đầu tư quốc tế thâu tóm

Điều đó thể hiện ở việc các doanh nghiệp trong nước liên tiếp bị thâu tóm, năng lực canh tranh kém không thể cạnh tranh với các doanh nghiệp FDI trong nhiều lĩnh vực đặc biệt là ngành bá

Tài liệu tham khảo

• Hội nghị tổng kết 25 năm thu hút đầu tư nước ngoài

http://dangcongsan.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?

co_id=30106&cn_id=577289

• Thị trường bán lẻ Việt

http://www.baomoi.com/FDI-va-cai-gia-cho-nganh-ban-le/45/14645064.epi

• Các doanh nghiệp việt bị thâu tóm

http://vietq.vn/nhung-vu-thau-tom-thuong-hieu-viet-dinh-dam-d35118.html

http://vietnamnet.vn/vn/kinh-te/107389/cac-thuong-hieu-viet-da-bi nuot-gon nhu-the-nao-.html

http://ximang.vn/Home/Default.aspx?portalid=33&tabid=19&distid=10511

http://vtc.vn/chuyende/0/1-365/nhung-thuong-hieu-viet-dinh-dam-bi-doanh-nghiep-nuoc-ngoai-thau-tom-ra-sao.htm

http://vietq.vn/nhung-vu-thau-tom-thuong-hieu-viet-dinh-dam-d35118.html

• Lottte thâu tóm Bibica

http://www.tinmoi.vn/thuong-hieu-viet-tan-vo-bibica-ngay-ngay-lo-bi-thon-tinh-011077340.html

http://nld.com.vn/kinh-te/lotte-bibica-lo-ro-y-do-20131019103136497.htm

http://baodautu.vn/toan-tinh-cua-lotte-khi-mua-them-686000-co-phieu-bibica.html http://cafebiz.vn/cau-chuyen-kinh-doanh/chi-them-trieu-do-lotte-lo-ro-y-do-thau-tom-bibica-2013102408321280317ca47.chn

http://kinhdoanh.vnexpress.net/tin-tuc/vi-mo/bibica-co-nguy-co-bi-lotte-thau-tom-2719028.html

http://laodong.com.vn/kinh-doanh/bibica-chon-nham-doi-tac-chu-tich-tan-tao-gui-tam-thu-113976.bld

• Clip phóng sự

https://www.youtube.com/watch?v=KbYS1wYHT4w#t=575

https://www.youtube.com/watch?v=_NWBV1Tk12U (clip tương tự)

Thành viên nhóm

(người thuyết trình)

Nguyễn Hoàng Sơn MSV: 1311510123 Lớp: Anh-2-KDQT

Nguyễn Thị Huyền MSV: 1314510011 Lớp: Anh-2-KDQT

Đỗ Thị Băng Nhi MSV: 1315510107 Lớp: Anh-2-KDQT

MỞ ĐẦU

Bên cạnh những lợi ích hiển nhiên to lớn của dòng vốn nước ngoài qua các kênh thu hút khác nhau, như bổ sung vốn đầu tư và gia tăng nguồn động lực mới, tích cực và mạnh mẽ hơn cho phát triển của đất nước, cải thiện cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế, công nghệ, thị trường, đội ngũ lao động và quản lý… vẫn cần tỉnh táo nhận diện những tác động mặt trái của chúng để có các giải pháp thích ứng Nhìn chung về phía cả nền kinh tế nước thì tiếp nhận vốn FDI hoàn toàn có lợi nhiều hơn có hại Nhưng với các doanh nghiệp trong nước thì FDI k phải là trái ngọt Điều đó thể hiện ở việc các doanh nghiệp trong nước liên tiếp bị thâu tóm, năng lực canh tranh kém không thể cạnh tranh với các doanh nghiệp FDI trong nhiều lĩnh vực đặc biệt là ngành bán lẻ doanh nghiệp nội ngày càng phải cạnh tranh khốc liệt để có thị phần cho mình, cũng có doanh nghiệp nội bị sập bẫy trước chuyển giao công nghệ

