TIỂU LUẬN: TÌM HIỂU MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÁC TIÊU CHÍ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở CẤP HUYỆN TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN HIỆN NAY Lớp: Cao cấp lý luận chính trị tỉnh Nghệ An; Khóa học: 2014 2016 A. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài tiểu luận Thực hiện Nghị quyết số 26NQTW ngày 0582008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Nghị Quyết số 242008NQCP ngày 28102008 của Chính phủ ban hành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết lần thứ 7 của Ban Chấp hành Trung ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Chỉ thị số 01CTTU ngày 8112010 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Nghệ An về xây dựng NTM giai đoạn 2010 2015. Cấp huyện của tỉnh Nghệ An đã thực hiện chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2010 2015. Tuy nhiên, xây dựng NTM giai đoạn 2010 2015 chỉ là bước khởi đầu. Do nhu cầu cuộc sống ngày càng được nâng nên vì vậy các tiêu chí về NTM cần được bổ xung qua các giai đoạn cho phù hợp; xây dựng NTM là quá trình liên tục nâu dài, liên tục; tất cả người dân, thôn xóm, các xã và tất cả hệ thống chính trị cùng tham gia. Mục tiêu nâng cao đời sống vật chất tinh thần nhân dân khu vực nông thôn tiến gần đến thành thị, vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh”. việc xây dựng NTM bền vững là nhiệm vụ quan trọng của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn. Công cuộc xây dựng NTM ở cấp huyện của tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010 2015 đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa được tổ chức đánh giá chi tiết tại từng xã theo Bộ tiêu chí quốc gia về NTM. Vì vậy, việc tổ chức đánh giá một cách toàn diện quá trình xây dựng NTM ở huyện trong giai đoạn 2010 2015, từ đó xây dựng các giải pháp nâng cao chất lượng các tiêu chí xây dựng NTM của huyện trong thời gian tiếp theo là rất cần thiết. Với lý do trên, tôi quyết định chọn vấn đề Tìm hiểu một số giải pháp nâng cao chất lượng các tiêu chí Xây dựng nông thôn mới tại cấp huyện của tỉnh Nghệ An giai đoạn hiện nay làm Tiểu luận Khối kiến thức thứ 4, chuyên đề bắt buộc số 6 của Chương trình Cao cấp LLCT. 2. Mục đích Đánh giá kết quả xây dựng NTM giai đoạn 2010 2015 và hướng tới nâng cao chất lượng xây dựng NTM giai đoạn 2015 2020 tại cấp huyện của tỉnh Nghệ An. Đánh giá xây dựng NTM giai đoạn 2010 2015 3. Giới hạn Đối tượng: Kết quả thực hiện các tiêu chí NTM. Không gian: Địa bàn cấp huyện của tỉnh Nghệ An. Thời gian: Giai đoạn hiện nay và có hướng tới năm 2020. 4. Phương pháp nghiên cứu Sử dụng phương pháp phân tích để phân tích, đánh giá về thực trạng quá trình xây dựng NTM ở cấp huyện của tỉnh Nghệ An, Nghệ An. Sử dụng phương pháp dự báo nhằm đề xuất các giải pháp chủ yếu đẩy mạnh xây dựng NTM trên địa bàn thời gian tới. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: nghiên cứu tư liệu gồm các nghị quyết của Đảng, hướng dẫn, văn bản pháp quy trong lĩnh vực nông thôn, nông nghiệp và phát triển kinh tế xã hội, các báo cáo, sơ kết về xây dựng NTM của Trung ương, Bộ, ngành và địa phương... Xử lý thông tin, hình thành các luận điểm nghiên cứu. Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh: thu thập tài liệu trong nước và của nước ngoài về mô hình xây dựng NTM, đánh giá những bài học kinh nghiệm có thể áp dụng vào công xây dựng NTM ở cấp huyện của tỉnh Nghệ An, tỉnh Nghệ An trong thời gian tới. 5. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu của tiểu luận có thể sẽ góp phần vào việc hoàn thiện các giải pháp nhằm đẩy mạnh xây dựng NTM ở các địa phương khác của các tỉnh phía Bắc trong giai đoạn hiện nay. 6. Cấu trúc tiểu luận Tiểu luận được kết cấu như sau: A. Mở đầu B. Nội dung C. Kết luận D. Tài liệu tham khảo. B. NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận của nội dung nghiên cứu 1.1. Cơ sở khoa học Thực hiện Quyết định số 491QĐTTg ngày 1642009 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về NTM; Quyết định số 342QĐTTg ngày 20022013 của Thủ tướng Chính phủ về sửa đổi một số tiêu chí quốc gia về NTM; Thông tư số 412013 ngày 4102013 của Bộ Nông nghiệp và PTNT: Hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về NTM. Bộ tiêu chí là căn cứ để xây dựng nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM, là chuẩn mực để các xã lập kế hoạch phấn đấu đạt 19 tiêu chí NTM. Là căn cứ để chỉ đạo và đánh giá kết quả thực hiện xây dựng NTM của các địa phương trong từng thời kỳ; đánh giá công nhận xã, huyện, tỉnh đạt NTM; đánh giá trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền xã trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng NTM. NTM là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Với tinh thần đó, NTM có năm nội dung cơ bản là: 1. Nông thôn có làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại. 2. Sản xuất bền vững, theo hướng hàng hóa. 3. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao. 4. Bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển. 5. Xã hội nông thôn được quản lý tốt và dân chủ. Xây dựng NTM là xây dựng nông thôn theo tiêu chí chung cả nước được định trước; áp dụng trong phạm vi cả nước; cộng đồng dân cư là chủ thể của xây dựng NTM, không phải ai làm hộ, do người nông dân tự xây dựng. Bảng số 1: 19 tiêu chí xã NTM T T Tên tiêu chí Nội dung tiêu chí Chỉ tiêu của vùng 1 Quy hoạch và thực hiện quy hoạch Quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ Đạt Quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế xã hội môi trường theo chuẩn mới Quy hoạch phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư theo hướng văn minh, bảo tồn được bản sắc văn hóa tốt đẹp 2 Giao thông Tỷ lệ km đường trục xã, liên xã được nhựa hóa hoặc bê tông đạt chuẩn theo cấp quy định của Bộ Giao thông vận tải 100% Tỷ lệ km đường trục thôn, xóm được cứng hóa đạt chuẩn theo quy định của Bộ Giao thông vận tải 100% Tỷ lệ km đường ngõ, xóm sạch và không lầy lội vào mùa mưa 100% Tỷ lệ km đường trục chính được cứng hóa, xe cơ giới đi lại thuận tiện 100% 3 Thuỷ lợi Hệ thống thuỷ lợi cơ bản đáp ứng yêu cầu sản xuất dân sinh Đạt Tỷ lệ km trên mương do xã quản lý được kiên cố hóa ≥ 85% 4 Điện Hệ thống điện đảm bảo yêu cầu kỹ thuật của ngành điện Đạt Tỷ lệ hộ sử