Chẩn đoán siêu âm gan mật.

Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật. Chẩn đoán siêu âm gan mật.

ChÈn ®o¸n siªu ©m gan

mËt

Bs NguyÔn Xu©n HiÒnKhoa C§HA BV B¹ch mai

I.Giải phẫu siêu âm gan

mật

1 Nhu mô gan và mặt gan: Đều, nhìn rõ hệ tĩnh

mạch cửa trong gan đến từng phân thuỳ Bờ mặt gan đều và nhẵn Theo mức độ tăng âm:

Tụy>Lách >Gan>Nhu mô thận.

2 Đường mật trong gan: Không nhìn thấy trên siêu

âm, nằm trước hệ TMC đi cùng Chỉ nhìn thấy OGP và OCT( KT<2mm).

3 Đường mật ngoài gan: túi mật, ống mật chủ nhìn

thấy trên siêu âm, OMC < 7mm-10mm Túi mật thành <3mm, ĐK ngang <4cm, cao <10cm, dịch trong.

Ph©n chia ph©n thuú gan

t¹i sao ph¶i ph©n chia ph©n

SEGMENT 1

2

®−êng mËt ngoµi gan

èng gan tr¸i èng gan ph¶i

HPT 1

HPT 2

HPT 3

Thuú bªn tr¸i

Thuú gi÷a

Thuú bªn ph¶i

HPT 4

HPT 5

HPT 8

Ph©n thuú tr−íc

HPT 6

HPT 7

Gan ph¶i

Ph©n thuú

sau

Thuú ph¶i

Thuú tr¸i Gan tr¸i Gan tr¸i

HPT 1 = Thuú ®u«i = lobe de spiegel

HPT 4 = Thuú vu«ng

I.Gi¶i phÉu siªu ©m gan

mËt

4 Ph©n chia thuú vµ ph©n thuú gan

Sau

V VIII VI

VII

Tr¸i

Gi÷a Bªn

§u«i

IV II

III

I

Ph¶i

Tr¸i

I.Gi¶i phÉu siªu ©m gan

mËt

5 Sù bÊt th−êng gi¶i phÉu

+ KÐm ph¸t triÓn gan: Thuú, ph©n thuú, gan P, T

+ Thuú phô gan: CÊu tróc gièng nhu m« gan

+ Tói mËt: L¹c chç+ §−êng mËt: Nang OMC…

I.Giải phẫu siêu âm gan

mật

6 Các số đo

@ Cao gan phải: Lớp cắt trên đường giữa đòn PặTúi mật, TMC nhánh phải, đo từ điểm cao nhất vòm hoành đến bờ dưới gan P

KT 10,5 ± 1,5cm, góc bờ dưới<75 độ (F Weill & Neiderau).

@ Gan trái: Lớp cắt qua giữa ĐMCặ Gan trái, ĐMC, ĐMTT và MTTT Đo từ điểm cao nhất vòm hoành đến bờ dưới gan(Chiều cao từ 8- 10cm), chiầu dày đo vuông góc chiều cao ở điểm giữa,

KT <5cm.

@ TMC và OMC: Đo ở vùng cuống gan trên hội lưuTMC

TMC<12mm,, OMC< 7mm có thể tới 10mm ở người già( Đường mật trong gan không giãn).

@ TMTG: Đo ở chỗ cách TMCD 2cm thì KT <1cm, trên Doppler

3 pha do co bóp nhĩ P và van ba lá.

IiI ChuÈn bÞ-Kü thuËt Siªu

3. T− thÕ BN: Ngöa, nghiªng P hoÆc T, ngåi…

4. Kü thuËt c¾t: §ñ c¸c líp däc, ngang, quÆt ng−îc,

trªn s−ên Kh«ng bao giê quªn th¨m kh¸m thËn P

vµ Tôy

BÖnh lý gan

mËt

a BÖnh lý nhu m« gan

i Gan to đồng âm không có u

1, Suy tim: Gan to, nhu mô đều và giảm âm do ứ

huyết, TMTG giãn, TMCD có dòng chảy khôngthay đổi theo nhịp thở, thường có dịch màng phổi

và tim

2, Viêm gan cấp: Siêu âm không có giá trị chẩn đoán

xác định Có thể thấy gan to, giảm âm, túi mật

dịch đặc thành dày, có thể có dịch trong ổ bụng Siêu âm có giá trị chẩn đoán vàng da có tắc mậthay không tắc mật…

3, Nhiễm trùng: Thường chỉ thấy gan to đơn thuần,

hay thấy lách to đi kèm

i Gan to đồng âm không có u

4, Schstosomiasis( Sán máng): Gan to hoặc không to, dày

thành TMC và các nhánh TMC trong gan thể hiện trên siêu âm thành hệ thống TMC rất tăng âm và dày, nếu có tăng áp lực TMCặ Lách to, giãn TM bàng hệ, BC −a a xít tăng.