KHÁI NIỆM FDI

Có nhiều tổ chức có định nghĩa khas nhau về FDI như IMF (Qũy tiền tệ Thế giới), OECD (Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế), WTO ( Tổ chức thương mại Thế giới), và nguồn Luật đầu tư 2005 tại Việt Nam Nhưng tóm lại tất cả những định nghĩa trên đều có thể hiểu:

FDI là một hình thức đầu tư quốc tế trong đó chủ đầu tư của một nước đầu tư toàn bộ hay một phần đủ lớn vốn đầu tư cho một dự án ở nước khác nhằm giành quyền kiểm soát hay tham gia kiểm soát dự án đó

THỰC TRANG FDI gần đây

Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch & Đầu tư, trong 6 tháng đầu năm 2014, tổng vốn đăng ký (cấp mới và tăng thêm) đạt 6,85 tỷ USD, giảm 35,3% so với cùng kỳ năm 2013; tổng vốn thực hiện đạt 5,75 tỷ USD, giảm 0,9%

Tính đến ngày 20/6/2014, cả nước có 656 dự án mới được cấp giấy chứng nhận đầu tư, giảm 5,1% so với cùng kỳ năm 2013, trong khi có 219 lượt dự án đăng ký tăng

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định, sau 25 năm, đầu tư nước ngoài đã đóng góp vào sự ổn định của kinh tế vĩ mô, với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của 25 năm là 7% Với sự ổn định về kinh tế - xã hội, Việt Nam là điểm đến tin cậy của các nhà đầu tư Tính đến tháng 2/2013, đã có 14.550 dự

án đầu tư nước ngoài, với 211 tỷ USD vốn đăng ký, và vốn thực hiện gần 100 tỷ USD Đầu tư nước ngoài đã đóng góp vào tốc độ tăng trưởng GDP từ 19 - 20%; 60% trong tổng kim ngạch xuất khẩu; giải quyết việc làm cho khoảng 3 triệu lao động trực tiếp và

từ 3-4 triệu lao động gián tiếp.1

Hình 1: Đầu tư trực tiếp nước ngoài tháng 6 năm 2014

VẬY FDI SẼ THÂM NHẬP THEO CÁCH THỨC NÀO?

Có 2 cách thức xâm nhập đó là: Đầu tư mới và mua lại và sáp nhập M&A Những năm gần đây FDI có xu hướng thâm nhập theo cách thức mua lại và sáp nhập M&A chính xu hướng này là một phần nguyên nhân dẫn đến tình trạng các doanh nghiệp nhỏ trên thế giới bị thâu tóm bởi các công ty lớn, các TNCs, doanh nghiệp nội tại Việt Nam cũng nằm trong số đó

1 http://dangcongsan.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=30106&cn_id=577289

NHỮNG ĐỐI TƯỢNG DỄ BỊ THÂU TÓM

- Các công ty có khả năng hoạt động trong các ngành có khả năng tăng trưởng cao, bền vững, tỷ suất lợi nhuận cao như hàng tiêu dùng, tài chính ngân hàng, cơ sở hạ tầng, giáo dục y tế

- Có các dấu hiệu như: Được thị trường định giá thấp, DN sở hữu tài sản có giá trị cao nhưng hoạt động không hiệu quả, tình hình tài chính của DN có tính thanh khoản cao (vay ít, tiền mặt nhiều) hoặc DN có tỷ lệ cổ phiếu trôi nổi trên thị trường nhiều, cổ đông lớn chiếm tỷ lệ thấp và HĐQT, cổ đông sáng lập không nắm tỷ lệ sở hữu cao

CÁC CÁCH THÂU TÓM

Cũng tại Diễn đàn M&A do Báo Đầu tư và AVM Vietnam tổ chức hôm 07/06, ông Tô Hải, TGĐ Công ty chứng khoán Bản Việt (VCSC) đã chia sẻ những nhìn nhận

về thâu tóm và chống thâu tóm Ông cho biết, hiện tồn tại 4 cách thức thâu tóm chính

