Tiểu luận:“Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học ở các trường đại học trong quân đội

Quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc quan điểm, tư tưởng giáo dục của Đảng; các nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, nhất là thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục, đào tạo trong quân đội giai đoạn 20112020. Những năm qua, các học viện, nhà trường đã tích cực triển khai nhiều biện pháp nâng cao chất lượng dạy học như: tích cực đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, khoa học, sát với thực tế. Đội ngũ giảng viên được kiện toàn cả về số lượng, chất lượng theo hướng chuẩn hóa; xây dựng và bồi dưỡng học viên có động cơ, mục đích học tập đứng đắn, có phương pháp học tập phù hợp với các môn học và trình độ nhận thức.Tuy nhiên, trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, công tác giáo dục, đào tạo ở các học viện nhà trường hiện nay còn có những nội dung chưa đáp ứng kịp thời. Chất lượng dạy và học nhìn chung ...

Quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc quan điểm, tư tưởng giáo dụccủa Đảng; các nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng,nhất là thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục, đào tạo trong quân đội giai đoạn2011-2020 Những năm qua, các học viện, nhà trường đã tích cực triển khai nhiềubiện pháp nâng cao chất lượng dạy học như: tích cực đổi mới chương trình, nộidung, phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, khoa học, sát với thực tế Độingũ giảng viên được kiện toàn cả về số lượng, chất lượng theo hướng chuẩn hóa;xây dựng và bồi dưỡng học viên có động cơ, mục đích học tập đứng đắn, cóphương pháp học tập phù hợp với các môn học và trình độ nhận thức.

Tuy nhiên, trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới,công tác giáo dục, đào tạo ở các học viện nhà trường hiện nay còn có những nộidung chưa đáp ứng kịp thời Chất lượng dạy và học nhìn chung vẫn còn thấp, nộidung, chương trình đào tạo còn có sự trùng lặp, phương pháp dạy học còn lạchậu, sự thiếu hụt về số lượng và hạn chế về chất lượng của đội ngũ giảng viên;động cơ thái độ, trách nhiệm học tập của một bộ phận học viên chưa cao

Mặt khác, cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra đã ảnh hưởng sâu sắcđến lĩnh vực quân sự nói chung, hoạt động giáo dục, đào tạo ở các học viện nhàtrường quân đội nói riêng Nó đặt ra yêu cầu công tác dạy học ở các nhà trườngcần phải có sự thích ứng, điều chỉnh và thay đổi tư duy về quân sự, về nhiệm vụbảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượngcao, đồng thời quan tâm phát triển khoa học, công nghệ, nghệ thuật quân sự, anninh và ứng dụng các thành tựu khoa học vào huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu

Với ý nghĩa đó, tôi chọn chủ đề:“Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học ở các trường đại học trong quân đội ”làm nội dung viết tiểu luận.

I KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUÂN ĐỘI HIỆN NAY

1 Khái niệm dạy học ở trường đại học quân đội

Dạy học ở trường đại học trong quân đội là hoạt động có mục đích, có tổchức, phối hợp thống nhất giữa người dạy và người học nhằm trang bị kiến thức,

kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp quân sự, phát triển khả năng tư duy sáng tạo, giáo

dục những phẩm chất nhân cách cần thiết cho học viên đáp ứng yêu cầu của xãhội và quân đội

Quá trình này trước hết được hiểu là một bộ phận của quá trình sư phạm

trong nhà trường quân đội Đó là quá trình có mục đích rõ ràng, có tổ chức chặt

chẽ, có chương trình nội dung xác định, có cơ sở vật chất, thiết bị kỹ thuật bảođảm kết quả đào tạo theo yêu cầu của xã hội, của quân đội đặt ra

Dạy học là khái niệm chỉ hoạt động chung của người dạy và người học Haihoạt động này song song tồn tại, quan hệ biện chứng với nhau và phát triển trongcùng một quá trình thống nhất Tuy nhiên, mỗi loại hoạt động lại có tính độc lậptương đối, có sự khác nhau về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, đặc điểm hoạt động.Trong đó, người dạy là chủ thể của hoạt động dạy và giữ vai trò chỉ đạo của quátrình dạy học Vai trò chỉ đạo làm cho hoạt động dạy không đơn thuần chỉ làtruyền đạt kiến thức, mà phải tổ chức, điều khiển quá trình nhận thức của ngườihọc Còn người học là chủ thể của hoạt động học tập đồng thời là khách thể chịu

sự tác động của hoạt động dạy Vai trò chủ thể nhận thức của người học làm cho

họ không đơn thuần chỉ là khách thể bị động tiếp thu, lĩnh hội kiến thức mà cònđóng vai trò chủ thể tự chỉ đạo, tự tổ chức quá trình nhận thức của mình

