Sách giáo khoa được trình bày với kênh hình đẹp mắt, trang thiết bị dạy học hiện đại, hấp dẫn học sinh, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi các em; - Các em học ở lớp 2 đã nắm vững kiến thứ
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số: ………
1 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp dạy tốt phân môn Tập làm văn lớp 3
theo hướng đổi mới.”
2 Lĩnh vực áp dụng: Giảng dạy môn Tập làm văn
3 Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1 Tình trạng giải pháp đã biết
- Phân môn Tập làm văn là một trong những phân môn có vị trí quan
trọng của các phân môn trong môn Tiếng việt, phân môn này đòi hỏi học sinh phải biết vận dụng kiến thức tổng hợp tích hợp của các phân môn khác Qua tiết Tập làm văn, học sinh có khả năng xây dựng một văn bản, đó là bài nói, bài viết Nói và viết là những hình thức giao tiếp rất quan trọng, thông qua đó con người thực hiện quá trình tư duy, trao đổi tư tưởng, tình cảm, quan điểm, giúp mọi người hiểu nhau, cùng hợp tác trong cuộc sống Vì thế việc dạy tốt các phân môn khác là nguồn cung cấp kiến thức mà còn là phương tiện rèn kĩ năng nói viết và hình thành văn bản của học sinh, hướng dẫn cho học sinh nói đúng và viết đúng là hết sức cần thiết Nhiệm vụ nặng nề đó phụ thuộc phần lớn vào việc giảng dạy môn Tiếng Việt nói chung và phân môn Tập làm văn lớp Ba nói riêng Vấn đề đặt ra là: người giáo viên dạy phân môn Tập làm văn theo hướng đổi mới như thế nào để đáp ứng được khả năng tiếp thu của học sinh? Cách thức tổ chức, tiến trình tiết dạy như thế nào đạt hiệu quả
- Thực tế kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm học ở lớp Ba Tôi nhận thấy phân môn Tập làm văn là phân môn khó trong các phân môn của môn Tiếng Việt Do đặc trưng phân môn Tập làm văn lớp 3 với mục tiêu cụ thể là: hình thành và rèn luyện cho học sinh khả năng trình bày văn bản (nói và viết) ở nhiều thể loại khác nhau như: kể chuyện Kể lại bản tin Tập tổ chức cuộc họp Kể về một người hàng xóm Viết thư Nói về thành thị, nông thôn…Trong quá trình tham gia vào các hoạt động học tập này, với vốn kiến thức còn hạn chế nên học sinh thường ngại nói Nếu bắt buộc phải nói, các em thường đọc lại bài viết đã chuẩn bị trước Do đó, giờ dạy chưa đạt hiệu quả cao Xuất phát từ thực tiễn đó, Tôi tiến hành nghiên cứu và thực nghiệm“ Một số biện pháp dạy tốt phân môn
Trang 2Tập làm văn lớp Ba theo hướng đổi mới.” Khi thực hiện tôi nhận thấy những ưu điểm hạn chế sau:
a) Ưu điểm
-Học sinh lớp Ba đang ở lứa tuổi rất thích học và ham học;
- Môn Tập làm văn có nội dung rất phong phú, đa dạng Sách giáo khoa
được trình bày với kênh hình đẹp mắt, trang thiết bị dạy học hiện đại, hấp dẫn học sinh, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi các em;
- Các em học ở lớp 2 đã nắm vững kiến thức, kỹ năng của phân môn Tập
làm văn như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng kể chuyện,… Đây là cơ sở giúp các em học tốt phân môn Tập làm văn ở lớp 3
- Giáo viên trong tổ tích cực trao đổi kinh nghiệm những tiết dạy khó, kịp thời điều chỉnh phương pháp dạy học sát với mục tiêu chuẩn kiến thức kỹ năng bài dạy
- Qua các tiết dạy mẫu, các cuộc thi giáo viên dạy giỏi đã có giáo viên trong tổ thành công khi dạy tiết tập làm văn
b) Hạn chế
- Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, các em tiếp thu bài nhanh nhưng cũng
mau quên, mức độ tập trung thực hiện các yêu cầu của bài học chưa cao
