Môn học tài chính tiền tệ

TÀI CHÍNH QUỐC TẾ Tp. HCM, Tháng 32013 GV. Phan Thị Minh Huệ HỆ THỐNG TIỀN TỆ THẾ GIỚI International Monetary System (IMS) 12Jul13 2 MỤC TIÊU Nghiên cứu những vấn đề về hệ thống tiền tệ quốc tế: cấu tạo , lịch sử phát triển của hệ thống tiền tệ thế giới, đặc điểm của từng hệ thống tiền tệ. Nghiên cứu các hệ thống tiền tệ chủ yếu và hệ thống tiền tệ hiện nay. NỘI DUNG 1 Khái niệm, vai trò và tiêu chí phân loại HTTTQT 2 Phân loại chế độ tỷ giá theo mức độ linh hoạt của tỷ giá 3 Quá trình phát triển của HTTTQT 12Jul13 4 KHÁI NIỆM, VAI TRÒ, TIÊU CHÍ PHÂN LOẠI HTTTTG Khái niệm: HTTTQT là chế độ tổ chức lưu thông tiền tệ được thể hiện bằng những thoả ước và những quy định của một số quốc gia, có hiệu lực trong một phạm vi không gian và thời gian nhất định. Vai trò của HTTTQT • Tạo sự liên kết kinh tế giữa một số nước có quan hệ kinh tế phụ thuộc nhau. • Thiết lập liên minh chính trị. • Củng cố vai trò và vị trí kinh tế tiền tệ của một quốc gia nào đó trong khu vực. 12Jul13 5 KHÁI NIỆM, VAI TRÒ, TIÊU CHÍ PHÂN LOẠI HTTTTG • Là đơn vị thanh toán, đo lường và dự trữ giá trị của cộng đồng kinh tế. • Thông thường sử dụng đồng tiền mạnh của quốc gia nào đó trong khối làm đồng tiền chung. Đơn vị tiền tệ chung • Quy định tỷ giá chung với các đồng tiền thành viên của khối. • Quy định lưu thông tiền mặt, thanh toán không dùng tiền mặt và các loại giấy tờ có giá. • Quy định về dự trữ ngoại hối. Chế độ tổ chức lưu thông tiền tệ 12Jul13 6 CĂN CỨ VÀO MỨC ĐỘ LINH HOẠT CỦA TỶ GIÁ Chế độ tỷ giá cố định • NHTW sẽ ấn định mức tỷ giá cố định và sẽ sử dụng những công cụ tài chính để duy trì mức tỷ giá này. Chế độ tỷ giá thả nổi • Tỷ giá hối đoái do cung cầu thị trường quyết định 12Jul13 7 Chế độ tỷ giá cố định • Thực tế, những lượng cung – cầu ngoại tệ vốn tồn tại trên thị trường ngoại tệ và chi phối số lượng cung cầu trên thị trường. • Cung> Cầu ngoại tệ: NHTW tăng dự trữ ngoại tệ. • Cung < Cầu ngoại tệ: NHTW giảm dự trữ ngoại tệ. • Dự báo về biến động tỷ giá là = 0 CĂN CỨ VÀO MỨC ĐỘ LINH HOẠT CỦA TỶ GIÁ 12Jul13 8 Chế độ tỷ giá thả nổi • NHTW không can thiệp trực tiếp vào tỷ giá • Có 3 loại: • Thả nổi hoàn toàn: Tỷ giá do cung cầu thị trường quyết định • Thả nổi có quản lý: tỷ giá thả nổi nhưng có sự điều tiết của nhà nước. • Tỷ giá thả nổi tập thể: các nước trong khối EU thả nổi đồng tiền mình với các đồng tiền ngoài khối và tỷ giá cố định trong khối. CĂN CỨ VÀO MỨC ĐỘ LINH HOẠT CỦA TỶ GIÁ 12Jul13 9 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA HỆ THỐNG TIỀN TỆ Hệ thống tiền tệ quốc tế ngày nay Hệ thống Bretton Woods: 19441971 Giai đoạn giữa hai thế chiến Hệ thống bản vị vàng cổ điển: 18751914 Hệ thống song bản vị: trước 1875 12Jul13 10 HỆ THỐNG SONG BẢN VỊ: TRƯỚC 1875 Hệ thống song bản vị đồng thời sử dụng vàng và bạc làm phương