 Thứ nhất là chia nhỏ tỷ lệ sở hữu cho từng nhóm nhà đầu tư có liên quan một cách âm thầm, khi đã nắm được số lượng cổ phiếu theo kế hoạch thì sẽ

chào mua công khai Hình thức thâu tóm này có thể dễ nhận thấy trong thương

vụ của STB Bên cạnh đó là các thương vụ như PNJ mua SFC nâng tỷ lệ sở hữu lên 39%, trường hợp của HVG và FDC

 Thứ hai là cách thức liên kết, lôi kéo các cổ đông lớn và nhỏ của công ty nhằm nắm quyền kiểm soát công ty Cách thức này đánh vào tính thiếu minh

bạch và kém hiệu quả của công ty Đây cũng là cách thâu tóm khá phổ biến ở nước ngoài

 Cách thứ ba, cũng là cách ít và khó thành công nhất, là chào mua công khai khi đã xác định được doanh nghiệp mục tiêu Đối với cách thức này, tỷ lệ

thất bại lên đến 99% như trong trường hợp của Mekong chào mua Traphaco hay PVOil chào mua COM

Cuối cùng là cách thức loại bỏ đối thủ cạnh tranh, thuyết phục đối thủ thực hiện gia công cho mình như trường hợp của Unilever và Mỹ Hảo

DƯỚI ĐÂY LÀ MỘT SỐ VÍ DỤ ĐIỂN HÌNH CÁC DOANH NGHIỆP NỘI BỊ THÂU TÓM VÀ CHIÊU THỨC THÂU TÓM CỦA DOANH NGHIỆP NGOẠI 2

Xuất hiện tại Việt Nam dưới hình thức liên doanh nhưng Coca Cola lần lượt loại bỏ

từng đối tác của mình để trở thành công ty 100% vốn nước ngoài.Coca Cola là một trong những trường hợp điển hình cho việc “kết hôn” với doanh nghiệp khi chân ướt chân ráo bước chân vào thị trường Việt Nam rồi “ly hôn” sau vài năm “chung sống” Khi mới đặt chân vào Việt Nam, Coca Cola đối đầu ngay với đối thủ sừng sỏ Pepsi Ngay lập tức người tiêu dùng Việt Nam được chứng kiến cuộc thư hùng giữa hai đối thủ “truyền kiếp” là Pepsi và Coca-cola.Chiến tranh giữa hai gã khổng lồ bắt đầu vào năm 1996 Cả hai tung ra rất nhiều hoạt động khác nhau thông qua những chiến dịch quảng cáo, khuyến mãi như thay đổi bao bì sản phẩm, chiết khấu cho đại lý, cắt giảm giá thành, tặng quà hoặc tăng mức tính dụng cho đại lý Kết quả là những chiến dịch này đã mang đến những khoản lỗ khổng lồ cho cả hai nhãn hiệu từ năm 1996 đến năm 2000.Điều này khiến cho việc liên doanh nằm trong tình trạng không có lời suốt nhiều năm và bên đối tác Việt Nam đành trao quyền lại cho phía nước ngoài Với việc lỗ triền miên, Coca-Cola dần dần loại bỏ từng đối tác Việt Nam để trở thành công ty 100% vốn nước ngoài

Giống Coca Cola, Unileve và Colgate bị nghi dùng chiêu lỗ khủng để hất cẳng đối

tác Việt để ‘nuốt’ trọn kem đánh răng Việt.Unilever là một tập đoàn sản xuất hàng tiêu dùng đa nhãn hiệu của Anh và Hà Lan Khi Unilever thâm nhập thị trường Việt Nam năm 1995, hãng đã xúc tiến đàm phán để được chuyển nhượng quyền sở hữu nhãn hiệu kem đánh răng P/S.P/S đã được bán lại cho Unilever với giá chuyển nhượng lên tới 5 triệu USD – một con số không nhỏ đối với doanh nghiệp Việt Nam vào thời điểm đó.chỉ sau vài năm liên doanh, các nhãn hiệu kem đánh răng Việt Nam Dạ Lan và P/S hoàn toàn rơi vào tay các công ty 100% vốn nước ngoài