- Hiểu biết về kiến thức về cuộc sống thực tế của học sinh còn hạn chế,
ảnh hưởng cho việc tiếp thu bài học;
- Vốn từ vựng của học sinh chưa nhiều cũng ảnh hưởng đến việc thực
hành cá nhân Cụ thể là: các em viết câu văn rời rạc, chưa liên kết, thiếu lôgic; tính sáng tạo trong thực hành viết văn chưa cao, thể hiện ở bố cục bài văn, cách đặt dấu câu, sử dụng hình ảnh gợi tả chưa linh hoạt, sinh động;
- Trong lớp còn vài em phụ thuộc vào bài văn mẫu, áp dụng một cách máy
móc, chưa biết vận dụng bài mẫu để hình thành lối hành văn của riêng, có khi các em còn dùng luôn lời cô hướng dẫn để viết bài văn của mình
3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
3.2.1 Mục đích của giải pháp
- Dạy Tập làm văn theo phương pháp “tích hợp, lồng ghép” các phân môn trong môn Tiếng Việt Biết kết hợp mối quan hệ chặt chẽ về yêu cầu kiến thức phân môn Tập làm văn của các khối lớp;
Trang 3- Quan tâm nhất là phương pháp dạy học theo quan điểm giao tiếp ứng xử trong cuộc sống, rèn kỹ năng (nghe - nói - đọc - viết) cho học sinh;
- Tổ chức tốt cho học sinh cách quan sát tranh, cách dùng từ, giọng kể, lời nhân vật, nói, viết thành câu;
- Động viên khuyến khích học sinh tự học, học theo phương pháp tự tìm tòi Giáo viên vận dụng vốn sống thực tế, phối hợp linh hoạt các phương pháp giảng dạy theo hướng đổi mới, gợi óc tò mò khả năng sáng tạo, độc lập của học sinh, giúp học sinh nói viết thành câu Dạy học hướng tập trung vào học sinh, xem học sinh là chủ thể của hoạt động, tổ chức các hoạt động giúp các em chiếm lĩnh tri thức và rút ra kết luận phù hợp với bài học;
- Phối hợp hoạt động ngoài giờ lên lớp với các hoạt động học tập
3.2.2.Tính mới của giải pháp:
Chú trọng “tích hợp lồng ghép” khi dạy phân môn Tập làm văn lớp Ba; dạy học theo quan điểm giao tiếp; tổ chức tốt việc quan sát tranh, hướng dẫn học sinh cách dùng từ, giọng kể, điệu bộ khi làm bài nghe, nói, viết; sử dụng linh hoạt các hình thức hoạt động trong tiết dạy tập làm văn theo hướng đổi mới; dạy học hướng tập trung vào học sinh và chú trọng hình thức dạy học cá nhân; dạy học kết hợp các hoạt động ngoài giờ lên lớp để học sinh viết câu văn còn rời rạc liên kết lôgic, tính sáng tạo sử dụng hình ảnh gợi tả linh hoạt, sinh động không phụ thuộc vào văn mẫu
3.2.3 Các bước thực hiện của giải pháp:
a) Luôn chú trọng “tích hợp lồng ghép” khi dạy phân môn tập làm văn lớp Ba
Dạy phân môn Tập làm văn lớp 3 giáo viên cần hiểu rõ tính tích hợp kiến thức giữa các phân môn trong môn Tiếng Việt như: Tập đọc - Kể chuyện, Luyện
từ và câu, Chính tả, Tập viết để giảng dạy và tạo đà cho học sinh học tập tốt phân môn Tập làm văn Nói cách khác học tốt các phân môn trong môn Tiếng việt là phương tiện hổ trợ cho việc dạy phân môn Tập làm văn tốt hơn
Ví dụ: Chủ đề Cộng đồng dạy trong 2 tuần gồm các bài Tập đọc, Luyện từ
và câu Trong quá trình rèn đọc, khai thác nội dung các bài đọc cung cấp cho học sinh vốn từ về chủ đề Cộng đồng, những câu văn có hình ảnh về chủ đề Cộng đồng
Cụ thể khi dạy bài Tập đọc - Kể chuyện: Các em nhỏ và cụ già Tuần 8, giáo viên khai thác nội dung bài theo hệ thống câu hỏi sau:
Trang 4- Điều gì gặp bên đường khiến các bạn nhỏ phải dừng lại? ( Các bạn gặp một cụ già đứng ven đường, vẻ mặt mệt mỏi, cặp mắt lộ vẻ u sầu)
- Các bạn quan tâm đến ông cụ như thế nào? (Các bạn băn khoăn và trao đổi với nhau Có bạn đoán: Hay ông cụ bị ốm Hay cụ bị mất cái gì đó Cuối cùng cả nhóm đến tận nơi để hỏi thăm ông cụ)
- Vì sao các bạn quan tâm đến ông cụ?
