NGUYEÃN ẹèNH CHIEÅU MOÄT NGOÂI SAO SAÙNG TRONG VAấN NGHEÄCUÛA DAÂN TOÄC Phaùm vaờn ẹoàng I – MUẽC TIEÂU: - Nắm đợc cách nhìn nhận, đánh giá đúng đắn, sâu sắc và mới mẻ của Phạm Văn Đồng
Trang 1NGUYEÃN ẹèNH CHIEÅU MOÄT NGOÂI SAO SAÙNG TRONG VAấN NGHEÄ
CUÛA DAÂN TOÄC
Phaùm vaờn ẹoàng
I – MUẽC TIEÂU:
- Nắm đợc cách nhìn nhận, đánh giá đúng đắn, sâu sắc và mới mẻ của Phạm Văn
Đồng về con ngời và thơ văn Nguyễn Đình Chiểu
- Từ đó thấy rõ rằng trong bầu trời văn nghệ của dân tộc Việt Nam, Nguyễn Đình Chiểu là một vì sao “càng nhìn càng thấy sáng”
- Nhận thấy sức thuyết phục, lôi cuốn của bài văn không chỉ bằng lí lẽ xác đáng, lập luận chặt chẽ, ngôn từ trong sáng giầu hình ảnh mà còn bằng nhiệt huyết của một con ngời gắn
bó với tổ quốc, nhân dân, biết kết hợp hài hoà giữa giá trị văn hoá truyền thống với những vấn đề trọng đại đang đặt ra cho thời đại cuả mình
II – PHệễNG TIEÄN DAẽY HOẽC III – TIEÁN TRèNH DAẽY HOẽC.
1 OÅn ủũnh lụựp:
2 Kieồm tra baứi cuừ:
Dửù kieỏn Caõu hoỷi:
3 Baứi mụựi
I - Tác giả - Tác phẩm.
1, Tác giả:
- Phạm Văn Đồng (1906-2000), quê ở xã Đức Tân, huyện
Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi
- Là nhà chính trị, kinh tế, quản lí, đồng thời cừng là nhà
văn hoá, nhà văn nghệ tài ba
- Tham ra hoạt động yêu nớc và cách mạng từ khi cha
đầy hai mơI tuổi…
- Phạm Văn Đồng không phải là ngời chuyên làm lí luận
hay phê bình văn học Sự nghiệp chính mà ông đeo đuổi
suốt đời mình là sự nghiệp làm cách mạng trong các lĩnh
vực chính trị, ngoại giao
-Tuy nhiên, Phạm Văn Đồng vẫn có những tác phẩm
quan trọng về văn học nghệ thuật Những tác phẩm ấy ông
viết ra là bởi vì :
- Đó cũng là cách thức hoạt động cách mạng của ông
- Văn học nghệ thuật là một địa hạt đợc ông quan tâm,
am hiểu và yêu thích
2, Văn bản.
a, Hoàn cảnh sáng tác:
- Đợc viết trong dịp kỉ niệm 75 năm ngày mất của
Nguyễn Đình Chiểu (3-7-1988) và đợc đăng trên tạp chí
Văn học số 7-1963
b, Bố cục: Gồm ba phần
- Phần một: Từ đầu…chúng đến bờ cõi nớc ta cách đây
một trăn năm: Nói về con ngời và quan niệm văn chơng
của Nguyễn Đình Chiểu
Phần hai: NĐC là…còn vì văn hay của Lục Vân Tiên:
Gọi h/s đọc phần tiểu dẫn
- Tóm tắt những nét chính về PVĐ?
- Nêu hoàn cảnh sáng tác?
- Chia bố cục của văn bản?
- H/s đọc bài
- Dựa vào sgk để tóm tắt
- Chú ý sgk để trả lời
Đợc viết trong dịp kỉ niệm 75 năm ngày mất của Nguyễn Đình Chiểu (3-7-1988)
- Chia làm ba phần?
Trang 2Nói về thơ văn yêu nớc do Nguyễn Đình Chiểu sáng tác.
