cách để chuyển thành bài văn hay mà cứ thế chép lại.Thay vìmỗi gạch đầu dòng của dàn bài là một dấu chấm để tạo thành câu, thành đoạncho bài viết Việc đọc sách của các em hiện nay cũng đang bị xem nhẹ, phần lớncác em ít quan tâm đến việc đọc và có đọc thường là truyện tranh, thậm chí cótruyện không mang tính giáo dục Thời gian dành cho các em quan sát cũng nhưđầu tư vào Tập làm văn cũng hạn chế nên vốn liếng về cuộc sống, về văn họccủa các em cũng hạn chế Chính điều này tác động không nhỏ đến việc học vănmiêu tả ở các em Phần lớn các em chưa có sổ tay tư liệu văn học, nếu có cũngchưa biết ghi chép những gì

Đó là những lí do mà chúng tôi luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào cho họcsinh trường mình (lớp mình) thích làm văn, viết văn chân thật, có cảm xúc

và sinh động

3 Các biện pháp tiến hành và thời gian tạo ra giải pháp

a) Các biện pháp tiến hành:

* Nghiên cứu tài liệu: Đọc tài liệu trên mạng Internet, sách tham khảo,

Sách Hướng dẫn giáo viên và học sinh

* Khảo sát thực tế

- Dự giờ thăm lớp

- Tìm hiểu thực trạng việc dạy – học phân môn Tập làm văn ở lớp 5 vànguyên nhân dẫn đến thực trạng đó.

- Phân loại HS để có biện pháp dạy học phù hợp

- Bước đầu đề xuất một số biện pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượngdạy và học tập làm văn phù hợp các đối tượng HS trong phần dạy văn tả cảnh ởlớp 5

- Thiết kế bài khảo sát 30 phút để so sánh, kiểm nghiệm tính khả thi của

đề tài

- Dạy thực nghiệm và phân tích kết quả

II Khảo sát nội dung dạy học kiểu bài tả cảnh ở lớp 5

1 Cấu trúc nội dung sách giáo khoa

Nội dung các bài học trong phân môn Tập làm văn lớp 5 là sự tiếp nối vànâng cao, mở rộng so với các lớp 2, 3, 4 Lên lớp 5 học sinh học tiếp về phầnmiêu tả Cuối lớp 5 còn một số tiết về kiểu bài này là các bài ôn tập và luyện tậpcuối năm

Nhìn chung Tập làm văn lớp 5 nói chung trong đó có nội dung tả cảnh nóiriêng có 3 dạng cơ bản:

Với bài thực hành luyện tập được trình bày theo thứ tự hướng dẫn chuẩn

bị, hướng dẫn làm bài, hướng dẫn hoàn chỉnh bài Hầu hết các tiết luyện tập tảcảnh phần hướng dẫn chuẩn bị là những bài tả cảnh ( 1-2 bài) yêu cầu học sinhtìm hiểu theo mục tiêu làm cơ sở chuẩn bị cho nửa tiết còn lại lập dàn ý hoặc

viết bài Đây là điều kiện thuận lợi cho học sinh làm văn tả cảnh Và đặc biệt làđối với học sinh năng khiếu, các em được chuẩn bị lập dàn ý ở cuối tiết học này,đến cuối tiết học sau mới viết bài Nhưng với học sinh chậm các em lại mauquên, không chăm học nên kết quả làm bài sẽ khó đạt yêu cầu Tuy vậy cũng cónhững tiết thực hành hoàn chỉnh ngay trong một tiết học.

+ Tả ngôi trường: Lập dàn ý - viết đoạn (Bài 4B- tiết 2- HDH Tiếng Việt5- trang 43,44)

+ Lập dàn ý và viết đoạn (Miêu tả một cảnh đẹp ở địa phương em) (Bài8B- tiết 2- HDH Tiếng Việt 5- trang 86)

+ Viết bài văn hoàn chỉnh Tả ngôi trường thân yêu đã gắn bó với emtrong nhiều năm qua (Bài 10C- tiết 2- HDH Tiếng Việt 5- trang 108)

+ Viết đoạn mở bài và kết bài (Bài 8C- tiết 2- HDH Tiếng Việt 5- trang

89, 90)