Với câu hỏi này có thể các em sẽ trả lời như sau:
+ (Vì các bạn là những người tốt bụng)
+ (Vì các bạn muốn quan tâm, giúp đỡ ông cụ)…
- Ông cụ gặp chuyện gì buồn?
+ (Cụ bà bị ốm nặng đang nằm trong bệnh viện, khó mà qua khỏi)…
- Vì sao khi trò chuyện với các bạn nhỏ ông cụ thấy lòng nhẹ hơn?
Với câu hỏi này có thể các em sẽ trả lời như sau:
+ (Ông cảm thấy nỗi buồn được vơi đi)
+ (Ông cảm thấy lòng ấm lại vì tình cảm của các bạn nhỏ đã chia sẻ cho mình)…
Qua các câu trả lời của học sinh, giáo viên định hướng cho các em ý thức biết quan tâm, chia sẻ với những người trong cộng đồng, giúp cho các em khi viết đoạn văn kể về những người thân, người hàng xóm, đoạn văn toát lên được nội dung:
Con người phải biết yêu thương nhau, sự quan tâm chia sẻ của những người xung quanh làm cho mỗi người dịu bớt những nỗi lo lắng, buồn phiền, cảm thấy cuộc sống tốt đẹp hơn
Với hệ thống câu hỏi, giáo viên giúp cho học sinh bày tỏ được thái độ, tình cảm, ý kiến nhận xét, đánh giá của mình về vấn đề nêu ra trong bài học Song song với quá trình đó, giáo viên cho học sinh nêu nhận xét của học sinh
về câu trả lời của bạn để học sinh rút ra được câu trả lời đúng, cách ứng xử hay
Qua tiết học này, học sinh được mở rộng vốn từ, rèn lối diễn đạt mạch lạc, lôgic, câu văn có hình ảnh, cảm xúc Bài luyện nói của các em sẽ trôi chảy, sinh động, giàu cảm xúc, đồng thời hình thành cho các em cách ứng xử linh hoạt trong cuộc sống; hình thành cho học sinh kiến thức về mối quan hệ tương thân tương ái giữa mọi người trong cộng đồng; rèn cho học sinh thói quen quan tâm, chia sẻ giúp đỡ những người xung quanh
Trang 5Cũng với chủ đề này thì phân môn Luyện từ và câu-Tuần 8 cũng cung cấp cho học sinh vốn từ về chủ đề “Cộng đồng” thông qua hệ thống các bài tập Cụ thể:
Bài 1: Sắp xếp những từ ngữ vào ô trống trong bảng phân loại sau:
Các từ: Cộng đồng, cộng tác, đồng bào, đồng đội, đồng tâm, đồng hương Giáo viên giúp các em hiểu nghĩa các từ trên và sắp xếp vào các nhóm từ: Nhóm 1: Những người trong cộng đồng:
- ( Cộng đồng, đồng bào, đồng đội, đồng hương).
Nhóm 2: Thái độ hoạt động trong cộng đồng:
- ( Cộng tác, đồng tâm).