Chức năng trội của quá trình dạy học là hình thành hệ thống kiến thức, kỹ xảo,

kỹ năng nghề nghiệp quân sự cho người học, trên cơ sở đó phát triển trí tuệ, giáodục nhân cách, chuẩn bị tâm lý cho họ bước vào cuộc sống hoạt động quân sự.Đồng thời, quá trình dạy học ở đại học quân sự được tiến hành trong điều kiệnhoạt động quân sự, nhằm chuẩn bị con người cho lĩnh vực hoạt động quân sự.Trên đây là những dấu hiệu cơ bản phản ánh đặc trưng của quá trình dạy học

ở đại học quân sự Những dấu hiệu đó có ý nghĩa giúp cho việc nhận biết một

quá trình dạy học thật sự khoa học ở đại học quân sự, phân biệt nó với các hiện

tượng dạy học và các quá trình bộ phận khác Những dấu hiệu đó đòi hỏi cácgiảng viên, cán bộ quản lý phải tiến hành quá trình dạy học trên một cơ sở khoahọc nghiêm túc chặt chẽ, đồng thời phải hết sức linh hoạt, vận dụng sáng tạonhững luận điểm dạy học chung phù hợp với đặc điểm, tính chất đào tạo ởtrường đại học quân đội

2, Những đặc điểm cơ bản của hoạt động dạy học ở các trường đại học quân đội

a, Hoạt động dạy học ở trường đại học quân đội diễn ra trong môi trường hoạt động quân sự, tuân theo những yêu cầu kỷ luật quân sự

Tổ chức hoạt động của nhà trường đại học quân đội vừa mang tính chất củamột nhà trường, vừa mang tính chất của đơn vị quân đội Giảng viên, học viên ởnhà trường quân đội vừa thực hiện nhiệm vụ dạy học, vừa phải rèn luyện và thựchiện chức năng của người quân nhân, người cán bộ, sĩ quan quân đội Quá trìnhdạy học ở đại học quân sự tiến hành đào tạo các đối tượng là những nhân cách đãtrưởng thành nhất định, một bộ phận có kinh nghiệm thực tiễn quản lý, lãnh đạoxây dựng, chiến đấu, giảng dạy trong quân đội Quan hệ giữa người dạy vớingười học, vừa là quan hệ thầy trò vừa là quan hệ đồng chí đồng đội

Đặc điểm này đòi hỏi phải biết tổ chức quá trình dạy học ở nhà trườngquân đội phù hợp với tính chất đặc thù và điều kiện thực tiễn của lĩnh vực hoạtđộng quân sự Mọi hoạt động dạy và học phải hướng vào thực hiện đường lốichính trị, quân sự của Đảng, phải kết hợp dạy học với các nhiệm vụ khác củaquân đội Nguyên tắc thống nhất giữa tính Đảng với tính khoa học phải lànguyên tắc hàng đầu nhằm đảm bảo xu hướng chính trị, tư tưởng của quá trìnhdạy học trong nhà trường quân sự

b, Mục tiêu dạy học ở các trường đại học quân đội là mục tiêu kép

Trường đại học quân đội vừa đào tạo chuyên gia có trình độ cao về một lĩnhvực khoa học vừa đào tạo đội ngũ sĩ quan quân đội theo chức danh xác định Quátrình dạy học ở trường đại học quân đội không chỉ góp phần đào tạo một chuyêngia quân sự đơn thuần mà còn nhằm đào tạo họ trở thành nhà tổ chức, nhà sưphạm quân sự - nhà giáo dục, người thầy của cấp dưới Quá trình dạy học ở đạihọc quân sự nhằm chuẩn bị con người cho lĩnh vực hoạt động quân sự Đặc điểmnày chi phối toàn bộ quá trình dạy và học, tính chất quân sự được thể hiện xuyênsuốt trong mọi khâu, mọi bước của quá trình dạy học

c, Nội dung dạy học ở đại học quân đội mang tính toàn diện, phản ánh

sự thống nhất cao độ giữa tính đảng với tính khoa học, giữa lý luận với thực tiễn quân sự

