Pháp luật hình sự việt nam về tội gây rối trật tự công cộng và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh đồng tháp (trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh đồng tháp)

Phân biệt tội gây rối trật tự công cộng với một số tội phạm gần giống trong pháp luật hình sự Việt NamError!. Chương 2: THỰC TRẠNG CÁC QUY ĐỊNH CÓ LIÊN QUAN CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 199

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN LONG NHI

PH¸P LUËT H×NH Sù VIÖT NAM

VÒ TéI G¢Y RèI TRËT Tù C¤NG CéNG

Vµ THùC TIÔN XÐT Xö TR£N §ÞA BµN TØNH §åNG TH¸P

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN LONG NHI

PH¸P LUËT H×NH Sù VIÖT NAM

VÒ TéI G¢Y RèI TRËT Tù C¤NG CéNG

Vµ THùC TIÔN XÐT Xö TR£N §ÞA BµN TØNH §åNG TH¸P

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự

Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: GS TSKH LÊ VĂN CẢM

HÀ NỘI - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được côn bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Trần Long Nhi

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các bảng

Danh mục các biểu đồ

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI GÂY RỐI TRẬT TỰ

CÔNG CỘNG THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAMError! Bookmark not defined 1.1 Khái niệm an toàn công cộng, trật tự công cộngError! Bookmark not defined

1.2 Khái niệm các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộngError! Bookmark not defined 1.3 Khái niệm tội gây rối trật tự công cộngError! Bookmark not defined

1.4 Phân biệt tội gây rối trật tự công cộng với một số tội phạm

gần giống trong pháp luật hình sự Việt NamError! Bookmark not defined

1.4.1 Phân biệt tội gây rối trật tự công cộng với tội phá rối an ninhError! Bookmark not defined 1.4.2 Phân biệt tội gây rối trật tự công cộng với tội đua xe trái phépError! Bookmark not defined

1.4.3 Phân biệt tội gây rối trật tự công cộng với tội chống người thi

hành công vụ Error! Bookmark not defined

1.4.4 Phân biệt tội gây rối trật tự công cộng với tội cố ý gây thương

tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khácError! Bookmark not defined

Chương 2: THỰC TRẠNG CÁC QUY ĐỊNH CÓ LIÊN QUAN

CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VÀ THỰC TIỄN

XÉT XỬ TỘI GÂY RỐI TRẬT TỰ CÔNG CỘNG TẠI

TỈNH ĐỒNG THÁP Error! Bookmark not defined

2.1 Thực trạng các quy định có liên quan của Bộ luật hình sự

Việt Nam hiện hành về tội gây rối trật tự công cộngError! Bookmark not defined

2.1.1 Các dấu hiệu pháp lý hình sự của tội gây rối trật tự công cộngError! Bookmark not defined 2.1.2 Hình phạt Error! Bookmark not defined

2.2 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Đồng ThápError! Bookmark not defined 2.3 Tình hình và kết quả xét xử tội gây rối trật tự công cộng của

ngành Tòa án tỉnh Đồng Tháp Error! Bookmark not defined

2.3.1 Tình hình xét xử tội gây rối trật tự công cộng của ngành Tòa án

tỉnh Đồng Tháp Error! Bookmark not defined

2.3.2 Kết quả xét xử tội gây rối trật tự công cộng của ngành Tòa án

tỉnh Đồng Tháp Error! Bookmark not defined

2.4 Một số tồn tại, vướng mắc trong hoạt động xét xử tội gây rối

trật tự công cộng của ngành Tòa án tỉnh Đồng ThápError! Bookmark not defined

2.5 Nguyên nhân của tồn tại, vướng mắc trong hoạt động xét xử

tội gây rối trật tự công cộng của ngành Tòa án tỉnh Đồng ThápError! Bookmark not defined

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ

NÂNG CAO HIỆU QUẢ XÉT XỬ TỘI GÂY RỐI TRẬT

TỰ CÔNG CỘNG Ở TỈNH ĐỒNG THÁPError! Bookmark not defined

3.1 Sự cần thiết và ý nghĩa của việc hoàn thiện các quy định của

bộ luật hình sự Việt Nam về tội gây rối trật tự công cộngError! Bookmark not defined