- Phần ba: Còn lại: Nói về truyện thơ Lục Vân Tiên
c, Thể loại: Văn chính luận
III - Đọc hiểu văn bản :
1 - Con ng ời và quan niệm sáng tác thơ văn của
Nguyễn Đình Chiểu :
-Tác giả giới thiệu tiểu sử Nguyễn Đình Chiểu bằng một
vài chi tiết tiêu biểu : Bản thân, quê hơng, nỗi bất hạnh
riêng trong sự kết hợp với hoàn cảnh xã hội thời đại Lời
văn khúc triết, giầu chất văn chơng
- Đặc biệt là, tác giả nhấn mạnh đến khí tiết của “một
ng-ời chí sĩ yêu nớc”, trọn đng-ời phấn đấu hi sinh vì nghĩa lớn
- Trớc tiên, tác giả nói về quan niệm của ông về sáng tác
văn chơng của Nguyễn Đình Chiểu
- Nguyễn Đình Chiểu quan niệm về văn chơng hoàn toàn
thống nhất với quan niệm về lẽ làm ngời và văn thơ phải là
vũ khí chiến đấu Đối với Nguyễn Đình Chiểu cầm bút viết
văn là một thiên chứccao quý
2- Thơ văn yêu n ớc của Nguyễn Đình Chiểu :
+ “Thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu làm sống lại trong
tâm trí của chúng ta phong trào kháng Pháp oanh liệt và
bền bỉ của nhân dân Nam Bộ từ 1860 về sau, suốt hai mơi
năm trời”
- Trớc hết, Phạm Văn Đồng bắt đầu bằng việc tái hiện lại
hoàn cảnh lịch sử nứoc ta trong “suốt hai mơi năm trời”
sau thời điểm 1860
- Phạm Văn Đồng đã đặt tác phẩm của Nguyễn Đình
Chiểu trên cái nền hoàn cảnh ấy để đánh giá những đóng
góp to lớn của ông trong việc phản ánh một giai đoạn lịch
sử có ý nghĩa trọng đại đối với đời sống của đất nớc, nhân
dân
- Hồi tởng cuộc chiến đấu anh dũng vô song của dân tộc
Việt Nam ta ở Nam Bộ lúc bấy giờ còn có ý nghĩa khơi
gợi tinh thần yêu nớc của nhân dân trong cuộc sống hiện
tại
- Tác giả chuyển tiếp (lập luận khéo léo, sáng tạo) :“Cho
nên không phải ngẫu nhiên…anh hùng cứu nớc”
- Dẫn chứng :
+ Những bài văn tế, ca ngợi những ngời anh hùng tận
trung với nớc, và than khóc những ngời liệt sĩ đã trọn
nghĩa với dân
+ Tác giả bộc lộ cảm nghĩ rất là chân thành sâu sắc :
“Ngòi bút, nghĩa là tâm hồn trung nghĩa của Nguyễn Đình
Chiểu đã diễn tả thật là sinh động và não nùng, cảm tình
của dân tộc đối với những ngời chiến sĩ của nghĩa quân,
vốn là nông dân, xa kia chỉ quen cày cuốc, bỗng chốc trở
thành ngời anh hùng cứu nớc”
+ Đặc biệt là bài “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc”
- Bởi vì, lần đầu tiên trong lịch sử văn học dân tộc mới có
hình tợng ngời nghĩa sĩ xuất thân từ nông dân, “xa kia chỉ
quen cày cuốc” bỗng trở thành ngòi anh hùng cứu nớc
+ Tác giả chọn thêm tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn
Đình Chiểu là bài thơ Xúc cảnh.(đọc)
-> Chúng ta thấy đợc, thơ văn yêu nớc của Nguyễn Đình
Chiểu đã tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh của dân tộc,
của thời đại.đồng thời thấu hiểu hơn những giá trị đã khiến
cho Nguyễn Đình Chiểu trở thành ngôi sao càng nhìn càng
thấy sáng
3 - Tác phẩm Lục Vân Tiên:
- Vì : “Đây là bản trờng ca ca ngợi chính nghĩa, những
đạo đức đáng quý ở đời, ca ngợi những ngời trung nghiã”
- Truyện thơ này mang nội dung t tởng, đạo đức gần gũi
với nhân dân
- Thể loại?
- Gọi h/s đọc văn bản
- Em có nhận xét gì về việc giới thiệu tiểu sử Nguyễn Đình Chiểu của tác giả ?
