BÀI BÁO CÁO THỰC TẬP ĐỊA CHẤT CƠ SỞ 2

Thông qua báo cáo chúng em muốn trình bày một cách có hệ thống những kiến thức mang tính cơ bản, nổi trội của từng loại mẫu, từng điểm lộ mà nhóm đi qua nhưng đồng thời cũng thể hiện đượ

NHÓM 09 Trang 1

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

DANH MỤC HÌNH ẢNH 3

LỜI NÓI ĐẦU 5

PHẦN 1: TỔNG QUAN 6

1.1 LỘ TRÌNH 6

1.2 PHÂN CÔNG THỰC TẬP 7

1.3 DỤNG CỤ, TRANG BỊ 7

PHẦN 2: GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ CÁC ĐIỂM LỘ 8

2.1 QUẬN THỦ ĐỨC – THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 8

2.1.1 Địa hình 8

2.1.2 Khí hậu 9

2.1.3 Cấu trúc địa chất 9

2.1.4 Hoạt động kinh tế - xã hội 9

2.2 THÀNH PHỐ VŨNG TÀU 10

2.2.1 Địa hình 11

2.2.2 Khí hậu 11

2.2.3 Hoạt động kinh tế- xã hội 12

PHẦN 3: CÁC HIỆN TƯỢNG ĐỊA CHẤT 14

3.1 CÁC HIỆN TƯỢNG ĐỊA CHẤT NỘI LỰC 14

3.1.1 Khái niệm 14

3.1.2 Quan sát trong quá trình thực tập 15

3.2 CÁC HIỆN TƯỢNG DỊA CHẤT NGOẠI SINH 21

3.2.1 Khái niệm 21

NHÓM 09 Trang 2

3.2.2 Quan sát trong quá trình thực tập 22

KẾT LUẬN 31

TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

LỜI KẾT 33

NHÓM 09 Trang 3

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 2.1 Bản đồ hành chính quận Thủ Đức 8

Hình 2.2 Cơ sở 2 trường Đại học Bách Khoa – ĐHQG TP.HCM 10

Hìnhh 2.3 Bản đồ hành chính tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu 11

Hình 2.4 Khai thác dầu khí và bãi tắm ở Vũng Tàu 12

Hình 3.1 Ổ khoáng vật thạch anh canxit trên đá Andezit (hình trái) và mạch thạch anh xuyên cắt trên đá andezit 15

Hình 3.2 Đá Rhyolit có cấu tạo khối lớn với nhiều khe nứt nguyên sinh 16

Hình 3.3 Đá basalt có cấu tạo lỗ hổng tại mỏ đá Gia Huy 17

Hình 3.4 Mạch diabase tại bãi đá Núi Nhỏ (hình trái) và dấu tích sinh vật trên mạch diabase 18

Hình 3.5 Đá granit cấu tạo khối ở Hầm đá Phương Mai 19

Hình 3.6 Thảm thực vật tại chân đồi, khu vực đầm lầy 20

Hình 3.7 Xâm thực ngang ở Rạch Bến Đình – trầm tích hiện đại quan sát được ở Thích Ca Phật Đài 22

Hình 3.8 Trầm tích có thành phần sét, bột mịn 23

Hình 3.9 Thảm thực vật ven bờ là các loài cây nước 23

Hình 3.10 Các loài sinh vật có bộ rễ thở phù hợp với điều kiện môi trường sống, giúp chúng sinh sản và phát triển 24

Hình 3.11 Cát ở Bãi Sau có cấu tạo phân lớp, độ chọn lọc tốt, thành phần có lẫn di tích sinh vật 25

Hình 3.12 Cát ở Cửa Lấp có thành chứa Ilmenite và một số nguyên tố phóng xạ 26

Hình 3.13 Cát ở Cửa Lấp có cấu trúc phân lớp rõ rệt hơn so với sự phân lớp cửa cát ở Bãi Sau 27