5, Hội chứng Buddchiari, vách ngăn TMCD: Gan to, TMTG

teo nhỏ, dòng chảy không có hoặc rất kém

6, Gan nhiễm mỡ toàn bộ: Gan to tăng âm đều, không có

khối khu trú( Thể hiện không có sự đè đẩy) Nếu có

giảm âm phía sâu tức là gan nhiễm mỡ đã có xơ hoá.

Ii gan nhỏ

Thường gặp trong xơ gan do rượu, viêm gan vi

rút…

z Dấu hiệu trực tiếp: Trên siêu âm thấy gan teo

nhỏ, nhu mô không đều, bờ gan và mặt gan

không đều, góc dưới ga phaỉ và trái đều nhỏ

z Dấu hiệu gián tiếp: TMC giãn, lách to, tuần hoàn

bàng hệ, dịch trong ổ bụng, tỷ lệ I/IV > 0,35

Ngoài ra có thể gặp gan nhỏ trong teo gan bẩm sinh

…

iii Các khối u lành tính

1 Nang gan: Khối giảm âm đều, hình tròn hoặc bầu dục,

bờ mỏng, đều và rõ, có tăng âm thành sau Có thể có 1 hoặc nhiều nang, KT thay đổi từ vài mm đến trên 10cm + Nếu có một nang duy nhất ở ganặ nang đơn độc

+ Nếu có nhiều nang chỉ ở gan mà thận không

cóặmultikystique.

+ Cả thận và gan có nangặ Polykystique(Bệnh gan

thận đa nang).

z Nang biến chứng: Ung th− hoá, nhiễm trùng, chảy máu:

Dịch không trong, thành dày không đều….

iii Các khối u lành tính

2, U máu trong gan

+ Thường gặp ở thập niên 3-5 trong đời, chiếm ưu thế ở nữ + Kích thước thay đổi, khi > 4cm gọi là u máu lớn, thay đổi

theo lượng oestrogene và progesteroneặ to khi mang thai.

+ Vị trí: Hay gặp nhất là sát vòm hoành và sát các mạch

máu lớn trong gan.

+ Số lượng thay đổi: 1 hoặc nhiều.

+ Có hai loại u máu: U máu mao mạch, u máu dạng hang

iii Các khối u lành tính

2.1, U máu mao mạch(Hemangiome capillaire):

Tăng âm đều, tròn bờ đều rõ, thường có tăng

sáng phía sau khối Không có tín hiệu mạch trênDoppler màu Không có viền giảm âm xung

quanh, không có hiệu ứng khối

2.2, U máu thể xoang(Hemangiome Caverneux):

Khối tăng âm, bên trong có các hốc nhỏ, thường

có tăng sáng phía sau khối Không có viền giảm

âm xung quanh, không có hiệu ứng khối

Chẩn đoán phân biệt u ác tính: Theo dõi,XN, CT,

CHT…

iii Các khối u lành tính

3,U tuyến tế bào gan( Adenoma)

Nữ/nam=9/1, hàu như không gặp ở < 15 tuổi.

Có liên quan rõ với thuốc tránh thai oestrogene(Đặc biệt

liều cao và kéo dài) Thường không có TCLS mà phát hiện tình cờ do SÂ, U to lên khi mang thai Có thể có hoại tử chảy máu khi to.

Thường chỉ thấy 1 khối đơn độc, cũng có thể nhiều.

Trên siêu âm: Khối tròn, bầu dục, giới hạn rõ, giảm âm,

tăng âm, hoặc đồng âm với nhu mô gan Nếu u to có thể thấy tín hiệu mạch trong u với dấu hiệu mạch trung

tâm(TM) Có hiệu ứng khối.

iii Các khối u lành tính

Chẩn đoán phân biệt: u ác tính, áp xe gan giai đoạn

đầu

4, Loạn sản xơ thể nốt(FNH): Nữ/ nam = 9/10

Thường đồng âm nhu mô gan, dựa vào sự đè đẩy, có

thể thấy tăm âm ở trung tâm do sẹo xơ hình sao, trên doppler màu có thể thấy tín hiệu động mạch hình nan hoa, đặc biệt Power doppler

5,Lipoma gan: tăng âm mạnh, tròn đều, có thể tăng

sáng nhẹ sau khối CĐ theo dõi hoặc CT(+)

Không xơ gan: Hoá chất, nấm mốc.