Khác với những vụ thâu tóm kem đánh răng hay bột giặt Việt, bia Việt dù ‘sủi bọt’

theo vốn ngoại nhưng vẫn có thể cười vì những lợi ích đạt được Trong hoạt động thâu tóm doanh nghiệp Việt của các công ty đa quốc gia, bia có lẽ là một trong các lĩnh vực

2 http://vtc.vn/chuyende/0/1-365/nhung-thuong-hieu-viet-dinh-dam-bi-doanh-nghiep-nuoc-ngoai-thau-tom-ra-sao.htm

hấp dẫn nhất Chính vì vậy, hàng loạt thương hiệu bia đình đám của Việt Nam lần lượt đổi “quốc tịch” hoặc bị bán cổ phần cho đối tác ngoại Thương vụ đình đám nhất gần đây chính là việc “đổi quốc tịch” của bia Huế.Bia Huế luôn muốn khẳng định thương hiệu của mình nên cố gắng tìm cách đi khác Tuy nhiên, tới năm 1994, đã hợp tác với Tập đoàn Carlsberg (Đan Mạch) dưới hình thức liên doanh, mỗi bên góp 50% vốn Từ

đó trở đi, Công ty TNHH Bia Huế (Huda) chính thức ra đời Nếu như một số vụ như Colgate mua Dạ Lan chỉ nhằm mục đích mua rồi xóa sổ thương hiệu để loại bớt đối thủ cạnh tranh thì các thương vụ thâu tóm bia Việt lại được đánh giá là “đôi bên cùng

có lợi” Hiện Carlberst Breweries A/S đã thâu tóm thành công Bia Huế và sở hữu 100% cổ phần, đồng thời nắm 60% cổ phần tại Bia Đông Nam Á (Halida), 55% cổ phần Bia Hà Nội – Vũng Tàu và 30% cổ phần tại Bia Hạ Long Nhìn các con số kể trên, không ít người e ngại, khả năng cao Carlsberg sẽ không dừng lại mà tiếp tục thâu tóm Habeco Và nếu cứ theo tình hình này thì chẳng mấy chốc Carlsberg sẽ thấu tóm tất cả các hãng bia trong nước và tiến tới độc quyền bia

Không chỉ kem đánh răng, nhiều nhãn hiệu bột giặt lừng lẫy của Việt Nam cũng bị các công ty nước ngoài “nuốt trôi” sau một thời gian ngắn liên doanh Về bột giặt, trong nhiều năm trước đây, những cái tên như Viso, Cô ba xà bông, Haso,… là những thương hiệu Việt đình đám nhất, có lượng tiêu thụ lớn tới mức bất cứ thương hiệu ngoại nào cũng phải mơ ước.Trong những năm đầu mở cửa nền kinh tế, những liên doanh như liên doanh kem đánh răng, liên doanh Coca Cola có khá nhiều thông tin thì liên doanh bột giặt, thông tin rất ít ỏi Các doanh nghiệp nước ngoài dường như chọn con đường âm thầm thâu tóm doanh nghiệp Việt qua hình thức liên doanh Khi mới thâm nhập vào Việt Nam, liên doanh là hình thức phổ thông nhất mà các “ông lớn” ngoại quốc lựa chọn Bên cạnh việc liên doanh với P/S, Unilever còn hợp tác với nhiều công ty bột giặt đang có vị thế lớn trong nước như Viso, Haso để lập nên liên doanh Lever-Viso, Lever-Haso.Các liên doanh này hoạt động trong thời gian ngắn Và kết quả cuối cùng, cũng giống như Dạ Lan và P/S, các thương hiệu bột giặt kể trên trở thành thương hiệu ngoại

