Chẩn đoán siêu âm đường mật pdf

SA Thực hiện khi BN nhịn đói, rất cần và duy nhất để khảo sát đường mật, là p/p được lựa chọn đầu tiên Khảo sát toàn bộ đường mật trong và ngoài gan 5.. KHẢO SÁT THEO TRỤC CỦA ĐƯỜNG ỐNG

Jump to first page

CHẨN ĐOÁN SIÊU ÂM

BỆNH ĐƯỜNG MẬT

BS CK II VÕ QUỐC TOÀN

TK Khoa TDCN BVĐKTW CẦN THƠ

PHỤ TRÁCH

Jump to first page

CHẨN ĐOÁN SIÊU ÂM TRONG HỘI CHỨNG VÀNG DA

CHẨN ĐOÁN SIÊU ÂM TRONG HỘI CHỨNG VÀNG DA

BL GAN, MẬT ,TỤY , TẮC MẬT , VÀNG DA LS.

SA GỐM 2 BƯỚC ĐỂ CHẨN ĐOÁN N/N

1 / XÁC ĐỊNH CÓ DÃN ĐƯỜNG MẬT KHÔNG? DÃN Ở ĐOẠN NÀO ?

2/ CẦN XÁC ĐỊNH NGUYÊN NHÂN VÀ VỊ TRÍ.

- TÚI MẬT và ĐƯỜNG MẬT

- TỤY

- GAN

- SAU PHÚC MẠC

Jump to first page

1 SA

Thực hiện khi BN nhịn đói, rất cần và duy nhất để khảo sát

đường mật, là p/p được lựa chọn đầu tiên

Khảo sát toàn bộ đường mật trong và ngoài gan

5 CHỤP ĐƯỜNG MẬT QUA DA VÀ QUA GAN (PTC)

Khi co u oddi, u dầu tụy không thực hiện được ERCP

I/ CÁC KỸ THUẬT

6 CHỤP ĐƯỜNG MẬT TRONG KHI MỔ

Khi nghi ngờ còn sót sỏi

7 CHỤP ĐƯỜNG MẬT SAU KHI MỔ

Dùng kiểm tra đường mật sau điều trị

8 ĐIỆN QUANG THƯỜNG ( BỮA ĂN BOYDEN )

Hiện ít dùng vì mất thì giờ

Jump to first page

II / KỸ THUẬT KHÁM SA

1.CHUẨN BỊ BN

- NHỊN ĐÓI TRUỚC SA TỐI THIỂU 6G

- UỐNG NHIỀU NƯỚC ĐỂ KHẢO SÁT VÙNG TỤY

- CHO UỐNG SỬA ĐỂ KHẢO SÁT LẠI SAU KHI

TÚI MẬT CO BÓP

2 SỬ DỤNG CÁC ĐƯỜNG CẮT

3 KHẢO SÁT THEO TRỤC CỦA ĐƯỜNG ỐNG

III/ MỘT SỐ NGUYÊN NHÂN GÂY VÀNG DA

KHÔNG DÃN ĐƯỜNG MẬT DÃN ĐƯỜNG MẬT

1. ĐƯỜNG MẬT TR ONG GAN VÀ RỐN GAN

2 ỐNG GAN CHUNG VÀ ỐNG MẬT CHỦ

- HẸP C Ơ VÒNG ODDI

1/ VIÊM GAN CẤP

2/ BL CHỦ MÔ GAN MÃN

(VIÊM GAN MÃN, XƠ GAN)

Jump to first page

A / ĐẠI CƯƠNG :

* VAI TRÒ LỚN TRONG BỆNH LÝ ĐƯỜNG MẬT

* KHÔNG GÂY TỔN HẠI

* CUNG CẤP NHIỀU THÔNG TIN GIÁ TRỊ

B / GIẢI PHẪU :

1/ ĐƯỜNG MẬT TRONG GAN :

GỒM CÓ 2 NHÁNH

ĐI THEO KHOÃNG CỬA NHƯ TMC VÀ ĐM GAN

BÌNH THƯỜNG ĐK KHÔNG QUÁ 3mm

2/ TÚI MẬT :

- HÌNH TÚI

(ĐÁY, THÂN, TÚI HARMANN,CỔ,ỐNG TM )

- THÀNH DẦY KHÔNG QUÁ 3 mm , chiều dài thay đổi

3/ OMC :

