Nhận thấy vai trò và tầm quan trọng của đề tài trong thực tiễn cũng như để chuẩn bị sửa đổi toàn diện Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009, với kiến thức được trang bị và
Trang 1Các tội xâm phạm sức khỏe của con người theo Luật hình sự Việt Nam và thực tiễn xét
xử trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
Tào Duy Tùng
Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật Hình sự và tố tụng Hình sự; Mã số: 60 38 01 04
Người hướng dẫn: TS Trịnh Tiến Việt
Năm bảo vệ: 2014
Keywords Luật hình sự Việt Nam; Xâm phạm sức khỏe; Tội xâm phạm sức khỏe;
Pháp luật Việt Nam; Thanh Hóa
Content
1 Tính cấp thiết của đề tài
Quyền con người luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu của mọi chính sách xã hội và pháp luật của Đảng và Nhà nước ta Đấu tranh bảo vệ quyền con người là trách nhiệm của Nhà nước và mọi cá nhân trong xã hội, tại khoản 1 Điều 20 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định: "Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm" [44]
Do vậy, khi có bất kỳ hành vi nào xâm phạm đến các quyền con người đều bị trừng trị rất nghiêm khắc Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009 đã dành một chương riêng quy định trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con người, trong đó các tội xâm phạm sức khỏe của con người chiếm một vị trí quan trọng, được đặt ở vị trí thứ hai sau khách thể "tính mạng" của con người
Cùng với tình hình đổi mới và đi lên chung của đất nước, tỉnh Thanh Hóa đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, đã ngày càng khẳng định được vị trí của mình Là một tỉnh lớn, dân số đông đứng thứ ba của đất nước, lại nằm ở vị trí giao thông thuận lợi nên Thanh Hóa thu hút được nhiều đầu tư của nhà nước và nước ngoài đầu tư vào các khu công nghiệp, đặc biệt là khu kinh tế tổng hợp Nghi Sơn đã làm cho kinh tế phát triển, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện, tình hình an ninh trật tự xã hội được đảm bảo Tuy nhiên, cùng với đó nền kinh tế này cũng nảy sinh và tồn tại cả những mặt trái của nó, đó là sự phân hóa giàu nghèo ngày càng sâu sắc, sự tha hóa trong lối sống, đạo đức, sự xuất hiện ngày càng nhiều các tệ nạn xã hội cũng như các hành vi phạm tội, đặc biệt là các hành vi như trộm cắp, cướp giật, ma túy, mại dâm, xâm phạm sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác trong đó các hành vi xâm phạm sức khỏe của người khác đang có chiều hướng ngày càng gia tăng cả về số lượng và tính chất nguy hiểm trên địa bàn Các tội phạm phạm này có tính chất nguy hiểm cao cho xã hội, nó trực tiếp xâm phạm tới khách thể của luật hình sự bảo vệ đó là sức khỏe của con người Vì vậy, việc tìm hiểu về các tội xâm phạm sức khỏe của con người, đánh giá
Trang 2thực tiễn xét xử, cũng như đề xuất hoàn thiện pháp luật hình sự và những biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết và có ý nghĩa to lớn
Theo báo cáo của các cơ quan chức năng, những năm gần đây, tình hình tội phạm hình sự trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa diễn biến phức tạp; xuất hiện những loại tội phạm mới,
có những loại có chiều hướng gia tăng Trung bình mỗi năm xảy ra khoảng 1.500 đến 1.600
vụ phạm tội, trong đó các tội xâm phạm sức khỏe của con người chiếm khoảng 12% Theo báo cáo tổng kết công tác xét xử hàng năm của Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa, trong giai đoạn 8 năm (2006 - 2013) xảy ra 1.453 vụ, trong đó có 1.449 vụ về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (chiếm 99,72%); đặc biệt về tính chất, mức độ của các hành vi xâm phạm sức khỏe của con người ngày càng nghiêm trọng, nhiều vụ từ xích mích nhỏ nhưng các đối tượng sẵn sàng dùng hung khí nguy hiểm để giải quyết, đã xuất hiện một số băng, nhóm tội phạm hoạt động theo kiểu xã hội đen, bảo kê, đòi nợ, xiết nợ, hoạt động ngang nhiên, coi thường pháp luật, gây ảnh hưởng đến đời sống nhân dân
Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009 quy định về các tội phạm này
ở các điều 104, 105, 106, 107, 108, 109 và 110 có nhiều nội dung còn chưa thống nhất, không
cụ thể, chưa có hướng dẫn thi hành gây khó khăn, lúng túng cho các cơ quan tiến hành tố tụng khi áp dụng, như: Việc áp dụng tình tiết gây cố tật nhẹ cho nạn nhân; tình tiết dùng hung khí nguy hiểm; trường hợp cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của nhiều người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh gây hậu quả một người bị thương tật từ 31% đến 60% và nhiều người người khác bị thương tật dưới 31% và tổng tỷ lệ thương tật của những người này trên 31% Do đó, chưa đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm Ngày 10/9/2012, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 1236/QĐ-TTg về việc phê duyệt