Hình 3.14 Đá Laterit có cấu tạo lỗ hổng tại Chùa Hội Sơn 28

NHÓM 09 Trang 4

Hình 3.15 Đá granit bị phong hóa bóc vỏ hóa tròn tại Thích Ca Phật Đài 29Hình 3.16 Khoáng vật trilimit, pyroxen trên nền đá basalt 30Hình 3.17 Đá basalt tại Mỏ Đá Gia Huy bị bóc vỏ hóa tròn, các khe nứt nguyên sinh 30Hình 3.18 Ổ khoáng vật Olivin trên nền đá basalt bị phong hóa từ xanh ve sang vàng nhạt 30

NHÓM 09 Trang 5

LỜI NÓI ĐẦU

Kính thưa Quý Thầy Cô,

Báo Cáo Thực Tập Địa Chất Cơ Sở là sự tổng hợp những kiến thức chúng em

đã được học trên lớp, đã được tìm tòi, nghiên cứu qua các sách vở và qua những quan sát, đánh giá ngoài thực địa Trong đó, phần lớn là những kiến thức được chọn lọc và đúc kết từ những nghiên cứu của nhóm trong suốt quá trình của chuyến đi Thông qua báo cáo chúng em muốn trình bày một cách có hệ thống những kiến thức mang tính cơ bản, nổi trội của từng loại mẫu, từng điểm lộ mà nhóm đi qua nhưng đồng thời cũng thể hiện được những ứng dụng thực tế của các lọai mẫu, loại khoáng vật này trong cuộc sống

Nói cách khác, bài báo cáo được sắp xếp theo thứ tự từ tổng thể đến chi tiết, từ những kiến thức được học trong sách vở đến những ứng dụng trong thực tế và từ các nguồn gốc địa chất xa xưa đến kiến trúc, cấu tạo hiện tại của từng điểm lộ Trong đó, từng phần lại được phân chia thành những mục nhỏ để phân tích, song song đó là các hình ảnh mà nhóm chúng em đã thu thập được qua chuyến đi

Tuy đã rất cố gắng và nỗ lực để có một báo cáo đạt chất lượng nhưng do thời gian còn hạn chế và khối lượng công việc tương đối lớn, chắc chắn khó tránh được các sai sót trong quá trình biên soạn Tập thể nhóm chúng em rất mong nhận được sự góp

ý của Quý Thầy Cô về nội dung cũng như về hình thức trình bày bài báo cáo để chúng

em có thêm kinh nghiệm thực thiện tốt những bài báo cáo sau

Chúng em xin chân thành cảm ơn

TẬP THỂ NHÓM 09 – XE 03

Hành trình bắt đầu lúc 7h ngày 30/06/2015 tại Kí Túc Xá khu A ĐHQG với các điểm lộ cần khảo sát theo thứ tự:

- Điểm lộ 1: Hồ Đá Lớn – Đại Học Quốc Gia Tp Hồ Chí Minh Quan sát đá

andesitobazan hệ tầng Long Bình

- Điểm lộ 2: Chùa Hội Sơn Quan sát đá Laterit và hiện tượng phong hóa hóa học

do cơ chế thấm lọc

- Điểm lộ 3: Đồi Bác Sĩ Tín Quan sát trầm tích ở bãi bồi hiện đại

- Điểm lộ 4: Cầu Bà Nanh – Long Sơn Quan sát trầm tích hỗn hợp đầm lầy,

sông biển

- Điểm lộ 5: Bãi Sau Quan sát tác động bồi lấp, lắng đọng của sóng biển

- Điểm lộ 6: Bãi Đá Núi Nhỏ Quan sát thành tạo đá Rhyolite tại chân núi và đai

mạch diabase

- Điểm lộ 7: Cửa Lấp Khảo sát cồn cát do gió – Tác động bồi lấn, xâm thực, vận

chuyển vật liệu trầm tích cát, khoáng vật Ilmelite rừng ngập mặn Đặc điểm nước dưới đất trong cồn cát ven biển