- ĐI CÙNG TM CỬA SUỐT TỪ GAN ĐẾN ĐẦU TỤY

- TỪ CHỔ NỐI ỐNG TM OMC NẰM NGOÀI GAN

- ĐOẠN ĐẦU ĐI NGANG TÁ TRÀNG DỄ BỊ CHE KHUẤT

- ĐOẠN CUỐI ĐỔ VÀO MẶT TRONG TÁ TRÀNG

- BÌNH THƯỜNG OMC NẰM TRƯỚC TMC NHƯNG CÓ KHI

- NGƯỢC LẠI

- KT OMC KHÔNG QUÁ 5mm , LỚN HƠN 10 mm = DÃN

- Ở NGƯỜI ĐÃ CẮT TM , OMC HƠI DÃN HƠN BT

- CÓ 1 ĐOẠN OMC TRONG TÁ TRÀNG D2 KHÓ KHẢO SÁT

Jump to first page

CỔ TÚI MẬT

TÚI HARMANN

ĐÁY TÚI MẬT THÂN TÚI MẬT

NHÁNH GAN P NHÁNH GAN T

ỐNG GAN CHUNG ỐNG MẬT CHỦ

TỤY

C / CÁCH KHÁM VÀ HÌNH ẢNH BÌNH THƯỜNG

* ĐÁNH GIÁ ĐƯỜNG MẬT CÓ DA ÕN HAY KHÔNG

* KHẢO SÁT HÌNH DẠNG TÚI MẬT

* KHẢO SÁT OMC

A / GIẢI PHẪU SIÊU ÂM TÚI MẬT

Túi mật có hình quả lê, kích thước to ra lúc đói và co

nhỏ sau bữa ăn, do vậy ta chỉ khảo sát tốt túi mật khi

bệnh nhân đói

Điều cần lưu ý là ta không được nói túi mật căng to

một cách chung chung, vì bình thường kích thước túi

mật cho phép < 5 x 10 cm Vách TM dày < 3mm.

Khi nhịn đói mà kích thước túi mật < 3 x 4,5cm thì

phải nghĩ đến tình trạng co thắt trường diễn của Viêm

túi mật mạn tính.

Jump to first page

TM được chia làm 3 phần: Đáy thân và cổ TM.Đáy TM là

nơi phình nhất sau đó thon nhỏ dần đến thân và cổ TM

Mất đi sự thon nhỏ này là dấu hiệu giãn TM.

Ở cổ TM có một nếp gấp tạo thành túi Hartmann, khi sỏi bị

kẹt vào đây dễ làm bít tắc TM.

TM nằm ở giường TM,ngay rãnh liên thùy chính

(main lobar fissure) ở mặt dưới gan (mặt cắt số III),

chia gan ra làm thùy gan (P) và(T).

Ta còn dùng mặt cắt liên sườn (P) để khảo sát TM.

Jump to first page

B/ GIẢI PHẪU SIÊU ÂM ĐƯỜNG MẬT

Đường mật trong gan: Bình thường ta không thấy được

đường mật trong gan, mặc dù chúng đi song song với

TMC Thông thường ta thấy được ống gan (P) và (T) ở

mặt cắt số II có kích thước từ 1- 2mm, nhỏ hơn nhiều

so với TMC.

C/ CÁCH ĐO KÍCH THƯỚC ỐNG MẬT CHỦ

Đường mật ngoài gan: Bình thường OMC có kích thước từ

4-8mm (tăng dần theo tuổi - đối với người trên 60 tuổi, có

thể chấp nhận ≤ 12mm) Ta dùng đường cắt vai (P)-rốn để

khảo sát OMC.

OMC sẽ tăng khẩu kính sau cắt bỏ túi mật.

Jump to first page

Phần thấp của OMC thường không thấy được do hơi trong tá

tràng che khuất Khẩu kính phải được đo ở vị trí rộng nhất của

OMC (đo từ bờ ngoài đến bờ trong)

Thông thường OMC hợp lưu với ống tụy (ống Wirsung) tạo thành

bóng Vater trước khi đổ vào tá tràng Tuy vậy sự hợp lưu này có

lúc quá sớm, hoặc có khi không hợp lưu,mà tạo thành 2 ống riêng

biệt đổ vào tá tràng.