Kế hoạch tổng kết thi hành Bộ luật hình sự năm 1999 Theo đó, các Bộ, ngành, địa phương sẽ đánh giá một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ thực tiễn hơn 10 năm thi hành Bộ luật hình sự từ đó kiến nghị sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự, góp phần đáp ứng yêu cầu mới của đất nước trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo đảm ổn định lâu dài, thúc đẩy phát triển của đất nước
Nhận thấy vai trò và tầm quan trọng của đề tài trong thực tiễn cũng như để chuẩn bị sửa đổi toàn diện Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009, với kiến thức được trang
bị và những tìm hiểu thực tế trong công tác tại Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa, tác giả lựa
chọn đề tài "Các tội xâm phạm sức khỏe của con người theo Luật hình sự Việt Nam và
thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa" làm đề tài luận văn thạc sĩ luật học của mình
2 Tình hình nghiên cứu của đề tài
Hiện nay, đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về các tội xâm phạm sức khỏe của con người dưới các góc độ và mức độ khác nhau như:
* Dưới góc độ luận án tiễn sĩ, luận văn thạc sĩ luật học, có các công trình sau: "Đặc
điểm tội phạm học của tội phạm cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác ở Việt Nam hiện nay và các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa", của
Nguyễn Hữu Cầu, Luận án tiến sĩ luật học, Học viện Cảnh sát nhân dân, Hà Nội, 2002;
"Phòng ngừa tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh", của Nguyễn Mạnh Hùng, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học
Luật Hà Nội, 2011; "Đấu tranh phòng, chống tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của người khác tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế", của Nguyễn Thị Minh Nguyệt,
Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, 2002; "Đấu tranh, phòng
chống các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh", của Phạm Thị Hoài Phương, Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa Luật - Đại
học Quốc gia Hà Nội, 2007; v.v
* Dưới góc độ đề tài khoa học, bài viết trên báo, tạp chí, có nhiều công trình, bài
viết như: "Những điểm mới cơ bản về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe nhân phẩm,
danh dự của con người trong Bộ luật hình sự 1999" của PGS.TS Trần Văn Luyện, Tạp chí
Nhà nước và pháp luật, số 3/2001; "Bàn về việc áp dụng một số tình tiết định khung tăng
nặng trong tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác", của Vũ
Trang 3Hồng Thiêm, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 10/2005; "Xung quanh việc nhận thức và áp dụng
Điều 104 Bộ luật hình sự", của ThS Phạm Văn Thiệu, Tạp chí Kiểm sát, số 11/2008 v.v
* Dưới góc độ sách chuyên khảo, giáo trình, có các công trình sau: GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa, "Chương IV- Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của
con người trong Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm)", tập thể tác giả do
TSKH.GS Lê Cảm chủ biên, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2003; "Giáo trình Luật hình sự
Việt Nam (Phần các tội phạm), của GS.TS Võ Khánh Vinh (chủ biên), Nxb Công an nhân dân,
Hà Nội, 2003; "Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con
người" của tác giả PGS.TS Trần Văn Luyện, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000; "Bình luận khoa học Bộ luật hình sự Tập 1, Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người: Bình luận chuyên sâu", của ThS Đinh Văn Quế, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh,
2002; v.v
Tuy nhiên, các công trình nêu trên chủ yếu đề cập đến các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên khía cạnh pháp lý hình sự, hoặc nghiên cứu đối với từng tội phạm cụ thể trong phạm vi toàn quốc hoặc thuần túy dưới góc độ tội phạm học, chưa có công trình nào nghiên cứu về nhóm các tội xâm phạm sức khoẻ của con người và phân tích thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về các tội phạm này
Vì lý do đó, đề tài "Các tội xâm phạm sức khỏe của con người theo Luật hình sự
