Siêu âm bệnh lý gan Chẩn đoán hình ảnh

SA: thay đổi theo tiến triển- Giai đoạn sớm: Vùng gan bị viêm phù nề: giảm âm nhẹ khu trú, ranh giới không rõ - Giai đoạn áp xe hóa: thay thế bởi tổ chức dịch mủ: SA: âm hỗn hợp, có c

Siªu ©m bÖnh lý

Gan

Néi dung

II C¸c bÖnh nhiÔm trïng III C¸c rèi lo¹n biÕn d ìng

IV C¸c bÊt th êng m¹ch m¸u

V C¸c U lµnh tÝnh

VI C¸c U ¸c tÝnh VII ChÊn th ¬ng gan

I C¸c tæn th ¬ng nang

1- Nang gan.

2 Gan ®a nang 3- U nang tuyÕn mËt 4- Harmatoma ® êng mËt

1 Nang gan

Khoang cã thµnh biÓu m«, lßng chøa dÞch, kh«ng th«ng víi ® êng mËt.

Kh«ng triÖu chøng

- Rçng ©m,

- Thµnh máng, giíi h¹n râ,

- T¨ng ©m phÝa sau

Di truyÒn gen tréi, phèi hîp

®a nang thËn.

- kh«ng t ¬ng quan gi÷a bÖnh thËn vµ nang gan

- XN chøc n¨ng gan bt

* ThÓ trÎ em: di truyÒn gen lÆn, phèi hîp x¬ ho¸ gan vµ TALTMC.

2 BÖnh gan ®a nang:

Biliary cystadenoma

3 U nang tuyÕn mËt

(von Meyenburg Complexes)

Tổn th ơng giãn đm hình túi nhỏ chứa mô đệm keo

(collagenous stroma)

ChÊm t¨ng ©m

ChÊm t¨ng ©m

ChÊm t¨ng ©m

1- Viªm gan do siªu vi trïng 2- Ap-xe gan do vi khuÈn

3- Ap-xe gan do amip 4- S¸n l¸ gan

5- Nang s¸n chã 6- S¸n m¸ng

II C¸c bÖnh nhiÔm trïng

1 Viêm gan siêu vi trùng

Viêm gan cấp:

Vàng da, RLĐM, hôn mê gan, tổn th ơng nhu mô

>40% => tử vong

S ng TB gan, tăng sinh TB Kupffer, lympho và đơn nhân thâm nhiễm khoảng cửa

Viªm gan cÊp:

2 ¸p-xe gan do vi khuÈn

• Vi khuÈn Gr- (E coli), phèi hîp VK sinh khÝ.

• § êng vµo:

- § êng mËt: viªm ® êng mËt

- TMC : Viªm RT, viªm tói thõa, K §T nhiÔm trïng

- M¹ch m¸u: Viªm x ¬ng tuû, Viªm mµng tim

- KÕ cËn: viªm mñ thËn, loÐt èng tiªu ho¸

- ChÊn th ¬ng

SA: thay đổi theo tiến triển

- Giai đoạn sớm: Vùng gan bị viêm phù nề:

giảm âm nhẹ khu trú, ranh giới không rõ

- Giai đoạn áp xe hóa: thay thế bởi tổ chức dịch mủ:

SA: âm hỗn hợp, có cặn, vỏ, tăng âm phía sau, viền ổ áp xe th ờng không đều, giới hạn vỏ rõ,

đôi khi có khí

áp xe gan

Áp xe gan amip Giai đoạn viêm khu trú Giai đoạn áp xe

¸p xe giai

®o¹n sím

Áp xe gan vi khuẩn Áp xe gan do giun

SA: C§ vµ h íng dÉn chäc hót §T.

BiÕn chøng:

- Vì lªn khoang ngùc

- vµo æ phóc m¹c.

Chäc hót C§ vµ §T

4 S¸n l¸ gan:

- Hai lo¹i: s¸n l¸ gan lín (Fasciola Hepatica)

s¸n l¸ gan nhá (Clonorchis sinensis)

Sán lá gan lớn có hai loài:

- Fasciola hepatica:

- Fasciola gigantica: Việt Nam.

