Khái quát văn học dân gian

Khái quát văn học dân gian Khái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gianKhái quát văn học dân gian

Khái quát về Văn học

dân gian Việt Nam

Em hãy cho biết thế nào là v ăn học dân

gian?

I- Khái niệm

 Văn học dân gian là các tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể nhằm mục đích phục vụ trực tiếp các sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng:

 Ví dụ:

“ Hỡi cô gánh nước quang mây Cho anh xin gáo tưới cây ngô đồng?”

Hay là: “ Chuồn chuồn bay thấp thì mưa

Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm”

Hãy cho biết văn học dân gian có những

đặc trưng nào?

II- Đặc trưng cơ bản của văn học dân

gian

1- Văn học dân gian là những tác phẩm

nghệ thuật ngôn từ truyền miệng( tính

truyền miệng)

miệng Đây là điểm khác biệt rất cơ bản giữa văn học dân gian và văn học viết Quá trình truyền miệng vẫn tiếp tục kể cả khi tác phẩm văn học dân gian đã được ghi chép lại

hứng và sinh động Người ta có thể kể , nói , hát, diễn tác phẩm

văn học dân gian

tác phẩm văn học dân gian.

dung, ý nghĩa và thế giới nghệ thuật của tác phẩm văn học dân

gian nhằm phản ánh sinh động hiện thực cuộc sống

2- Văn học dân gian là sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể ( tính tập thể)

 Văn học viết là sáng tác của cá nhân, còn văn học dân gian lại

là kết quả của quá trrình sáng tác tập thể.

 Quá trình sáng tác tập thể diễn ra như sau:

+ Lúc đầu một người khởi xướng, tác phẩm hình thành và được tập thể tiếp nhận.

+Sau đó những người khác( có thể ở những địa phương khác nhau, hoặc ở những thời đại khác nhau) tiếp tục lưu

truyền và sáng tác lại làm cho tác phẩm biến đổi dần phong

phú hơn, hoàn thiện hơn cả về nội dung lẫn hình thức.

+ Văn học dân gian dần dần trở thành tài sản chung của tập thể Mỗi người đều có thể tiếp nhận, sử dụng, sửa chữa, bổ xung tác phẩm văn học dân gian theo quan niệm và khả năng nghệ thuật của mình.

Tính truyền miệng và tính tập thể là những đặc trưng cơ bản , chi phối , xuyên suốt quá trình sáng tạo và l ưu truyền văn học dân gian, thể hiện sự gắn bó mật thiết của v ăn học dân

gian với các sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng.

3- Văn học dân gian gắn với đời sống sinh hoạt

của người lao động

- Văn học dân gian là bức tranh toàn diện về cuộc sống lao động và đời sống tinh thần của người bình dân.

- Văn học dân gian gắn liền với đời sống lễ hội

truyền thống của người lao động.

III- Về ngôn ngữ và nghệ thuật của văn học dân

gian

phương tiện sang tác Nhưng khác với văn học viết, văn học dân gian sử dụng ngôn ngữ nói, thường giản dị và gần với đời sống

sinh hoạt

có một số điểm khác biệt với văn học viết về cách nhận thức và

phản ánh hiện thực

biết cảm do đó phát sinh ra tín ngưỡng, và tục thờ các vị thần như thần sông, thần núi, thần cây…và trong văn học dân gian hình

phương diện phản ánh hiện thực bằng cách mô tả những sự kiện rút ra từ đời sống thực tế, còn có phương pháp phản ánh hiện thực

tượng

Văn học dân gian có bao nhiêu thể loại là

những thể loại nào?

IV- Hệ thống thể loại của văn học dân

gian

Văn học dân gian Viêt Nam và văn học dân gian trên thế giới có

những thể loại chung và riêng, hợp thành một hệ thống Mỗi thể loại phản ánh cuộc sống theo những cách thức riêng Hệ thống thể loại của văn học dân gian Việt Nam gồm có:

nhằm giảI thích tự nhiên, thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên và phản ánh quá trìng sáng tạo văn hoá của con người thời cổ đại Ví dụ: Thần trụ trời, Sơn Tinh, Thủy Tinh

vật lịch sử( hoặc có liên quan đến lịch sử) theo xu hướng lý tưởng hoá, qua đó thể hiện sự ngưỡng mộ và tôn vinh của nhân dân đối với những người có công với đất nước, hoặc với dân cư ở một

cộng đồng hoặc một vùng nào đó Ví dụ: Truyền thuyết về Hồ

Gươm, An Dương Vương Mị Châu, Trọng Thủy…

3- Sử thi: Tác phẩm dân gian có qui mô lớn, sử dụng ngôn từ có vần, nhịp, xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về một hoặc

Săn ( E Đê)