Việt Nam và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa" nhằm nghiên cứu các dấu hiệu
pháp lý hình sự và hình phạt, lý giải nguyên nhân phạm tội, những đặc điểm nhân thân người phạm tội và đặc biệt tổng kết tình hình áp dụng trên thực tế giai đoạn 8 năm (2006 - 2013) để
từ đó đưa ra các biện pháp hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự, đồng thời nâng cao hiệu quả áp dụng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
3 Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu của luận văn
3.1 Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn nhằm làm rõ khái niệm, những dấu hiệu pháp lý hình sự và hình phạt đối với các tội xâm phạm sức khỏe của con người; thực tiễn xét xử các tội phạm này trong giai đoạn 8 năm (2006 - 2013); kết quả đấu tranh của các cơ quan bảo vệ pháp luật và đưa ra giải pháp hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm sức khoẻ của con người và đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nói riêng và cả nước nói chung
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Từ mục đích nghiên cứu trên, luận văn có những nhiệm vụ nghiên cứu sau đây: 1) Xây dựng khái niệm, phân tích những dấu hiệu pháp lý hình sự và hình phạt đối với các tội xâm phạm sức khỏe của con người;
2) Đánh giá thực tiễn xét xử các tội xâm phạm sức khỏe của con người trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 8 năm (2006 - 2013), có sự so sánh, đối chiếu với địa bàn cả nước;
3) Phân tích kết quả đấu tranh của các cơ quan bảo vệ pháp luật và Tòa án và đưa ra các nguyên nhân cơ bản; ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế - xã hội;
4) Đề xuất giải pháp hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm sức khỏe của con người;
5) Đưa ra những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm sức khỏe của con người
3.3 Đối tượng nghiên cứu
Luận văn có đối tượng nghiên cứu đúng như tên gọi của nó: Các tội xâm phạm sức khỏe của con người theo Luật hình sự Việt Nam và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 8 năm (2006 - 2013)
4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu đề tài
Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về xây
Trang 4dựng Nhà nước pháp quyền, về công tác đấu tranh, phòng chống các loại tội phạm, về vấn đề cải cách tư pháp được thể hiện trong các nghị quyết Đại hội Đảng X, XI và các nghị quyết của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, và nhất
là trong Nghị quyết số 48/NQ-TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng
và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2020, Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả sẽ sử dụng các phương pháp nghiên cứu
cụ thể là: Phân tích, tổng hợp, chứng minh, so sánh để phân tích các tri thức khoa học luật hình sự và luận chứng các vấn đề cần nghiên cứu
5 Những điểm mới và đóng góp của luận văn
Kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa quan trọng về phương diện lý luận và thực tiễn Luận văn này là công trình khoa học đầu tiên trong khoa học luật hình sự Việt Nam nghiên cứu cụ thể về khái niệm, các dấu hiệu pháp lý hình sự và hình phạt đối với các tội xâm phạm sức khỏe của con người; thực tiễn xét xử các tội xâm phạm sức khỏe của con người trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá trong giai đoạn 8 năm (2006 - 2013); kết quả đấu tranh của các cơ quan bảo vệ pháp luật và đưa ra giải pháp hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự và những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nói
riêng và cả nước nói chung
Những đánh giá, phân tích về thực tiễn xét xử các tội xâm phạm sức khỏe của con người còn làm tư liệu cho các nhà làm luật nước ta nghiên cứu khi sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự năm 1999 về các tội phạm này dưới khía cạnh lập pháp hình sự để nâng cao hiệu quả áp dụng và đấu tranh, phòng ngừa trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nói riêng, cả nước nói chung
6 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề chung về các tội xâm phạm sức khỏe của con người Chương 2: Các tội xâm phạm sức khỏe của con người trong Bộ luật hình sự Việt
Nam hiện hành và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
Chương 3: Hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm
sức khỏe của con người và những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng
References