- Gia sóc ( trâu, bò, cừu) - trøng theo ph©n – TMC – Gan: èc

(Lymnaea) Êu trïng - thùc vËt thñy sinh (ngæ, cÇn– Êu trïng - thùc vËt thñy sinh (ngæ, cÇn…) …) )

G§

TriÖu chøng

X©m nhËp(nhu m«)

Sau(® êng mËt)

Sán lá gan lớn

Giai đoạn nhu mô gan:

- LS: Gan to, đau sốt

- SA: vùng cấu trúc âm thay đổi dưới bao gan, ít

âm, giới hạn không rõ, thuộc một HPT hoặc PT Giai đoạn trong đường mật

- Vàng da tắc mật

- SA: Nhiều khối dạng nang nhỏ, thành chùm nho, vòng tròn Olympic

- Đôi khí có hạch rốn gan

GĐ nhu mô:

Đám giảm âm

GĐ thành nang

ĐẶC ĐIỂM SIÊU ÂM TỔN THƯƠNG GAN NGHI DO SÁN LÁ GAN LỚN 44 cas

PHẠM THỊ THU THỦY, NGUYỄN THIỆN HÙNG Trung tâm y khoa MEDIC -Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

C u tróc m« gan kh«ng ấu tróc m« gan kh«ng đồng nhất đồng nhất ng nh t ấu tróc m« gan kh«ng đồng nhất 44 100.0 Nhi u ¸p xe nh ều ổ ¸p xe nhỏ ổ ¸p xe nhỏ ỏ 21 47.73

N n t n th ều ổ ¸p xe nhỏ ổ ¸p xe nhỏ ương gi¶m ©m ng gi¶m ©m 15 34.09 Dµy v¸ch đường mật khu tró ng m t khu tró ật khu tró 13 29.55

V trÝ d ị trÝ dưới bao ưới bao i bao 7 15.90

N n t n th ều ổ ¸p xe nhỏ ổ ¸p xe nhỏ ương gi¶m ©m ng ®Ëm ©m 7 15.90

D u hi u vßng Olympic ấu tróc m« gan kh«ng đồng nhất ệ % 1 2.27

D v t ị trÝ dưới bao ật khu tró đường mật khu tró ng m t ật khu tró 1 2.27

Sán lá gan nhỏ

SA

- Giãn nhẹ không đều đường mật trong và ngoài gan

- Thành đường mật dày, túi mật dày

- Có thể thấy hình sán trong lòng đường mât: tăng âm không có bóng cản

- Thâm nhiễm viêm quanh TMC: tăng âm chạy dọc theo TMC

s¸n l¸ gan nhá (Clonosis sciensis)

Dịch tễ: Trung đông, Đia trung hải

Vật chủ (chó) - trứng theo phân - cừu, lợn, ngựa,

ng ời - ruột non - TMC - GAN

5 Nang sán chó (hydatic cyst: Echinococcus granulosus):

SA (Lewall):

- Nang đơn giản

- Nang trong có màng trôi nổi

- Nang trong có nhiều nang con

- Khối vôi hoá

6 Bệnh sán máng (Schistosomatosis):

S mansoni, S Japonicum, S mekongi, S intercalatum

Trứng đến gan qua TMC, tạo phản ứng hạt: sốt Katayama, BC tăng (eosinophil)

Praziquantel sau 8 tuÇn vµ sau 20 tuÇn

=> x¬ cøng TMC, t¾c c¸c nh¸nh tËn => TALTMC

- Dµy kho¶ng cöa, cã thÓ > 2cm, th êng rèn gan

- Gan to; khi x¬ ho¸ quanh cöa tiÕn triÓn -> gan nhá + biÓu hiÖn TALTMC

7 NhiÔm nÊm (Candida, aspergillus, cryptoccocus,

pneumocystis carinii)

- Thø ph¸t qua ® êng m¸u tõ phæi, ruét

- Leukemia cÊp, lymphoma …)

Iii Rèi lo¹n biÕn d ìng

1- Gan nhiÔm mì

2 - X¬ gan

GNM lan tỏa, đồng nhất:

Tăng âm, mức độ phụ thuộc thấy vòm hoành và mạch

máu trong gan

Nhẹ: thấy Trung bình: khó thấy Nặng: không thấy

GNM lan tỏa, không đồng nhất:

Không có hiệu ứng khối, mạch máu đi qua bình th ờng

Hình bản đồ

GNM lan tỏa, không đồng nhất:

Không có hiệu ứng khối, mạch máu đi qua bình th ờng

Hình bản đồ

GNM lan tỏa, không đồng nhất:

Không có hiệu ứng khối, mạch máu đi qua bình th ờng

Giả nhiều khối

GNM lan tỏa, không đồng nhất:

Đảo gan lành giả khối giảm âm

- Tr ớc TMC (PT IV)

- Hố túi mật

GNM khu tró:

Gi¶ khèi t¨ng ©m

2 X¬ gan

• Viªm gan tù miÔn: < 5%

• HiÕm gÆp: viªm x¬ ® êng mËt, Budd-Chiari,

Wilson…)

Các biến đổi hình thái và cấu trúc nhu mô:

- Bề mặt gan không đều

- Biến đổi hình thái:

Teo PT IV, gan phảiPhì đại PT I, gan trái

- Các nốt thoái hoá và dị sản

Bề mặt không đều

 Do :

- Nốt thoái hoá

- Xơ co kéo

- Teo gan phải, PT IV

- Phì đại thùy trái, PT I

Phân bố lại thể tích

Teo gan ph¶i

Teo PT IV (< 25mm)

Phì đại gan trái

Phì đại PT I:

- tỷ lệ PT I / thuỳ T > 0,33 (1/3)

- tỷ lệ PT I / thuỳ P > 0,65

 Nèt t¸i t¹o < 3 mm

nèt nhá

C¸c nèt t¸i t¹o vµ lo¹n s¶n

X¬ gan Child A +/- B (SA + aFP / 6 th)

IV BÊt th êng m¹ch m¸u

1- T¨ng ¸p lùc TMC

2- HuyÕt khèi TMC

3- Héi chøng Budd-Chiari

§ êng kÝnh TMC Dßng ch¶y TMC L¸ch to

C¸c ® êng nèi cöa-chñ

Đk TMC > 12 mm

( đo vùng cuống gan)

- Không thay đổi theo

nhịp thở

- Không t ơng quan với

mức độ tăng ALTMC

( ĐK khi có phát triển các đ ờng nối cửa-chủ)

Thay đổi đ ờng kính TMC

 TM Cöa

 TM Gan

Trôc lín qua rèn l¸ch > 12 cm

L¸ch to

TM C¹nh rèn

Vµnh vÞ tr¸i

L¸ch-thËn

Giãn TM quanh túi mật

Điều trị tăng ALTMC: TIPS

Transjugular intrahepatic portalsystemic shunt

2 HuyÕt khèi TMC

Nguyªn nh©n:

- X¬ gan

- CHC

- NhiÔm khuÈn trong æ bông

- BÖnh t¹o keo (collagenosis)

- ChÌn Ðp / x©m lÊn cña u (tuþ)

- C¸c bÖnh m¸u

- ChÊn th ¬ng, c¾t l¸ch, viªm tuþ

- Viªm TM rèn

3 Cavernoma TMC:

* Hiếm gặp

* Do huyết khối TMC (xơ gan, viêm rốn, đặt ống thông TM rốn,

viêm tụy…) )

* Tái tạo nhiều dòng chảy nhỏ trong TMC

4 HC Budd-Chiari

(1845) và Hans Chiari (13 cas 1899).

* Tắc TM gan tiên phát và thứ phát

* Nguyên nhân:

- Bệnh về máu: rối loạn đông máu (75%), các bệnh khác: đa hồng cầu, đái máu đêm cấp, bệnh tăng sinh tuỷ (10-40%).

- Sau đẻ (20%)

- U gan (9%)

- Teo hẹp, màng ngăn TMCD

Phân loại:

* Theo mức độ bít tắc:

- Độ I: tắc TMCD

- Độ II: tắc các TM gan

- Độ III: tắc các TM trung tâm thuỳ.