3.1.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt

Nam về tội gây rối trật tự công cộng Error! Bookmark not defined

3.1.2 Ý nghĩa của việc hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt

Nam về tội gây rối trật tự công cộng Error! Bookmark not defined

3.2 Hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam hiện

hành về tội gây rối trật tự công cộngError! Bookmark not defined

3.2.1 Nhận xét chung Error! Bookmark not defined

3.2.2 Nội dung sửa đổi, bổ sung cụ thể Error! Bookmark not defined

3.3 Những giải pháp nâng cao hiệu quả xét xử tội gây rối trật tự

công cộng Error! Bookmark not defined

3.3.1 Tăng cường công tác hướng dẫn, giải thích các quy định của Bộ

luật hình sự trong tương quan với các văn bản pháp luật khác về

hành vi gây rối trật tự công cộng Error! Bookmark not defined

3.3.2 Kiện toàn cơ cấu tổ chức, nâng cao năng lực, trình độ chuyên

môn, đạo đức nghề nghiệp, đổi mới tác phong làm việc của

Thẩm phán và cán bộ, công chức trong ngành Tòa ánError! Bookmark not defined

3.3.3 Nâng cao năng lực trình độ chuyên môn của Hội thẩm nhân dânError! Bookmark not defined 3.3.4 Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhân dânError! Bookmark not defined

3.3.5 Phối hợp các cơ quan, tổ chức với các cơ quan bảo vệ pháp luật

và Tòa án để phòng ngừa, ngăn chặn và xét xử nghiêm minh tội

gây rối trật tự công cộng Error! Bookmark not defined

3.3.6 Đẩy mạnh công tác tổng kết kinh nghiệm xét xử của ngành Tòa

án làm cơ sở cho hoạt xét xử vụ án hình sự nói chung, vụ án gây

rối trật tự công công nói riêng được thực hiện thống nhấtError! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 3

DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu

bảng

Bảng 2.1: Tổng số vụ án hình sự, số bị cáo đã xét xử và tổng số

vụ, số bị cáo đã xét xử về tội gây rối trật tự công cộng trong 5 năm (2009 - 2013)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.2: Tổng số vụ, số bị cáo bị đưa ra xét xử về tội gây rối trật

tự công cộng trong 5 năm (2009 - 2013)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.3: Tổng số vụ án, số bị cáo bị đưa ra xét xử về tội gây rối trật

tự công cộng trong tương quan với các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng trong 5 năm (2009 - 2013)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.4: Phân tích đặc điểm nhân thân của các bị cáo đưa ra xét

xử về tội gây rối trật tự công cộng trong 5 năm (2009 - 2013)

Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Số hiệu

Biểu đồ

2.1

Biểu đồ thể hiện tình hình hoạt động xét xử các vụ án hình sự của ngành Tòa án tỉnh Đồng Tháp thời gian từ

2009 - 2013

Error! Bookmark not defined

Biểu đồ

2.2

Biểu đồ thể hiện tình hình xét xử tội gây rối trật tự công cộng của ngành Tòa án tỉnh Đồng Tháp trong thời gian từ 2009 – 2013

Error! Bookmark not defined

Biểu đồ

2.3

Biểu đồ thể hiện tỉ lệ xét xử các vụ án về gây rối trật

tự công cộng và vụ án hình sự của ngành Tòa án tỉnh Đồng Tháp (2009 - 2013)

Error! Bookmark not defined

Biểu đồ

2.4

Biểu đồ thể hiện tỉ lệ số bị cáo đưa ra xét xử về tội gây rối trật tự công cộng và số bị cáo đưa ra xét xử trong các vụ án hình sự của ngành Tòa án tỉnh Đồng Tháp (2009 - 2013)

Error! Bookmark not defined

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bộ Luật hình sự được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 21 tháng 12 năm 1999, được sửa đổi bổ sung năm 2009 được coi là một trong những công

cụ sắc bén, hữu hiệu để đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm, góp phần đắc lực vào việc bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức; góp phần duy trì trật tự an toàn xã hội, trật tự quản lý kinh tế, bảo đảm cho mọi người được sống trong một môi trường xã hội và sinh thái an toàn, lành mạnh, mang tính nhân văn cao Đồng thời, pháp luật hình sự góp phần tích cực loại bỏ những yếu tố gây cản trở cho tiến trình đổi mới và sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh [1, tr.2]

Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới, trong những năm qua, đời sống kinh tế xã hội có những thay đổi đáng kể, từ đó có những tác động tích cực đến đời sống nhân dân cả nước Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đã đạt được, chúng ta không thể không thấy những nguy cơ và thách thức to lớn đặt ra với toàn Đảng và toàn dân về trong sự phát triển nói chung đó, đặc biệt

là sự gia tăng của các loại tội phạm ở các thành phố lớn như: Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, và một số tỉnh, thành khác trong đó có tỉnh Đồng Tháp

Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, từ năm 2009 đến năm 2013, ở tỉnh Đồng Tháp có tổng số vụ phạm pháp luật hình sự là 4.081, trong đó hành vi đánh nhau gây rối trật tự công cộng là 67 vụ, chiếm 1.64% tổng số vụ án hình sự đưa ra xét xử Bên cạnh đó, dưới góc độ thực tiễn xét xử cho thấy nếu năm 2011, tổng số vụ án về tội gây rối trật tự công cộng đưa ra xét xử

2

15 vụ và 47 bị cáo; năm 2012 là 13 vụ và 50 bị cáo; năm 2013 là 16 vụ và

61 bị cáo Qua kết quả xét xử nói trên cho thấy, giữa các năm có sự khác nhau về số vụ nhưng số bị cáo ngày càng gia tăng với quy mô, mức độ ngày càng nghiêm trọng [43]

Trước tình hình đó, các cơ quan chức năng tỉnh Đồng Tháp đã tập trung lực lượng xử lý loại tội phạm gây rối trật tự công cộng và đã đạt nhiều kết quả đáng kể Tuy nhiên, công tác xét x ử các vụ án gây rối trật tự công cộng trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp còn có những hạn chế và gặp nhiều khó khăn Do đó, vấn đề này ở Đồng Tháp cần được nghiên cứu, tổng kết một cách toàn di ện,

có hệ thống Thông qua việc nghiên cứu sẽ xác đ ịnh được các nguyên nhân làm ha ̣n chế công tác xét xử đối với các tội gây rối trật tự công cộng Trên cơ

sở đó đề xuất các giải pháp nâng cao hơn n ữa hiệu quả xét xử đối với loại tội

phạm này Với những lý do trên, tôi chọn “Pháp luật hình sự Việt Nam về tội

gây rối trật tự công cộng và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp”

làm luận văn Thạc sỹ của mình

2 Tình hình nghiên cứu và điểm mới khoa học của luận văn

Chương XIX Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) quy định về các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng Trong đó các dấu hiệu pháp lý hình sự của tội gây rối trật tự công cộng

đã được một số nhà khoa học - luật gia hình sự quan tâm nghiên cứu và được thể hiện ở một số sách chuyên khảo, tham khảo, bình luận và giáo trình đại học, chẳng hạn như:

1 GS.TS Đỗ Ngọc Quang, Chương XIX - Các tội xâm phạm an toàn

công cộng, trật tự công cộng; Trong sách: "Giáo trình Luật hình sự Việt

Nam (Phần các tội phạm)", do GS.TSKH Lê Cảm chủ biên, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2003

2 GS.TS Võ Khánh Vinh, Chương X - Các tội xâm phạm an toàn công

3

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ban Chỉ đạo thi hành Bộ luật hình sự (2000), Tài liệu Tập huấn chuyên

sâu về Bộ luật hình sự năm 1999, Nhà in Bộ Công an, Hà Nội

2 Phạm Văn Beo (2010), Bài 10 - Các tội xâm phạm an toàn công cộng,

trật tự công cộng, Trong sách: "Luật hình sự Việt Nam" (Quyển 2 - Phần các tội phạm), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