1 Phạm Văn Beo (2010), Luật hình sự Việt Nam - Quyển 2 (Phần các tội phạm), Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội
2 Mai Bộ (2012), "Phân biệt tội chống người thi hành công vụ với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ
của nạn nhân", Tòa án nhân dân, (12), tr 9-13
3 Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (2013), Kết quả điều tra hộ nghèo, hộ cận nghèo năm
2012 (Ban hành kèm theo Quyết định số 749/QĐ-LĐTBXH ngày 13/5/2013), Hà Nội
4 Bộ Tư pháp (2014), Tài liệu Hội nghị toàn quốc tổng kết thi hành Bộ luật hình sự năm
1999, Hà Nội
5 Lê Văn Cảm (1999), Hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam trong giai đoạn Nhà nước
pháp quyền, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
6 Lê Văn Cảm (Chủ biên) (2003), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm),
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
7 Nguyễn Hữu Cầu (2002), Đặc điểm tội phạm học của tội phạm cố ý gây thương tích
hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác ở Việt Nam hiện nay và các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa, Luận án tiến sĩ Luật học, Học viện Cảnh sát nhân dân,
Hà Nội
Trang 58 Chính phủ (1955), Thông tư số 442/TTg ngày 19/01 của Thủ tướng Chính phủ về việc
trừng trị một số tội phạm, Hà Nội
9 Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Lã Khánh Tùng (Đồng chủ biên) (2009), Giáo trình lý
luận và pháp luật về quyền con người, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
10 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01 của Bộ Chính trị
về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, Hà Nội
11 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5 của Bộ Chính trị
về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà Nội
12 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6 của Bộ Chính trị
về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội
13 Nguyễn Duy Giảng (2005), "Bàn về tình tiết định khung gây cố tật nhẹ cho nạn nhân quy
định tại Điều 104 Bộ luật hình sự", Kiểm sát, (01), tr 26, 30
14 Đỗ Đức Hồng Hà (2004), "Phân biệt tội giết người với tội cố ý gây thương tích", Tòa án
nhân dân, (3), tr 7-11
15 Đinh Bích Hà (2007), Bộ luật hình sự của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, Nxb Tư
pháp, Hà Nội
16 Trần Thị Hiền (2011), Bộ luật hình sự Nhật Bản, Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội
17 Tiến Hiểu - Hồng Tú (2012), "Thế nào là người già",
http://plo.vn/phap-luat-chu-nhat/the-nao-la-nguoi-gia-66420.html, ngày 16/4
18 Nguyễn Ngọc Hòa (2001), "Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người - so sánh giữa Bộ luật hình sự năm 1999 và Bộ luật hình sự năm 1985",
Luật học, (1), tr 30-33
19 Nguyễn Ngọc Hòa (2004), Cấu thành tội phạm - Lý luận và thực tiễn, Nxb Tư pháp, Hà
Nội
20 Nguyễn Ngọc Hòa (Chủ biên) (2005), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam Tập I, Nxb
Công an nhân dân, Hà Nội
21 Nguyễn Ngọc Hòa (2012), "Vấn đề thi hành công vụ và chế định phòng vệ chính đáng trong luật hình sự Việt Nam", Luật học, (2), tr 25-31
22 Phạm Mạnh Hùng (2005), "Phân biệt tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng",
Kiểm sát, (23), tr 27-30
23 Nguyễn Mạnh Hùng (2011), Phòng ngừa tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, Luận văn thạc sĩ Luật học,
Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội
24 Huỳnh Quốc Hùng (2013), "Cần quy định rõ trong Bộ luật hình sự các chế định: Phạm tội trong trường hợp nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng", Kiểm sát,
(4), tr 33-37
25 Nguyễn Trung Hưng (2007), "Tình tiết "gây cố tật nhẹ cho nạn nhân" trong tội cố ý gây thương tích - sự không đồng nhất trong nhận thức và áp dụng", Tòa án nhân dân, (5), tr
34-36
26 Nguyễn Văn Huyên (Chủ biên) (2011), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Nxb Tư pháp,
Hà Nội
27 Nguyễn Đình Lộc (1997), Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự lần thứ tư
và yêu cầu đấu tranh chống các tội tham nhũng, ma túy, tội phạm về tình dục đối với người chưa thành niên, Bộ Tư pháp, Hà Nội
28 Trần Văn Luyện (2000), Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm
của con người, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
29 Trần Văn Luyện (2001), "Những điểm mới cơ bản về các tội xâm phạm tính mạng, sức
khỏe nhân phẩm danh dự của con người trong Bộ luật hình sự 1999", Nhà nước và pháp
luật, (3), tr 65-71