dụng điện thường xuyên, an toàn từ các nguồn ≥ 99% 5 Trường học Tỷ lệ trường học các cấp: Mầm non, Tiểu học, Trung học cơ sở, có cơ sở vật chất đạt chuẩn quốc gia 100% 6 Cơ sở vật chất văn hóa Nhà văn hóa và khu thể thao xã đạt chuẩn của Bộ Văn hóaThông tinDu lịch Đạt Tỷ lệ thôn xóm có nhà văn hóa và khu thể thao thôn đạt theo quy định của Bộ Văn hóaThông tinDu lịch 100% 7 Chợ nông thôn Chợ đạt chuẩn của Bộ Xây dựng Đạt 8 Bưu điện Có điểm phục vụ bưu chính viễn thông Đạt Có intenet đến thôn Đạt 9 Nhà ở dân cư Nhà tạm, nhà dột nát Không Tỷ lệ hộ có nhà ở đạt tiêu chuẩn Bộ Xây dựng ≥ 80% 10 Thu nhập Thu nhập bình quân đầu ngườinăm so với mức bình quân của tỉnh (triệu đồng) ≥ 26 11 Hệ nghèo Tỷ lệ hộ nghèo ≤ 3% 12 Cơ cấu lao động Tỷ lệ lao động trong độ tuổi làm việc trong lĩnh vực nông, lâm, ngư, diêm nghiệp ≥ 90% 13 Hình thức tổ chức sản xuất Các tổ hợp tác hoặc hợp tác xã hoạt động có hiệu quả Có 14 Giáo dục Phổ cập giáo dục trung học Đạt Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở tiếp tục học trung học (phổ thông, bổ túc, học nghề) ≥ 90% Tỷ lệ lao động qua đào tạo ≥ 40% 15 Y tế Tỷ lệ người dân tham gia các hình thức bảo hiểm y tế ≥ 70% Trạm Y tế xã đạt chuẩn quốc gia Đạt 16 Văn hóa Xã có từ 70% số thôn, bản trở lên đạt tiêu chuẩn làng văn hóa theo quy định của Bộ Văn hóaThể thaoDu lịch Đạt 15 Môi trường Tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch hợp vệ sinh theo quy định ≥ 90% Các cơ sở sản xuất kinh doanh đạt tiêu chuẩn về môi trường Đạt Không có các hoạt động suy giảm môi trường Đạt Nghĩa trang được xây dựng theo quy hoạch Đạt Chất thải, rác thải được thu gom sử lý theo quy định Đạt 18 Hệ thống chính trị Cán bộ xã đạt chuẩn Đạt Có đủ các hệ thống chính trị theo quy định Đạt Đảng bộ chính quyền xã đạt tiêu chuẩn “trong sạch, vững mạnh” Đạt Các tổ chức chính trị đạt danh hiệu tiên tiến trở lên Đạt 19 An ninh trật tự An ninh, trật tự xã hội được giữ vững Đạt (Ghi chú: Chỉ tiêu của vùng là quy định tại vùng đồng bằng sông Hồng) Huyện đạt chuẩn NTM: Có 75% số xã trong huyện đạt chuẩn NTM. 2. Phân tích hực trạng nội dung vấn đề cần giải quyết 2.1. Thực trạng nông thôn trên địa bàn huyện năm 2010 Nhóm Quy hoạch: Hiện nay đang thực hiện quy hoạch xây dựng, triển khai quy hoạch phát triển sản xuất nông nghiệp; quy hoạch đất đai đến năm 2020; quy hoạch xây dựng NTM. Hạ tầng kinh tế xã hội: Giao thông: + Đường trục xã, liên xã tổng số 222 km, trong đó có 89 km (40 %) đạt chuẩn, còn lại 133 km (60,1 %) cần được cải tạo nâng cấp. + Đường trục thôn, xóm tổng số 450 km, trong đó có 15,8 km (3,51 %) đạt chuẩn; 434,2 km (96,49 %) cần được củng cố nâng cấp. + Đường dong, xóm tổng số 656 km, trong đó có 180 km đạt chuẩn; 189 km đã xuống cấp cần đầu tư cải tạo, nâng cấp; 287 km (43,8%) còn lại là đường đất và cấp phối chưa được cứng hóa. + Đường trục chính nội đồng: Tổng số 386 km, hầu như chưa được cứng hóa. So sánh với yêu cầu có 835 xã (22,8%) đạt và cơ bản đạt tiêu chí số 2 (giao thông). Thủy lợi: + Tổng số km kênh mương cấp I, cấp II trên địa bàn huyện 882,7 km, trong đó: 16 km đã được kiên cố hóa (1,8%); 70,3 km cần kiên cố hóa (8 %). + Kênh mương cấp 3 do xã quản lý 1.522,7 km, trong đó: 15,6 km đã được kiên cố hóa (1,02 %); 1.507,1 km cần kiên cố hóa (98,98%); + Số công trình thuỷ lợi trên địa bàn là 936 trong đó: 115 công trình cần cải tạo, nâng cấp; 821 công trình đáp ứng yêu cầu phục vụ. Hệ thống kênh mương hiện nay phục vụ đáp ứng được yêu cầu sản xuất và dân sinh nhưng chưa được kiên cố hóa, hàng năm nạo vét thường xuyên, cần được cải tạo, nâng cấp và kiên cố hóa để phục vụ việc phát triển vùng sản xuất. So sánh với yêu cầu có 135 xã đạt (2,86%) đạt tiêu chí số 3 (thuỷ lợi). Hệ thống điện: Hệ thống lưới điện hạ thế nông thôn ở các xã, thị trấn về ngành điện quản lý. Đánh giá chung và so với tiêu chí NTM có 1535 xã (42,8%) đạt tiêu chí số 4 (điện). Hệ thống điện đảm bảo yêu cầu kỹ thuật của ngành, 100% hộ sử dụng điện thường xuyên, an toàn. Tuy nhiên nguồn điện chưa đáp đủ nhu cầu điện phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và dân cư nông thôn về cả chất lượng và sản lượng cần nâng cấp và cải tạo. Hệ thống điện cần được đầu tư nâng cấp đảm bảo đồng bộ, chất lượng điện ổn định, đảm bảo cung cấp điện thường xuyên liên tục mới đạt được các nội dung của tiêu chí. So sánh với yêu cầu có 1035 xã đạt tiêu chí số 4 (điện nông thôn). Hệ thống trường học: Gồm trường phổ thông trung học và tiểu học ở các xã, thị trấn cơ bản đáp ứng trước mắt về yêu cầu dạy và học, với trên 90% là nhà 23 tầng và mái bằng. Nhưng nhiều trường còn thiếu diện tích sân chơi, cây xanh, thiếu hệ thống cấp thóat nước, điện chiếu sáng đủ tiêu chuẩn, hệ thống các phòng chức năng còn thiếu so với quy chuẩn. So sánh với yêu cầu có 1635 xã (45,7%) đạt tiêu chí số 5 (trường học). Cơ sở vật chất văn hóa: 100% xã, thị trấn có nhà văn hóa; 2435 xã, thị trấn hoàn thành xây dựng nhà văn hóa xóm; 485548 xóm, tổ dân phố có nhà văn hóa xóm (đạt 88,5%). Tuy nhiên, cơ sở vật chất nhà văn hóa xóm, chưa đảm bảo theo tiêu chuẩn của Bộ Văn hóaThể thaoDu lịch, cần được bổ sung, cải tạo, nâng cấp. So sánh với yêu cầu có 535 xã (14,2%) đạt tiêu chí số 6 (cơ sở vật chất văn hóa). Về chợ nông thôn: Ngoài một số chợ cũ của các xã, được hình thành từ lâu, còn lại chợ tại các thôn làng đều hình thành tự phát, chưa có quy hoạch địa điểm chi tiết nên quy mô diện tích không phù hợp theo tiêu chuẩn. Toàn huyện có 23 chợ, 12 chợ mới xây dựng nhưng chưa đạt chuẩn theo quy định của Bộ Công thương, 12 chợ tạm cần nâng cấp xây dựng. So sánh với yêu cầu có 1135 xã (31,4%) đạt tiêu chí số 7 (chợ nông thôn). Nhà ở dân cư: Nhân dân đã chú trọng đầu tư xây dựng nhà ở dân cư phục, cơ bản là nhà kiên cố. Tuy nhiên, kiến trúc nhà ở của các hộ dân chưa được hướng dẫn cụ thể, các loại nhà ở dân cư đều xây dựng theo kiểu tự phát, mẫu và kết cấu ở một số nhà dân chưa đảm bảo tiêu chuẩn của Bộ Xây dựng. So với yêu cầu có 635 xã đạt. Thực trạng kinh tế và tổ chức sản xuất: + Tỷ lệ lao động trong độ tuổi đang làm việc trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp hiện nay là 78,5 %. + Hộ gia đình vẫn là đơn vị sản xuất phổ biến, toàn huyện có 65.395 hộ sản xuất nông nghiệp; 350 trang trại (theo tiêu chí cũ); 58 Hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ nông nghiệp hoạt động. + Kinh tế trang trại còn ít so với số hộ nông nghiệp, kinh tế tập thể chậm phát triển, nhiều Hợp tác xã hoạt động hình thức, chưa có cơ chế chính sách để thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn nông thôn. So sánh với yêu cầu thì có 3535 xã (100%) đạt tiêu chí số 13 về hình thức tổ chức sản xuất. Về giáo dục: Chất lượng giáo dục toàn diện được giữ vững. Tỉ lệ học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở vào học lớp 10 trung học phổ thông, dân lập và giáo dục thường xuyên năm 2010 đạt 78%. Chất lượng lao động qua đào tạo ở các xã, thị trấn còn rất thấp. So sánh với yêu cầu có 335 xã (8,57%) đạt tiêu chí số 14 về giáo dục. Về y tế: 3535 xã trên địa bàn huyện đều có Trạm y tế, thực hiện nhiệm vụ để chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho người dân; 3235 Trạm y tế đạt chuẩn quốc gia. Tuy nhiên, trang thiết bị phục vụ cho việc khám chữa bệnh còn hạn chế, đội ngũ bác sỹ ở các trạm y tế còn thiếu nhiều, tỷ lệ người dân tham gia các loại bảo hiểm y tế còn thấp 32%. So sánh với yêu cầu có 2935 (82,8%) xã đạt từ 50% 70% chỉ tiêu của tiêu chí số 15 (y tế), còn 635 xã đạt dưới 50% chỉ tiêu của tiêu chí. Về văn hóa: Theo tiêu chí của huyện, đến nay 49 cơ quan, 96 trường học, 33 Trạm y tế đạt tiêu chuẩn nếp sống văn hóa; 250 xóm, tổ dân phố đạt tiêu chuẩn nếp sống văn hóa cấp huyện, cấp tỉnh, nếu theo tiêu chí chung của cả nước thì toàn huyện có 445 xóm, tổ dân phố đạt tiêu chí, bằng 81,2%; trên 60.600 hộ gia đình (bằng 76,5%) đạt tiêu chuẩn văn hóa. Đa số đường dong xóm đã có điện thắp sáng. So sánh với bộ tiêu chí NTM thì có 2635 xã, thị trấn (74,3%) đạt đạt tiêu chí số 16 về Văn hóa. Về môi trường: Có 91,56 % dân số khu vực nông thôn được sử dụng nguồn nước sinh hoạt hợp vệ sinh, trong đó có trên 9,44 % được sử dụng nước sạch theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế. Tỷ lệ số hộ gia đình có nhà tiêu đạt tiêu chuẩn vệ sinh của Bộ Y tế đạt 90 %. So với yêu cầu có 2035 xã (bằng 57,14%) đạt tiêu chí số 17 (môi trường). Hệ thống chính trị: Hệ thống chính trị ở nông thôn thường xuyên được củng cố, kiện toàn; cơ bản đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Hiện có 35 Đảng bộ xã với tổng số 12.216 Đảng viên. Năm 2009, tỷ lệ Đảng bộ xã đạt danh hiệu Đảng bộ trong sạch vững mạnh là 83 %. Số Đảng viên đạt danh hiệu Đảng viên đủ tư cách hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, hoàn thành tốt nhiệm vụ và Đảng viên đủ tư cách hoàn thành nhiệm vụ đạt 99,6 %. Đội ngũ cán bộ cấp xã có 624 người, tỷ lệ cán bộ xã đạt chuẩn là 89 %. Có 100% số xã có các tổ chức đoàn thể chính trị đạt danh hiệu tiên tiến trở lên. Tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội ở nông thôn; 100 % số xã có lực lượng dân quân tự vệ và lực lượng dự bị động viên hoạt động tốt. Tình trạng phạm tội và các tệ nạn xã hội cơ bản được hạn chế, an ninh chính trị trên địa bàn có nhiều chuyển biến tích cực, tình hình dân tộc, tôn giáo, văn hóa tư tưởng được giữ vững ổn định. Công tác giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo được quan tâm, các vụ việc phức tạp tồn đọng kéo dài được giải quyết cơ bản. So sánh với yêu cầu có 3535 xã đạt tiêu chí số 18 (hệ thống chính trị xã hội và tiêu chí số 19 (an ninh trật tự). Tóm lại: Năm 2010 qua rà soát, đánh giá thực trạng cuối năm 2010, bình quân toàn huyện đạt 7 tiêu chíxã. Trong đó: 4 xã đạt 11 tiêu chí 6 xã đạt 8 tiêu chí 3 xã đạt 10 tiêu chí 4 xã đạt 7 tiêu chí 8 xã đạt 9 tiêu chí 6 xã đạt 6 tiêu chí 4 xã đạt 5 tiêu chí 2.2. Xây dựng NTM trên địa bàn các huyện từ năm 2011 đến năm 2013 Qua 3 năm triển khai, thực hiện chương trình, đến cuối năm 2013, bình quân toàn huyện đạt 17 tiêu chíxã. Trong đó: 8 xã đạt 19 tiêu chí 3 xã đạt 16 tiêu chí 7 xã đạt 18 tiêu chí 10 xã đạt 15 tiêu chí 11 xã đạt 17 tiêu chí 2.3. Thực trạng xây dựng NTM đến năm 2014: Đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo rà soát, thực hiện hoàn thiện đồng bộ 19 tiêu chí về NTM; tập trung cao độ cho các tiêu chí chưa đạt, tiêu chí đạt thấp nhằm hoàn thành xây dựng các tiêu chí trong năm 2014. Đến tháng 32015: 3435 xã, thị trấn đạt 1919 tiêu chí và 135 xã đạt 1819 tiêu chí 3. Các biện pháp duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM giai đoạn 2015 2020 tại cấp huyện của tỉnh Nghệ An Để đánh giá kết quả xây dựng NTM giai đoạn 2015 2020 cần xây dựng các tiểu đề án hỗ trợ sau: Về lĩnh vực phát triển kinh tế + Xây dựng đề án mở rộng sản xuất chuyển đổi cơ cấu cây trồng, trồng cây vụ đông trên chân ruộng 2 lúa. + Xây dựng đề án phát triển trang trại chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản. + Xây dựng dề án xây dựng làng nghề. + Xây dựng dề án đào tạo nghề, truyền nghề, giải quyết việc làm trong nông thôn. + Xây dựng dề án phát triển cụm công nghiệp. Về lĩnh vực văn hóa, giáo dục: + Xây dựng đề án nâng cao chất lượng hoạt động nhà văn hóa xóm. + Xây dựng đề án nâng cao chất lượng dạy và học. + Xây dựng đề án nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại Trạm y tế. Về lĩnh vực môi trường: + Xây dựng đề án giảm thiểu phát thải gây biến đổi khí hậu. + Xây dựng đề án nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường nông thôn. 3.1. Giải pháp phát triển kinh tế Bảng số 3: Chỉ tiêu phát triển kinh tế đến năm 2020 Chỉ tiêu chủ yếu Đơn vị tính Năm 2015 Năm 2020 Tốc độ tăng trưởng bình quân GRDP (giá so sánh năm 2010)năm % 6,3 7,2 GRDP bình quân đầu người triệu đồng 30,1 51,7 Cơ cấu kinh tế: + Nông nghiệp thuỷ sản + Công nghiệp xây dựng + Dịch vụ % % % 28,6 40,4 31 28 32,0 40,0 Giá trị sản phẩm bình quân 1 ha đất canh tác triệu đồng 95 123 Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp thuỷ sản (giá so sánh 2010) tăngnăm % 1,73 3,85 (Nguồn trong đề án phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2015 2020 và định hướng đến năm 2020 của huyện ) 3.1.1. Phát triển nông nghiệp thuỷ sản Tập chung chỉ đạo thực hiện Đề án tái cơ cấu nông nghiệp theo Quyết định 1346QĐUBND ngày 3072014 của UBND tỉnh Nghệ An, mục tiêu: Xây dựng và phát triển nền nông nghiệp hàng hóa đạt hiệu quả và bền vững với năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh cao, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống dân cư nông thôn; gắn chặt chẽ bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Tiếp tục thực hiện quy hoạch đồng ruộng theo vùng sản xuất gắn với giao thông, thuỷ lợi. Phát triển nông nghiệp thuỷ sản gắn liền với phát triển nghề và giải quyết việc làm nông thôn, chuyển dần lao động nông nghiệp thuỷ sản sang công nghiệp tiểu thủ công nghiệp dịch vụ. Khuyến khích thành lập các doanh nghiệp, Hợp tác xã, tổ hợp tác liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Quy hoạch diện tích lúa hợp lý đảm bảo an ninh luơng thực, năng suất lúa bình quân 120 tạhanăm, sản lượng bình quân 125.000 tấnnăm. Chuyển đổi đất trồng lúa và đất làm muối hiệu quả thấp sang nuôi trồng thuỷ sản, trồng cây rau màu, trồng cây dược liệu (khoảng 200 ha). Duy trì diện tích lúa tám nếp đặc sản trong vụ Mùa khoảng 5 7% diện tích. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong thâm canh cây con, nâng cao giá trị nông sản, đẩy nhanh ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất, hình thành các vùng chuyên canh: Cánh đồng liên kết sản xuất, cánh đồng mẫu lớn, cánh đồng thu nhập cao ... Tiếp tục mở rộng diện tích cây vụ đông trên đất 2 lúa, mở rộng diện tích cây dược liệu, cây rau an toàn vệ sinh thực phẩm ... Tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng tăng dần tỷ trọng giá trị chăn nuôi, thuỷ sản và dịch vụ. Khuyến khích chăn nuôi tập chung theo quy mô doanh nghiệp, trang trại xa khu dân cư theo các vùng quy hoạch; phấn đấu đến năm 2020 tăng thêm 350 trang trại, tổng dàn lợn bình quân đạt trên 140.000 con, dàn gia cầm trên 1,6 triệu con. Mở rộng diện tích nuôi trồng thuỷ sản, thâm canh các đối tượng như: Tôm sú, tôm thẻ chân trắng, cá diêu hồng; đa dạng hóa các đối tượng có giá trị kinh tế khác như: Cua xanh, cá song, cá vược, cá lăng chẩm... Ưu tiên phát triển vùng nuôi tập chung theo quy hoạch, theo hướng công nghiệp tại các xã... Sản lượng nuôi trồng hàng năm đạt trên 10.400 tấnnăm. Tăng cường khai thác thuỷ sản, gắn với bảo vệ nguồn lợi, khuyến khích phát triển đội tàu công suất lớn khai thác xa bờ, phấn dấu sản lượng khai thác bình quân 18.400 tấnnăm. Tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất thuỷ lợi, thuỷ nông, giao thông nội đồng, ưu tiên đầu tư vùng sản xuất hàng hóa tập chung có giá trị kinh tế cao. 3.1.2. Phát triển công nghiệp xây dựng Đẩy mạnh phát triển công nghiệp tiểu thủ công nghiệp, nâng tỷ trọng giá trị sản xuất ngành cơ khí, vật liệu xây dựng, cán kéo sợi, dệt may, giầy da, lắp ráp diện tử ... Tập trung xây dựng thêm 3 cụm công nghiệp: Tại xã Hải Hà, Hải Xuân, Hải Phương. Xây dựng cơ chế, chính sách thu hút đầu tư tại các cụm công nghiệp đã triển khai; tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp yên tâm đầu tư. Tăng cường công tác khuyến công, khuyến khích, hỗ trợ đào tạo nghề, truyền nghề để làng nghề phát triển và mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Tập trung đầu tư xây dựng, nâng cấp các công trình công cộng, trụ sở làm việc của các xã, thị trấn. 3.2. Giải pháp về lĩnh vực văn hóa, giáo dục 3.2.1. Nâng cao chất lượng văn hóa, thông tin, thể thao xã hội Thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI) về “xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước”; xây dựng và phát triển văn hóa hướng tới mục tiêu: Văn hóa trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, hướng đến chân thiện mỹ, mang đậm nét dân tộc, tính nhân văn, dân chủ và khoa học. Duy trì và gữi vững đơn vị điển hình văn hóa thông tin cấp huyện của cả nước, góp phần tích cực vào xây dựng NTM. Phấn đấu đến năm 2020 toàn huyện có 95% số gia đình đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa và trên 85% số xóm (TDP) đạt tiêu chuẩn nếp sống văn hóa theo tiêu chí của huyện. Tiếp tục hoàn thiện các thiết chế Văn hóa thể thao đáp ứng nhu cầu của nhân cầu của nhân dân: Duy trì các phong trào văn hóa thể thao quần chúng, ngày hội văn hóa thể thao truyền thống (29 hàng năm). Tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao chất lượng phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; nâng cao chất lượng hoạt động của nhà văn hóa thôn (xóm). Tiếp tục đầu tư nâng cấp Bưu điện văn hóa xã, nhà văn hóa thôn (xóm), khu thể thao thôn (xóm), xã. Thực hiện tốt công tác xã hội hóa trong đầu tư, cung cấp các dịch vụ viễn thông, thông tin, tin học đảm bảo thông tin liên lạc phục vụ cho phát triển kinh tế, văn hóa xã hội. 3.2.2. Nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo Triển khai và thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI) “về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; gữi vũng và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục và mầm non, tiểu học, trung học; tỷ lệ học sinh vào học trung học, bổ túc văn hóa, học nghề trên 90%. Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, chuyên môn giỏi, đủ số lượng, đủ cơ cấu chủng loại, 100% đạt chuẩn. Đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, khuyến học, khuyến tài. Tăng cường đầu tư và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất phục vụ day và học. Phấn đấu đến năm 2020 có: 100% trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia (trong đó 30% số trường đạt chuẩn mức độ III); trên 75% số trường tiểu học đạt chuẩn mức độ II; 100% trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia. Nâng cao hiệu quả, tổ chức hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm dạy nghề góp phần thiết thực phong trào xây dựng NTM. 3.3. Nâng cao chất lượng y tế, chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân Tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 06CTTW về việc kiện toàn mạng lưới y tế cơ sở. 100% xã, thị trấn đạt chuẩn bộ tiêu chí quốc gia về y tế: + Củng cố và hoàn thiện, tập chung nguồn lực đầu tư nâng cấp hoặc xây mới các trạm y tế xã, tiếp tục đầu tư trang thiết bị y tế cho các Trạm y tế; + 100% trạm y tế triển khai khám Bảo hiểm y tế; tỷ lệ người dân tham gia Bảo hiểm y tế đạt trên 70%. + Duy trì 100% xóm có cán bộ y tế và cộng tác viên Dân sốKế hoạch hóa gia đình. + 100% trạm y tế có bác sỹ về làm việc thường tại xã. Hoàn thiện dự án nâng cấp Trung tâm Y tế huyện đúng quy định tại Quyết định số 262005QĐBYT của Bộ Y tế. Tiếp tục củng cố Bệnh viện Đa khoa huyện đạt chuẩn bệnh viện hạng II, quy mô 350 