4-Truyện cổ tích: Tác phẩm tự sự dân gian mà cốt truyện và hình tượng được

hư cấu có chủ định, kể về số phận con người bình thường trong xã hội, thể

Tấm Cám…

5- Truyện ngụ ngôn: Tác phẩm tự sự dân gian ngắn, có kết cấu chặt chẽ, thông qua các ẩn dụ( phần lớn là hình tượng loài vật) để kể về những sự việc liên quan đến con người, từ đó nêu lên những bài học kinh nghiệm về cuộc sống

6- Truyện cười: Tác phẩm tự sự dân gian ngắn, có kết cấu chặt chẽ, kết thúc bất ngờ, kể về những sự việc xấu trái tự nhiên trong cuộc sống, có tác dụng

Ngốc

7- Tục ngữ: Câu nói ngắn gọn, hàm súc, phần lớn có hình ảnh, vần ,nhịp, đúc kết kinh nghiệm thực tiễn, thường được dùng trong giao tiếp hàng ngày của nhân dân.

8- Câu đố: Bài văn vần, hoặc câu nói thường có vần, mô tả vật đố bằng những hình ảnh, hình tượng khác lạ để người nghe tìm lời giải, nhằm mục đích giảI trí, rèn luyện tư duy và cung cấp những tri thức về đời sống

Bột lọc mà bọc hòn than ( là quả gì?)

9- Ca dao: Lời thơ trữ tình dân gian, thường kết hợp với âm nhạc khi diễn

Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi

10- Vè: Tác phẩm tự sự dân gian bằng văn vần, có lối kể mộc mạc, phần lớn nói về các sự việc, sự kiện thời sự của làng của nước

CáI vè lá lốt Anh A cũng tốt Chị B

Chị B cũng xinh…

11- Truyện thơ: Tác phẩm tự sự dân gian bằng thơ, giàu chất trữ tình,

phản ánh số phận và khát vọng của con người khi hạnh phúc lứa đôi và sự

yêu

( Thái)

12- Chèo: Tác phẩm sân khấu dân gian, kết hợp các yếu tố trữ tình và trào lộng để vừa ca ngợi những tấm gương đạo đức, vừa phê phán đả kích cáI xấu trong xã hội( ngoài chèo, sân khấu dân gian còn có những hình thức khác như tuồng dân gian, múa rối, các trò diễn mang tích truyện…)

Theo em văn học dân gian cung cấp cho

ta những tri thức gì về đời sống?

V- Những giá trị cơ bản của văn học dân gian

Việt Nam

1- Văn học dân gian là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống các dân tộc

hội, con người…

nhân dân đúc kết từ thực tiễn Tri thức dân gian thường được trình bày

bằng ngôn ngữ nghệ thuật, vì thế hấp dẫn người đọc, người nghe, dễ phổ biến , dễ tiếp thu, có sức sống lâu bền với thời gian

sự khác biệt so với nhận thức của giai cấp thống trị cùng thời, đặc biệt là các vấn đề lịch sử, xã hội

riêng vì thế vốn tri thức của dân tộc ta là vô cùng sâu sắc và phong phú

Văn học dân gian có giá trị giáo dục như

thế nào?

2- Văn học dân gian có giá trị giáo dục sâu sắc

về đạo lý làm người.

 Trước hết văn học dân gian giáo dục con người tinh thần nhân đạo và lạc quan đó là tình yêu thương với đồng loại, đó là tinh thần đấu tranh để bảo vệ và giải phóng con người khỏi bất công, là niềm tin bất diệt về chiến thắng của chính nghĩa và cái thiện.

 Văn học dân gian góp phần hình thành những phẩm chất tốt đẹp: lòng yêu nước, tinh thần bất khuất, đức kiên trung và vị tha, tính cần kiệm và óc thực tiễn…

Em hiểu thế nào về giá trị thẩm mĩ to lớn

của văn học dân gian?

3- Văn học dân gian có giá trị thẩm mĩ to lớn,

góp phần tạo nên bản sắc riêng cho nền văn học dân tộc.

 Văn học dân gian được chắt lọc, mài giũa qua không

gian và thời gian đã trở thành những viên ngọc sáng

những mẫu mực về nghệ thuật để chúng ta học tập.

 Nhờ có giá trị to lớn như vậy nên trong nhiều thế kỷ, khi văn học viết chưa chưa hình thành văn học dân gian

đóng vai trò chủ đạo Khi văn học viết đã phát triển văn học dân gian là nguồn nuôi dưỡng, là cơ sở của văn học viết Trong tiến trình lịch sử, văh học dân gian đã phát triển song song cùng văn học viết, làm cho nền văn học Việt Nam trở nên phong phú và đậm đà bản sắc dân tộc.

VI - Kết luận

 Văn học dân gian tồn tại dưới hình thức truyền miệng thông qua diễn xướng Trong quá trình lưu truyền, tác phẩm văn học dân gian không ngừng được tập thể sáng tạo và hoàn thiện Văn học dân gian trực tiếp phục vụ cho các sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng.

 Văn học dân gian có nhiều giá trị to lớn về nhận thức, giáo dục và thẩm mỹ cần được trân trọng và phát huy.