Các loại bài trên hầu như học ở kỳ I vì vậy học sinh có điều kiện luyện tậptốt kiểu bài tả cảnh để rèn và nâng cao kĩ năng hơn nữa để nói và viết cho các đềbài về văn tả cảnh ở học kì II:

+ Lập dàn ý và nói về cảnh em chọn tả (Bài 31C- tiết 1- HDH Tiếng Việt5- trang 140,141)

+ Hoàn thiện một bài văn tả cảnh theo lưạ chọn một trong số các đề văn

đã cho (Bài 32C- tiết 2- HDH Tiếng Việt 5- trang 152)

Với nội dung học kiểu bài tả cảnh nêu trên, kết hợp với việc học sinh sửdụng sách hướng dẫn đòi hỏi người giáo viên phải nghiên cứu kết hợp các

phương pháp cho phù hợp với trình độ của học sinh góp phần phát triển năng lựccho học sinh và tiết học sẽ dạy được kết quả cao hơn

2 Nội dung dạy học.

Các kiến thức về văn tả cảnh

Tiết Hình thành kiến thức " Cấu tạo của bài văn tả cảnh ".

Kiến thức: Nắm được cấu tạo 3 phần (mở bài, thân bài, kết luận) của một

bài văn tả cảnh

Kỹ năng: Biết phân tích cấu tạo của một bài văn tả cảnh cụ thể:

Tiết: Dựng đoạn mở bài, kết bài

Kiến thức: Củng cố kiến thức về đoạn mở bài, kết bài trong văn tả cảnh

Kỹ năng: Biết viết cách viết kiểu mở bài (trực tiếp, gián tiếp) và kết bài

(mở rộng, không mở rộng) cho bài văn tả cảnh

Tiết Luyện tập tả cảnh.

Kiến thức: Hiểu thế nào là nghệ thuật quan sát và miêu tả

- Biết phát hiện những hình ảnh đẹp trong bài văn

- Hiểu thêm về cách quan sát và chọn lọc chi tiết trong bài văn tả cảnh,hoàn chỉnh các đoạn văn dựa theo nội dung chính của mỗi đoạn

- Lập dàn ý chi tiết cho bài văn, thông qua các đoạn văn hay học đượccách quan sát khi tả cảnh

- Chuyển một phần của dàn ý thành đoạn

Kỹ năng: Biết lập dàn ý đầy đủ và trình bầy dàn ý theo những điều đã

quan sát một cách trôi chảy

- Biết chuyển một phần dàn ý thành đoạn văn miêu tả hoàn chỉnh

- Biết ghi lại những quan sát một cách tinh tế thể hịên rõ đối tượng miêu

tả, trình tự miêu tả với những nét nổi bật của người tả

Tiết ôn tập

Kiến thức: Biết liệt kê đúng những bài văn tả cảnh đã học nắm vững cáchlập dàn ý

Bài văn miêu tả ở cách tập đọc

Tiết Kiểm tra viết

Kiến thức: Viết được một đoạn văn, bài văn tả cảnh hoàn chỉnh theo đúng

yêu cầu và hình thức

Kỹ năng: Rèn kỹ năng viết câu hay, dùng từ chính xác, giàu hình ảnh, xác

định đúng yêu cầu của đề bài

Tiết trả bài

Kiến thức: Nắm được yêu cầu của bài văn tả cảnh

Kỹ năng: Nhận thức được những ưu khuyết điểm trong bài của mình, biết

sữa lỗi viết lại cho hay hơn

3 Khảo sát các bài tập dạy bài tả cảnh.

a Nhận xét chung:

- Trong các dạng bài văn tả cảnh, dạng bài thực hành luyện tập chiếm số

lượng nhiều nhất Nhưng mỗi tiết dạy số lượng bài tập không nhiều (2-3 bàitập) Mỗi bài thực hành luyện tập được trình bày theo thứ tự:

+ Hướng dẫn chuẩn bị

+ Hướng dẫn làm bài

+ Hướng dẫn hoàn chỉnh bài làm

Trong đó phần bài tập chủ yếu là đọc, tìm hiểu cảnh được tả trong mỗiđoạn văn để học sinh chuẩn bị Sau đó giáo viên theo dõi các hoạt động của họcsinh và kịp thời hướng dẫn học sinh lập dàn ý (nếu cần thiết đối với học sinh cònchậm) rồi hướng dẫn hoàn chỉnh bài làm.Việc thực hành luyện tập nhiều sẽ giúpcác em phát triển kỹ năng làm bài sản sinh văn học tốt Tuy nhiên cũng có nhiềubài tập khó nên học sinh ngại làm

b Những bài tập - bài học khó đối với học sinh

Do mỗi lớp học đều có trình độ học sinh khác nhau (Hoàn thành Tốt, Hoànthành và Chưa hoàn thành) nên hệ thống bài tập khó có thể đáp ứng được sựHoàn thành của học sinh trong một lớp học

Ví dụ: Một bài học số lượng bài tập nhiều dẫn đến thời gian không đảm

bảo (Bài 1C- tiết 2- HDH Tiếng Việt 5- trang 10,11,12): Cấu tạo bài văn tả cảnh

có 2 bài văn “Buổi sáng trên quê em” và “Hoàng hôn trên sông Hương” và 7 câuhỏi; ngữ điệu bài văn, đoạn văn để học sinh rút ra kiến thức kỹ năng có dunglượng lớn, nội dung lại khó hiểu

Với một bài dài, học sinh đọc hiểu nắm bắt được nội dung lâu lại thêm mộtbài tập đọc của giờ học trước (tả quang cảnh làng mạc ngày mùa) nội dung tảtừng bộ phận học sinh khó nhận biết Các em phải rút ra kiến thức qua việc sosánh thứ tự miêu tả hai bài khác nhau sau đó mới đọc và nhận xét cấu tạo củamột bài văn tả cảnh

- Có những lệnh bài tập diễn ra chưa phù hợp với học sinh tiểu học, câu hỏiđưa ra còn khó khiến cho học sinh chậm không hiểu nên trả lời không đúng theo

yêu cầu của lệnh: Cụ thể: Mỗi đoạn trong bài văn trên nói lên điều gì? (Trang12);

- Có những đoạn văn để học sinh tham khảo thì quá dài (Đoạn văn tả Chiềutối – trang 23)

- Có những câu hỏi quá dài (Câu b- bài 1- trang 33)

- Có những câu hỏi hình thức chưa rõ ràng nên học sinh học sinh khó trảlời: Nêu tác dụng của những liên tưởng khi quan sát và miêu tả con kênh? ( câuc-trang 67)

- Có những tiết học với lượng kiến thức quá nhiều (Bài 32 B- Tiết 2 trang139- Sách Hướng dẫn Tiếng Việt 5- Tập 2)

- Cùng một bài tập, nhiều đoạn văn khác nhau phải hoàn chỉnh thì đối vớihọc sinh nhận thức chậm, các em dễ bị lẫn lộn đoạn mình chọn dẫn đến khảnăng nhớ đâu viết đấy (Trang 12, 66)

4 Khảo sát phương pháp dạy- học qua sách hướng dẫn:

- Trong các bài dạy tả cảnh, hầu hết là làm theo logo nhóm lớn nên khinhận xét giáo viên chỉ nêu các hoạt động của cá nhân, nhóm hoặc có những bàithì toàn nêu chung chung, khiến bài dạy hời hợt, chưa đi sâu vào mục tiêu dạyhọc

- Giáo viên chỉ là người hướng cho các em thực hiện các hoạt động theologo chứ không đưa ra được đáp án chính xác do sách hướng dẫn không có đápán

- Sách hướng dẫn phần lớn chỉ chủ yếu tập trung đến các bài mẫu mà đốitượng học sinh năng khiếu mới làm được

Vì vậy, để thực hiện tốt qui trình dạy học giáo viên cần tuân thủ thực hiệnphương pháp dạy học mới để nâng cao chất lượng học cho học sinh

III Một số biện pháp dạy Tập làm văn kiểu bài tả cảnh phù hợp với trình độ của học sinh

1 Các giải pháp

a Các giải pháp đối với học sinh:

- Yêu cầu học sinh ôn lại kiến thức, kỹ năng đã học có liên quan đến bàimới, làm cơ sở cho bài mới hoặc chuẩn bị cho bài mới như quan sát cảnh cầnphải tả.