* Theo mức độ tiến triển bệnh:

- Tối cấp: gan não trong 8 tuần vàng da

- Cấp: thời gian ngắn, cổ ch ớng, hoại tử gan, ch a có vòng nối TM.

- Bán cấp: khởi phát âm ỉ, cổ chứng, hoại tử gan nhẹ, vòng nối TM gan và cửa.

- Mạn: tiến triển xơ gan kèm có những đợt bán cấp.

Phì đại phân thuỳ I

T¾c c¸c TM gan

T¾c c¸c TMCD

Vßng nèi TMgan

Vßng nèi TMgan

IV C¸c U lµnh tÝnh

1- U m¸u (Hemangioma).

2- T¨ng s¶n nèt khu tró (Focal nodular hyperplasia = FNH) 3- U tuyÕn (Adenoma).

4- U mì (Lipoma).

Gåm c¸c khoang m¹ch ® îc lãt bëi c¸c TB néi m«, cã dßng ch¶y chËm.

ThÓ mao m¹ch vµ hang

U máu thể không điển hình

Trên nền gan

nhiễm mỡ

Cấu trúc âm không đồng nhất

- Nèt ®iÓn h×nh, kh«ng triÖu chøng - bÖnh c¶nh u, vµ

< 3 cm

 stop

- Nèt + bÖnh c¶nh u, hoÆc x¬ gan hoÆc kÝch th íc > 3cm

 CLVT hoÆc CHT

* Tổn th ơng đồng đều, giảm

>đồng > tăng âm

* Sẹo trung tâm (20-50%)

* Doppler:

- C¸c m¹ch to¶ h×nh sao (75%)

- m¹ch trung t©m phæ §M, (IR thÊp 0.50)

HNF

- C§ khã b»ng SA -> IRM et TDM (50 - 70%) -> ThÊy  sinh thiÕt

- BiÕn chøng ch¶y m¸u (rÊt hiÕm)

- Kh«ng tho¸i ho¸ ¸c tÝnh

- Kh«ng ®iÒu trÞ, tr¸nh dïng thuèc tr¸nh thai

- HiÕm gÆp

- N÷ 15 - 40 tuæi (90%)

- Dïng thuèc tr¸nh thai ® êng uèng (90%)

- Kh«ng triÖu chøng hoÆc ®au HSP

- C§PB: K gan

3 U tuyÕn gan (adenoma)

- Ngõng dïng thuèc tr¸nh thai ® êng uèng

 gi¶m thÓ tÝch

- C§PB víi K gan khã  sinh thiÕt

- §iÒu trÞ: ngo¹i

- Tăng âm, không đều

- Có tín hiệu mạch

< 3cm khã ph¸t hiÖn:

< 3cm khã thÊy:

- Th êng gi¶m ©m

- Cã thÓ t¨ng ©m (mì)

T¨ng ©m:

¢m hçn hîp:

Doppler:

Doppler:

HuyÕt khèi TMC

Di căn hạch và huyết khối TMC

2 Ung th biÓu m« tÕ bµo gan x¬ dÑt

2 Di c¨n

Di căn gan do K đại tràng

Di căn K biểu mô vòm họng Di căn K buồng trứng

Di căn ung thư hạch

- Tăng âm: ống tiêu hóa, K gan nguyên phát…)

- Giảm âm: K vú, K phổi, Lymphoma

- Mắt bò: K phổi

- Vôi hóa: K tuyến nhầy…)

- Dạng nang: hoại tử sarcoma, K tuyến buồng trứng / tụy, K nhày đại tràng

- Thâm nhiễm: K vú, K phổi, U hắc tố

VII ChÊn th ¬ng gan

- Dông dËp ch¶y m¸u trong nhu m«

- Tô m¸u d íi bao gan

- Vì gan

râ (t¸i t¹o m« h¹t)

* Dông dËp ch¶y m¸u trong nhu m«:

BN28t, l¸i xe m«t«

Thank you!