Phở 24, Highlands Coffee bán lại cho Jollibee: 20 triệu USD

Thương vụ tại Việt Nam nằm trong chiến lược mở rộng của Jollibee Food Corp (JFC) JFC đã mua lại 50% cổ phần của tập đoàn SuperFoods, tập đoàn sở hữu chuỗi Highlands Coffee tại Việt Nam, hệ thống nhà hàng nhượng quyền thương mại Hard Rock Café tại Macau, Hồng Kông và Việt Nam, hệ thống Phở 24 tại Việt Nam và các nước châu Á khác

Với hàng loạt các vụ thâu tóm trên, Jollibee đặt mục tiêu trở thành chuỗi cửa hàng số 1 tại châu Á và cuối cùng là có tên trong danh sách những thương hiệu hàng đầu thế giới

Diana bán lại cho Unicharm: 184 triệu USD

Công ty CP Diana bán lại 95% cổ phần cho Unicharm của Nhật Theo tạp chí The Asset, thương vụ này trị giá 184 triệu USD Đối với Unicharm, sau nhiều năm kinh doanh tại Việt Nam, từ năm 2007, sản phẩm ở phân khúc cao của Unicharm là băng vệ sinh Sofy và tã giấy Mamy Poko chưa thể phát triển mạnh và đạt thị phần như mong đợi (thị phần nhỏ đến mức không thể thống kê được)

Vì thế, mua lại Diana, Unicharm cùng lúc đặt hai mục tiêu: thị trường Việt Nam

và trở thành trung tâm xuất khẩu qua Trung Quốc và cả Đông Nam Á

Trong khi đó, Diana muốn tăng trưởng bền vững và tăng cường năng lực cạnh tranh xuất khẩu trong dài hạn thì phải chọn 1 trong 3 con đường: hoặc tiếp tục tự thân vận động bằng các nguồn vốn vay ngân hàng, hoặc phát hành cổ phiếu ra công chúng, hoặc sáp nhập với một đối tác chiến lược mạnh

Lotte thâu tóm Bibica: đau đớn vì bị sập bẫy

Kết quả kinh doanh trồi sụt, cuộc họp Đại hội đồng cổ đông năm 2013 đã bị hoãn vài lần vì vắng cổ đông lớn là những gì mà Công ty cổ phần Bibica đang phải đối mặt

Theo thông báo mới đây của Công ty, Đại hội đồng cổ đông sẽ diễn ra vào ngày 28/10 tới và dư luận lại xáo lên vấn đề về mối quan hệ căng thẳng leo thang giữa Bibica với cổ đông ngoại - Lotte Confectionery (Hàn Quốc)

Có lẽ vậy mà mới đây, Lotte đã có cuộc gặp gỡ báo chí để nói lên quan điểm của mình

về mối quan hệ với Bibica, nhằm dọn đường cho cuộc họp Đại hội đồng cổ đông sắp tới

Theo đó, Lotte cho biết, sẽ không tham gia sâu vào công tác điều hành tại Bibica và mọi chuyện chỉ đơn thuần đầu tư để Bibica trở thành công ty sản xuất bánh kẹo hàng đầu Việt Nam

Song những gì diễn ra cho thấy, tham vọng của Lotte đến thời điểm này vẫn chưa đạt được và không có bất cứ dấu hiệu nào cho thấy Lotte muốn từ bỏ mục tiêu này

Như vậy, mọi chuyện đã đi quá xa so với những toan tính ban đầu của Bibica và tất cả đều cho rằng, đó không hoàn toàn do lỗi của ông Tổng giám đốc Trương Phú Chiến, mà do Lotte đã quá cao tay

Dư luận vẫn chưa quên câu chuyện Lotte Confectionery, một thành viên của Lotte Group, đã đầu tư vào Bibica năm 2008 Thời điểm đó, cổ phiếu Bibica (BBC) đang được giao dịch với giá 70.000-80.000 đồng/cổ phần, nhưng Lotte sẵn sàng trả 110.000 đồng/cổ phần để có được tỷ lệ sở hữu 30%

