kỹ thuật trồng CÂY gấc

1. Cây giống:Trồng ở nước ta có thể có nhiều giống. Tuy nhiên trong sản xuất hiện nay chỉ phân biệt có hai loại gấc sau đây : Gấc nếp : Quả to chứa nhiều hạt, khi xanh vỏ quả có màu xanh xẫm gai to và thưa, khi chín chuyển sang màu đỏ cam rất đẹp. Bổ quả, thịt quả bên trong quả có màu vàng tươi, phần sử dụng màng đỏ bao bọc hạt có màu đỏ tươi rất đậm. Gấc tẻ :quả nhỏ hoặc trung bình vỏ dày, tương đối ít hạt, gai nhọn, khi quả chín, bổ ra bên trong ruột quả có màu vàng nhạt và màng đỏ bao bọc hạt thường có màu đỏ da cam hoặc màu hồng. Khi trồng nên chọn giống gấc nếp

CÂY GẤC

( Momordica)

I Phương thức sản xuất

Điều kiện tự nhiên (ngoài trời)

II Chọn đất trồng rau

Cây gấc có phổ thích nghi rộng, tuy nhiên để năng suất cao cần chọn đất thịt nhẹ, trung bình, đất cát pha, pH từ 5,2 -7,0

III Cây giống và kỹ thuật trồng

1 Cây giống:Trồng ở nước ta có thể có nhiều giống Tuy nhiên trong sản xuất hiện nay chỉ

phân biệt có hai loại gấc sau đây :

- Gấc nếp : Quả to chứa nhiều hạt, khi xanh vỏ quả có màu xanh xẫm gai to và thưa, khi chín chuyển sang màu đỏ cam rất đẹp Bổ quả, thịt quả bên trong quả có màu vàng tươi, phần sử dụng màng đỏ bao bọc hạt có màu đỏ tươi rất đậm

- Gấc tẻ :quả nhỏ hoặc trung bình vỏ dày, tương đối ít hạt, gai nhọn, khi quả chín, bổ ra bên trong ruột quả có màu vàng nhạt và màng đỏ bao bọc hạt thường có màu đỏ da cam hoặc màu hồng Khi trồng nên chọn giống gấc nếp

2 Thời vụ

Ở miền bắc thời vụ trồng thường vào đầu tháng 2 dương lịch, khi nhiệt độ bắt đầu ấm áp và

đã có mưa xuân (Nếu gieo gấc vào giữa mùa đông thì cũng đến lúc ấy nó mới mọc)

3 Phương pháp trồng: Có thể trồng gấc theo 2 phương pháp:

- Trồng bằng hạt: Cần chọn quả lấy hạt ở những cây có quả to, sai quả, đợi cho vỏ quả chín đỏ hoàn toàn mới cho thu quả, sau đó để quả chín thêm vài ngày, dùng dao sắt bổ dọc quả lấy hạt Trước khi gieo thì cần chà rửa thật sạch lớp nhớt bọc quanh vỏ hạt để hạt dễ nẩy mầm Biện pháp xử lý tốt nhất là bóc lấy vỏ hạt cứng (tránh làm hư mầm), ngâm nước hoặc ngâm hạt trong dung dịch acid sunfuric 10% khoảng 24 giờ cho vỏ hạt mềm, khi gieo sẽ dễ nẩy mầm hơn Chọn hạt giống tốt để gieo là cơ sở để có năng suất cao về sau Sau khi xử lý ngâm nước có thể đem gieo hạt trực tiếp ở các hố đào Một hố gieo 3 –5 hạt sau đó tỉa để lại chừng 1 –2 cây Nhưng tốt nhất là ươm hạt trong bầu đất (kích thước bầu là 15 x 20 cm) cho hạt nẩy mầm, khi cây con có 3 – 4 lá thật sẽ đem trồng vào hố Hố hình chữ nhật dài 3m sẽ trồng 3 cây đặt cách nhau mỗi cây một mét Hoặc trồng hố hình vuông cạnh 0,6 – 0,8 m mỗi

hố trồng 1 hoặc 2 cây

- Trồng bằng cách giâm: Nên chọn đoạn cành bánh tẻ không quá già hoặc quá non để làm vật liệu trồng, cắt cành ra từng đoạn từ 20 – 40 cm, cành cắt xong nên giâm ngay hoặc xử lý bằng các dung dịch thuốc trừ nấm bệnh như Benlate C hoặc Rovral 2 – 4 (%o) ngâm 5 – 10 phút để chống thối cành Cành được cắm vào đất sâu độ 6 – 10 phân, cho nó nằm nghiêng, lấp đất và lấy tay nén quanh gốc cho chặt Cần bảo đảm tưới đủ nước giữ ẩm và che bớt nắng trong thời gian đầu cũng như đất chỗ giâm cành cần phải được thóat nước tốt

4 Đào hố và bón phân:

- Đào hố và bón lót: Khi trồng gấc cho leo giàn, đào hố từ 0,8 –1 m, dài 3 m, sâu 0,6 m, sau đó bón lót 40 – 50 kg phân chuồng hoai mục + 2 – 3kg supper lân Một hố chỉ trồng 1 hoặc 2 dây

