Ti n trình bài h c:ến trình bài học: ọc: H Đ của giáo viên và học sinh Nội dung Prôtêin là cấu trúc đơn phân hay đa phân?. Cấu trúc Prôtêin phụ thuộc chủ yếu vào thành phần nào trong các
Trang 1Soạn Dạy Ngày … Tháng … năm Ngày ………Tháng…… Năm
TIẾT 7
PRÔTÊIN
I/Mục tiêu :
1/Kiến thức:
- Viết được công thức tổng quát của a2
- Phân biệt được cấu trúc bậc 1,2,3,4 của prôtêin
- Giải thích được tính đa dạng đặc thù của prôtêin
- Kể được các chức năng của prôtein
2/ Kĩ năng:
Rèn luyện kĩ năng quan sát, thu nhận kiến thức từ sơ đồ hình vẽ
Kĩ năng khái quát hoá kiến thức, rèn luyện kĩ năng so sánh tổng hợp phân tích, rèn luyện kĩ năng hoạt động nhóm …
II/ Đồ dùng dạy học:
Giáo Viên: Phóng to các hình 9.1; 9.2 SGK sinh học 10 nâng cao
Học sinh: Đọc sách giáo khoa soạn câu hỏi do giáo viên giao
III/ Hoạt động dạy học:
1/ Kiểm tra bài cũ:
Cho biết cấu tạo và vai trò của một số mônôsacarit, đisaccarit, và pôlisacarit?
Lipit và cacbonhyđrat, có những đặc điểm nào giống và khác nhau?
2/ Trọng tâm:Chức năng của prôtêin
3/ Bài mới:
a Mở bài: Prôtêin có cấu trúc và chức năng như thế nào? Để hiểu hơn về vấn đề này hôm nay chúng ta nghiên cứu bài”PRÔTÊIN”
b Ti n trình bài h c:ến trình bài học: ọc:
H Đ của giáo viên và học sinh Nội dung
Prôtêin là cấu trúc đơn phân hay đa phân?
Đơn phân của Prôtêin là gì? Mỗi đơn phân
này có cấu tạo gồm mấy phần? Đó là
những thành phần nào?
Trong thế giới sinh vật có tồn tại bao
nhiêu loại a2?
Động vật có khả năng tự tổng hợp tất cả
các loại a2 được không? Nếu vậy các a2 đó
động vật lấy ở đâu?
HS: đọc sách giáo khoa, thảo luận nhóm
cho biết:
Prôtêin có mấy bậc cấu trúc?
Thế nào là V cấu trúc bậc 1?
Prôtêin có cấu trúc bậc 2 có cấu tạo như
thế nào? Prôtêin có cấu trúc bậc 2 có liên
quan gì với Prôtêin có cấu trúc bậc 1?
Thế nào là Prôtêin có cấu trúc bậc 3, 4?
Cấu trúc Prôtêin phụ thuộc chủ yếu vào
thành phần nào trong các thành phần của
Prôtêin?
I/ Cấu trúc của prôtêin:
1 A xitamin, đơn phân của prôtêin
Trong tự nhiên tồn tại 20 loại a2, các a2 này chỉ khác nhau ở gốc R - , mỗi a2 gồm 3 thành phần cơ bản: một gốc R -, một nhóm amin (NH2-), một nhóm các bô xin (COO-)
Cơ thể người và động vật không có khả năng tự tổng hợp một số a2 nên phải lấy từ cơ thể thực vật, ví dụ như: Triptôphan, mêthiônin, valin, lơxin(có trong ngô)
2 Cấu trúc của prôtêin:
a Cấu trúc bậc 1:
Các a2 liên kết với nhau bằng liên kết peptit tạo thành chuổi pôlipeptit
Cấu trúc bậc 1 của prôtêin chính là trật tự sắp xếp của các a2 trong chuổi pôlipeptit
b Cấu trúc bậc 2:
Là cấu hình của mạch pôlipeptit trong không gian, được giữ vững bằng các liên kết hy đrô giữa các a2
đứng gần nhau
c Cấu trúc bậc 3 bậc 4:
Cấu trúc bậc 3 là hình dạng của phân tử prôtêin trong
Giáo án sinh học khối 10 Nâng cao Giáo viên: Nguyễn Đức Tài
Trang 2Các Prôtêin bậc 3, bậc 4 có liên quan gì
đến Prôtêin có cấu trúc bậc 1.?
Các yếu tố môi trường có ảnh hưởng như
thế nào đối với cấu trúc của Prôtêin?