- Điểm lộ 8: Hầm đá Phương Mai Quan sát đá Granite, mạch diabase thuộc phức

hệ Cù Mông

- Điểm lộ 9: Chùa Thích Ca Phật Đài Quan sát hiện tượng phong hóa sinh học

và bóc vỏ hóa tròn Granite

- Điểm lộ 10: Núi Đất xí nghiệp đá Pozusuland Gia Huy Quan sát đá bazan phun

trào, hiện tượng bóc vỏ hóa tròn và các khe nứt nguyên sinh

NHÓM 09 Trang 7

Hành trình kết thúc ngày 02/07/2015 đã giúp sinh viên hiểu rõ hơn về tác động địa chất của Trái Đất và có thêm kiến thức thực tế về vùng đất Vũng Tàu đầy tiềm năng Đây cũng là dịp để sinh viên làm việc cùng nhau, giao lưu, giúp đỡ, học hỏi lẫn nhau

4 Sử dụng bản đồ, địa bàn Lê Cẩm Hoàng Tuấn

2.1.1 Địa hình

Địa hình quận Thủ Đức cũng như huyện Dĩ An – Bình Dương và thành phố Hồ Chí Minh nằm trong đới địa hình chuyển tiếp giữa vùng đồi núi nâng cao phía Bắc và vùng đồng bằng tích tụ rộng lớn Đông Nam Bộ Địa hình không quá phức tạp, nhưng khá đa dạng thuận lợi cho việc phát triển về mọi mặt Địa hình có dạng bậc thềm thấp dần từ Bắc xuống Nam, từ Đông sang Tây

NHÓM 09 Trang 9

2.1.2 Khí hậu

Khu vực mang đặc điểm chung của vùng Nam Bộ, thuộc khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa mang tính chất nóng ẩm, mưa nhiều có hai mùa mưa – khô rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau

2.1.3 Cấu trúc địa chất

Khu vực có mặt bằng đồng thời hai tầng cấu trúc: tầng móng gồm các đá có cấu trúc cứng chắc ở phía dưới và tầng phủ gồm các trầm tích gắn kết yếu và bở rời trên tầng móng

Phía Đông Bắc quận Thủ Đức có đá gốc lộ ra, nhưng với diện tích nhỏ Dĩ An

đá gốc lộ ra trên mặt (núi Châu Thới) Liên quan với chúng là vùng có nê móng tốt có các mảng đá xây dựng (Khu vực Hồ Đá làng ĐHQG Tp.HCM), có các sản phẩm phong hóa như sét làm gạch ngói (đồi Bác Sĩ Tín), laterit đá vụn làm đất san lấp (chùa Hội Sơn)

Chiếm hầu hết diện tích là các thành tạo thuộc lớp trầm tích thuộc tầng phủ, chúng xếp thành các tập, các lớp thô và mịn xen kẽ nhau, đôi chỗ xen kẽ kẹp các thấu kính, diệ phân bố hẹp Các lớp nằm ngang hoặc gần nằm ngang, bề dày thay đổi từ vài mét đến vài chục mét Liên quan với chúng có các loại khoáng sản rắn, các tầng chứa nước

Tuy các yếu tố địa chất thành tạo về cơ bản đã ổn định nhưng các quá trình địa chất như xâm thực dòng, xói lở, bồi đấp vẫn xảy ra trên các vùng trũng thấp dọc bờ sông, giữa các sông,

2.1.4 Hoạt động kinh tế - xã hội

Quận Thủ Đức nằm trọn trong sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh với hệ thống giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt, đường không và hệ thống bưu chính viễn thông phát triển có điều kiện giao lưu trao đổi đi lên về mọi mặt

Hiện nay quận Thủ Đức và huyện Dĩ An có nhiều nhà máy công nghiệp, cơ sở chế biến, đầu mối mua bán sán xuất cùng các dịch vụ phong phú đa dạng, có sức hút