Jump to first page

Jump to first page

D/ BỆNH LÝ TÚI MẬT

1/ CÁC DỊ DẠNG TÚI MẬT :

- SAI BIỆT VỀ VỊ TRÍ TM : BÊN TRÁI GIỮA GAN VÀ VÒM HOÀNH

- TÚI MẬT CÓ VÁCH NGĂN

- TÚI MẬT ĐÔI : CÓ 2 ỐNG TÚI MẬT RIÊNG BIỆT

2/ POLYP : THƯỜNG GẶP, PHÁT HIỆN DO TÌNH CỜ

- ECHO DẦY

- KT TỪ VÀI MM ĐẾN VÀI CM

- DÍNH VÀO THÀNH TÚI MẬT KHÔNG THAY Đ ỔI THEO TƯ THẾ

- KHÔNG CÓ BÓNG LƯNG

- Đ ÔI KHI NHIỀU POLYP NHỎ

Jump to first page

3/ SỎI TÚI MẬT :

A/ ĐƠN THUẦN : ( ĐIỂN HÌNH CÓ 3 TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN )

-ECHO DẦY DẠNG KHỐI HAY HÌNH CHỮ C

- DI ĐỘNG THEO TƯ THẾ ( TRỪ KHI KẸT )

- CÓ BÓNG LƯNG RÕ

TUY NHIÊN CÓ NHỮNG TH KHÔNG ĐỦ CA ÙC YẾU TỐ TRÊN CẦN THẬN TRỌNG :

- SỎI BÙN, SỎI MỚI HÌNH THÀNH, KT< 5MM CHƯA CÓ BÓNG LƯNG RÕ

- SỎI KẸT Ở CỔ TM SẼ KHÔNG THAY ĐỔI THEO TƯ THẾ

- DỊ VẬT KHÁC : XÁC GIUN, SÁN LÁ, ỐNG DẪN LƯU HÌNH ẢNH DỄ LA ÀM

CÁC VỊ TRÍ KHÓ KHĂN CÓ THỂ BỎ SÓT :

- Ở ĐÁY TM DO 1 PHẦN HƠI TÁ TRÀNG CHE KHUẤT

- Ở CỔ TM THƯỜNG DO SỎI NHỎ VÀ BÓNG LƯNG KHÔNG RÕ

CÁC TÌNH HUỐNG DẪN ĐẾN SAI LẦM :

- SAU ĂN TM NHỎ KHÓ QUAN SÁT

- HƠI TRONG ĐƯỜNG MẬT

( VIÊM MẬT QUẢN, NỐI MẬT RUỘT, DÒ TÁ TRA ØNG )

CÁC CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT THƯỜNG GẶP :

-BÓNG HƠI TÁ TRÀN G ( ECHO DẦY, BÓNG LƯNG TO, CÓ DỊCH DI ĐỘNG )

- POLYP TM

B/ SỎI + VIÊM TÚI MẬT CẤP :( TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN )

- THẤY ĐƯỢC SỎI KẸT

- TM CĂNG TO

- VÁCH TM PHÙ NỀ DẦY > 3mm

- THƯỜNG KÈM DỊCH LẮNG, CẶN BÙN TM HAY NHIỀU SỎI NHỎ TM

- CÓ THỂ DÃN NHẸ ĐƯỜNG MẬT ( H/C MIRIZZI )

CẦN KIỂM TRA KỸ CÓ SỎI OMC KÈM THEO HAY KHÔNG ?

- APXE VÁCH TM ( ECHO KÉM HOẶC HỔN HỢP TRONG THÀNH TM )

- VTM HOẠI TỬ : CÓ HÌNH ẢNH VTM KÈM THEO :

* MẤT LIÊN TỤC VÁCH T M

* DỊCH KHU T RÚ QUANH TM, VÁCH HOÁ TRONG TM

* DỊCH HỐC GAN, Ổ BUNG KHÔNG THUẦN T RẠNG

Jump to first page

- TM Ứ MŨ :

- ECHO HỔN HỢP, PHÂN LỚP NHƯ BÙN MẬT

- MÁU CỤC , TƠ HUYẾT , CHẤT HOẠI TỬ………

- ĐÁM QUÁNH TM :

- CÓ HÌNH ẢNH NHƯ VTM

- CÓ SỰ BAO PHỦ MẠC TREO, MẠC NỐI, CÁC TẠNG LÂN CẬN

- KHÔNG ĐỒNG BỘ GIỮA HÌNH ẢNH VÀ LÂM SÀNG ( 0 ĐAU NHIỀU )

