TIỂU THUYẾT mạc NGÔN từ góc NHÌN LIÊN văn hóa (TT)

Tại Việt Nam, lịch sử tiếp nhận Mạc Ngôn cũng không đồngnhất, các nhà nghiên cứu mới tập trung khai thác thế giới nghệ thuậttrong tiểu thuyết nhà văn ở góc độ tự sự học hoặc mới chỉ quan

Mở ĐầU

1 Lý do lựa chọn đề tài và lĩnh vực nghiên cứu.

1.1 Văn hoá ngày càng thâm nhập sâu vào văn học tạo nên mốiquan hệ gắn kết không thể tách rời Bên cạnh đó, sự phát triển kinh

tế, sự giao lu văn hóa thế giới diễn ra ngày càng mạnh mẽ Do vậy,nghiên cứu liên văn hóa đã trở thành nhu cầu tất yếu của thời đại.1.2 Mạc Ngôn đợc xem là “nhân vật khai phá của thế kỷ XXI”

và trở thành “hiện tợng” của văn học Trung Quốc cũng nh thế giới.Nghiên cứu về Mạc Ngôn và tác phẩm của ông giúp ngời đọc có đợccái nhìn đa diện hơn, nhiều chiều hơn về t duy sáng tạo cũng nhnhững trải nghiệm về cuộc sống và bản lĩnh tiếp nhận các giá trị vănhóa của nhà văn

1.3 Tại Việt Nam, lịch sử tiếp nhận Mạc Ngôn cũng không đồngnhất, các nhà nghiên cứu mới tập trung khai thác thế giới nghệ thuậttrong tiểu thuyết nhà văn ở góc độ tự sự học hoặc mới chỉ quan tâm

đến một khía cạnh về văn hóa trong tiểu thuyết Mạc Ngôn Chính vìvậy, chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài này nhằm giải mã tiểuthuyết Mạc Ngôn từ góc nhìn liên văn hoá để khám phá những bí ẩn

độc đáo của nhà văn đợc xem là “khác với các nhà văn phơng Tây, vàcũng khác với các nhà văn Trung Quốc”

2 Mục đích, nhiệm vụ

2.1 Mục đích

Chọn đề tài Tiểu thuyết Mạc Ngôn từ góc nhìn liên văn hoá luận

án hớng đến bốn mục đích cơ bản sau:

Một là, làm rõ đợc cội nguồn giá trị văn hóa truyền thống cũng

nh văn hóa hiện đại trong tiểu thuyết Mạc Ngôn

Hai là, nêu bật đợc những giá trị liên văn hóa trong hệ thống tiểu

thuyết của nhà văn thông qua hệ thống biểu tợng

Ba là, chỉ ra đợc nhân vật là một trong những phơng diện quan

trọng, cơ bản để giải mã tiểu thuyết Mạc Ngôn từ góc nhìn liên văn hoá

Bốn là, đánh giá đợc tính liên văn hóa là một trong những phơng

diện quan trọng và nổi bật của tiểu thuyết Mạc Ngôn

2.2 Nhiệm vụ

Tơng ứng với bốn mục tiêu trên, luận án sẽ đi vào bốn nhiệm

vụ chính:

Thứ nhất, phân tớch chỉ ra tính liên văn hóa trong tiểu thuyết Mạc

Ngôn có nguồn cội sâu xa từ chính cuộc đời và sự biến động của thờiđại xã hội

Thứ hai, đi vào giải mã những biểu tợng tiêu biểu cho tính liên

văn hóa trong hệ thống tiểu thuyết của nhà văn nhằm xác định đợc

đây chính là điểm độc đáo, đặc sắc trong tiểu thuyết Mạc Ngôn

Thứ ba, đi sâu phân tích hệ thống nhân vật dới góc độ liên văn hóa

trong tiểu thuyết Mạc Ngôn nhằm xác định đây chính là điểm mấuchốt tạo nên những phá cách trong hệ thống tiểu thuyết nhà văn

Thứ t, trên cơ sở khái quát toàn bộ các tác phẩm lớn của Mạc

Ngôn tiến hành đánh giá những thành công của ông nhìn từ góc độliên văn hoá

3 Đối tợng

Trong phạm vi luận án, chúng tôi chỉ tập trung vào những phơngdiện mà ở đó thể hiện nhiều nhất cái gọi là đặc sắc liên văn hóa trongtiểu thuyết Mạc Ngôn trên các phơng diện: Nguồn gốc văn hóa trongtiểu thuyết Mạc Ngôn, hệ thống biểu tợng, cùng với hệ thống nhânvật liên văn hóa trong tiểu thuyết Từ đó, đánh giá mối quan hệ giữatiểu thuyết Mạc Ngôn với văn hóa truyền thống và văn hóa hiện đạitrên cơ sở so sánh văn học Trung Quốc với văn học các nớc trên thếgiới tìm ra sự giống và khác nhau giữa các giá trị văn hóa, nhằm thấy

đợc điểm kế thừa và cách tân trong việc tiếp biến các giá trị văn hóacủa nhà văn.