Trong phạm vi khu vực tập trung nhiều trường Đại Học, Cao Đẳng và các trường trung học cùng đội ngũ lao động lành nghề, năng động, sáng tạo rất đông đảo, tầng lớp doanh nhân nhạy bén thị trường

Hình 2.2 Cơ sở 2 trường Đại học Bách Khoa – ĐHQG TP.HCM

Nguồn: http://www.vnuhcm.edu.vn

Thành phố Vũng Tàu nằm ở phía Nam tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, với tọa độ

10035’28’’B và 107015’05’’Đ có bốn mặt giáp biển và sông rạch, phía Đông và phía Nam giáp biển Đông, phía Tây giáp Vịnh Rành Rái, phía Bắc giáp thị xã Bà Rịa, huyện Tân Thành và huyện Long Điền, cách Thành phố Hồ Chí Minh 120km và cách Thành Phố Biên Hòa 95km

NHÓM 09 Trang 11

Thành phố Vũng Tàu có diện tích đất tự nhiên là 14.442 ha; Có 17 đơn vị hành chính cơ sở : 16 phường và 1 xã Dân số thành phố tính đến năm 2012 trên 380 ngàn người

2.2.2 Khí hậu

Bà Rịa - Vũng Tàu thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa; một năm chia hai mùa rõ rệt Mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 10, thời gian này có gió mùa Tây Nam Mùa khô bắt đầu từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, thời gian này có gió mùa Đông Bắc

NHÓM 09 Trang 12

Nhiệt độ trung bình hàng năm là 27°C, tháng thấp nhất khoảng 24,8°C, tháng cao nhất khoảng 28,6°C Số giờ nắng rất cao, trung bình hàng năm khoảng 2400 giờ Lượng mưa trung bình 1500mm

Bà Rịa-Vũng Tàu nằm trong vùng ít có bão

2.2.3 Hoạt động kinh tế- xã hội

Nằm trên thềm bờ biển của một khu vực giàu dầu khí, Vũng Tàu hay cả tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu là tỉnh xuất khẩu dầu khí lớn nhất Việt Nam (thế mạnh là dầu khí và

du lịch), nơi có trụ sở của Xí nghiệp Liên doanh Dầu khí Việt – Xô (Vietsovpetro) và

là nơi duy nhất ở Việt Nam còn tồn tại làng Nga, khu vực gồm nhà tập thể dành cho các chuyên gia Nga làm việc trong lĩnh vực khai thác dầu khí sinh sống cùng gia đình

và trường học cho con em họ Nghề thủ công sản xuất hàng mỹ nghệ của Vũng Tàu cũng phát triển Những đồ trang sức được làm công phu từ các sản phẩm như vỏ ốc, đồi mồi

Hình 2.4 Khai thác dầu khí và bãi tắm ở Vũng Tàu

Nằm trong vùng trọng điểm phát triền kinh tế khu vực phía Nam Là cửa ngõ thông thương ra biển của các tỉnh miền Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, là trung tâm kinh tế, du lịch, văn hóa, xã hội, y tế, khoa học, giáo dục của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu

Bà Rịa – Vũng Tàu còn là một trong những trung tâm năng lượng, công nghiệp nặng, du lịch Nổi tiếng đẹp nhất thành phố Vũng Tàu là bãi biển Thùy Vân (Bãi Sau) nằm ở đường Thùy Vân Các khu du lịch nổi tiếng có khu du lịch Biển Đông, khu du

NHÓM 09 Trang 13 lịch Nghinh Phong, Các khách sân nổi tiếng có khách sạn Thùy Vân, khách sạn Sammy, khách sạn Intourco Resort, khách sạn DIC,