giường bệnh và tăng cường trang thiết bị kỹ thuật cao chụp cắt lớp vi tính, mổ nội soi tiêu hóa, mổ nội soi tiết liệu, chạy thân nhân tạo, có khả năng triển khai kỹ thuật ngoại khoa tương đương bệnh viện hạng I. Chủ động phòng chống dịch bệnh nhất là các bệnh dịch nguy hiểm, từng bước khống chế dịch HIVAIDS, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, tiếp tục thực hiện chương trình cai nghiện bằng Methanol. Triển khai đồng bộ các giải pháp thực hiện công tác Dân số Kế hoạch hóa gia đình, nâng cao chất lượng dân số: + Phấn đấu tỷ lệ sinh 0,2 0,3%onăm; + Tỷ lệ phát triển dân số tự nhiên dưới 10%; + Cải thiện tỷ lệ giới tính (105 cháu trai100 cháu gái); + Tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên dưới 15% năm; 3.4. Giải pháp về bảo vệ môi trường Xây dựng môi trường nông thôn xanh sạch đẹp theo tiêu chí xây dựng xã, huyện NTM. Trên cơ sở đã có 24 lò đốt rác tại 24 xã và 11 hố chôn rác thải tại 11 xã, cần tiếp tục bổ sung thêm 11 lò đốt rác để thay thế hố chôn rác thải. 3535 xã, thị trấn có đội thu gom rác thải trên bờ và đội khơi thông dòng chảy vệ sinh dòng sông, hoạt động theo cơ chế khóan quản và có sự quản lý giám sát chặt chẽ của chính quyền địa phương. Thường xuyên phát động các phong trào vệ sinh môi trường thôn xóm, hộ gia đình, tăng cường tuyên truyền để từng bước đi vào nề nếp. Vận động các gia trại, trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm chuyển ra nơi đã quy hoạch tập chung, xa khu dân cư; các gia trại, trang trại đều phải có hầm Bioga lắp đặt đúng quy định. Tăng cường hệ thống sử lý chất thải các làng nghề; tất cả các hộ sản xuất kinh doanh phải ký cam kết bảo vệ môi trường. 100% Trạm Y tế, các công ty, doanh nghiệp phải có đề án bảo vệ môi trường. Thực hiện hiệu quả các giải pháp ứng phó với ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. 3.5. Giải pháp về chính sách xã hội Thực hiện tốt chính sách xã hội đối với người có công và thân nhân người có công. Kiên quyết không để người có công, thân nhân người có công sinh hoạt ở nhà tạm, nhà dột nát và được hưởng các chính sách xã hội của Nhà nước. Đẩy mạnh quỹ đền ơn đạp nghĩa và các từ thiện nhân đạo. Quan tâm đến các đối tượng Bảo trợ xã hội, đối tượng nghèo và tạo điều kiện cho họ vươn lên trong cuộc sống. Tăng cường công tác đào tạo nghề, truyền nghề cho lao động nông thôn, tạo việc làm, tăng thu nhập góp phần vào chính sách giảm nghèo. Phát huy vai trò của Trung tâm dạy nghề huyện, phấn đấu đến năm 2020 có trên 55% lao động được đào tạo nghề và tỷ lệ hộ nghèo hàng năm luôn dưới 3%. Tăng cường công tác An toàn vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ, an toàn giao thông để hạn chế thấp nhất tai nạn sảy ra. Thực hiện tốt chính sách bảo hiếm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động thông qua việc nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và tuyên truyền vận động người các tầng lớp nhân dân về các chính sách bảo hiểm. 3.6. Giải pháp về nâng cao chất lượng hệ thống chính trị quốc phòng an ninh Đẩy mạnh việc học tâp và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; đồng thời chú trọng thực hiện nghiêm Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về “Một số vấn đề cấp bách xây dựng Đảng hiện nay”. Quán triệt tốt nội dung của Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI) về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”. Thường xuyên củng cố kiện toàn Hội đồng Giáo dục Quốc phòngAn ninh các cấp; triển khai xây dựng lực lượng, lực lượng vũ trang vững mạnh toàn diện và có sức chiến đấu cao, nắm chắc địa bàn kịp thời sử lý tình huống, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế xã hội với củng cố quốc phòng an ninh, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc. Thường xuyên liên hệ với các Học viện Chính trị khu vực I, Trường Chính trị tỉnh Nghệ An, Học viện Hành chính quốc gia, các trường đại học, trung cấp để phân công cán bộ, công chức, viên chức đi đào tạo nâng cao trình độ chính trị, chuyên môn nghiệp vụ; 100% cán bộ, công chức, viên chức có đủ bằng cấp theo yêu cầu. Hàng năm tăng cường phát động các phong trào thi đua: Bảo vệ an ninh tổ quốc; an toàn trật tự xã hội; phòng chống tệ an xã hội; thôn xóm ba không; thôn xóm tự quản… Tăng cường tuyên truyền phổ biến pháp luật, xây dựng các tủ sách pháp luật tại cơ quan, tại các nhà văn hóa thôn xóm. Thực hiện nghiêm chế độ tiếp công dân, giải quyết dứt điểm đơn thư khiếu nại tố cáo … Phấn đấu hàng năm có 100% tổ chức chính quyền vũng mạnh và 100% tổ chức chính trị đạt tiên tiến. 4. Đề xuất, kiến nghị Đề nghị Đảng, Chính phủ có chủ trương chỉ đạo các địa phương đưa Chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2015 2020 vào Chương trình nghị sự của Đại hội Đảng các cấp. Đề nghị các Bộ, ngành rà soát, đề xuất điều chỉnh một số tiêu chí cho phù hợp với điều kiện thực thế của địa phương, vùng miền. Đề nghị Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính nghiên cứu trình Chính phủ nguồn vốn riêng cho xây dựng NTM. Đề nghị cấp xã, cấp huyện hàng năm cần đánh giá kết quả xây dựng NTM và điều chỉnh, bổ sung các biện pháp duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM cho phù hợp thực tiễn. C. KẾT LUẬN Tiểu luận đã nghiên cứu và đánh giá kết quả tổ chức, điều hành, thực hiện và tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng, Chính phủ, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh về xây dựng NTM; đánh giá khách quan kết quả thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về NTM giai đoạn 2010 2015; đồng thời xây dựng các biện pháp duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM giai đoạn 2015 2020 phù hợp điều kiện địa phương cấp huyện của tỉnh Nghệ An. D. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM. (Nhà xuất bản Nông nghiệp). 2. Hỏi đáp và hướng dẫn xây dựng NTM các chính sách quốc gia về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và việc làm. (Nhà xuất bản Lao động). 3. Sổ tay xây dựng NTM Cơ chế đầu tư hỗ trợ nông dân phát triển ngành nghề, kinh tế nông nghiệp, khuyến khích đầu tư Tiêu chí quốc gia về đánh giá NTM. (Nhà xuất bản Lao động). 4. Sổ tay xây dựng NTM và phát triển kinh tế nông nghiệp tỉnh Nghệ An. (Ban chỉ đạo chương trình mục tiêu quốc gia Xây dựng NTM tỉnh Nghệ An).