Nội dung dạy học ở đại học quân đội vừa được cấu trúc theo chuyên ngànhkhoa học vừa được cấu trúc theo chức danh đào tạo Ngoài những nội dung cơbản của một chuyên ngành khoa học, mỗi môn học còn có thêm mảng nội dung

về quân sự hoặc cách vận dụng nó trong lĩnh vực quân sự theo chức danh Nghĩa

là, nội dung dạy học bao hàm phần dạy chuyên môn nghề nghiệp và dạy cáchquản lý, chỉ huy bộ đội

d, Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học ở trường đại học quân đội

đa dạng, nghiêm khắc, đòi hỏi tải trọng cao về tinh thần và thể lực

Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học ở nhà trường quân đội gắn vớithực tiễn chiến đấu công tác của đơn vị Những phương pháp và hình thức thựchành, thực tập, diễn tập có vai trò rất quan trọng và được sử dụng thường xuyên

ở nhà trường quân sự Quá trình dạy học không chỉ diễn ra trong trường, lớp,phòng thí nghiệm mà còn ở dã ngoại, trên không, trên biển, trong những tìnhhuống gần với chiến đấu

Trên đây là những đặc điểm cơ bản của quá trình dạy học ở đại học quân

sự Những đặc điểm đó chi phối ảnh hưởng đến chất lượng của toàn bộ quá trìnhdạy học, đồng thời làm cho quá trình dạy học mang tính quân sự sâu sắc

II CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUÂN ĐỘI

1 Yêu cầu, nhiệm vụ đào tạo đội ngũ sĩ quan quân đội trong tình hình mới

Ngày nay, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước phụ thuộc rất lớn vào chất lượng giáo dục,đào tạo Đại hội XII Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Đổi mới căn bản,toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, đổimới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học; đổi mới cơ chế quản lýgiáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và đội ngũ cán bộ giáo dục, đào tạo Tậptrung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo” Với lĩnh vực quốc phòng, anninh Đảng chỉ rõ: “Mục tiêu, nhiệm vụ của quốc phòng, an ninh là bảo vệvững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo

vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa, giữ vững hoà bình,

ổn định chính trị, bảo đảm an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội” Mụctiêu, nhiệm vụ đó cần phải được quán triệt sâu sắc trong giáo dục, đào tạo ởcác nhà trường quân đội

Trước đòi hỏi của tình hình, nhiệm vụ quân đội trong giai đoạn hiện nay,Đảng uỷ quân sự trung ương đã xác định: “Đổi mới toàn diện công tác giáo dục,đào tạo và xây dựng nhà trường quân đội theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá,tạo sự chuyển biến cơ bản và vững chắc về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đàotạo và nghiên cứu khoa học, đào tạo đội ngũ cán bộ có phẩm chất chính trị vữngvàng, đạo đức cách mạng trong sáng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tôquốc và nhân dân” Nghị quyết cũng đề cập tới một hệ thống các giải pháp đểnâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo trong các nhà trường quân đội như : Hoànthiện quy hoạch hệ thống nhà trường quân đội và nâng cao hiệu lực chỉ đạo, quản

lý giáo dục, đào tạo và phương pháp dạy học; kiện toàn và phát triển đội ngũ nhàgiáo, cán bộ quản lý giáo dục; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất; đẩy mạnhnghiên cứu khoa học.

Từ nội dung trên, yêu cầu các trường đại học trong quân đội phải có sự đổimới và nâng cao cả chương trình, nội dung, phương pháp tổ chức dạy học để đàotạo đội ngũ sĩ quan có phẩm chất và năng lực đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của

sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới

2 Số lượng, chất lượng đội ngũ giảng viên ở các trường đại học quân đội

Đây là yếu tố quyết định trực tiếp chất lượng dạy học trong nhà trườngquân đội Điều 66, Luật Giáo dục chỉ rõ: “Nhà giáo giữ vai trò quyết định trongviệc bảo đảm chất lượng giáo dục”

Hiện nay, quân đội có 17 cơ sở đào tạo đại học, 14 cơ sở đào tạo sau đạihọc Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, quân đội và trực tiếp là các cơ sởđào tạo, tỉ lệ các nhà giáo đạt chuẩn theo quy định ngày càng tăng, chất lượngđược nâng lên Trong điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước, quân đội còn nhiềukhó khăn, đội ngũ nhà giáo quân đội nói chung, giảng viên đã chủ động giảiquyết tốt các khó khăn, tâm huyết với nghề nghiệp, hoàn thành tốt các nhiệm vụđược giao và do đó góp phần không nhỏ vào nâng cao chất lượng dạy học ở cáctrường đại học trong quân đội hiện nay Ảnh hưởng của đội ngũ giảng viên tớinâng cao chất lượng dạy học, được xem xét ở các khía cạnh sau:

Số lượng, cơ cấu hợp lý, đồng bộ.