4 Phạm vi nghiên cứu

4.1 Phạm vi văn bản khảo sát

Sự nghiệp sáng tác của Mạc Ngôn vô cùng đồ sộ Trong phạm vinghiên cứu của luận án chúng tôi tập trung tìm hiểu các tiểu thuyết đ-

ợc xem là độc đáo và xuất sắc nhất của Mạc Ngôn đã đợc dịch và

xuất bản tại Việt Nam bao gồm: Cao lơng đỏ (2000), Báu vật của đời (2001), Đàn hơng hình (2003), Cây tỏi nổi giận (2003), Tửu quốc (2004), 41 chuyện tầm phào (2004), Sống đọa thác đày (2007), Thập tam bộ (2007), ếch (2010).

4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Chỉ ra đặc trng liên văn hóa trong tiểu thuyết Mạc Ngôn thôngqua việc giải mã một số biểu tợng tiêu biểu trong tiểu thuyết của nhàvăn này

- Đánh giá tính liên văn hóa từ góc độ nhân vật với t cách là mộttrong những phơng diện thể hiện rõ nhất sự kết hợp văn hóa Đông -Tây, truyền thống và hiện đại trong tiểu thuyết Mạc Ngôn

6 Đóng góp mới của luận án

Từ sự tìm hiểu, xác định nội hàm của khái niệm liên văn hóa, luận

án sẽ đi vào luận giải vấn đề liên văn hóa, từ đó, áp dụng vào trờng hợp

cụ thể nhà văn Mạc Ngôn để giải mã những nét độc đáo ở phơng diệnliên văn hóa trong tiểu thuyết nhà văn đã đợc mã hoá nh việc xây dựng

hệ thống môtif hình tợng - biểu tợng, hệ thống nhân vật để thấy đợc sựtrở về và vợt lên dân gian của Mạc Ngôn Đồng thời, cũng thấy đợc sựtiếp biến các giá trị văn hoá thời đại trong tác phẩm, từ đó thấy đợc sự

độc đáo, đặc sắc trong phong cách của nhà văn Mạc Ngôn

7 Cấu trúc của Luận án

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, th mục tài liệu tham khảo, phầnnội dung chính của Luận án đợc trình bày trong bốn chơng:

Chơng 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chơng 2: Cội nguồn liên văn hóa trong tiểu thuyết Mạc NgônChơng 3: Biểu tợng trong tiểu thuyết Mạc Ngôn từ góc nhìn liênvăn hóa

Chơng 4: Nhân vật trong tiểu thuyết Mạc Ngôn từ góc nhìn liênvăn hóa

CHƯƠNG 1: TổNG QUAN Về VấN Đề NGHIÊN CứU

Nhóm tài liệu nghiên cứu về Mạc Ngôn

Khẳng định và ca ngợi tài năng Mạc Ngôn

Phần lớn các học giả Trung Quốc thuộc khuynh hớng này nh LýHồng Chân, Trình Đức Bồi, Khổng Tiểu Bân,… đánh giá Mạc Ngôn

là nhà văn có bút lực mạnh, đợc tán dơng nh là nhà văn tiên phongtrên con đờng đổi mới

Phê phán, phản đối Mạc Ngôn

Bên cạnh những lời tán dơng và ghi nhận tài năng Mạc Ngôncũng tồn tại không ít quan điểm phê bình ông Ngời ta cho rằng, bêncạnh những u điểm về nội dung và nghệ thuật, tác phẩm của MạcNgôn rơi vào hiện tợng sắc dục, tính dục, miêu tả nhiều về sự thèmkhát xác thịt