- Bón thúc: ngoài lượng phân bón lót, mỗi năm vào đầu giữa và cuối mùa mưa nên bón thúc thêm mỗi hố 30 – 50 gr phân hỗn hợp NPK (16:16:8) để cây sinh trưởng mạnh cho nhiều quả, quả to Có thể đào rãnh rộng 10 cm sâu 10 cm hình vành khăn cách gốc 25 - 30

cm bón phân vào rãnh rồi lấp đất lại hoặc rải đều phân lân lên mặt đất cách gốc 25 cm rồi dùng cuốc xới nhẹ lấp phân

5 Chăm sóc sau trồng

Trồng gấc muốn có nhiều quả cần phải thực hiện công việc chăm sóc khi dây gấc đã bò lên giàn Kỹ thuật chăm sóc gồm có :

- Làm giàn khi cây cao 15-20 cm Giàn phải được làm chắc chắn, có thể dựng giàn bằng các cây tre, nứa hoặc dây thép cao 1,8 – 2 m

- Làm cỏ xới đất : Cần phải làm cỏ sạch xung quanh gốc dây gấc để phòng ngừa sâu bệnh và hao hụt các chất dinh dưỡng Trong quá trình làm cỏ có thể xới nhẹ kết hợp vun cao chung quanh gốc cách gốc 25 – 30 cm để kích thích rễ gấc phát triển

6 Tưới và thoát nước: Cây gấc cần đất đủ ẩm nhưng rất sợ úng do đó phải tưới đủ nước và

thoát nước ở gốc cây cho tốt Cây cần nước nhiều nhất ở giai đoạn ra hoa và phát triển quả Thiếu nước trong giai đoạn này sẽ làm hoa rụng, quả phát triển kém, năng suất thấp

7 Phòng trừ sâu bệnh

Sâu hại:

- Bọ dừa ăn phá hại lá gấc, phòng trừ bằng các loại thuốc hoá học Vibaau 50ND pha 25 cc/bình 8 lít phun đều trên lá

- Rầy phun Decis hoặc Vicidi M 50ND 20 – 30cc/bình 8 lít

- Nhện đỏ tập trung nhiều ở mặt dưới lá thường thấy trong mùa nắng làm lá úa vàng, xoắn lá, dây gấc mọc cằn cỗi phòng trừ bằng cách phun Kelthane hoặc Tedion đều trên lá

- Ruồi đục quả, cây phá hại nặng khi dây gấc có quả trị bằng cách phun dung dịch Oncol hoặc Ofunack 1/300 – 1/500 Vệ sinh đồng ruộng bằng cách lượm đốt bỏ các quả gấc thối rụng

Bệnh hại:

- Bệnh đốm lá: Dây gấc bị bệnh này sẽ phát triển kém, không cho quả hoặc cho ít quả, quả nhỏ, phẩm chất kém, phòng trị bằng dung dịch Benlate C (0,1-0,2%), hoặc Rovral (0,15-0,2%), Vibensu 0,4% lên lá

- Bệnh tuyến trùng: gốc gấc bị tuyến trùng phá hại trông còi cọc, phát triển kém, vàng lá cho quả hoặc không cho quả Phòng bằng cách rải một hố 30 gram Furadan 34 hoặc 20 gram Mocap khi gieo hạt hoặc trồng cây con

8 Thu hoạch

Trồng một năm thì thu hoạch được nhiều năm Ở miền bắc thu hoạch tập trung từ tháng 9 dương lịch đến tháng 1 – dương lịch năm sau Thu hoạch khi vỏ quả chuyển màu từ xanh sang chín đỏ đều Nhưng nếu sản xuất chất màu thì nên thu hoạch khi quả đã thật chín đỏ Không nên để quả chín rục thu hoạch sẽ dễ bị bệnh thối nhũn

Dùng dao sắc hoặc kéo bén cắt cuống quả, chừa một đoạn dài 8 – 10 cm Trước khi sử dụng quả gấc cần được bảo quản nơi thoáng mát.Trong điều kiện trồng chăm sóc tốt, mỗi gốc dây gấc tốt có thể cho 100 quả/năm, trung bình đạt 30 – 50 quả/năm, khối lượng của mỗi quả có thể thay đổi từ 200 – 300 gr đến 1,2 kg – 1,5 kg cũng có những quả có thể nặng 2,5 kg đến

3 kg

9 Để giống

Thường xử lý gốc gấc để giống : Trong điều kiện thời tiết bình thường sau khi hái quả gần xong vào khoảng cuối tháng 2 dương lịch ở miền Bắc, cây gấc đã rụng lá gần hết, dùng dao sắc hay kéo cắt cành chặt hoặc cắt dây gấc đi, chừa lại một đoạn gốc dài 50 – 60 cm trên mặt đất, sau đó đào hố hình vành khăn rộng 20 cm sâu 10 cm cách gốc 25 – 30 cm, bón phân rồi lấp đất lại và tưới nước để gốc tái sinh chồi mới Mỗi năm nên chặt dây 1 lần sau 3 – 4 năm gốc gấc rất to, sẽ cho nhiều quả nếu chăm sóc tốt