NGUYEN TAC d t UNG THU

MỤC ĐÍCH CỦA NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ TOÀN DIỆN• Điều trị và kiểm soát căn bệnh ung thư một cách tối ưu • Xây dựng phương pháp làm việc phối hợp liên chuyên khoa có chiến lược điều trị tốt c

NHỮNG NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ

BỆNH UNG THƯ

I.ĐẠI CƯƠNG:

Ngày nay, bên cạnh bệnh HIV-AIDS cả thế giới đang tập trung đương đầu ,thì bệnh UT còn là một thách thức đối với nền y học hiện đại

Tại Việt Nam hằng năm có khoảng

100.000-150.000 trường hợp mới mắc và khoảng 70.000

người chết

ĐẠI CƯƠNG (TT)

• Một chiến lược toàn diện dựa trên những công trình nghiên cứu về sinh học và sinh học phân tử , bao gồm việc phòng ngừa và chẩn đoán phát hiện sớm với nhiều mô thức và phương tiện hữu hiệu sẽ giúp cứu sống và chửa khỏi người bệnh

UT ngày càng nhiều Để đạt được mục tiêu trên thì nguyên tắc điều trị toàn diện cần phải được đặt ra

Tại TP HCM 10 bệnh ung thư thường gặp:

ở nam giới:

1 Ung thư phổi gây tử vong hàng đầu

2 Ung thư Gan,

3 Ung thư đại tràng ,

4 Ung thư dạ dày,

5 Lymphom không hogkin,

6 Ung thư vòm hầu– họng,

7 Ung thưThanh quản,

8 Ung thưThực quản,

9 Ung thư tiền liệt tuyến ,

10.Ung thư da

Ở nữ giới:

1 Ung thư vú đứng hàng đầu,

2 Ung thư cổ tử cung,

3 Ung thư phổi,

4 Ung thư đại trực tràng,

5 Ung thư dạ dày,

6 Ung thư gan,

7 Ung thư tuyến giáp ,

8 Ung thư buồng trứng,

9 Ung thư da, lymphom không hogkin

10 Ung thư da

Tại Cần Thơ (BVUBCT 2009)

• Ở nam giới:

1 Đứng đầu là ung thư đại trực tràng,

2 Ung thư gan,

3 Ung thư phế quản phổi,

4 Ung thư dạ dày,

5 Ung thư máu,

6 Ung thư da,

7 Ung thư tiền liệt tuyến,

8 Lymphom không hogkin,

9 Ung thư vòm,

10 Ung thư dương vật

Ở nữ giới :

1 Đứng đầu là ung thư vú,

2 Ung thư cổ tử cung,

3 Ung thư đại trực tràng,

4 Ung thư Gan,

5 Ung thư phổi,

6 Ung thư tuyến giáp,

7 Ung thư da,

8 Ung thư buồng trứng,

9 Ung thư dạ dày,

10 Ung thư máu

4 LiỆU PHÁP ĐiỀU TRỊ UNG THƯ HiỆN NAY

* Phẫu trị

* Hóa trị

* Xạ trị

* Miễn dịch liệu pháp

2 MỤC ĐÍCH CỦA NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ TOÀN DIỆN

• Điều trị và kiểm soát căn bệnh ung thư một cách tối ưu

• Xây dựng phương pháp làm việc phối hợp liên chuyên khoa có chiến lược điều trị tốt căn bệnh

• Đem lại cho người bệnh cuộc sống, thể chất

và tinh thần tốt hơn

• Giúp người bệnh tái hòa nhập vào cuộc

sống gia đình và xã hội

3 Đánh giá các điểm mạnh yếu của từng

• Dù vậy phẫu trị vẫn có điểm yếu và thất

bại của phẫu trị được liệt kê như sau:

•Trong phẫu thuật các tế bào UT có thể bị rơi vãi

ở phẫu trừơng

• Nhiều trường hợp phẫu thuật không thể cắt

rộng để lấy đúng mức độ ăn lan vi thể của bướu.

• Sự di căn theo đường limphô hoặc đường máu

là vấn đề chính mà phẫu trị không thể kiểm soát được.

• Ngoài ra phẫu thuật cắt rộng, vẫn là phương

pháp thô bạo, vì gây xáo trộn chức năng, gây dị hình đáng kể, là phương pháp không đặc hiệu, và không có tác dụng kiểm soát bướu toàn thân.

• Tuy vậy mặt yếu của xạ trị cũng không phải là ít:

• Vùng lõi của bướu, thường bị hoại tử, có thể kháng tia vì thiếu oxy tế bào,

• Sự nhạy xạ của các mô lành và cơ quan quý nằm sát cạnh bướu là yếu tố cản trở việc nâng liều xạ

• Xạ trị vẫn là phương pháp thô bạo, diệt tế bào

UT ,hủy hoại mô lành và có tiềm năng sinh ung nếu bệnh nhân có thời gian sống thêm lâu dài

• Là phương pháp không đặc hiệu và không có tác dụng toàn thân

3.3 Hóa trị:

• Hóa trị là phương thức điều trị được đưa

vào áp dụng từ sau thế chiến thứ II,

• Hóa trị được sử dụng để đưa thuốc lưu

chuyển trong toàn thân, chủ yếu được dùng khi bệnh đã di căn xa Tuy nhiên hiệu quả cũng không bền khi tổng số tế bào ác tính quá lớn

• Do đó hóa trị cũng có điểm yếu mà thất bại nằm ở chỗ:

● Các thuốc diệt tế ung thư tỏ ra hữu hiệu khi tổng khối tế bào còn nhỏ

● Tính độc hại của hóa chất trên các cơ quan quý và tác dụng phụ là các yếu tố cản trở việc nâng liều hóa trị

●

● Nhìn chung hóa trị vẫn là một cách can thiệp thô bạo, không có tính đặc hiệu và có nguy cơ sinh ung thư thứ phát sau này

3.4 Liệu pháp miễn dịch

• Liệu pháp miễn dịch được đưa vào ứng dụng L/S khoảng 30 năm nay nhưng rất hứa hẹn nhờ các khám phá trong lĩnh vực sinh học UT

• Tuy nhiên các liệu pháp miễn dịch vẫn còn gặp phải các trở ngại sau:

• Có sự lệ thuộc đáng kể giữa tổng khối tế bào bướu và khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể chủ

• Một số tế bào bướu có khả năng tạo ra các yếu

tố khóa ức chế đáp ứng miễn dịch

4 NỘI DUNG CỦA ĐIỀU TRỊ TOÀN DIỆN

BỆNH UNG THƯ

• Phối hợp các mô thức điều trị

• Đối với một số loại ung thư, nhất là ở giai đoạn sớm có thể chỉ cần một mô thức điều trị

• Ví dụ:

• • UT da T1N0 Ung thư cổ tử cung giai đoạn I, phẫu trị hoặc xạ trị đơn thuần cũng cho kết quả tốt như nhau

• UT đại – trực tràng chưa xâm lấn lớp cơ và N(-) chỉ cần phẫu thuật là đủ

• Nhưng thực tế hằng ngày cho thấy đa số bệnh nhân đến muộn, và số di căn xa không phải

hiếm gặp Trong tình huống đó phối hợp các

phương pháp trở nên yêu cầu bức thiết

Trong việc phối hợp các phương pháp ta phải nắm chắc các chiêu thức để làm giảm thiểu đến mức tối đa khả

năng thất bại

Ứng dụng mặt mạnh của phương pháp này để bù trừ

mặt yếu của phương pháp kia

Ví dụ:

• Trong phẫu thuật thường thất bại vì tái phát vùng rìa bướu, ta dùng xạ trị bổ túc sau mổ để phối hợp hài hòa với phẫu trị

• Khi xạ trị có vẻ không thành công vì nhiều khả năng sẽ tái phát vùng lõi bướu, thì nên dùng phẫu thuật bứng lấy khối bướu trong phối hợp với xạ trị

• Khi thấy có khả năng di căn xa vi thể , nên phối hợp hóa trị + phẫu trị, để cho chiến lược điều trị trở nên toàn diện.

Trị liệu toàn diện (trị liệu đa mô thức, trị liệu phối hợp)

như thế đã cải thiện được tiên lượng hoặc ít ra cũng kéo dài đời sống bệnh nhân đối với một số loại UT:

• Ung thư vú: việc phối hợp các ưu điểm của phẫu thuật,

xạ trị và hóa trị/ nội tiết đã cải thiện tiên lượng của bệnh (giảm tỷ lệ tái phát tại chỗ - tại vùng, giảm tỷ lệ di căn xa, bảo tồn được mô vú)

• Ngày nay, phần lớn các trường hợp UT điều trị theo

hướng đa mô thức, chỉ một số ít giai đoạn thật sớm mới được ĐT đơn thuần theo một liệu pháp.

5 CÁC BƯỚC THỰC HIỆN VÀ ĐIỀU KIỆN

ĐIỀU TRỊ TOÀN DIỆN

• 5.1 Các bước thực hiện gồm:

• Chẩn đoánChẩn đoán

• Hoạch định chương trình điều trị

• Kế hoạch theo dõi

• Kế hoạch hỗ trợ bệnh nhân về tinh thần và hòa nhập đời sống gia đình và xã hội

• Hoạch định chương trình điều trị đối với các

trường hợp tái phát hoặc di căn

• Kế hoạch chăm sóc bệnh nhân giai đoạn cuối

5.2 Điều kiện thực hiện:

5.2.1Nhân lực :

Tập thể cán bộ y tế làm việc trong chuyên khoa UT gồm các bác sĩ, đội ngũ điều dưỡng viên chuyên sâu về UT, các kỹ sư kỹ thuật viên làm trong phòng máy xạ trị và ngành vật lý phóng xạ Mỗi thầy thuốc của ê kíp điều trị phải có 4 đặc trưng sau:

- phải là người nắm vững kỹ thuật chuyên khoa của mình

- phải có một kiến thức rộng về sinh học UT

- Biết bệnh sử tự nhiên của các loại UT và mối quan hệ chủ bướu

- Phải có kiến thức khá đủ về các kỹ thuật không thuộc chuyên khoa của mình

Ví dụ:

Phẫu thuật viên cũng phải biết khái niệm về xạ trị, hóa trị và giải phẫu bệnh

5.2.2 Cơ sở vật chất:

Tốt nhất là bệnh viện ung bướu với đầy đủ trang thiết bị cần thiết cho việc chẩn đoán điều trị chăm sóc và theo dõi bệnh nhân

• Trong hoàn cảnh nước ta hiện nay, ngành UT còn nhiều khó khăn để đối phó với căn bệnh, nên các yếu tố như tinh thần, chất lượng cuộc sống, phục hồi chức năng cũng như tái hòa nhập với xã hội cho bệnh nhân vẫn còn bị bỏ ngõ.