3 Bộ Công an (1995), Những văn bản của Nhà nước về an ninh trật tự

(1955- 1995), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

4 Lê Văn Cảm (2000), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung Luật

hình sự, Tập III, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

5 Lê Văn Cảm (Chủ biên) (2007), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần

chung), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

6 Lê Văn Cảm (Chủ biên) (2007), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần

các tội phạm), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

7 Lê Văn Cảm (2005), Sách chuyên khảo Sau đại học: Những vấn đề cơ

bản trong khoa học luật hình sự (Phần chung), Nxb Đại học Quốc gia

Hà Nội, Hà Nội

8 Lê Văn Cảm, Trịnh Quốc Toản (2004), Định tội danh: Lý luận, hướng

dẫn mẫu và hệ thống 350 bài tập thực hành, Nxb Đại học Quốc gia Hà

Nội, Hà Nội

9 Vũ Thế Công (2007), Trật tự công cộng và một số biện pháp phòng

chống gây rối trật tự công cộng, NXB Công an nhân dân, Hà Nội

10 Chính phủ (2005), Nghị định số 150/2005/NĐ-CP quy định xử phạt vi

phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh và trật tự, an toàn xã hội, Hà Nội

11 Chính phủ (2010), Nghị định số 73/2010/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm

4

hành chính trong lĩnh vực an ninh và trật tự, an toàn xã hội, Hà Nội

12 Chính phủ (2013), Nghị Định 167/2013/NĐ-CP quy định xử phạt hành

chính trong lĩnh vựa an ninh trật tự, an toàn xã hội, phòng chống tệ nạn

xã hội, phòng cháy chữa cháy, phòng chống bạo lực gia đình, Hà Nội

13 Chính phủ (1998), Nghị quyết số 09/1998/NQ-CP về "Tăng cường công

tác phòng chống tội phạm trong tình hình mới", Hà Nội

14 Bộ Chính trị (2010), Chỉ thị số 48-CT/TW ngày 22/10/2010 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng chống tội phạm trong tình hình mới, Hà Nội

15 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01

của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, Hà Nội

16 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5

của Bộ Chính trị về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà Nội

17 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6 của

Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội

18 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

19 Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (2003), Nghị quyết số

02/2003/NQ-HĐTP ngày 17/4/2003 "Hướng dẫn áp dụng một số quy

định của Bộ luật hình sự", Hà Nội

20 Nguyễn Ngọc Hòa (2010), Chương XXV - Các tội xâm phạm an toàn

công cộng, trật tự công cộng, Trong sách: "Giáo trình Luật hình sự Việt Nam", (Tập II), do GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa chủ biên, Nxb Công an

nhân dân, Hà Nội

21 Nguyễn Ngọc Hòa (2004), Cấu thành tội phạm: Lý luận và thực tiễn,

5

Nxb Tư pháp, Hà Nội

22 Trần Minh Hưởng (chủ biên) (2010), TS Đỗ Đức Hồng Hà, TS Trịnh

Tiến Việt và tập thể tác giả, Chương XIX - Các tội xâm phạm an toàn

công cộng, trật tự công cộng, Trong sách: "Tìm hiểu Bộ luật hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và những văn bản hướng dẫn thi hành", Nxb Lao động, Hà Nội

23 Trần Minh Hưởng (2002), Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự

công cộng, trật tự quản lý hành chính, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội

24 Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (2000), “Bộ luật hình sự Việt Nam

năm 1999”, Kỷ yếu Hội thảo Khoa học, do Bộ môn Tư pháp hình sự, tổ

chức, Hà Nội

25 Phan Vũ Linh (2011), phòng ngừa tội gây rối trật tự công cộng trên địa

bàn thành phố Cần Thơ, Luân văn Thạc sỹ luật học, Trường Đại học

Luật TP Hồ Chí Minh

26 Uông Chu Lưu (Chủ biên) (2008), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự

Việt Nam năm 1999 (tái bản có sửa chữa, bổ sung), Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội

27 Nguyễn Đức Mai (2001), Chương XIX - Các tội xâm phạm an toàn công

cộng, trật tự công cộng, Trong sách: "Bình luận khoa học Bộ luật hình

sự Việt Nam năm 1999", Tập thể tác giả, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

28 Đỗ Mười (1995), "Xây dựng Nhà nước pháp quyền là một trong những

nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị", Thông tin Khoa học

pháp lý, Hà Nội

29 Đỗ Ngọc Quang (2001), "Chương XIX - Các tội xâm phạm an toàn công

cộng, trật tự công cộng", Trong sách: Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm), do GS.TSKH Lê Cảm chủ biên, Nxb Đại học

Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, (tái bản 2003-2007)

30 Đinh Văn Quế (2006), Bình luận chuyên sâu Bộ luật hình sự, Tập VI -

Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, Nxb Thành phố