Trang 1TÌM HIỂU MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÁC TIÊU CHÍ XÂY DỰNG
NÔNG THÔN MỚI Ở CẤP HUYỆN
TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Trang 2A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài tiểu luận
Thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấphành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; NghịQuyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008 của Chính phủ ban hành chươngtrình hành động thực hiện Nghị quyết lần thứ 7 của Ban Chấp hành Trungương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Chỉ thị số 01-CT/TUngày 8/11/2010 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Nghệ An về xây dựng NTM giaiđoạn 2010 - 2015
Cấp huyện của tỉnh Nghệ An đã thực hiện chương trình xây dựng NTMgiai đoạn 2010 - 2015 Tuy nhiên, xây dựng NTM giai đoạn 2010 - 2015 chỉ
là bước khởi đầu Do nhu cầu cuộc sống ngày càng được nâng nên vì vậy cáctiêu chí về NTM cần được bổ xung qua các giai đoạn cho phù hợp; xây dựngNTM là quá trình liên tục nâu dài, liên tục; tất cả người dân, thôn xóm, các xã
và tất cả hệ thống chính trị cùng tham gia Mục tiêu nâng cao đời sống vậtchất tinh thần nhân dân khu vực nông thôn tiến gần đến thành thị, vì mục tiêu
“dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh” việc xây dựng NTM bềnvững là nhiệm vụ quan trọng của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóanông thôn
Công cuộc xây dựng NTM ở cấp huyện của tỉnh Nghệ An giai đoạn
2010 - 2015 đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận Tuy nhiên cho đến nayvẫn chưa được tổ chức đánh giá chi tiết tại từng xã theo Bộ tiêu chí quốc gia
về NTM Vì vậy, việc tổ chức đánh giá một cách toàn diện quá trình xây dựngNTM ở huyện trong giai đoạn 2010 - 2015, từ đó xây dựng các giải pháp nângcao chất lượng các tiêu chí xây dựng NTM của huyện trong thời gian tiếptheo là rất cần thiết
Trang 3Với lý do trên, tôi quyết định chọn vấn đề Tìm hiểu một số giải pháp nâng cao chất lượng các tiêu chí Xây dựng nông thôn mới tại cấp huyện của tỉnh Nghệ An giai đoạn hiện nay làm Tiểu luận Khối kiến thức thứ 4, chuyên đề bắt buộc số 6 của Chương trình Cao cấp LLCT
2 Mục đích
- Đánh giá kết quả xây dựng NTM giai đoạn 2010 - 2015 và hướng tớinâng cao chất lượng xây dựng NTM giai đoạn 2015 - 2020 tại cấp huyện củatỉnh Nghệ An
- Đánh giá xây dựng NTM giai đoạn 2010 - 2015
3 Giới hạn
- Đối tượng: Kết quả thực hiện các tiêu chí NTM.
- Không gian: Địa bàn cấp huyện của tỉnh Nghệ An.
- Thời gian: Giai đoạn hiện nay và có hướng tới năm 2020.
4 Phương pháp nghiên cứu
- Sử dụng phương pháp phân tích để phân tích, đánh giá về thực trạngquá trình xây dựng NTM ở cấp huyện của tỉnh Nghệ An, Nghệ An
- Sử dụng phương pháp dự báo nhằm đề xuất các giải pháp chủ yếu đẩymạnh xây dựng NTM trên địa bàn thời gian tới
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: nghiên cứu tư liệu gồm các nghịquyết của Đảng, hướng dẫn, văn bản pháp quy trong lĩnh vực nông thôn, nôngnghiệp và phát triển kinh tế - xã hội, các báo cáo, sơ kết về xây dựng NTMcủa Trung ương, Bộ, ngành và địa phương Xử lý thông tin, hình thành cácluận điểm nghiên cứu
- Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh: thu thập tài liệu trong nước
và của nước ngoài về mô hình xây dựng NTM, đánh giá những bài học kinhnghiệm có thể áp dụng vào công xây dựng NTM ở cấp huyện của tỉnh Nghệ
An, tỉnh Nghệ An trong thời gian tới
Trang 45 Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của tiểu luận có thể sẽ góp phần vào việc hoànthiện các giải pháp nhằm đẩy mạnh xây dựng NTM ở các địa phương kháccủa các tỉnh phía Bắc trong giai đoạn hiện nay
6 Cấu trúc tiểu luận
Tiểu luận được kết cấu như sau:
Trang 5Bộ tiêu chí là căn cứ để xây dựng nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia
về xây dựng NTM, là chuẩn mực để các xã lập kế hoạch phấn đấu đạt 19 tiêu chíNTM
Là căn cứ để chỉ đạo và đánh giá kết quả thực hiện xây dựng NTM củacác địa phương trong từng thời kỳ; đánh giá công nhận xã, huyện, tỉnh đạtNTM; đánh giá trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền xã trong thựchiện nhiệm vụ xây dựng NTM
NTM là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từngbước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắnnông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nôngthôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bảnsắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự đượcgiữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nângcao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Với tinh thần đó, NTM có năm nội dung cơ bản là:
1 Nông thôn có làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại
2 Sản xuất bền vững, theo hướng hàng hóa
3 Đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nângcao
Trang 64 Bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển
5 Xã hội nông thôn được quản lý tốt và dân chủ
Xây dựng NTM là xây dựng nông thôn theo tiêu chí chung cả nước đượcđịnh trước; áp dụng trong phạm vi cả nước; cộng đồng dân cư là chủ thể của xâydựng NTM, không phải ai làm hộ, do người nông dân tự xây dựng
thông
Tỷ lệ km đường trục xã, liên xã được nhựa hóa hoặc
bê tông đạt chuẩn theo cấp quy định của Bộ Giaothông vận tải
Tỷ lệ km đường trục chính được cứng hóa, xe cơ
Trang 7Văn hóa-Thông tin-Du lịch
Tỷ lệ thôn xóm có nhà văn hóa và khu thể thao thônđạt theo quy định của Bộ Văn hóa-Thông tin-Du lịch
15 Y tế Tỷ lệ người dân tham gia các hình thức bảo hiểm y tế ≥ 70%
hóa
Xã có từ 70% số thôn, bản trở lên đạt tiêu chuẩn làngvăn hóa theo quy định của Bộ Văn hóa-Thể thao-Dulịch
Trang 8An ninh, trật tự xã hội được giữ vững Đạt
(Ghi chú: Chỉ tiêu của vùng là quy định tại vùng đồng bằng sông Hồng)
* Huyện đạt chuẩn NTM: Có 75% số xã trong huyện đạt chuẩn NTM.