Từ việc hiểu nghĩa của từ ở bài tập 1, học sinh hiểu ý nghĩa các thành ngữ
ở bài tập 2 và bày tỏ thái độ tán thành hay không tán thành thái độ ứng xử trong cộng đồng thể hiện trong các thành ngữ đó:
Chung lưng đấu cật: ( Mọi người cùng chung sức chung lòng để thực hiện một công việc có nhiều khó khăn trở ngại)
Cháy nhà hàng xóm bình chân như vại: ( Phê phán thái độ thờ ơ, không quan tâm , tương trợ người khác lúc khó khăn)
Ăn ở như bát nước đầy: (Ca ngợi con người ăn ở cư xử với mọi người có tình có nghĩa trước sau không thay đổi)
Như vậy học sinh biết vận dụng những câu thành ngữ về thái độ ứng xử trong cộng đồng khi nói-viết Tập làm văn giao tiếp, ứng xử trong cuộc sống
Phân môn Chính tả Tuần 8, các em cũng được luyện viết các bài trong chủ
đề “Cộng đồng”
Ví dụ: Viết đoạn 4 trong bài các em nhỏ và cụ già.
“Cụ ngừng lại và nghẹn ngào nói tiếp:
Ông đang rất buồn Bà lão nhà ông nằm bệnh viện mấy tháng nay rồi Bà
ốm nặng lắm, khó mà qua khỏi Ông ngồi đây chờ xe buýt để đến bệnh viện, ông cảm ơn lòng tốt của các cháu Dẫu các cháu không giúp gì được nhưng ông cũng thấy lòng nhẹ hơn.”
Khi viết đoạn văn trên, học sinh được rèn viết chính tả, cách sử dụng các dấu câu; thấy được sự cảm thông, chia sẻ giữa con người với nhau làm dịu bớt nỗi lo lắng, buồn phiền, tăng thêm cho mỗi người niềm hy vọng, nghị lực trong
Trang 6cuộc sống Học sinh vận dụng cái hay, cái đẹp của ngôn từ trong đoạn văn để thể hiện tình cảm, thái độ đánh giá trong từng bài văn cụ thể của chính các em
Tương tự, ở phân môn Tập viết-Tuần 8, các em được làm quen với các thành ngữ, tục ngữ về chủ đề “Cộng đồng” như luyện viết câu ứng dụng:
“Khôn ngoan đối đáp người ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.”
Xuất phát từ các phân môn: Tập đọc, Luyện từ và câu, Chính tả, Tập viết xoay quanh chủ đề “Cộng đồng”, học sinh biết “Kể về người hàng xóm mà em quý mến”Tuần: 8 và viết được đoạn văn hoàn chỉnh, thể hiện tình cảm, thái độ đánh giá đối với người hàng xóm qua việc sử dụng từ ngữ, câu văn có hình ảnh
Ví dụ: Thầy Dũng là người hàng xóm bên cạnh nhà em là giáo viên dạy chuyên môn Âm nhạc Năm nay Thầy 35 tuổi, dáng người khỏe mạnh, nước da ngâm Có những buổi tối Thầy sang nhà em dạy em hát với giọng hát rất ấm áp,
em rất thích Mọi người ai cũng yêu mến Thầy Ở trường Thầy luôn yêu thương quan tâm học sinh Em xem Thầy như là cha ruột của em
Như vậy, khi dạy phân môn của Tập làm văn đều nhằm mục đích giúp học sinh có kỹ năng nói, viết Do đó, tích hợp lồng ghép là phương pháp đặc trưng khi dạy phân môn Tập làm văn lớp Ba
b) Dạy học theo quan điểm giao tiếp
Dạy học theo quan điểm giao tiếp là hình thành cho học sinh kỹ năng diễn đạt thông qua các bài học, hình thành thói quen ứng xử trong giao tiếp hàng ngày với mọi người xung quanh
Phương pháp dạy học theo quan điểm này, giáo viên tạo cho học sinh nhiều cơ hội thực hành, luyện tập, cho học sinh tự đánh giá nhận xét bài của bạn, học sinh hào hứng tham gia vào các hoạt động học tập, tích cực, sáng tạo trong làm văn Việc hình thành và rèn luyện các kỹ năng (nghe - nói - đọc - viết) cho học sinh thông qua phân môn Tập làm văn đảm bảo đạt được hiệu quả tốt hơn