C/ SỎI + VTM MÃN : SAU NHIỀUĐỢT VIÊM CẤP , CÓ NHIỀU HÌNH ẢNH :

- VIÊM TEO TM ( KHÓ NHẬN THẤY Ở VỊ TRÍ BÌNH THƯỜNG )

- VIÊM TM MÃN : ( TM TEO NHƯNG CÒN THẤY ĐƯỢC )

* TM CHỨA ÍT MẬT ( CHƯA ĂN SÁNG )

* VÁCH DẦY, ECHO DẦY KHÔNG ĐỀU

* VÁCH CÓ THỂ CÓ VÔI HOÁ

* CHỨA NHIỀU SỎI KHÔNG CÒN DỊC H MẬT

* TM BÌNH SỨ ( TOÀN BỘ VÁCH TM BỊ VÔI HOÁ )

4 / NHIỄM CHOLESTEROL :

PHÁT TRIỂN Ở THA ØNH TM CÓ NHỮNG NỐT NHỎ VÀI mm

DẠNG ĐUÔI SAO CHỔI ĐÔI KHI THÀNH POLYP LỚN

5/ ADENOMYOMATOSIS :

RỐI LOẠN BIẾN DƯỠNG GÂY DẦY THA ØNH TM , CHỦ YẾU LỚP NIÊM MẠC VÀ

LỚP CƠ TM TẠO THÀNH NHỮNG TU ÙI THỪA TRONG THÀNH TM CHỨA CẶN

BÙN HOẶC SỎI NHỎ

6/ K TM : THƯỜNG ĐI KÈM VỚI VTM MÃN, CÓ 2 DẠNG TỔN THƯƠNG CHÍNH :

- KHỐI U DẠNG POLYP NHÔ VÀO LÒNG TM

- DÀY VÁCH TM KHU TRÚ HAY LAN TOẢ

ĐẶC TRƯNG CỦA K TM :

- XÂM LẤN VÀO RỐN GAN GÂY TẮC MẬT

- XOÁ NHOÀ RANH GIỚI GIỮA GAN VÀ TM

- HAY KÈM HẠCH DI CĂN VÙNG RỐN GAN

Jump to first page

E/ BỆNH LÝ ĐƯỜNG MẬT

+ BỆNH LÝGIỐNG SO ÛI TM NHƯNG VỊ TRÍ CÓ THỂ THAY ĐỔI

+ THƯỜNG GÂY TẮC NGHẼN ĐƯỜNG MẬT VÀ DÃN ĐƯỜNG MẬT

+ CÓ HÌNH DẠNG “ NÒNG SÚNG “

+ LẦN THEO DƯỜNG MẬT DÃN CÓ THỂ TÌM THẤY SỎI

+ TRONG TẮC MẬT CẤP ĐÔI KHI C HƯA CÓ DÃN ĐƯỜNG MẬT

+ NẾU CÓ GIẢI ÁP ĐƯỜNG MẬT SẼ XẸP RẤT NHANH

1/ SỎI ĐƯỜNG MẬT

A/ SỎI NHÁNH GAN :

- THẤY ĐƯỢC VIÊN SỎI NẰM TRONG ĐƯỜNG MẬT DÃN HAY KHÔNG DÃN

- PHÂN BIỆT CÁC NỐT VÔI HOÁ TRONG CHỦ MÔ

- SỎI CÂY NHÁNH GAN ( DO NHIỀU VÀ LÂU NĂM )

- CHẨN ĐOÁN ĐẶC BIỆT QUA SIÊU ÂM VÌ KHÔNG THẤY KHI CHỤP PTC

B/ SỎI OMC :

- KHÓ CHẨN ĐOÁN HƠN SỎI TM DO HƠI TÁ TRÀN G CHE,

BÓNG LƯNG KHÔNG RÕ

- KHI CÓ NỐI MẬT RUỘT HOẶC CẮT CƠ VÒNG ODDI HƠI LÀM KHÓ THA ÁY

- CẦN THAY ĐỔI MẶT CẮT VÀ TƯ THẾ

KHI CHẨN ĐOÁN SỎI OMC CẦN GHI NHẬN :

+ SỐ LƯỢNG SỎI

+ VỊ TRÍ SỎI

+ KÍCH THƯỚC SỎI LỚN NHẤT

+ MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐƯỜNG MẬT

+ SỎI BÓNG VATER CÓ DÃN ỐNG WIRSUNG HAY KHÔNG ?