Một đội ngũ giảng viên có số lượng, cơ cấu hợp lý, đồng bộ sẽ tạo điềukiện thuận lợi cho hoạt động của các khoa, nhà trường thực hiện tốt nội dung,chương trình đào tạo đã xác định Trong khi đó, sự thiếu hụt lực lượng, thiếu hợp

lý và đồng bộ của đội ngũ giảng viên không những gây khó khăn trong thực hiệnnội dung, chương trình mà còn làm suy giảm chất lượng Việc tính toán khoa họctrong xây dựng đội ngũ giảng viên, đảm bảo có đủ lực lượng giảng dạy thườngxuyên; lực lượng dự trữ, thay thế khi cần, lực lượng kế cận, kế tiếp, không đểxảy ra tình trạng hẫng hụt luôn là vấn đề phải được đặc biệt quan tâm

Trình độ chuyên môn nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu

Đây là vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng dạy dạy Trong dạyhọc, người giảng viên thuyết phục người học chủ yếu bởi trình độ chuyên môncủa mình, từ đó lôi cuốn người học say sưa tìm tòi nghiên cứu, tích cực khámphá, lĩnh hội tri thức Đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn nghề nghiệpsâu, rộng, vững chắc là cơ sở quan trọng để đổi mới có hiệu quả nội dung,phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng dạy học Trình độ chuyên mônnghề nghiệp chỉ được hình thành, củng cố và phát triển trong chính quá trìnhthực hiện các nhiệm vụ giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học Thực tiễn hoạtđộng dạy học trong nhà trường quân đội đòi hỏi ở đội ngũ giảng viên một cường

độ lao động rất cao, sự căng thẳng rất lớn cả về thể chất và tinh thần mới có thể hoàn thành được nhiệm vụ Chất lượng đào tạo đội ngũ sĩ quan quân đội phụ thuộctrực tiếp vào trình độ chuyên môn nghề nghiệp của đội ngũ giảng viên

Động cơ, thái độ, trách nhiệm đúng đắn trong dạy học

Cùng với trình độ chuyên môn nghề nghiệp sâu, rộng, vững chắc giảngviên còn phải có động cơ, thái độ, trách nhiệm đúng đắn trong dạy học Hoạtđộng dạy với tính đặc thù của nó đòi hỏi nhà sư phạm phải yêu người, yêu nghề,lao động tận tâm, nhiệt tình Động cơ, thái độ, trách nhiệm của người giảng viênđược hình thành trên cơ sở ý thức sâu sắc nhu cầu của sự nghiệp giáo dục đàotạo, sự nghiệp trồng người trong quân đội Đó còn là lòng say sưa yêu nghề, thực

sự gắn bó và tâm huyết với nghề nghiệp đào tạo đội ngũ sĩ quan quân đội Tất cảnhững động lực ấy sẽ thôi thúc người giảng viên tích cực hoạt động, đem hết khảnăng của mình phục vụ cho sự nghiệp giáo dục đào tạo, từ đó góp phần nâng caochất lượng dạy học hiện nay

Sự phát triển của các phẩm chất nhân cách đáp ứng đòi hỏi của hoạt động

sư phạm trong nhà trường quân đội Dạy học ở các trường đại học quân đội ảnhhưởng của người giảng viên tới người học không chỉ ở trình độ chuyên mônnghề nghiệp mà còn ở sự phát triển của các phẩm chất nhân cách của họ Nhâncách mẫu mực của người giảng viên có ảnh hưởng to lớn tới người học Giảngviên không chỉ là người đem đến cho người học những tri thức khoa học bổ ích,

hấp dẫn, mở ra con đường đi tới khoa học mà còn chính là mô hình để người họcsuy nghĩ, đối chiếu Có thể thấy, không có một ảnh hưởng nào, một lời giáo huấnnào lại có thể thay thế được ảnh hưởng trực tiếp từ nhân cách người thầy.