Ví dụ: giảng bài Tập làm văn nghe-nói-viết
Với việc rèn luyện kỹ năng nghe-nói, học sinh rèn kỹ năng viết: nắm kỹ thuật viết, luật viết câu văn, đoạn văn hoàn chỉnh, đúng về ngữ pháp, bố cục, phù hợp văn cảnh hoặc môi trường giao tiếp Mỗi bài văn của học sinh không đơn thuần là kể, tả ngắn về con người, sự vật, sự việc mà thông qua đó thể hiện suy nghĩ, cảm xúc, sự đánh giá, thái độ yêu-ghét, trân trọng hay phê phán của
Trang 7các em Thông qua bài viết của các em người đọc hiểu được tâm tư tình cảm của các em
Việc rèn kỹ năng nghe-nói trong tiết Tập làm văn, phần kể chuyện của tiết Tập đọc - kể chuyện cũng chú trọng đến rèn kỹ năng giao tiếp
Ví dụ: Dạy phân môn Tập đọc- Kể chuyện Tiết 2 – Bài: Đất quý, đất yêu-Tuần 11
Yêu cầu học sinh là: Quan sát tranh, sắp xếp lại tranh theo trình tự nội dung câu chuyện Đất quý đất yêu Sau đó dựa vào tranh kể lại câu chuyện, đúng nội dung, ngắn gọn, từ ngữ súc tích, dễ hiểu, biết kết hợp lời nói với cử chỉ, điệu
bộ để câu chuyện thêm hấp dẫn sinh động; giúp người nghe thấy được phong tục tập quán của người Ê-ti-ô-pi-a họ coi đất đai là thứ thiêng liêng, cao quý nhất
Qua kể lại câu chuyện theo tranh, học sinh hình thành và rèn luyện khả năng diễn đạt phục vụ tốt cho bài tập nói
Tóm lại, học sinh rèn luyện khả năng quan sát, nói-viết, rút ra những nét điển hình, đặc trưng của từng vùng miền, thấy được vẻ đẹp đáng yêu, đáng tự hào của mỗi vùng miền, từ đó hình thành nuôi dưỡng tình cảm gắn bó, yêu thương, ý thức giữ gìn, xây dựng quê hương đất nước Mỗi bài nói, bài viết sẽ chính là tâm hồn tình cảm của các em
c) Tổ chức tốt việc quan sát tranh, hướng dẫn học sinh cách dùng từ, giọng kể, điệu bộ khi làm bài nghe, nói, viết
Đặc điểm vốn từ còn hạn chế, nên học sinh lớp Ba gặp nhiều khó khăn trong việc nghe, nói, viết, kể lại câu chuyện bằng lời văn của mình Do vậy, giáo viên cần tổ chức tốt hoạt động quan sát tranh: quan sát từng đường nét, màu sắc, hình ảnh, nội dung thể hiện của tranh Học sinh cảm nhận được những nét đẹp của cảnh vật, con người và muốn bày tỏ trao đổi với bạn, với thầy cô Để các em làm tốt hoạt động này, trước hết giáo viên chú ý cho học sinh sử dụng gợi ý trong sách giáo khoa, lắng nghe cô kể, bạn kể để nhớ được các ý chính của nội dung câu chuyện Giáo viên chú trọng về lời văn kể và nghệ thuật sử dụng ngôn
từ Giáo viên cần hướng dẫn các em cách chọn lựa, sử dụng từ ngữ, hình ảnh để diễn đạt sao cho dễ hiểu, sinh động Có như vậy người nghe, người đọc sẽ dễ dàng hình dung, tưởng tượng, nắm bắt được sự việc, suy nghĩ tình cảm mà các
em muốn thể hiện qua bài nói, bài viết Người nghe, người đọc tuy không trực tiếp nhìn diện mạo của nhân vật, xem bối cảnh của sự việc như xem phim, xem kịch nhưng vẫn thấy được thế giới nội tâm của nhân vật, quá trình diễn biến của