- Luận điểm mà tác giả
nêu nên ở trong phần này là gì ?
- Tác giả đã có những thao tác gì để làm sáng
tỏ nội dung này ? Gọi h/s đọc: “Thơ văn yêu nớc thống nhất của
tổ quốc.”
- Việc tái hiện hoàn cảnh này có ý nghĩa nh thế nào ?
- Tác giả đã lấy những dẫn chứng nh thế nào để làm sáng tỏ cho luận
điểm của mình ?
- Gọi h/s đọc: “Chúng ta hãy đọc nhiều đoạn… hả
dạ”
- Vì sao trong số những t/p của NĐC, tác giả lại nhấn mạnh đến bài Văn
tế nghĩa sĩ Cần Giuộc ?
- Theo tác giả đâu là
- Văn chính luận
- H/s đọc bài
- Suy nghỉ trả lời
- Tác giả giới thiệu tiểu sử Nguyễn Đình Chiểu bằng một vài chi tiết tiêu biểu
- Chú ý vào phần hai trong văn bản để trả lời
- Trao đổi, thảo luận
và trả lời
- Trớc hết, Phạm Văn
Đồng bắt đầu bằng việc tái hiện lại hoàn cảnh lịch sử…
- H/s đọc bài
- Để đánh giá những
đóng góp to lớn của NĐC… có ý nghĩa khơi gợi tinh thần yêu nớc…
- Liệt kê trong văn bản
- H/s đọc bài
- Trao đổi, trả lời:
- Bởi vì, lần đầu tiên trong lịch sử văn học dân tộc mới có hình t-ợng ngời nghĩa sĩ xuất thân từ nông dân…
- Suy nghĩ, trả lời
- Đây là bản trờng ca
Trang 3- Nh vậy, Phạm Văn Đồng đã xem xét giá trị của Lục
Vân Tiên trong mối liên hệ mật thiết với đời sống nhân
dân Truyện Lục Vân Tiên có giá trị bởi nội dung t tỏng
và hình thức nghệ thuật đều thân thuộc với đông đảo nhân
dân, đợc nhân dân chấp nhận và yêu mến
III - Tổng kết :
1- Bài viết này là một áng văn nghị luận tiêu biểu Ngời
đọc tiếp thu đợc cách nhìn nhận, đánh giá đúng đắn, sâu
sắc và mới mẻ của Phạm Văn Đồng về con ngời và thơ văn
Nguyễn Đình Chiểu Từ đó thấy rõ rằng trong bầu trời của
văn nghệ Việt Nam, Nguyễn Đình Chiểu đúng là một ngôi
sao “càng nhìn càng thấy sáng”
2 – Sức thuyết phục, lôi cuốn của bài văn không chỉ
bằng lí lẽ xác đáng, lập luận chặt chẽ, ngôn từ trong sáng,
giàu tình cảm mà bằng nhiệt huyết của một con ngời gắn
bó với tổ quốc, nhân dân, biết kết hợp hài hoà giữa sự trân
trọng những giá trị văn hoá truyền thống với những vấn đề
trọng đại đang đặt ra cho thời đại của mình
nguyên nhân chủ yếu
khiến cho Lục Vân Tiên
trở thành tác phẩm lớn nhất của Nguyễn Đình Chiểu ?
- Gọi h/s đọc ghi nhớ
- Nhân xét, đánh giá bài viết này của Phạm Văn
Đồng ?
ca ngợi chính nghĩa, những đạo đức đáng quý ở đời, ca ngợi những ngời trung nghiã
- H/s đọc ghi nhớ và chép vào vở
- Đấy là một áng văn nghị luận tiêu biểu…
- Bài văn có sức thuyết phục, lôi cuốn
IV – Cuỷng coỏ – daởn doứ :
- Heọ thoỏng laùi kieỏn thửực baứi hoùc
- Veà nhaứ xem laùi baứi hoùc, đọc lại tác phẩm, phân tích để học cách lập, cách dùng lí lẽ trong bài văn nghị luận Chuaồn bũ baứi mụựi cho buoồi sau
PHEÂ DUYEÄT
Lyự Thị Hồng
Ngaứy thaựng naờm
Giaựo vieõn
Nguyeón Thũ Hửụng