3 Chất lượng học viên nhà trường quân đội

Chất lượng dạy học trong nhà trường quân đội không chỉ phụ thuộc trựctiếp vào chất lượng hoạt động dạy của giảng viên mà còn phụ thuộc rất lớn vàochất lượng người học và hoạt động học của họ Bản thân người giảng viên cho

dù có trình độ sư phạm uyên thâm đến đâu, có lòng say sưa yêu nghề đến đâu, cótính tích cực cao đến đâu cũng không thể làm thay người học Người học, với tưcách là chủ thể của hoạt động học phải có những phẩm chất đáp ứng được vớiđòi hỏi của giáo dục đào tạo quân sự, của hoạt động học tập và rèn luyện trongmôi trường quân sự

Đầu vào của các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay là những thanhniên đã được tuyển chọn kĩ lưỡng, đáp ứng được đòi hỏi đặc thù của đào tạo quân

sự Đây chính là một trong những tiền đề quan trọng để nâng cao chất lượng giáodục đào tạo sĩ quan quân đội Tuy nhiên, trong tuyển chọn các thí sinh thi vào cácHọc viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay ngoài những tiêu chí chung về trình độvăn chính trị, các phẩm chất nhân cách cần chú ý những vấn đề như:

Hứng thú với hoạt động quân sự :

Hứng thú là một loại động cơ của con người được hình thành trên cơ sở ýnghĩa của đối tượng, sự hấp dẫn về tình cảm và có sức thu hút, lôi cuốn hoạtđộng của cá nhân Khi con người có hứng thú sẽ tạo ra sự kích thích mạnh mẽtính tích cực của cá nhân Thực tế, hoạt động quân sự với những nét rất đặc thùcủa nó khó có thể hấp dẫn, thu hút được những người trẻ tuổi, nhất là khi ngàynay, những con người này đang có rất nhiều cơ hội để chọn lựa

Vì thế, vấn đề đặt ra là để thu hút, lôi cuốn được thanh niên lựa chọn nghềnghiệp phục vụ lau dài trong quân đội cần giúp cho thanh niên ý thức được đầy

đủ vinh dự, trách nhiệm với sự nghiệp xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc, tônvinh xứng đáng nghề nghiệp, có sự thay đổi chế độ, chính sách với đội ngũ sĩquan tại ngũ, tạo ra những điều kiện đảm bảo tốt hơn trong quá trình hoạt động

cho bản thân và gia đình họ Mặt khác, quá trình dạy học cần tác động mạnh mẽvào xây dựng hứng thú, động cơ, thái độ đúng đắn trong học tập cho học viên,tích cực đấu tranh, phê phán và loại bỏ những động cơ sai trái, tiêu cực ảnhhưởng tới chất lượng dạy học.

Chỉ số tâm sinh lý phù hợp với từng ngành nghề cụ thể

Sự đa dạng của các ngành nghề quân sự đòi hỏi phải có sự cân nhắc, tínhtoán tới những chỉ số tâm sinh lý cụ thể của người học khi bố trí họ vào học ởcác ngành nghề khác nhau Nếu không chú ý tới các chỉ số này sẽ nảy sinhnhững khó khăn ở người học trong quá trình tiếp thu, lĩnh hội những kiến thứcchuyên ngành quân sự khác nhau, dẫn tới bị quan, chán nản thậm chí gây lãngphí cho quá trình đào tạo Cần có sự tuyển chọn kĩ lưỡng các chỉ số tâm sinh lý ởngười học làm căn cứ để phân người học vào các chuyên ngành phù hợp

4 Hệ thống giáo khoa, giáo trình, tài liệu tham khảo, phương tiện kĩ thuật dạy học và các điều kiện đảm bảo khác

Trong bối cảnh của hoạt động dạy học hiện nay, yếu tố giáo khoa, giáotrình, tài liệu tham khảo, phương tiện kĩ thuật dạy học và các điều kiện đảm bảokhác có ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng dạy học Quá trình dạy học, giữagiảng viên và học viên có thể diễn ra nhiều kiểu quan hệ khác nhau song quan hệgiữa giảng viên và học viên trong dạy học hiện đại phải là mối quan hệ khép kín.Trong mối quan hệ này, giảng viên trên cơ sở tiếp xúc với một hệ thống tài liệudạy học phong phú sẽ tìm ra lượng thông tin mang tính chất vạch đường đểtruyền thụ cho người học Mặt khác, người dạy cũng phải biết cách tổ chức chongười học tiếp cận với hệ thống tài liệu đó để tự đúc rút ra những vấn đề cầnthiết Người học cùng với nguồn thông tin từ người dạy và lượng thông tin màmình tự tìm được sẽ lĩnh hội được chân lý một cách hiệu quả