tiện trao đổi và lưu thông trong nền kinh tế. Vàng và bạc với đặc điểm: khan hiếm, bền, có thể chuyên chở, dễ phân chia, bảo quản, đồng chất và chất lượng được duy trì lâu dài nên được chọn làm tiền tệ. VB đúc thỏi, vòng Tiền đúc – tiền xu của cá nhân Tiền đúc – tiền xu của quốc gia 12Jul13 11 HỆ THỐNG SONG BẢN VỊ: TRƯỚC 1875 Bào mòn giá trị thực tế của tiền xu • Các quốc gia pha lẫn hợp kim khác vào tiền xu vàng và bạc Tỷ lệ “vàng: bạc” • Tỷ lệ “vàng: bạc” không thống nhất giữa các quốc gia Những bất cập trong hệ thống song bản vị Tiền đủ giá Lượng vàng – bạc đủ, nguyên chất Cất trữ Tiền xu vàng – Bạc Tiền kém giá Lượng vàng – bạc thiếu, không nguyên chất Đẩy ra lưu thông Hệ thống song bản vị: trước 1875 Quy luật Gresham: “Đồng tiền xấu đuổi đồng tiền tốt” khỏi lưu thông. 12Jul13 13 HỆ THỐNG SONG BẢN VỊ: TRƯỚC 1875 Chế độ song bản vị tại Mỹ 1972, phát hành USD với giá cố định với vàng và bạc – cho phép chuyển đổi ra vàng và bạc. 1USD = 1,6038 gr vàng = 24,057 gr bạc Hay “Vàng : Bạc” = 1:15 Các quốc gia khác tỷ lệ “Vàng : Bạc” < 1:15 Quy luật Gresham: bạc đuổi vàng ra khỏi lưu thông ở Mỹ 1834, thay đổi giá trị USD 20,67ounce vàng và bạc giữ nguyên : “Vàng : Bạc” = 1:16 Quy luật Gresham: vàng đuổi bạc ra khỏi lưu thông ở Mỹ Chế độ đơn bản vị xuất hiện 12Jul13 14 HỆ THỐNG BẢN VỊ VÀNG CỔ ĐIỂN: 18751914 Đặc điểm hệ thống bản vị vàng cổ điển • Quốc gia ấn định cố định giá trị của đồng tiền chính quốc với vàng và sẵn sàng mua và bán vàng không hạn chế tại mức tỷ giá ấn định. • Xuất khẩu và nhập khẩu vàng giữa các quốc gia được tự do. • NHTW phải duy trì lượng vàng dự trữ để đảm bảo “100%” cho số tiền phát hành. 0 được thực hiện 12Jul13 15 HỆ THỐNG BẢN VỊ VÀNG CỔ ĐIỂN: 18751914 Những hạn chế hệ thống bản vị vàng cổ điển • Luồng vàng ròng chảy từ quốc gia có thâm hụt đến thặng dư BP. • Cung ứng tiền tăng ở quốc gia thặng dư BP • Tăng giá • Lãi suất giảm • Tăng nhập khẩu từ nước thâm hụt BP • Cung ứng tiền giảm ở quốc gia thâm hụt BP • Giảm giá • Lãi suất tăng • Giảm nhập khẩu từ quốc gia thặng dư BP 12Jul13 16 HỆ THỐNG TIỀN TỆ GIỮA 2 THẾ CHIẾN 1914, đại chiến thế giới lần thứ 1 xảy ra, trung tâm thiệt hại là Châu Âu, lạm phát tăng cao. Mỹ vẫn duy trì tỷ lệ đảm bảo bằng vàng của USD và khả năng chuyển đổi ra vàng cho đến năm 1933. Tất cả các quốc gia chấm dứt chuyển đổi tiền ra vàng – sụp đổ chế độ bản vị vàng. Anh tiếp tục duy trì chuyển đổi bảng Anh ra vàng cho đến năm 1931 12Jul13 17 HỆ THỐNG BRETTON WOODS (BWS): 19441971 Sau chiến tranh thế giới thứ 2, Mỹ trở thành cường quốc kinh tế, phối hợp với Anh thương thuyết về BWS. Đặc điểm BWS • Tỷ giá cố định có điều chỉnh • Hình thành 2 tổ chức quốc tế mới: • IMF • WB 12Jul13 18 Đồng tiền của mỗi quốc gia sẽ được ấn định một tỷ lệ cố định so với USD, giao động +1%, 35ounce. Các quốc gia khi BP