2 Phân tích hực trạng nội dung vấn đề cần giải quyết
2.1 Thực trạng nông thôn trên địa bàn huyện năm 2010
* Nhóm Quy hoạch: Hiện nay đang thực hiện quy hoạch xây dựng,
triển khai quy hoạch phát triển sản xuất nông nghiệp; quy hoạch đất đai đếnnăm 2020; quy hoạch xây dựng NTM
+ Đường dong, xóm tổng số 656 km, trong đó có 180 km đạt chuẩn;
189 km đã xuống cấp cần đầu tư cải tạo, nâng cấp; 287 km (43,8%) còn lại làđường đất và cấp phối chưa được cứng hóa
+ Đường trục chính nội đồng: Tổng số 386 km, hầu như chưa đượccứng hóa
So sánh với yêu cầu có 8/35 xã (22,8%) đạt và cơ bản đạt tiêu chí số 2(giao thông)
Trang 9- Thủy lợi:
+ Tổng số km kênh mương cấp I, cấp II trên địa bàn huyện 882,7 km,
trong đó: 16 km đã được kiên cố hóa (1,8%); 70,3 km cần kiên cố hóa (8 %)
+ Kênh mương cấp 3 do xã quản lý 1.522,7 km, trong đó: 15,6 km đãđược kiên cố hóa (1,02 %); 1.507,1 km cần kiên cố hóa (98,98%);
+ Số công trình thuỷ lợi trên địa bàn là 936 trong đó: 115 công trìnhcần cải tạo, nâng cấp; 821 công trình đáp ứng yêu cầu phục vụ
Hệ thống kênh mương hiện nay phục vụ đáp ứng được yêu cầu sản xuất
và dân sinh nhưng chưa được kiên cố hóa, hàng năm nạo vét thường xuyên,cần được cải tạo, nâng cấp và kiên cố hóa để phục vụ việc phát triển vùng sảnxuất
So sánh với yêu cầu có 1/35 xã đạt (2,86%) đạt tiêu chí số 3 (thuỷ lợi)
- Hệ thống điện: Hệ thống lưới điện hạ thế nông thôn ở các xã, thị trấn
về ngành điện quản lý Đánh giá chung và so với tiêu chí NTM có 15/35 xã(42,8%) đạt tiêu chí số 4 (điện) Hệ thống điện đảm bảo yêu cầu kỹ thuật củangành, 100% hộ sử dụng điện thường xuyên, an toàn Tuy nhiên nguồn điệnchưa đáp đủ nhu cầu điện phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và dân cư nôngthôn về cả chất lượng và sản lượng cần nâng cấp và cải tạo Hệ thống điện cầnđược đầu tư nâng cấp đảm bảo đồng bộ, chất lượng điện ổn định, đảm bảocung cấp điện thường xuyên liên tục mới đạt được các nội dung của tiêu chí
So sánh với yêu cầu có 10/35 xã đạt tiêu chí số 4 (điện nông thôn)
- Hệ thống trường học: Gồm trường phổ thông trung học và tiểu học ở
các xã, thị trấn cơ bản đáp ứng trước mắt về yêu cầu dạy và học, với trên 90%
là nhà 2-3 tầng và mái bằng Nhưng nhiều trường còn thiếu diện tích sân chơi,cây xanh, thiếu hệ thống cấp thóat nước, điện chiếu sáng đủ tiêu chuẩn, hệthống các phòng chức năng còn thiếu so với quy chuẩn
Trang 10So sánh với yêu cầu có 16/35 xã (45,7%) đạt tiêu chí số 5 (trường học).
- Cơ sở vật chất văn hóa: 100% xã, thị trấn có nhà văn hóa; 24/35 xã,
thị trấn hoàn thành xây dựng nhà văn hóa xóm; 485/548 xóm, tổ dân phố cónhà văn hóa xóm (đạt 88,5%) Tuy nhiên, cơ sở vật chất nhà văn hóa xóm,chưa đảm bảo theo tiêu chuẩn của Bộ Văn hóa-Thể thao-Du lịch, cần được bổsung, cải tạo, nâng cấp
So sánh với yêu cầu có 5/35 xã (14,2%) đạt tiêu chí số 6 (cơ sở vật chấtvăn hóa)
- Về chợ nông thôn: Ngoài một số chợ cũ của các xã, được hình thành
từ lâu, còn lại chợ tại các thôn làng đều hình thành tự phát, chưa có quy hoạchđịa điểm chi tiết nên quy mô diện tích không phù hợp theo tiêu chuẩn Toànhuyện có 23 chợ, 12 chợ mới xây dựng nhưng chưa đạt chuẩn theo quy địnhcủa Bộ Công thương, 12 chợ tạm cần nâng cấp xây dựng
So sánh với yêu cầu có 11/35 xã (31,4%) đạt tiêu chí số 7 (chợ nôngthôn)
- Nhà ở dân cư: Nhân dân đã chú trọng đầu tư xây dựng nhà ở dân cư
phục, cơ bản là nhà kiên cố Tuy nhiên, kiến trúc nhà ở của các hộ dân chưađược hướng dẫn cụ thể, các loại nhà ở dân cư đều xây dựng theo kiểu tự phát,mẫu và kết cấu ở một số nhà dân chưa đảm bảo tiêu chuẩn của Bộ Xây dựng
So với yêu cầu có 6/35 xã đạt
Trang 11+ Kinh tế trang trại còn ít so với số hộ nông nghiệp, kinh tế tập thểchậm phát triển, nhiều Hợp tác xã hoạt động hình thức, chưa có cơ chế chínhsách để thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn nông thôn.