1.1.2 Quan điểm của các học giả phơng Tây

Các học giả phơng Tây quan tâm ngày càng nhiều đến văn họcTrung Quốc nói chung và tiểu thuyết Mạc Ngôn nói riêng Họ đánhgiá Mạc Ngôn trên nhiều phơng diện với đối tợng khảo sát rộng lớnbao gồm hầu hết các sáng tác của nhà văn Việc nghiên cứu này cóquá trình lâu dài, đồng thời đã đợc tiếp cận và giải mã ở nhiều h-ớng khác nhau cả về nội dung và hình thức thể hiện

1.1.3 Quan điểm của các học giả Việt Nam

Tại Việt Nam, kể từ tác phẩm đầu tiên đợc dịch đến nay Mạc Ngôn

là một cái tên quen thuộc đối với độc giả Việt Nam Theo đó, những bàiviết, những công trình nghiên cứu về Mạc Ngôn và tác phẩm của ông ởViệt Nam ngày càng phong phú, đa dạng và có bề dày, nhiều hớngnghiên cứu đợc mở rộng từ việc tìm hiểu một khía cạnh đến việc nghiêncứu tổng thể thế giới nghệ thuật trong tác phẩm Mạc Ngôn

Qua việc khảo sát các tài liệu nghiên cứu về Mạc Ngôn ở ViệtNam có thể thấy rằng, các nghiên cứu mới chú ý nhiều đến nhữngthành tựu nghệ thuật, đặc biệt là các phơng diện nghệ thuật trần thuậttrên các khía cạnh thi pháp và tự sự học

1.2 Nghiên cứu Mạc Ngôn dới góc độ văn hóa

1.2.1 Quan điểm của các học giả Trung Quốc

Nhóm tài liệu Mạc Ngôn bàn luận về văn hóa

Trong các bài diễn thuyết của mình, Mạc Ngôn đã cho ngời đọcthấy một vài khía cạnh của văn hóa trong tiểu thuyết của ông nh vấn

đề hình tợng và biểu tợng trong tiểu thuyết, ảnh hởng của văn hóadân gian cũng nh văn hóa phơng Tây,… Qua những tài liệu này,chúng ta có thể nhận ra quan niệm nghệ thuật của nhà văn Nhữngquan niệm ấy giúp ngời nghiên cứu có thể lý giải những ý kiến bìnhluận trái chiều về nhà văn độc đáo này

Nhóm tài liệu nghiên cứu về Mạc Ngôn dới góc độ văn hóa

Hầu hết các nhà nghiên cứu đều nhận định ảnh hởng của văn hóa

truyền thống đến các sáng tác đơng đại là rất mạnh mẽ Từ sự kháiquát lịch sử nghiên cứu Mạc Ngôn từ góc độ văn hóa tại Trung Quốc,chúng tôi nhận thấy, nghiên cứu về văn hóa đã đợc đề cập đến trongmột số bài viết đăng trên các tạp chí, luận văn Thạc sĩ, sách Có nhiềucông trình nghiên cứu có tầm vóc và ý nghĩa thực tiễn cao

1.2.2 Quan điểm của các học giả phơng Tây

Ngoài các bài giới thiệu khái quát về con ngời, sự nghiệp cũng

nh các tác phẩm tiêu biểu của Mạc Ngôn Các nhà nghiên cứu phơngTây còn có nhiều công trình nh sách, báo, luận văn tìm hiểu MạcNgôn trên các phơng diện: nghệ thuật miêu tả, phơng pháp sáng tác,

đặc biệt là ảnh hởng của t tởng nghệ thuật phơng Tây đến nhà văn.Hầu hết các nhà nghiên cứu phơng Tây đánh giá cao tác phẩm củaMạc Ngôn Đặc biệt, các công trình đã dành nhiều công sức nghiêncứu sự tiếp thu và ảnh hởng các t tởng nghệ thuật hiện đại phơng Tây

đến Mạc Ngôn Đây là gợi ý quan trọng để chúng tôi kế thừa và khaithác khi triển khai nghiên cứu đề tài này

1.2.3 Quan điểm của các học giả Việt Nam

Có nhiều cách tiếp cận tác phẩm văn học, mỗi cách tiếp cận đều

có đặc trng riêng Cùng với việc mở rộng hoạt động dịch thuật vềMạc Ngôn thì vấn đề nghiên cứu Mạc Ngôn cũng dần mở rộng biên

độ về phơng diện văn hóa Nhìn chung, các công trình nghiên cứu vềMạc Ngôn tại Việt Nam đã khai thác tiểu thuyết nhà văn ở góc độvăn hóa trờn cỏc khía cạnh nh cái đẹp và cái xấu trong tiểu thuyết, sự