Do đó, trong dạy học ở các trường đại học quân đội cần chú trọng tớiviệc đảm bảo đủ số lượng và chất lượng các tài liệu giáo khoa, giáo trình, tàiliệu tham khảo theo yêu cầu của dạy học Đặc biệt ngày nay, không thể bỏ quavai trò của các phương tiện kĩ thuật dạy học hiện đại trong dạy học Cácphương tiện kĩ thuật dạy học hiện đại - thành tựu trí tuệ của loài người với

những ưu thế của chúng sẽ giúp cho hoạt động dạy học các môn học này ngàycàng đạt được chất lượng cao hơn, trên cơ sở huy động được nhiều giác quancủa người học tham gia vào việc lĩnh hội tri thức, tạo hứng thú cho người họctrong lĩnh hội tri thức

Như vậy, các yếu tố đã phân tích chính là các yếu tố cơ bản ảnh hưởng tớichất lượng dạy học trong nhà trường quân đội Các yếu tố có mối quan hệ chặtchẽ với nhau, song mỗi yếu tố với những đặc trưng riêng của nó sẽ ảnh hưởng tớichất lượng dạy học theo những mức độ khác nhau Trên thực tế, cần có sự nhìnnhận, đánh giá đúng mức ảnh hưởng của từng yếu tố, qua đó tìm ra những tácđộng sư phạm có hiệu quả để nâng cao chất lượng dạy học ở các trường đại họctrong quân đội hiện nay

III THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP TÂM LÝ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUÂN ĐỘI HIỆN NAY

1 Thực trạng hoạt động dạy học ở các trường đại học trong quân đội

a, Những mặt mạnh của hoạt động dạy học

Thứ nhất, nội dung, chương trình, hình thức và phương pháp dạy học ở các

trường đại học quân đội hiện nay đã từng bước được đổi mới, đáp ứng được mụctiêu yêu cầu đào tạo Điều này được thể hiện tập trung trong Nghị quyết Đại hộiĐảng bộ của các học viện, nhà trường, trong các nghị quyết chuyên đề về đổi mớinội dung, phương pháp giảng dạy của các khoa giáo viên Trên cơ sở kiên địnhnhững luận điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác Lê-Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bámsát đường lối quan điểm đổi mới của Đảng; lãnh đạo, chỉ huy các học viện, nhàtrường trong quân đội, các phòng, khoa giáo viên đã thường xuyên rà soát lạichương trình, nội dung đào tạo, đảm bảo tính hệ thống, cơ bản, cập nhật những trithức mới, tính liên thông giữa các bậc học, cấp học Đồng thời các trường đãmạnh dạn đổi mới chương trình, giải quyết mối quan hệ giữa các môn cơ bản vàchuyên ngành, tinh giảm một số chủ đề, môn học không còn phù hợp, đưa thêmmột số môn vào chương trình, giảm bớt số tiết, tăng các hình thức sau bài giảng Cùng với việc đổi mới chương trình, nội dung, các học viện, nhà trường quânđội đã tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy với phương châm: cơ bản, cụ

thể, thiết thực, vững chắc Trên cơ sở quán triệt Nghị quyết của Đảng ủy các họcviện, nhà trường về đổi mới các phương pháp giảng dạy; các khoa giáo viên đãtiến hành sinh hoạt dân chủ, lựa chọn những giảng viên giỏi, xây dựng những bàigiảng mẫu với phương pháp dạy học mới có sử dụng các phương tiện dạy họchiện đại Mặt khác, các học viện, nhà trường đã kịp thời ban hành và thực hiệnnghiêm quy chế giáo dục, đào tạo, đội ngũ cán bộ quản lý ( khoa, bộ môn,phòng, hệ…) đã phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của mình trong phối hợp hoạtđộng Nhờ thực hiện nghiêm quy chế giáo dục, đào tạo mà những nỗ lực đổi mới

đã góp phần nâng cao chất lượng dạy học

Thứ hai, đa số đội ngũ giảng viên ở các nhà trường quân đội có động cơ, thái

độ trách nhiệm cao trong nâng cao chất lượng dạy học Trên cơ sở nhận thức rõvai trò, trách nhiệm xã hội của mình, hiểu rõ mục tiêu, yêu cầu đào tạo, nhiềugiảng viên đã thể hiện rõ tính tích cực, chủ động trong việc đổi mới nội dung,phương pháp dạy học như: cập nhật thông tin mới về lý luận và thực tiễn để bổsung vào bài giảng, sử dụng thành thạo các phương tiện dạy học, đổi mới cách ra

đề thi và đánh giá kết quả học tập của học viên Cùng với giảng dạy, nhiều giảngviên còn tích cực tham gia biên soạn giáo trình, tài liệu, nghiên cứu đề tài khoahọc các cấp, viết báo, tạp chí, viết bài hội thảo…Đó chính là những biểu hiện cơđộng cơ, thái độ, trách nhiệm, tính tích cực của đội ngũ giảng viên nhằm nângcao chất lượng dạy học ở nhà trường quân đội hiện nay