- Cung cấp từ ngữ để làm giàu vốn từ ngữ đối với học sinh:

Cụ thể:

+ Tìm các từ ghép, từ láy miêu tả đặc điểm, màu sắc của cảnh vật

+ Luyện viết câu văn hay, tập diễn đạt bằng những câu văn giàu hình ảnh.Đối với học sinh tiểu học, câu là đơn vị để tạo nên đoạn văn, bài văn hay

vì vậy, trong các tiết luyện từ, câu văn nên cho học sinh đặt câu với các từ chotrước bằng cách thêm các bộ phận vào chủ ngữ và vị ngữ

Khi học sinh đọc những bài tập đọc, đoạn văn, đoạn thơ nên cho học sinhtìm những câu thơ hay mà mình yêu thích để chép lại vào sổ tay

Nâng cao năng lực cảm thụ: Cảm thụ văn học là vấn đề thuộc phạm trù

văn học ở bậc Tiểu học chủ yếu giáo dục cho học sinh rung cảm trước cái đẹptrong thiên nhiên, trong cuộc sống nhằm nâng cao năng lực cảm nhận và diễn tả

là nhiệm vụ của mỗi học sinh Đó là cảm thụ về nội dung, về nghệ thuật

Bồi dưỡng kỹ năng quan sát thẩm mĩ

Để bồi dưỡng kỹ năng quan sát thẩm mĩ nên cho học sinh quan sát cảnhvật, đưa những câu gợi ý để giúp học sinh cảm nhận được cảnh vật ở các khíacạnh khác nhau với các vẻ đẹp khác nhau Qua tranh, ảnh các video clip chiếulên màn hình để các em cảm nhận vẻ đẹp của cảnh mình định tả

Ví dụ bài “Quang cảnh làng mạc ngày mùa”

Qua quan sát bức tranh, các em thấy toát lên cảnh làng quê hoàn toàn mộtmàu vàng ở nhiều mức độ khác nhau

- Tập viết đoạn văn có đề tài nhỏ

Ví dụ: Tìm một số từ ngữ miêu tả cảnh đẹp của của quê hương sau đó viết

thành một đoạn văn ngắn tả cảnh đẹp của quê hương em

- Tập viết bài văn có bố cục chặt chẽ, sắp xếp ý phù hợp với yêu cầu của đềbài

Để học sinh viết được bài văn hay, bố cục chặt chẽ cần hướng dẫn họcsinh làm các việc sau:

+ Tìm hiểu bài

+ Quan sát tranh

+ Lập dàn ý

+ Trình bày miệng

+ Viết thành bài văn hoàn chỉnh

Nhìn chung mỗi giáo viên có một phương pháp giảng dạy, có những biệnpháp đối với học sinh khác nhau song để tiết học đạt kết quả cao thì mỗi họcsinh cũng phải làm tốt các công việc mà giáo viên giao cho

b Giải pháp của giáo viên.

* Chuẩn bị giáo án :

a Xác định quan hệ giữa bài được dạy với kiến thức, kỹ năng đã dạy ở bàitrước, lớp dưới và những kiến thức kỹ năng sẽ học ở bài sau, lớp sau để có yêucầu phù hợp, có cách tiếp nối với những kiến thức kỹ năng học sinh đã học

b Xác định quan hệ giữa mỗi bài tập đọc với bài đang học

c Xử lý bài tập theo các bước

Xác định mục đích của bài tập ( hình thành kiến thức, kỹ năng là gì ?)Giải mẫu bài tập (giáo viên tự làm bài tập, đưa ra đáp án đúng, tự làm xongmới đối chiếu với đáp án trong sách giáo viên, không nên chỉ dựa vào sách giáoviên vì làm như vậy giáo viên sẽ khó hình dung trình tự các thao tác cần thựchiện để ra đáp án đúng)

Chỉ ra trình tự thao tác của mình vừa thực hiện để có đáp án đúng (nêu lạimình đã làm việc gì trước, việc gì sau)

Dự tính những khó khăn của học sinh khi làm bài tập, những lỗi mà các

+ Soạn giáo án theo 5 bước của Giáo viên và 10 bước của học sinh (theologo sẵn hoặc điều chỉnh nội dung, điều chỉnh lô gô nhưng phải đưa ra cách gợi

ý hướng dẫn cho cho phù hợp với từng đối tượng học sinh)