Trang 8sự việc qua những hình ảnh miêu tả, so sánh cùng với những tình cảm, thái độ,
sự đánh giá của các em
Ví dụ: Dạy Tập làm văn-Tuần 12
Bài tập 2:
Yêu cầu: Học sinh viết đoạn văn qua quan sát tranh (ảnh) về một cảnh đẹp
ở nước ta
Thông qua việc quan sát tranh (ảnh) về một cảnh đẹp ở nước ta, giúp học sinh nắm nội dung của tranh (ảnh), thấy vẻ đẹp của tranh (ảnh), từ đó các em lựa chọn từ ngữ thích hợp để nói và viết thành đoạn văn, giúp cho người nghe, người đọc tuy không quan sát tranh (ảnh) nhưng vẫn thấy được vẻ đẹp của danh lam thắng cảnh mà học sinh nói đến
Bài tập 2 tuần 12: Học sinh quan sát ảnh chụp cảnh biển Phan Thiết HS quan sát tổng thể bức ảnh, sau đó quan sát từng hình ảnh cụ thể, màu sắc của bức ảnh, thấy vẻ đẹp bức ảnh mình vừa quan sát Ngoài ra các em biết cách quan sát một số bức tranh ảnh mà mình sưu tầm được
Bài Tập làm văn tuần 25: Đề bài: “Quan sát một ảnh lễ hội tả lại quang cảnh và hoạt động của những người tham gia lễ hội” Khi quan sát học sinh nhận đâu là hoạt động chính của lễ hội Đó là hoạt động gì? Màu sắc trong tranh thể hiện không khí, quang cảnh lễ hội từ đó các em bộc lộ tình cảm của mình đối với các hoạt động mang đậm nét phong tục tập quán của địa phương
Qua cử chỉ, ánh mắt, nét mặt, giọng điệu của các em khi nói sẽ làm tăng tính hấp dẫn, tính thuyết phục đối với người nghe Do đó, giáo viên cũng cần khuyến khích các em rèn luyện khả năng diễn đạt
d) Sử dụng linh hoạt các hình thức hoạt động trong tiết dạy phân môn Tập làm văn theo hướng phát huy tích cực sáng tạo của học sinh.
Việc tổ chức tốt các hình thức dạy học nhằm cuốn hút học sinh vào các hoạt động học tập một cách chủ động tích cực
Giáo viên sử dụng các hình thức tổ chức dạy học như: Các kĩ thuật vấn đáp, học sinh thảo luận nhóm, đàm thoại với nhau Các hình thức tổ chức hoạt động học có thể là: Đóng các hoạt cảnh, vận dụng các trò chơi trong tiết học, các cuộc thi tiếp sức… Qua đó học sinh lĩnh hội kiến thức, tích cực, tự giác “học mà chơi-chơi mà học” Không khí học tập thoái mái khiến học sinh mạnh dạn, tự tin khi nói Các em dần có khả năng diễn đạt, phát biểu ý kiến, đánh giá trước đông người một cách lưu loát rành mạch
Trang 9So sánh với phương pháp dạy Tập làm văn lớp Ba truyền thống: Mỗi tiết Tập làm văn chú trọng đến mục tiêu là hình thành bài văn theo một đề bài thuộc một thể loại văn nào đó dưới dạng nói hoặc viết Tiết học diễn ra theo tiến trình: giáo viên hướng dẫn làm bài dựa theo dàn bài thuộc thể loại chung, đưa các câu hỏi gợi ý khiến học sinh dễ nhàm chán, có cảm giác bị bắt buộc theo khuôn mẫu, không khuyến khích học sinh nói, viết những cảm xúc, nhận xét, đánh giá của chính các em
Dạy học theo hướng đổi mới là: Giáo viên vẫn bám sát mục đích, yêu cầu của tiết dạy, bài dạy nhưng linh hoạt, chủ động hơn trong cách tổ chức các hoạt động dạy-học, phân bố thời gian hợp lý, vừa tránh được những nhược điểm nêu trên vừa tạo được không khí học tập phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh
Yêu cầu: Học sinh nghe và kể lại câu chuyện