NHÓM 09 Trang 14

PHẦN 3: CÁC HIỆN TƯỢNG ĐỊA CHẤT

3.1.1 Khái niệm

Tác dụng nội sinh do nguồn năng lượng từ bên trong Trái Đất như nhiệt năng, trọng lực, động năng do sức quay của Trái Đất và sự thay đổi tốc độ quay Kết quả của chúng là phá hủy gây nứt nẻ, gây chuyển động khối ngang hoặc chuyển động thẳng đứng, có thể dẫn tới các hiện tượng động đất, núi lửa, hoạt động kiến tạo,

Đặc tính của các loại tác động nội lực:

 Phần lớn chủ yếu là xung lực (lực cơ học) Tuy nhiên cũng có những lực tác động của nhiệt hoặc của hóa năng trong trường hợp tác dụng của magma biến chất

 Quy mô của nội lực thường xảy ra ở phạm vi rộng, có độ sâu lớn, có thể xuyên qua vỏ Giữa các loại của nội lực thường có mối liên quan với nhau Nội lực cũng là cơ sở dẫn đến tác dụng của ngoại lực lớn Các quá trình địa chất nội sinh:

 Hoạt động của magma

 Hoạt động của núi lửa

NHÓM 09 Trang 15

3.1.2 Quan sát trong quá trình thực tập

3.1.2.1 Đá có nguồn gốc phun trào

3.1.2.1.1 Đá andezitobazan ở Hồ Đá làng Đại Học Quốc Gia, Bình Dương Điểm lộ

có nhiều hốc khoáng vật, có khoáng vật màu vàng thau lấp lánh thuốc nhóm khoáng vật sunfua

o Các yếu tố thế nằm: Góc dốc: 300; góc phương vị: 3300

Hình 3.1 Ổ khoáng vật thạch anh canxit trên đá Andezit (hình trái) và mạch thạch anh

xuyên cắt trên đá andezit

o Đá bị nứt theo phương xác định, nứt theo khe nứt thứ sinh

o Thành phần khoáng vật: phong phú ban tinh của thạch anh, chứa fenpatkali và 1 số khoáng vật màu đỏ do chứa oxit sắt

o Vách đá cao, dựng đứng Nhiều lớp đá xếp chồng lên nhau Hoạt động kiến tạo tạo khe nứt, xếp lớp

o Có dăm kết núi lửa => có núi lửa từng hoạt động gần điểm lộ đang khảo sát

o Các yếu tố thế nằm: Góc dốc: 100; phương vị đường phương: 600; phương vị hướng dốc: 1500

Hình 3.2 Đá Rhyolit có cấu tạo khối lớn với nhiều khe nứt nguyên sinh

o Đá phun trào basalt Q1 xl

o Đá basalt màu xám xanh, cấu tạo khối, ít lỗ hổng, kiến trúc hiển tinh Thành phần khoáng vật: Olivin (màu xanh lục), Pyroxen, tridimit, canxit

o Có những khe nứt nguyên sinh gần như thẳng đứng

o Các yếu tố thế nằm: Phương vị đường phương thay đổi không nhiều, dao động từ 600 đến 700

Hình 3.3 Đá basalt có cấu tạo lỗ hổng tại mỏ đá Gia Huy

NHÓM 09 Trang 18

o Mạch diabaz màu xám xanh, được hình thành sau đá rhyolit, cấu tạo khối, kiến trúc vi tinh, ẩn tinh

o Các yếu tố thế nằm: Đường phương: 300; góc dấu: 900

Hình 3.4 Mạch diabase tại bãi đá Núi Nhỏ (hình trái) và dấu tích sinh vật trên mạch

o Đá magma xâm nhập, gần như gabro diabaz

o Cấu tạo khối, kiến trúc vi tinh

o Thành phần khoáng vật: Chứa nhiều khoáng vật sậm màu, xanh đậm hơn

so với mạch diabaz ở bãi sau

o Xung quanh gabro diabaz là đá granit, đá granit có trước, diabaz có sau

o Vách đá cao, dựng đứng, lồi lõm không đều

o Các lớp đá xếp chồng, có vết nứt do nhiều yếu tố tác động (nội sinh, ngoại sinh), bóc vỏ hóa tròn