đan xen giữa truyện dân gian hoang đờng và truyện có thật trong lịchsử,… đây là những khía cạnh quan trọng để chúng tôi tham khảo khitriển khai đề tài này

1.3 Nghiên cứu Mạc Ngôn dới góc độ liên văn hóa

Nhìn nhận lại quá trình nghiên cứu sáng tác của Mạc Ngôn,chúng tôi nhận thấy, nghiên cứu những khía cạnh văn hóa chungtrong tiểu thuyết Mạc Ngôn đã đợc nhiều ngời đề cập đến Tuy nhiên,cha có công trình nào chuyên biệt, trực tiếp bàn luận đến vấn đề liênvăn hóa, nhng ở một góc độ nào đó các công trình đã đụng chạm đếnnhững khía cạnh khác nhau của liên văn hóa

1.3.1 Quan điểm của các học giả Trung Quốc

Mặc dù cha có các công trình chuyên biệt, nghiên cứu rõ ràng

về liên văn hóa trong tiểu thuyết Mạc Ngôn, tuy nhiên các côngtrình cũng đã bớc đầu khảo sát các khía cạnh khác nhau của tínhliên văn hóa trong tiểu thuyết nhà văn Đặc biệt, các công trình nàynếu có đề cập đến những khía cạnh của liên văn hóa thì cũng ch agọi cụ thể tên gọi liên văn hóa, đồng thời cũng cha có công trìnhnào tìm hiểu khái niệm liên văn hóa từ đó áp dụng vào trờng hợpnhà văn Mạc Ngôn

1.3.2 Quan điểm của các học giả phơng Tây

Qua việc tìm hiểu quan điểm nghiên cứu của các học giả phơngTây, chúng tôi nhận thấy, các nhà nghiên cứu đã đụng chạm đếnnhững khía cạnh liên văn hóa trong tiểu thuyết Mạc Ngôn nh phơngpháp sáng tác hiện thực huyền ảo, ảnh hởng phân tâm học củaS.Freud… Tuy nhiên, đó mới là những vấn đề văn hóa chung, trongphạm vi tài liệu chúng tôi khảo sát đợc cha có công trình nào đề cập

đến vấn đề liên văn hóa mà mới đụng chạm đến những khía cạnhkhác nhau của liên văn hóa Tuy nhiên, đây là tài liệu bổ ích chochúng tôi trong quá trình triển khai đề tài

1.3.3 Quan điểm của các học giả Việt Nam

Nhìn nhận từ yếu tố hậu hiện đại, các nhà nghiên cứu đề cậpnhiều tới ảnh hởng của văn hóa hậu hiện đại đối với tiểu thuyết MạcNgôn trên các phơng diện nh ẩn ức tính dục, giấc mơ, thủ pháp lạhóa, một số công trình cũng đề cập đến các phơng diện văn hóatruyền thống nh tính dân gian, ngôn ngữ, biểu tợng Đặc biệt, cácnhà nghiên cứu đã đụng chạm đến những khía cạnh văn hóa trongtiểu thuyết Mạc Ngôn nh phơng pháp sáng tác hiện thực huyền ảo,

ảnh hởng phân tâm học của S Freud…

Tiểu kết chơng 1:

Thông qua việc tìm hiểu các tài liệu về tình hình nghiên cứu MạcNgôn cả trong nớc và nớc ngoài, chúng tôi nhận thấy tình hìnhnghiên cứu Mạc Ngôn chủ yếu tập trung vào những phơng diện sau

Thứ nhất, các nhà nghiên cứu đi sâu vào tìm hiểu Mạc Ngôn ở

góc độ thi pháp tự sự học

Thứ hai, đã có một số công trình nghiên cứu các khía cạnh văn

hóa trong tiểu thuyết Mạc Ngôn nh nghiên cứu tác phẩm của Mạc

Ngôn từ lập trờng dân gian Hớng đi khác lại nghiên cứu sự kế thừa

và học tập văn hóa phơng Tây của Mạc Ngôn

Thứ ba, các công trình nghiên cứu về văn hóa hầu nh mới dừng

lại ở việc tìm hiểu, nghiên cứu một khía cạnh của văn hóa trong sángtác Mạc Ngôn đây chỉ là vấn đề văn hóa trong tiểu thuyết Mạc Ngôn

mà cha phải liên văn hóa Một số công trình, nhà nghiên cứu đã đụngchạm đến vấn đề liên văn hóa, tuy nhiên cha gọi tên cụ thể nó là liênvăn hóa Ngoài ra, các nhà nghiên cứu cũng cha tìm hiểu khái niệmliên văn hóa từ đó áp dụng vào trờng hợp tiểu thuyết Mạc Ngôn Điềunày thực sự lôi cuốn chúng tôi trong quá trình tìm đến với sáng táccủa nhà văn