- Giáo viên sử dụng các hình thức dạy học:
- Giáo viên kể mẫu nội dung câu chuyện;
- Thảo luận theo nhóm, theo cặp: Học sinh dựa vào gợi ý, sách giáo khoa, tranh và việc nghe giáo viên kể để kể lại nội dung câu chuyện cho nhau nghe;
- Đại diện từng nhóm kể trước lớp;
- Học sinh nhận xét đánh giá bài làm của bạn
- Giáo viên nhận xét, bổ sung, tuyên dương khuyến khích…
Cách tổ chức các hình thức hoạt động nêu trên huy động được tất cả học sinh tham gia vào hoạt động học tập, tạo được không khí thi đua học tập giữa từng học sinh với nhau, và giữa các nhóm học sinh
Bài 2: Nói về quê hương em hoặc nơi em đang ở
Yêu cầu: Học sinh làm việc cá nhân với vở bài tập
Giáo viên sử dụng các hình thức dạy học:
- Cá nhân học sinh làm trong vở bài tập;
- Học sinh trình bày trước lớp;
- Học sinh nhận xét bài làm của bạn;
Giáo viên nhận xét, bổ sung: Đánh giá khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh, khả năng diễn đạt sắp xếp các ý theo đúng trình tự bài học chưa Từ nhận thức của học sinh giúp giáo viên lựa chọn phương pháp và hình thức dạy
Trang 10học phù hợp từ nội dung bài giảng, hệ thống câu hỏi gợi mở, hình thức luyện tập giúp học sinh phát huy khả năng của mình và đạt hiệu quả cao nhất Ngoài ra giáo viên đánh giá cách truyền thụ kiến thức, phương pháp giảng giải của chính bản thân để điều chỉnh cho phù hợp
Tóm lại, sử dụng và phối hợp linh hoạt các hình thức dạy phân môn Tập làm văn lớp 3 theo hướng đổi mới tạo được hứng thú học tập cho học sinh, học sinh tham gia các hoạt động học một cách hào hứng, tích cực, sáng tạo
Ví dụ 2: Tiết tập làm văn (tuần 22) với hệ thống bài tập:
Bài 1: Kể về người lao động trí óc mà em biết
- Giáo viên cho học sinh làm việc cá nhân (làm trong vở bài tập);
- Trao đổi nhóm, kể cho nhau nghe về người lao động trí óc;
- Sau khi thống nhất các em cử đại diện nhóm trình bày;
- Học sinh khác nghe nhận xét, bổ sung
Bài 2: Viết những điều em vừa kể thành đoạn văn
Học sinh phải biết viết những điều em vừa kể thành đoạn văn với câu văn đúng, hay, biết sử dụng hình ảnh, từ ngữ phù hợp
Trong một tiết học, học sinh vừa luyện kể (luyện nói), vừa luyện viết đoạn văn (văn bản), nên việc giáo viên vận dụng linh hoạt các hình thức dạy học trong dạy Tập làm văn là việc cần thiết
đ) Dạy học hướng tập trung vào học sinh và chú trọng hình thức dạy học cá nhân
Dạy tập làm văn theo hướng tập trung vào học sinh không phải chỉ tìm ra một câu trả lời có sẵn mà học sinh phải đưa ra được câu trả lời trên cơ sở suy nghĩ và hiểu biết của chính các em Quá trình tư duy đó đòi hỏi học sinh phải vận dụng những vốn tri thức, hiểu biết phù hợp với vấn đề đặt ra trong câu hỏi; phân tích, sắp xếp những tri thức đó, đưa ra những kết luận và chọn phương án trả lời tốt nhất Nói ngắn gọn lại: Học sinh tìm ra câu trả lời qua việc thu thập, sàng lọc thông
-Ví dụ: Dạy Tập làm văn-Tuần 5.
Bài: Tập tổ chức một cuộc họp
- Học sinh chọn nội dung cuộc họp cho phù hợp;
- Xác định đúng mục đích cuộc họp, nguyên nhân của cuộc họp;