So sánh với yêu cầu thì có 35/35 xã (100%) đạt tiêu chí số 13 về hìnhthức tổ chức sản xuất
- Về giáo dục: Chất lượng giáo dục toàn diện được giữ vững Tỉ lệ học
sinh tốt nghiệp trung học cơ sở vào học lớp 10 trung học phổ thông, dân lập
và giáo dục thường xuyên năm 2010 đạt 78% Chất lượng lao động qua đàotạo ở các xã, thị trấn còn rất thấp
So sánh với yêu cầu có 3/35 xã (8,57%) đạt tiêu chí số 14 về giáo dục
- Về y tế: 35/35 xã trên địa bàn huyện đều có Trạm y tế, thực hiện
nhiệm vụ để chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho người dân; 32/35 Trạm y tế đạtchuẩn quốc gia Tuy nhiên, trang thiết bị phục vụ cho việc khám chữa bệnhcòn hạn chế, đội ngũ bác sỹ ở các trạm y tế còn thiếu nhiều, tỷ lệ người dântham gia các loại bảo hiểm y tế còn thấp 32%
So sánh với yêu cầu có 29/35 (82,8%) xã đạt từ 50% - 70% chỉ tiêu củatiêu chí số 15 (y tế), còn 6/35 xã đạt dưới 50% chỉ tiêu của tiêu chí
- Về văn hóa: Theo tiêu chí của huyện, đến nay 49 cơ quan, 96 trường
học, 33 Trạm y tế đạt tiêu chuẩn nếp sống văn hóa; 250 xóm, tổ dân phố đạttiêu chuẩn nếp sống văn hóa cấp huyện, cấp tỉnh, nếu theo tiêu chí chung của
cả nước thì toàn huyện có 445 xóm, tổ dân phố đạt tiêu chí, bằng 81,2%; trên60.600 hộ gia đình (bằng 76,5%) đạt tiêu chuẩn văn hóa Đa số đường dongxóm đã có điện thắp sáng
So sánh với bộ tiêu chí NTM thì có 26/35 xã, thị trấn (74,3%) đạt đạttiêu chí số 16 về Văn hóa
- Về môi trường: Có 91,56 % dân số khu vực nông thôn được sử dụng
nguồn nước sinh hoạt hợp vệ sinh, trong đó có trên 9,44 % được sử dụng
Trang 12nước sạch theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế Tỷ lệ số hộ gia đình có nhà tiêu đạttiêu chuẩn vệ sinh của Bộ Y tế đạt 90 %
So với yêu cầu có 20/35 xã (bằng 57,14%) đạt tiêu chí số 17 (môitrường)
tư cách hoàn thành nhiệm vụ đạt 99,6 %
- Đội ngũ cán bộ cấp xã có 624 người, tỷ lệ cán bộ xã đạt chuẩn là 89 %
Có 100% số xã có các tổ chức đoàn thể chính trị đạt danh hiệu tiên tiến trở lên
- Tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội ở nông thôn; 100
% số xã có lực lượng dân quân tự vệ và lực lượng dự bị động viên hoạt độngtốt Tình trạng phạm tội và các tệ nạn xã hội cơ bản được hạn chế, an ninhchính trị trên địa bàn có nhiều chuyển biến tích cực, tình hình dân tộc, tôngiáo, văn hóa tư tưởng được giữ vững ổn định Công tác giải quyết đơn thưkhiếu nại tố cáo được quan tâm, các vụ việc phức tạp tồn đọng kéo dài đượcgiải quyết cơ bản
So sánh với yêu cầu có 35/35 xã đạt tiêu chí số 18 (hệ thống chính trị
xã hội và tiêu chí số 19 (an ninh trật tự)
Tóm lại: Năm 2010 qua rà soát, đánh giá thực trạng cuối năm 2010,bình quân toàn huyện đạt 7 tiêu chí/xã
Trong đó: 4 xã đạt 11 tiêu chí 6 xã đạt 8 tiêu chí
3 xã đạt 10 tiêu chí 4 xã đạt 7 tiêu chí
Trang 13Đến tháng 3/2015: 34/35 xã, thị trấn đạt 19/19 tiêu chí và 1/35 xã đạt18/19 tiêu chí
3 Các biện pháp duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM giai đoạn 2015 - 2020 tại cấp huyện của tỉnh Nghệ An
Để đánh giá kết quả xây dựng NTM giai đoạn 2015- 2020 cần xây dựng các tiểu đề án hỗ trợ sau:
Trang 14- Về lĩnh vực văn hóa, giáo dục:
+ Xây dựng đề án nâng cao chất lượng hoạt động nhà văn hóa xóm.+ Xây dựng đề án nâng cao chất lượng dạy và học
+ Xây dựng đề án nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại Trạm y tế
- Về lĩnh vực môi trường:
+ Xây dựng đề án giảm thiểu phát thải gây biến đổi khí hậu
+ Xây dựng đề án nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường nông thôn
3.1 Giải pháp phát triển kinh tế
B ng s 3: Ch tiêu phát tri n kinh t ảng số 3: Chỉ tiêu phát triển kinh tế đến năm 2020 ố 3: Chỉ tiêu phát triển kinh tế đến năm 2020 ỉ tiêu phát triển kinh tế đến năm 2020 ển kinh tế đến năm 2020 ế đến năm 2020 đế đến năm 2020n n m 2020ăm 2020
tính
Năm 2015
Năm2020Tốc độ tăng trưởng bình quân GRDP (giá so
sánh năm 2010)/năm
GRDP bình quân đầu người triệu đồng 30,1 51,7
Cơ cấu kinh tế:
+ Nông nghiệp- thuỷ sản
+ Công nghiệp- xây dựng
2832,040,0Giá trị sản phẩm bình quân 1 ha đất canh tác triệu đồng 95 123Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp- thuỷ
sản (giá so sánh 2010) tăng/năm
(Nguồn trong đề án phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2015 - 2020 và định
hướng đến năm 2020 của huyện )
3.1.1 Phát triển nông nghiệp - thuỷ sản
Tập chung chỉ đạo thực hiện Đề án tái cơ cấu nông nghiệp theo Quyết định 1346/QĐ-UBND ngày 30/7/2014 của UBND tỉnh Nghệ An, mục tiêu:Xây dựng và phát triển nền nông nghiệp hàng hóa đạt hiệu quả và bền vữngvới năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh cao, góp phầnnâng cao thu nhập và cải thiện đời sống dân cư nông thôn; gắn chặt chẽ bảo
vệ môi trường và phát triển bền vững
Trang 15- Tiếp tục thực hiện quy hoạch đồng ruộng theo vùng sản xuất gắn vớigiao thông, thuỷ lợi.
- Phát triển nông nghiệp - thuỷ sản gắn liền với phát triển nghề và giảiquyết việc làm nông thôn, chuyển dần lao động nông nghiệp - thuỷ sản sangcông nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - dịch vụ
- Khuyến khích thành lập các doanh nghiệp, Hợp tác xã, tổ hợp tác liênkết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm
- Quy hoạch diện tích lúa hợp lý đảm bảo an ninh luơng thực, năng suấtlúa bình quân 120 tạ/ha/năm, sản lượng bình quân 125.000 tấn/năm
- Chuyển đổi đất trồng lúa và đất làm muối hiệu quả thấp sang nuôitrồng thuỷ sản, trồng cây rau màu, trồng cây dược liệu (khoảng 200 ha)
- Duy trì diện tích lúa tám nếp đặc sản trong vụ Mùa khoảng 5 - 7%diện tích
- Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong thâm canh cây con,nâng cao giá trị nông sản, đẩy nhanh ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất, hìnhthành các vùng chuyên canh: Cánh đồng liên kết sản xuất, cánh đồng mẫulớn, cánh đồng thu nhập cao
- Tiếp tục mở rộng diện tích cây vụ đông trên đất 2 lúa, mở rộng diệntích cây dược liệu, cây rau an toàn vệ sinh thực phẩm
- Tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theohướng tăng dần tỷ trọng giá trị chăn nuôi, thuỷ sản và dịch vụ
- Khuyến khích chăn nuôi tập chung theo quy mô doanh nghiệp, trangtrại xa khu dân cư theo các vùng quy hoạch; phấn đấu đến năm 2020 tăngthêm 350 trang trại, tổng dàn lợn bình quân đạt trên 140.000 con, dàn gia cầmtrên 1,6 triệu con
- Mở rộng diện tích nuôi trồng thuỷ sản, thâm canh các đối tượng như:Tôm sú, tôm thẻ chân trắng, cá diêu hồng; đa dạng hóa các đối tượng có giá