CHƯƠNG 2 CộI NGUồN LIÊN VĂN HóA TRONG TIểU THUYếT

MạC NGÔN 2.1 Mạc Ngôn với liên văn hóa

2.1.1 Vấn đề liên văn hóa trong nghiên cứu văn học

Hiện nay, có nhiều cách hiểu khác nhau về liên văn hóa Dù đứng

ở những góc độ khác nhau với mục đích nghiên cứu khác nhau nhng tathấy khi nhận định về liên văn hóa, các nhà nghiên cứu cùng chungquan điểm: Liên văn hóa là sự kết hợp, giao lu văn hóa giữa quá khứ vàhiện đại, giữa các cộng đồng dân tộc khác nhau, với những phơng thứcsống và nhân sinh quan khác nhau Các đặc điểm của tính liên văn hóa

đợc thể hiện sinh động, đa dạng trên mọi phơng diện tiểu thuyết, qua

“thế giới nhân vật hoặc trong từng nhân vật, qua các phơng thức tự sự,cách kể, qua cách tổ chức các điểm nhìn và cách tổ chức không - thờigian cũng nh kết cấu một cách đa dạng, phong phú Có thể tìm thấy

tính liên văn hóa thể hiện trên nhiều phơng diện: Giao lu văn hóa

Đông Tây, truyền thống hiện đại, dân gian bác học, địa phơng phổ quát

-Từ việc tìm hiểu khái niệm liên văn hóa, chúng tôi nhận thấy, liên văn hóa trong tiểu thuyết của một nhà văn chính là việc nhà văn vừa kế thừa văn hóa dân tộc vừa tiếp nhận văn hóa bên ngoài để đa vào trong sáng tác Thể hiện ở các phơng diện nội dung (cốt truyện, tình tiết, sự kiện, nhân vật,…) và ở các phơng diện nghệ thuật (nghệ thuật xây dựng biểu tợng văn hóa, phơng thức tự sự, ngôn ngữ, giọng

điệu,…)

2.1.2 Tiểu thuyết Mạc Ngôn và liên văn hóa

Cũng nh các nhà văn khác, lớn lên từ suối nguồn văn hóa dân tộc,tắm trong bầu không khí dân gian, Mạc Ngôn luôn trân trọng nhữnggiá trị ấy và tiếp thu để sáng tạo đa vào văn học Do vậy, ta bắt gặptrong tiểu thuyết nhà văn những phong tục, tập quán dân gian, nhữngtín ngỡng dân gian và những học thuyết t tởng nh Nho giáo, Phậtgiáo, Đạo giáo,… Bên cạnh đó, Mạc Ngôn còn chịu ảnh hởng vănhọc phơng Tây không chỉ ở nội dung tiểu thuyết mà cả về hình thức,

đặc biệt về kỹ thuật viết văn

Nếu nh văn hóa truyền thống Trung Hoa tác động sâu đậm đếnviệc nhà văn tạo dựng các nhân vật với ngôn ngữ đậm chất dân gian

và tái tạo phong tục tập quán, tín ngỡng dân gian, tất cả đều xuất phát

từ hiện thực ngổn ngang và trần trụi của làng quê Cao Mật quê hơng

ông thì cuộc tiếp xúc với các nhà văn phơng Tây đã khải thị cho MạcNgôn rất nhiều, nó kích thích sự sáng tạo của Mạc Ngôn trong việc

sử dụng những thủ pháp nghệ thuật mới mẻ tạo nên sự độc đáo vềhình thức thể hiện cho các tác phẩm

2.2 Tiền đề văn hóa truyền thống trong tiểu thuyết Mạc Ngôn

2.2.1 Quê hơng Sơn Đông - Cao Mật

Quê hơng Sơn Đông là một trong những cái nôi của nền văn minhTrung Hoa Quê hơng của các danh nhân lớn, các anh hùng hàokiệt lớn lên từ môi trờng văn hóa nh vậy đã tác động đến văn hóatinh thần Mạc Ngôn Vùng Cao Mật - Đông Bắc Trung Quốc là bốicảnh cho phần lớn tiểu thuyết kiệt xuất của ông Nhà văn đồng hóanhững niềm vui, nỗi buồn của ngời Cao Mật với niềm vui, nỗi buồncủa toàn nhân loại