Trang 630 Nguyễn Thanh Mai, "Bàn về áp dụng pháp luật đối với những hành vi cố ý gây thương tích theo quy định của Bộ luật hình sự",
http://www.hocvientuphap.edu.vn/desktops/news/download.aspx?id=274
31 Lê Thị Nga (1997), Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người
khác trong luật hình sự Việt Nam và đấu tranh phòng chống loại tội phạm này trên địa bàn Thanh Hóa, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội
32 Nguyễn Thị Minh Nguyệt (2002), Đấu tranh phòng, chống tội cố ý gây thương tích hoặc
gây tổn hại cho sức khỏe của người khác tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, Luận văn thạc
sĩ Luật học, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
33 Phạm Thị Hoài Phương (2007), Đấu tranh, phòng chống các tội xâm phạm tính mạng,
sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, Luận văn thạc
sĩ Luật học, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
34 Đinh Văn Quế (2002), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự phần các tội phạm Tập 1,
Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người: Bình luận chuyên sâu, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh
35 Đinh Văn Quế (2009), "Một số vấn đề về phòng vệ chính đáng, vượt quá giới hạn phòng
vệ chính đáng và những vướng mắc trong thực tiễn xét xử", Tòa án nhân dân, (17), tr
17-24
36 Đinh Văn Quế (2012), "Một số vấn đề áp dụng tình tiết "gây cố tật nhẹ cho nạn nhân" quy định tại điểm b Khoản 1 Điều 104 Bộ luật hình sự",
http://toaan.gov.vn/portal/page/portal/tandtc/Baiviet?p_page_id=1754190&p_cateid=1 751909&item_id=13681054&article_details=1
37 Đinh Văn Quế (2012), "Nên thống nhất từ 60 là già",
http://plo.vn/phap-luat-chu-nhat/nen-thong-nhat-tu-60-la-gia-66421.html, ngày 16/4
38 Quốc hội (1985), Bộ luật hình sự, Hà Nội
39 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội
40 Quốc hội (1999), Bộ luật hình sự, Hà Nội
41 Quốc hội (2001), Hiến pháp (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội
42 Quốc hội (2003), Bộ luật tố tụng hình sự, Hà Nội
43 Quốc hội (2009), Bộ luật hình sự (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội
44 Quốc hội (2013), Hiến pháp, Hà Nội
45 Vũ Hồng Thêm (2005), "Bàn về việc áp dụng một số tình tiết định khung tăng nặng
trong tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác", Tòa án
nhân dân, (13), tr 19-22
46 Phạm Văn Thiệu (2008), "Xung quanh việc nhận thức và áp dụng Điều 104 Bộ luật hình
sự", Kiểm sát, (11), tr 44-47
47 Trần Quang Tiệp (2003), Lịch sử luật hình sự Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
48 Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa (2006-2013), Báo cáo tổng kết công tác xét xử các năm
từ năm 2006 đến năm 2013, Thanh Hóa
49 Tòa án nhân dân tối cao (1976), Hệ thống hóa luật về hình sự, Tập 1 (1945-1975), Hà
Nội
50 Tòa án nhân dân tối cao (1979), Hệ thống hóa luật về hình sự, Tập 2 (1945-1975), Hà
Nội
51 Trung tâm Nghiên cứu Quyền con người và quyền công dân, Khoa Luật Đại học Quốc
gia (2012), Giới thiệu công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR, 1966),
Nxb Hồng Đức, Hà Nội
52 Trường Đại học Luật Hà Nội (2005), Giáo trình Tội phạm học, Nxb Công an nhân dân,
Hà Nội
53 Trường Đại học Luật Hà Nội (2010), Bộ luật hình sự Thụy Điển, Nxb Công an nhân dân, Hà
Nội
54 Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Bộ luật hình sự Liên bang Nga, Nxb Công an
nhân dân, Hà Nội
Trang 755 Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Tập 1, Nxb
Công an nhân dân, Hà Nội
56 Nguyễn Anh Tuấn (2007), "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tội cố ý gây thương
tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong Bộ luật hình sự 1999", Nhà
nước và pháp luật, (7), tr 77-82
57 Bùi Anh Tuấn - Hồ Thị Nệ (2001), Tìm hiểu các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh
dự, nhân phẩm của con người, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
58 Võ Khánh Vinh (Chủ biên) (2003), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội
phạm), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
59 Trần Thị Quang Vinh (Chủ biên) (2013), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần các
tội phạm Quyển 1, Nxb Hồng Đức, Hà Nội
60 Nguyễn Xuân Yêm (2001), Tội phạm học hiện đại và phòng ngừa tội phạm, Nxb Công an
nhân dân, Hà Nội
TIẾNG ANH
61 World Health Organization (2006), Constitution of the World Health Organization
Basic Documents, Forty-fifth edition, Supplement, October