Mỗi Prôtêin của các loài sinh vật khác
nhau, được đặc trưng bởi yếu tố nào?
Prôtêin có vai trò gì?
Enzim, Hoocmôn, kháng thể… có bản
chất là gì?
Khi nào thì Prôtêin có thể có chức năng
điều hoà, xúc tác
Có khi nào Prôtêin lại là nguồn năng
lượng cho tế bào?
không gian 3 chiều, do xoắn bậc 2 cuộn xếp theo kiểu đặc trưng cho mỗi loại prôtêiin, tạo thành khối hình cầu Cấu trúc này đặc biệt này phụ thuộc vào tính chất của nhóm gốc R-,như tạo ra các liên kết đisunphua , hay liên kết yếu hyđrô
Cấu trúc bậc 4 là khi có 2 hay nhiều chuỗi pôlipeptit phối hợp với nhau
Nhiệt độ, độ pH có thể làm phá vỡ cấu trúc prôtêin Mỗi prôtêin có tính chất đặc thù bởi số lượng thành phần và trật tự sắp xếp của các a2,nên chỉ có 20 loại a2
nhưng lại tạo ra vô số prôtêin
II/ Chức năng của prôtêin:
Là thành phần không thể thiếu được trong cơ thể sống, là cốt lõi của cấu trúc nhân, cấu trúc nên hệ thống màng sinh chất, bảo vệ cơ thể (kháng thể), xúc tác các phản ứng hoá sinh trong tế bào (Enzim), điều hoà các hoạt động sinh hoá trong tế bào (Hoocmôn),
là nguồn năng lượng khi thật sự cần thiết
c Củng cố: Prôtêin là những đơn phân hay đa phân tử? đơn phân của prôtêin là gì? Thế nào là liên kết peptit? Prôtêin có cấu trúc như thế nào? Prôtêin có vai trò như thế nào? Phân biệt các cấu trúc của prôtêin
d Dặn dò: Trả lời câu hỏi sách giáo khoa, Chuẩn bị bài “A XITNUCLÊIC”
Trang 3Soạn Dạy Ngày … Tháng … năm Ngày ………Tháng…… Năm
TIẾT 8
AXIT NUCLÊIC
I/Mục tiêu :
1/Kiến thức:
- Viết được sơ đồ cáu trúc của nuclêôtit
- Mô tả được cấu trúc của ADN, Giải thích được vì sao ADN vừa đa dạng lại vừa đặc trưng
2/ Kĩ năng:
Rèn luyện kĩ năng quan sát, thu nhận kiến thức từ sơ đồ hình vẽ
Kĩ năng khái quát hoá kiến thức, rèn luyện kĩ năng so sánh tổng hợp phân tích,
II/ Đồ dùng dạy học:
Giáo Viên: mô hình ADN, tranh vẽ ADN
Học sinh: Đọc sách giáo khoa soạn câu hỏi do giáo viên giao
III/ Hoạt động dạy học:
1/ Kiểm tra bài cũ: Prôtêin là những đơn phân hay đa phân tử? đơn phân của prôtêin là gì? Thế nào là liên kết peptit? Prôtêin có cấu trúc như thế nào? Prôtêin có vai trò như thế nào? Phân biệt các cấu trúc của prôtêin
Lipit và cacbonhyđrat, có những đặc điểm nào giống và khác nhau?
2/ Trọng tâm:
Cấu trúc không gian của ADN
Phân biệt được cấu trúc các đơn phân
3/ Bài mới:
a Mở bài:A xit nuclêic là cơ sở vật chất chủ yếu của sự sống, vậy A xit nuclêic là gì, gồm những loại nào, có cấu tạo như thế nào? Để hiểu hơn về vấn đề này hôm nay chúng ta nghiên cứu bài”AXIT NUCLÊIC”
b Ti n trình bài h c:ến trình bài học: ọc:
H Đ của giáo viên và học sinh Nội dung
A xit nuclêic bao gồm những loại nào?
HS: quan sát hình 10.1 hãy cho biết:”
Mỗi nuclêôtit gồm bao nhiêu thành phần?
Có mấy loại bazơnitric? Đó là những loại
nào?Các nuclêôti khác nhau chủ yếu ở
chỗ nào?Vậy có mấy loại nuclêôtit?
ADN tồn tại chủ yếu ở đâu?
Thành phần chủ yếu cấu tạo nên ADN là
gì?