Dấu hiệu siêu âm rực tiếp: Khối khu trú hoặc lan toả,

thường kèm theo có xơ gan Tăng âm hoặc giảm âm, có thể đồng âm, thường có viền giảm âm xung quanh khối, thường tăng sinh mạch trong khối và óc thông ĐM-TM trong khối, dòng ĐM gan tăng cao và giảm trở khàng

khi có thông ĐM-TM Trên nền xơ gan mà thấy có

khối> 2cmặ Theo dõi sát.

iii Các khối u ác tính

Dấu hiệu gián tiếp:

Huyết khối tĩnh mạch cửa, TMCD

Hạch rốn gan, dọc ĐM và TM chủ bụng

Dịch tự do ổ bụng

Tiến triển u: To lên nhanh, có thể vỡ nhân ung th−

gây tràn máu ổ bụng, di căn nh− phổi, th−ợng

thận…

Chẩn đoán xác định: SÂ có tác dụng theo dõi và giợi

ý chẩn đoán XN, CT,ST…

Khèi hçn hîp, bê râ

V«i ho¸ trung t©m vµ cã c¸c d¶i x¬

iii C¸c khèi u ¸c tÝnh

5, Di c¨n gan

Khèi di c¨n gan cã thÓ t¨ng ©m(60%), gi¶m

©m(20%), hçn hîp ©m

KÝch th−íc th−êng nhá, cã viÒn gi¶m ©m rÊt râ, cã

thÓ 1 hay nhiÒu khèi, løa tuæi kh¸c nhau

T¨ng ©m: Di c¨n tõ èng tiªu ho¸( §ai trµng)

Gi¶m ©m: Vó, phÕ qu¶n, ung th− h¾c tè

NÕu cã v«i ho¸: Ung th− d¹ng dÞch nhÇy §T hoÆc

BT…

Iv Tổn thương lành tính khác

1, Nhiễm mỡ từng vùng

Tăng âm thường nằm trong một thuỳ hoặc hạ phân

thuỳ, không có hiệ ứng khối, thường hình tam giác có thể hình tròn.

2, Abscess gan a míp:

Khối cấu trúc âm thay đổi tuỳ theo giai đoạn của bệnh Thường gặp ở gan phải và 1 khối, có thể 2-3 khối

Đầu: Khối giảm âm, bờ không rõ , tăng âm phía sau

Sau: Vỏ dày, cấu trúc âm không đều, có mảnh hoại tử…

Iv Tổn thương lành tính khác

3, Abscess gan đường mật

Những ổ áp xe tập chung thành đám, trên nền cónhiễm trùng đường mật(Thành dày, sỏi mạt,

giun đường mật…)

4, Abscess gan trên BN sida:

Rất điển hình trên siêu âm: Nốt ít âm , có tăng

âm ở giữa do xơ( Mắt bò), kích thước từ vài mm

đến 4cm

Iv Tổn thương lành tính khác

5, Sán lá gan: lớn và nhỏ

+ Lớn: Có thể thấy hình sán dưới bao gan, Thấy

đường mật giãn tập chung thành đám như chùmnho, thành dày tăng âm, có thể thấy dấu hiệu tắc mật và sán trong túi mật

+ Nhỏ: Đường mật giãn nhẹ không đều, thành

đường mật dày, trong lòng có thể thấy hình sán tăng âm không bóng cản

Chẩn đoán: Dịch tễ, huyết thanh, BC a xít tăng…

Iv Tæn th−¬ng lµnh tÝnh kh¸c

6, Kyste hydratique

Ch−a cã ë VN

Siªu ©m th−êng lµ nang lín>10cm, cã thÓ thÊy mµng

Êu trïng t¸ch ra tr«i næi trong nang hoÆc ®Çu s¸n d−íi d¹ng nang nhá n»m ë vïng ngo¹i vi hay

toµn bé nang t¹o nªn h×nh tæ ong, hoÆc v«i ho¸

vá nang

b BÖnh lý ®−êng mËt

i.Tói mËt

3, Thµnh tói mËt dµy

NhiÔm trïng ®−ßng mËt cÊp

NhiÔm trïng ®−ßng mËt m¹n tÝnhGi¶m albumin trong m¸u do x¬ ganSuy tim, thËn g©y trµn dÞch æ bôngViªm gan cÊp

Lymphoma

Sèt XH dengue

Th−¬ng hµn

i.Túi mật

4, Sỏi túi mật

Tăng âm có bóng cản, di động khi thay đổi t− thế

Có thể thấy thành túi mật dày, dịch quanh túi mật

ii.®ưêng mËt

1,Giun ®ưêng mËt

H×nh t¨ng ©m hai bê song song(®ưêng ray) trong

®ưêng mËt, gi·n ®ưêng mËt phÝa trªn, thnµh

®ưêng mËt dµy, cã khÝ trong ®ưêng mËt…

2, Sái ®ưêng mËt

H×nh t¨ng ©m cã bãng c¶n trong ®ưêng mËt, gi·n

®ưêng mËt phÝa thư¬ng lưu, dµy ®ưêng mËt…

T¾c cao: Tói mËt nhá

T¾c thÊp: Tói mËt c¨ng to

H×nh ¶nh minh ho¹

BN nò 35T, ®au vïng HSP, kh«ng s«t, BC ¸i toan t¨ng ST: Tæn th−¬ng viªm

HuyÕt thanh: S¸n l¸ gan +

Nữ 36T sau đánh nhau 02 ngày