o Có cấu tạo khối, khoáng vật thạch anh, pyroxene (màu đen), amphibole (có dạng que màu đen)

o Đá magma xâm nhập thành phần axit( hàm lượng SiO2 > 65%)

o Cấu tạo khối, kiến trúc hiển tinh

o Thành phần khoáng vật: đá sáng màu do chứa các khoáng vật màu của fenpatkali, natri, có thạch anh và khoáng vật đen amphibol

o Xung quanh là đá diabaz, đá granit bị bắt tù bởi đá diabaz nên đá granit

có trước đá diabaz

Hình 3.5 Đá granit cấu tạo khối ở Hầm đá Phương Mai

3.1.2.2.4 Đá Granit ở Thích Ca Phật Đài – Tp Vũng Tàu Điểm lộ TP-VT 09

- Tọa độ: X – 0726715; Y – 1147539

- Ngày: 01/07/2015

NHÓM 09 Trang 20

- Thời tiết: Buổi trưa, râm mát, trời lặng gió

- Đặc điểm:

o Có phức hệ pha 2 Đèo Cả tuổi Kreta muộn

o Quan sát được khoáng vật có trong đá granite

o Dưới ánh nắng mặt trời, nếu thấy khoáng vật có ánh là feldspar, còn không có ánh là thạch anh

o Khoáng vật màu đen là mica, pyroxen

o Độ chọn lọc khá đều, hạt to, phân bố khối lớn

3.1.2.3 Chuyển động khối – thềm sông

o Đất có màu nâu đỏ (thềm bậc III), màu đen (ẩm), xám đen (khô)

o Chịu tác dụng địa chất ngoại sinh của đầm lầy

Hình 3.6 Thảm thực vật tại chân đồi, khu vực đầm lầy

Nguồn động lực dẫn tới các tác dụng địa chất ngoại sinh có thể kể đến là sự chênh lệch nhiệt độ, biến hóa của nhiệt độ, sự đối lưu của không khí, sự tuần hoàn của khí quyển, của nước, sự di chuyển của băng hà, hoạt động của sinh vật, sứa hút của Mặt Trời, mặt Trăng dẫn đến sự hoạt động của thủy triều Trong các nguồ lực ấy yếu

tố khí hậu và địa hình là chủ đạo

Quá trình tiến hành của tác dụng ngoại sinh theo các phương thức sau: Gây phá

vỡ các đất đá tại chỗ, sau đó bốc mòn xâm thực và vận chuyển các vật liệu bị phá vỡ Với khối lượng lớn trong điều kiện địa hình thuận lợi sẽ xảy ra chuyển động khối Các vật liệu vận chuyển sẽ lắng động trầm tích khi thế năng và động năng giảm Tiếp sau

đó là quá trình tạo đá, hình thành các loại đá mới

Căn cứ vào phương thức tác động người ta chia thành các tác dụng ngoại sinh:

- Tác dụng phong hóa gồm phong hóa vật lý, phong hóa hóa học

- Tác dụng bóc mòn gồm thổi mòn của gió, xâm thực của nước chảy, phá mòn

của biển, bào mòn của băng hà

- Tác dụng vận chuyển gồm vận chuyển của gió trên bề mặt, của nước trên mặt,

vận chuyển của nước dưới đất, vận chuyển của nước dưới biển, nước sông, hồ, vận chuyển của băng hà

- Tác dụng trầm tích gồm trầm tích do gió, trầm tích cơ học – hóa học của nước

trên mặt, nước dưới đất, trầm tích cơ học – hóa học của biển hồ, trầm tích của băng hà

- Tác dụng của chuyển động khối gồm tác dụng lở, tác dụng dịch chuyển ngầm,

tác dụng trượt, tác dụng của dòng bùn đá