Vùng đất Cao Mật đã trở thành dòng sữa nuôi dỡng tài năng vănchơng Mạc Ngôn Đọc tác phẩm của ông, ngời đọc dễ dàng nhậnthấy hơi hớng nồng nặc của đất quê và mối tình sâu đậm không thểtan chảy giữa ông với “huyết địa” Đông Bắc Cao Mật

2.2.2 Nguồn gốc xuất thân

Tìm hiểu thành phần xuất thân của Mạc Ngôn, ta thấy ở ông cónhiều điểm đáng quan tâm Ông là con út trong một gia đình có bốnanh chị em, xuất thân là nông dân nghèo Năm 11 tuổi đang học tiểuhọc ông phải nghỉ học giữa chừng để lăn lộn kiếm sống Cả mộtchuỗi ngày của thời thơ ấu Mạc Ngôn gắn liền với cơ cực nghèo nàn.Khi làm nhà văn Mạc Ngôn xuất hiện trớc độc giả với hình ảnh mộtcon ngời bình dị, mộc mạc và luôn luôn có ý thức mỗi khi cầm bút.Chính vì vậy, tác phẩm của ông “chứa đầy quan điểm thế tục” Bêncạnh đó, thuở thiếu thời, tâm hồn và trí tuệ nhà văn đợc nuôi dỡngbằng rất nhiều những câu chuyện kể của ông bà

Có thể nói, gia đình với những câu chuyện kể dân gian chính làkho t liệu thô để ông sử dụng vào trong sáng tác

2.2.3 T tởng văn hóa truyền thống Trung Hoa

Là một trong những quốc gia có truyền thống lâu đời, là cái nôicủa nền văn minh nhân loại, nơi hội tụ các dòng t tởng bản địa (Nhogiáo; Lão giáo), cũng nh các dòng t tởng từ bên ngoài du nhập (Phậtgiáo), Trung Hoa có nhiều phong tục tập quán phong phú, độc đáo.

Đây cũng là vùng đất kết tinh hơi thở của tâm linh ph ơng Đông quahọc thuyết Nho giáo với t tởng phong kiến luôn ngự trị trong đờisống nhân dân, học thuyết Phật giáo với niềm tin tâm linh về thuyếtluân hồi nghiệp báo, ác giả ác báo, đó còn là thế giới thần tiên cảnh

ảo của t tởng Lão giáo Chính những yếu tố văn hóa t tởng truyềnthống ấy đã có tác động không nhỏ đến ngòi bút Mạc Ngôn

2.3 Tiền đề văn hóa hiện đại trong tiểu thuyết Mạc Ngôn

2.3.1 Vấn đề toàn cầu hóa và sự giao lu văn hóa thế giới

Toàn cầu hóa là khái niệm dùng để miêu tả sự thay đổi trong xãhội đợc tạo ra bởi mối liên kết, trao đổi và giao lu giữa các quốc giahay các tổ chức, cá nhân, ở mọi góc độ của đời sống kinh tế, chínhtrị, xã hội, văn hóa Hòa vào xu hớng chung ấy, Trung Quốc lúc nàycũng mở cửa để tiếp thu các trào lu văn hóa, văn học trên thế giới, nótạo ra sự bùng nổ văn học hiện đại tại Trung Quốc theo phơng châm

t tởng của Đặng Tiểu Bình: “Thực sự cầu thị, giải phóng t tởng, cảicách mở cửa”

2.3.2 Sự thay đổi về đờng lối văn nghệ hiện đại của Trung Quốc

Cho đến nay, Trung Quốc đã trải qua ba lần phục hng về văn hóa,trải qua mỗi lần phục hng nền văn hóa Trung Quốc có sự khởi sắc

đặc biệt Tại Đại hội nhà văn toàn quốc lần thứ 4 vào năm 1979 ĐặngTiểu Bình tuyên bố “cởi trói” cho văn nghệ đã tạo ra triển vọng mớicho sáng tác Quá trình nhận thức lại t tởng văn nghệ Mao Trạch

Đông là quá trình đổi mới để định hớng lại đờng lối chính trị và vănnghệ theo phơng châm của Đặng Tiểu Bình: Giải phóng t tởng, thực