+ Chia nhỏ câu hỏi

Cụ thể:

BÀI 4B TRÁI ĐẤT LÀ CỦA CHÚNG MÌNH (Tiết 2) (Sách Hướng dẫn học Ti ng Vi t l p 5 trang 41)ếng Việt lớp 5 trang 41) ệt lớp 5 trang 41) ớp 5 trang 41)

BÀI 4B : TRÁI ĐẤT LÀ CỦA CHÚNG MÌNH

(Tiết 2)

1 Lập dàn ý cho bài văn miêu tả trường em.

a Quan sát trường em Viết vào vở những điều em quan sát được

b Lập dàn ý cho bài văn tả trường em

Gợi ý:

a Mở bài:

* Giới thiệu: Trường em nằm ở vị trí nào? Đặc điểm gì nổi bật giúp mọingười dễ nhận ra ngôi trường đó? (Hoặc: Lí do em muốn tả cảnh ngôitrường đang học)

b Thân bài:

* Cảnh bên ngoài trường: Lối đi vào có gì nổi bật? cổng trường thế nào? Biển ghi tên trường ra sao? Hoạt động trước cửa trường vào thời điểm miêu tả

có điểm gì đáng nói?

* Cảnh bên trong trường:

+ Sân trường rộng hay hẹp? Cây cối thế nào? Trên sân trường có nhữngcảnh gì nổi bật (về âm thanh, màu sắc )?

+ Khu vực lớp học (trước mặt em, bên phải, bên trái) được bố trí ra sao?

Các phòng học có những điểm gì làm em chú ý (cửa ra vào, cửa sổ, )?

+ Các khu vực khác ở trường em (văn phòng, nhà hiệu bộ, thư viện, phòngthiết bị dạy học, vườn trường, bồn hoa cây cảnh, ) có gì nổi bật?

c Kết bài:

* Cảnh trường (vào lúc miêu tả) gợi cho em những cảm nghĩ gì? (Hoặc:

Em có suy nghĩ gi về ngôi trường thân yêu của mình? )

2 Chọn viết một đoạn văn theo dàn ý trên:

M: Sân trường không rộng lắm nhưng là khu vực thoáng đãng nhất củatrường tôi Hàng cây xà cừ trồng quanh sân như những chiếc ô che nắng chochúng tôi vui đùa lúc ra chơi Bốn góc sân trường sừng sững bốn cây phượng

vĩ trồng đã lâu năm Mùa hè, hoa phượng nở đỏ như những chùm lửa lập loètrong vòm lá Nếu chú ý lắng nghe, bạn sẽ thấy tiếng chim hót líu lo như dạokhúc nhạc vui

Theo Vũ Hoàng Linh

I Mục tiêu

- Quan sát và lập được dàn ý cho bài văn tả ngôi trường đủ ba phần: mở

bài, thân bài, kết bài; biết lựa chọn những chi tiết nổi bật để tả ngôi trường

- Dựa vào dàn ý viết được văn miêu tả hoàn chỉnh, sắp xếp các chi tiếthợp lí

II Chuẩn bị.

1 Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học:

- Phương pháp dạy học: vấn đáp, động não, quan sát, thực hành.

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày một phút, tia chớp, động não

- Hình thức dạy học: cá nhân, nhóm, cả lớp

2 Đồ dùng dạy học:

- Giáo viên: máy chiếu, tranh ảnh

- Học sinh: + Những chi tiết ghi chép được khi miêu tả cảnh trường học

+ Vở, Sách Hướng dẫn học Tiếng Việt lớp 5

III Các hoạt động dạy học

a Quan sát trường em Viết vào vở

những điều em quan sát được

b Lập dàn ý cho bài văn tả trường em

- Theo dõi và gợi ý cho học sinh còn

*TBVN cho cả lớp hát bài Em yêu trường em.

? Qua bài hát các bạn thấy thế nào ?(Thấy thêm yêu ngôi trường hơn)

- Báo cáo GV

*TBHT cho cả lớp chia sẻ mục tiêu

và các hoạt động theo logo mà giáoviên đã điều chỉnh

- HS trình bày kết quả ghi chép khiquan sát cảnh trường học

a Quan sát trường em Viết vào vởnhững điều em quan sát được

- HS chia sẻ trong nhóm đôi kết quả