Thứ ba, phần lớn học viên ở các nhà trường quân đội hiện nay có động cơ,

thái độ, trách nhiệm cao trong học tập, có phương pháp học tập phù hợp với cácmôn học và trình độ nhận thức của mỗi học viên Trong quá trình thực hiện nộidung, chương trình giáo dục, đào tạo Họ đã xác định được mục tiêu phấn đấu, tựđối chiếu, tự đánh giá khả nâng của bản thân trên cơ sỏ đó đặt ra phương hướngbiện pháp phấn đấu trong quá trình học tập rèn luyện, có sự trưởng thành vềchính trị đạo đức, nắm vững chuyên môn nghiệp vụ, phát huy tính tích cực tựgiác trong học tập rèn luyện

Thứ tư, cơ sở vật chất, kĩ thuật bảo đảm cho nhiệm vụ giáo dục, đào tạo

được triển khai thực hiện tích cực, hệ thống giảng đường, trang thiết bị, phong

học chuyên dùng, thao trường bãi tập được xây dựng, củng cố phục vụ ngàycàng tốt hơn cho nhiệm vụ dạy, học.Trong thực tế, một số trường có trang thiết

bị kĩ thuật phục vụ cho dạy học tương đối tốt (Học viện Chính trị, Học viện kĩthuật quân sự, Học viện Phòng Không-Không quân, Trường sĩ quan Thôngtin…), hệ thống thao trường, bãi tập bảo đảm khá tốt cho việc huấn luyện, rènluyện học viên Vì vậy đã góp phần quan trọng trong nâng cao chất lượng dạyhọc của nhà trường quân đội hiện nay

b, Những hạn chế về hoạt động dạy học

Thứ nhất, nội dung, chương trình đào tạo còn tồn tại nhiều bất cập, hạn chế,

chưa đáp ứng được yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của nâng cao chất lượng dạyhọc ở các nhà trường quân đội

Nghiên cứu kết quả thực hiện Nghị quyết lãnh đạo nhiệm vụ và báo cáo tổngkết công tác giáo dục đào tạo hàng năm của một số nhà trường quân đội chothấy, còn tồn tại không ít hạn chế về nội dung, chương trình đào tạo như: Việctriển khai thực hiện quy trình, chương trình mới chưa thật sự đồng bộ và chưatích cực; hình thức dạy học lý thuyết còn chiếm tỉ lệ cao trong chương trình dạyhọc, sử dụng các phương tiện dạy học còn ít và chưa hiệu quả; các hoạt độngtham quan học tập hiệu quả chưa cao, các hình thức dạy học bổ trợ còn ít, chưachú trọng đúng mức tới rèn luyện tay nghề cho học viên

Báo cáo tổng kết công tác giáo dục đào tạo của trường sĩ quan Lục quân 2năm học 2018 -2019 chỉ rõ:“Chất lượng dạy và học có cải thiện nhưng phươngpháp dạy học của giảng viên vẫn còn nặng nề về phương pháp thuyết trình, chưakhơi dậy được tính tích cực, chủ động, ý thức trách nhiệm trong hoạt động họctập, rèn luyện của học viên Phương pháp học tập của học viên còn mang nặngtính phổ thông, học viên chưa thục sự mạnh dạn, độc lập trong học tập, sự tươngtác, liên kết trong học tập, rèn luyện còn ít”

Trong báo cáo tổng kết huấn luyện năm 2019 của Học viện Phòng không Không quân chỉ rõ: “Phương pháp dạy học tuy có đổi mới song chưa mạnh, chưavững chắc, chưa thực sự đáp ứng được mục tiêu, yêu cầu giáo dục, đào tạo trong

-tình hình mới Tính chất dạy học chưa thoát khỏi lối truyền tải một chiều, sựhướng dẫn, giúp đỡ của giảng viên trong khâu tự học của học viên chưa nhiều”.