2/ K ĐƯỜNG MẬT

- DẤU HIỆU TẮC TÙY VỊ TRÍ TỔN THƯƠNG

- VỊ TRÍ THƯỜNG GẶP VÙNG RỐN GAN LÀM DÃN 2 NHÁNH GAN TRONG KHI

TÚI MẬT VÀ OMC NHỎ XẸP

- NẾU Ở ĐOẠN CUỐI OMC TẤT CẢ ĐƯỜNG MẬT ĐỀU DÃN

- NẾU Ở NHÁNH NHỎ CHỈ CÓ 1 NHÁNH BỊ DÃN

TỔN THƯƠNG TRỰC TIẾP CÓ THỂ DA ÏNG :

+ MỘT CHỒI NHỎ TRONG ĐƯỜNG MẬT

+ DẦY VÁCH KHU TRÚ ĐƯỜNG MẬT

+ KHÔNG THẤY ĐƯỢC GÌ NGOÀI DÃN ĐƯỜNG MẬT ( U KLATSKIN )

+ TỔN THƯƠNG BÊN NGOÀI ĐƯỜNG MẬT CHÈN ÉP

Jump to first page

3/ GIUN CHUI ĐƯỜNG MẬT

- DẤU HIỆU TẮC MẬT THƯỜNG NHẸ

- ĐÔI KHI CÓ HƠI TRONG ĐƯỜNG MẬT

- HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG TRONG OMC, TÚI MẬT, NHÁNH GAN

- NẾU GIUN CÒN SỐNG CÓ THỂ THA ÁY CỬ ĐỘNG CỦA GIUN

- NẾU GIUN CHẾT THẤY TỪNG ĐOẠN NGẮN + BÙN MẬT

- ĐÔI KHI KHO Ù PHÂN BIỆT GIUN VÀ SỎI DO CÓ VÔI HOÁ

4/ VIÊM HẸP ĐƯỜNG MẬT

- CÓ DẤU HIỆU TẮC VÀ DÃN ĐƯỜNG MẬT

- CÓ THỂ THẤY VÁ`CH ĐƯỜNG MẬT DẦY Ở CÁC VỊ TRÍ HẸP

- KHÓ PHÂN BIỆT VỚI K ĐƯỜNG MẬT

- HẸP NGUYÊN PHÁT ÍT GẶP HƠN THỨ PHA ÙT

- CHẨN ĐOÁN THƯỜNG PHỐI HỢP VỚI ERCPHOẶC PTC

5/ NANG OMC: OMC ĐOẠN NGOÀI DÃN TO THÀNH MỘT NANG CÓ 3 DẠNG C HÍNH

- NHÓM 1 : DÃN ĐỒNG TÂM OMC

- NHÓM 2 : DÃN MỘT BÊN THÀNH DẠNG NHƯ TÚI THỪA

- NHÓM 3 : DÃN TO MỘT BÊN THÀNH NANG THỰC SỰ

* ĐƯỜNG MẬT TRONG GAN CÓ THỂ DÃN HOẶC KHÔNG DÃN

* TÚI MẬT THƯỜNG KHÔNG TO BỊ ĐẨY LỆCH KHỎI VỊ TRÍ BÌNH THƯỜNG

* PHẢI DÒ TÌM CHỔ THÔNG CỦA NANG VÀ ĐƯỜNG MẬT

* CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT VỜI NHỮNG NANG KHÁC ( TÚI THỪA TÁ TRA ØNG, NANG

GIẢ TỤY, NANG MẠC TREO RUỘT )

* DO Ứ ĐỌNG THƯỜNG KÈM SỎI TRONG NANG, HOẶC BÙN MẬT

* ĐÔI KHI KÈM THEO NANG OMC LÀ K ĐƯỜNG MẬT

Jump to first page

SIÊU ÂM

TÚI MẬT BÌNH THƯỜNG

Jump to first page

DÃN ĐƯỜNG MẬT TRONG GAN

SIÊU ÂM

Jump to first page

SỎI ĐƯỜNG MẬT TR ONG GAN

(TẮC MẬT)

SIÊU ÂM

Jump to first page

VIÊM TÚI MẬT SỎI TÚI MẬT

VIÊM LOÉT TÚI MẬT

Jump to first page

SỎI TÚI MẬT

K tui mat

Jump to first page

POLYP TÚI MẬT

KHỐI U TÚI MẬT

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page

Jump to first page