Đối với Lotte, bước đi này chỉ là khởi đầu cho một chiến lược đầy tham vọng tại Việt Nam Lúc đó, Lotte đang có ý định đầu tư dây chuyền sản xuất bánh Choco Pie tại Thái Lan để cung cấp cho toàn thị trường châu Á, nhưng đã quyết định từ bỏ ý định này khi đầu tư vào Bibica

Ông Yang Soek Hoon, Trưởng đại diện của Lotte Confectionery tại Việt Nam, hiện là Giám đốc tài chính của Bibica kể lại, khi Lotte đầu tư vào Bibica năm 2008, Bibica có đầu tư vào thị trường chứng khoán Năm 2009, thị trường đi xuống, báo cáo tài chính của Bibica có một khoản lỗ đến 24 tỷ đồng từ kinh doanh chứng khoán Bên cạnh đó, Bibica còn nặng gánh với những khoản vay ngân hàng “Quyết định đầu

tư của Lotte thời điểm đó có vẻ không khôn ngoan, nhưng chúng tôi thấy được tiềm năng của thị trường bánh kẹo”, ông Yang Soek Hoon nói

Trong cuộc chơi này, Lotte biết rõ mình muốn gì và Bibica muốn gì “Lúc đó Bibica cũng rất hồ hởi, vì tiền đầu tư của Lotte và khoản thặng dư từ việc bán cổ phần cho Lotte đã giúp Bibica thanh toán các khoản vay ngân hàng với lãi suất cao, có thêm vốn để kinh doanh, nhờ đó đã vượt qua khó khăn”, ông Yang nói

Chính điều này đã khiến Bibica sập bẫy Lotte đã khiến Bibica không tiếp tục sản xuất nhãn hiệu bánh Orienco, mà chuyển sang sản xuất bánh mang nhãn hiệu Lotte Pie Lotte chẳng nói chẳng rằng, tiếp tục gom thêm cổ phiếu Bibica và trở thành cổ đông lớn nhất của Bibica, khi mua thêm 686.000 cổ phiếu vào ngày 15/10/2013, để nâng tỷ lệ sở hữu từ 38,6% lên 43,1%

Giờ đây, mọi chuyện đã quá muộn màng, ông Chiến đã thừa nhận sai lầm Lotte muốn biến Bibica thành của riêng họ, trong khi lúc đầu, Bibica mời họ làm đối tác, với

kỳ vọng hoàn thiện hơn về quản lý, công nghệ, kỹ thuật, xuất nhập khẩu…

Theo ông Chiến, do ông quá non kinh nghiệm trong việc hợp tác này, nên đã bị “sập bẫy” Hợp tác xong chẳng thấy chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm gì hết, mà chỉ thấy bị chèn ép, bị phụ thuộc

Từ đây, ông Chiến mới rút ra bài học chọn đối tác ngoại Theo ông, khi bán cổ phần cho đối tác đầu tư, doanh nghiệp cần quy định cổ phần tối thiểu và tối đa, thì sẽ hạn chế khả năng bị thao túng Thông thường, tỷ lệ cổ phần dưới 25% là an toàn

Việc thâu tóm Bibica của tập đoàn Lotte đã được thực hiện trong thời gian khá dài, nhưng Lotte đã nắm vị trí chủ chốt và quyền điều hành quan trọng trong công ty Bibica thông qua hai chức danh quan trọng là chủ tịch HĐQT và giám đốc tài chính

Trước mắt, thương vụ mua Bibica, Lotte đã có thể sản xuất sản phẩm ngay tại Việt Nam, thừa hưởng trên 20.000 cửa hàng phân phối, bán lẻ của Bibica, nên bánh kẹo Lotte sẽ sớm chiếm lĩnh thị trường Việt Nam Các cổ đông Bibica lo ngại, giống như kịch bản đã diễn ra ở nhiều DN có vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) khác,