Thứ hai, động cơ, thái độ trách nhiệm của một bộ phận giảng viên chưa cao,

trình độ năng lực sư phạm của số ít giảng viên chưa tương xứng với yêu cầu đòihỏi ngày càng cao của nâng cao chất lượng dạy học ở các trường quân đội hiệnnay Một bộ phận giảng viên ở nhà trường quân đội xu hướng nghề nghiệp sưphạm không ổn định, thiếu vững chắc, họ chưa thực sự an tâm với nghề, khôngyêu mến gắn bó với nghề dạy học Thiếu tích cực trong đổi mới nội dung,phương pháp dạy học và nghiên cứu khoa học Điều này đã làm giảm sút chấtlượng dạy học ở các nhà trường quân đội hiện nay

Thứ ba, động cơ, thái độ, trách nhiệm của một bộ phận học viên trong học

tập chưa cao, kết quả học tập còn hạn chế

Đi sâu nghiên cứu hạn chế của các loại động cơ của học viên hiện nay chothấy: Một số học viên chưa thấy rõ đặc trưng nổi bật của hoạt động quân sự làtính chất chính trị - xã hội cao, có học viên còn chưa xác định rõ vai trò chủ đạocủa động cơ chính trị - xã hội đối với hoạt động học tập, rèn luyện của mìnhnên có thái độ, hành vi học tập thiếu tích cực Động cơ nhận thức khoa học củahọc có những biểu hiện tích cực song chưa đạt ở mức cao Biểu hiện ở sự thúcđẩy động cơ này của nhiều học viên chỉ ở mức trung bình, thậm chí có học viênchưa coi trọng việc lĩnh hội kiến thức, hình thành kĩ xảo, kĩ năng nghề nghiệp

mà học cốt để lấy bằng, lấy chứng nhận tốt nghiệp ra trường nên dẫn tới hiệntượng tiêu cực, gian lận trong thi cử Động cơ lợi ích vật chất, tinh thần của một

số học viên cũng còn có những hạn chế nhất định do chưa thấy rõ mối quan hệgiữa động cơ này với các động cơ khác Có học viên quá coi trọng lợi ích cánhân, đi ngược lại với lợi ích của tập thể làm ảnh hưởng nhất định đến chấtlượng học tập

Cùng với chất lượng hoạt động giảng dạy của đội ngũ giảng viên và chấtlượng hoạt động học tập của học viên thì các điều kiện kĩ thuật bảo đảm choquá trình dạy học ở một số trường quân đội còn lạc hậu, chưa tương xứng vớiđòi hỏi ngày càng cao của năng cao chất lượng dạy học hiện nay

2 Một số biện pháp tâm lý nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học ở các trường đại học quân đội hiện nay.

Xuất phát từ thực trạng trên, để nâng cao hơn nữa chất lượng dạy học ở cáctrường đại học trong quân đội hiện nay, cần phải xây dựng và tổ chức thực hiệnmột số biện pháp mang tính khả thi đó là:

a, Đổi mới, hoàn thiện nội dung, chương trình dạy học bảo đảm phù hợp với từng đối tượng đào tạo cụ thể của nhà trường quân đội

Nội dung dạy học tạo nên nội dung hoạt động cơ bản của giảng viên và họcviên trong suốt quá trình dạy học, quy định việc lựa chọn, vận dụng phối hợp cácphương pháp, hình thức, phương tiện dạy học Nó ảnh hưởng trực tiếp đến việcnâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học ở đại học quân sự

Tổng kết hơn 10 năm thực hiện đổi mới giáo dục trong các nhà trường quânđội, khái quát chung mặt hạn chế, đó là: “Quy trình, chương trình đào tạo tuy cóđổi mới nhưng chưa hợp lý và chưa cân đối giữa lý thuyết và thực hành, thờigian đào tạo còn dài Một số nội dung còn lạc hậu, trùng lặp và thiếu liên thônggiữa các bậc học và chương trình đào tạo” Do vậy, đổi mới toàn diện chươngtrình, nội dung dạy học góp phần nâng cao chất lượng dạy học cần phải thực hiệntốt một số biện pháp sau đây:

Thứ nhất, tiếp tục thực hiện tốt việc chuẩn hóa, hiện đại hóa nội dung,

chương trình môn học ở các trường đại học trong quân đội hiện nay

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ đã và đang tác động trựctiếp, to lớn đến các bình diện của xã hội, quân đội và các nhà trường nói chung,trường đại học quân sự nói riêng Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 vừa tạo ranhững điều kiện thuận lợi; đồng thời vừa đặt ra những yêu cầu, những thách thứcmới đối với quá trình dạy học ở nhà trường quân đội hiện nay

Vì vậy, để bảo đảm cho nội dung dạy học ở đại học quân sự đáp ứng yêu cầuchuẩn hoá theo tiêu chuẩn quốc gia, quốc tế, phù hợp với thực tiễn quân sự,không bị lạc hậu, “thụt lùi” so với sự biến đổi mạnh mẽ của thực tiễn Đồng thời,

để thực hiện tốt chức năng định hướng, tổ chức quá trình phát triển trí tuệ, năng