HS:quan sát 10.2, và mô hình ADN hãy
mô tả cấu trúc không gian của ADN
Theo J.Watson và F.Crick, thì cấu trúc
không gian của ADN có thể được mô tả
như thế nào?
Liên kết hoá trị đựơc hình thành như thế
nào?
Nguyên tắc bổ sung theo cặp được thể
hiện như thế nào?
Như vậy theo nguyên tắc bổ sung thì ta
có hệ quả như thế nào?
Đường kính mỗi vòng xoắn như thế nào?
Vậy chiều dài của một cặp nuclêôtit được
I/ Cấu trúc và chức năng của ADN:
1 Nuclêôtit – đơn phân của A xit nuclêic
Mỗi nuclêôtit gồm ba thành phần:
Một phân tử H3PO4, một phân tử đường 5 các bon
C5H10O4, và một trong bón loại bazơnitric
Có 4 loại nuclêôtit:
Trên ADN:
Ađênin (A), Timin (T), Guạin (G), Xitozin (X)
Trên ARN: có Uraxin (U) thay cho T(Timin)
2 Cấu trúc của ADN:
Tồn tại chủ yếu trong nhân tế bào và cũng có ở ty thể, lạp thể, trong tế bào chất Thành phần chủ yếu cấu tạo nên chúng là C, H, O, N, P
Cấu trúc không gian của ADN theo J.Watson và F.Crick:
Là một chuổi xoắn kép gồm hai mạch đơn tự xoắn quanh một trục phân tử, theo chiều từ trái sang phải, như một dây thang xoắn mà hai tay thang là những phân tử H3PO4
xen kẽ với những phân tử đường 5 các bon, và mỗi bậc thang là một cặp ba zơ ni tríc đứng đối diện nhau, liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung
(Một ba zơ lớn đi với một ba zơ bé, A và G thuộc ba zơ lớn, T và X thuộc ba zơ bé, do đặc điểm cấu tạo nên A
Giáo án sinh học khối 10 Nâng cao Giáo viên: Nguyễn Đức Tài
Trang 4tính như thế nào?, nếu gọi l là chiều dài
của ADN thì l được tính bằng công thức
như thế nào
ADN có đặc tính gì? Giữa các loài khác
nhau thì cấu trúc của ADN có giống nhau
không?
ADN của mỗi loài được đăc trưng bởi
những thành phần nào?
Tính đa dạng và đặc thù của ADN có ý
nghĩa như thế nà?
ADN có vai trò gì?
Thế nào là sự mã hoá bộ ba?
Bộ ba mã hoá là gì?
Phân biệt giữa bộ ba mã hoá và sự mã
hoá bộ ba
chỉ đi với T bằng 2 liên kết H2, còn G luôn đi với X bằng
3 liên kết H2) đường kính mỗi vòng xoắn là 20 Ao(2 nm), chiều cao mỗi vòng xoắn là 34 Ao (3,4 nm), mỗi vòng xoắn chứa
10 cặp nuclêôtit
3 Chúc năng của ADN:
ADN có cấu trúc đa phân, có tính đặc thù Mỗi loài sinh vật có một cấu trúc ADN đăc trưng về số lượng thành phần trật tự sắp xếp của các nuclêôtit, tạo nên tính đa dạng và đặc thù của AND Tính đa dạng của ADN là cơ
sở cho sự hình thành tính đa dạng đặc thù của các loài sinh vật
ADN đảm nhận chức năng lưu trữ, bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền Trình tự các nuclêôtit trên ADN quy định trình tự sắp xếp của các ri bô nu clêôtit trên ARN, từ đó quy định trật tự sắp xếp của các a2 trong phân tử prôtêin Cứ 3 nuclêôtit kế tiếp trên 2 mạch đơn của ADN quy định cho 1 a2(sự mã hoá bộ ba, mỗi một cụm gồm 3 nuclêôtit quy định 1 a2 gọi là bộ ba mã hoá
c Củng cố:Đơn phân của ADN là gì? Mỗi nuclêôtit có cấu tạo gồm mấy thành phần? ADN có cấu trúc không gian như thế nào? Nguyên tắc bổ sung là gì? ADN có vai trò gì? Vì sao ADN có tính đặc trưng và ổn định? Tính ổn định và đặc thù của ADN có ý nghĩa gì?
d Dặn dò: Trả lời câu hỏi sách giáo khoa, Chuẩn bị bài “A XITNUCLÊIC”
Trang 5Giáo án sinh học khối 10 Nâng cao Giáo viên: Nguyễn Đức Tài