mất cân đối sẽ được điều chỉnh trong giới hạn 10% >10% phải được đồng ý của IMF. Tỷ giá cố định có điều chỉnh Mỹ cam kết chuyển đổi không hạn chế USD ra vàng ở mức giá cố định 35ounce. Hệ thống Bretton Woods (BWS): 19441971 12Jul13 19 IMF ra đời nhằm đảm bảo cho BWS hoạt động ổn định và hiệu quả. Hạn chế phá giá hay tăng giá của các đồng tiền so với USD; Duy trì hạn mức tín dụng thường xuyên để cải thiện BP. Mỗi quốc gia là thành viên của IMF có nghĩa vụ và quyền lợi: Đóng góp vào quỹ IMF Được vay từ IMF, kèm theo những điều kiện khắt khe của IMF để cải thiện BP của quốc gia đó. Hoạt động của IMF HỆ THỐNG BRETTON WOODS (BWS): 19441971 12Jul13 20 HỆ THỐNG BRETTON WOODS (BWS): 19441971 Sự sụp đổ của hệ thống BWS • Tính thanh khoản của USD • QL Gresham: Đồng tiền xấu đuổi đồng tiền tốt khỏi lưu thông. • Cơ chế điều chỉnh tỷ giá của Mỹ không phù hợp. • Đặc quyền phát hành USD 12Jul13 21 HỆ THỐNG BRETTON WOODS (BWS): 19441971 Tính thanh khoản của USD Tài sản nợ của Mỹ với phần còn lại của thế giới tăng lên nhanh hơn lượng vàng Mỹ khai thác được bổ sung dự trữ. Số USD phát hành đã vượt quá số vàng dự trữ của Mỹ. Mỹ từ chối chuyển đổi USD ra vàng. 12Jul13 22 HỆ THỐNG BRETTON WOODS (BWS): 19441971 QL Gresham giải thích sự sụp đổ BWS Khi tỷ lệ trao đổi giữa 2 tài sản là không nhất quán trên thị trường chính thức và trên thị trường tự do, thì tài sản được định giá thấp trên thị trường chính thức sẽ bị loại khỏi lưu thông, trong khi đó tài sản được định giá cao sẽ tiếp tục được ở lại lưu thông. USD “đồng tiền xấu” đuổi vàng “đồng tiền tốt” ra khỏi lưu thông. 12Jul13 23 HỆ THỐNG BRETTON WOODS (BWS): 19441971 Cơ chế điều chỉnh tỷ giá của Mỹ không phù hợp. Mỹ tồn tại những mâu thuẫn: Lạm phát tăng cao nhưng không phá giá đồng USD với vàng được; Mỹ buộc phải duy trì chế độ giảm phát Các nước thâm hụt BP Không muốn phá giá đồng tiền, thực hiện giảm phát kinh tế hạn chế thất nghiệp. Các nước thặng dư BP Không muốn nâng giá đồng tiền, để duy trì tốc độ tăng trưởng và xuất khẩu. 12Jul13 24 HỆ THỐNG BRETTON WOODS (BWS): 19441971 Đặc quyền phát hành USD BP của Mỹ luôn thặng dư – phần còn lại của thế giới luôn thâm hụt BP. Mỹ tiêu dùng nhiều hơn sản xuất. Mỹ dùng đặc quyền phát hành tràn lan USD Mỹ áp dụng lãi suất thấp khi đi vay và những khoản tiền dự trữ tại các nước khác. 12Jul13 25 Hệ thống tiền tệ quốc tế ngày nay Hệ thống tiền tệ quốc tế hiện đại: sự xuất hiện và phát triển chế độ tỷ giá hối đoái linh hoạt. Thoả ước Jamaica • IMF tuyên bố chấp nhận tỷ giá hối đoái linh hoạt. • Huỷ bỏ vàng làm tài sản dự trữ quốc tế. • Các nước chậm phát triển sẽ được tạo cơ hội để tiếp cận với IMF. 26 12Jul13

MỤC TIÊU

Nghiên cứu những vấn đề về hệ thống tiền tệ quốc tế: cấu tạo , lịch sử phát triển của hệ thống tiền tệ thế giới, đặc

điểm của từng hệ thống tiền tệ.

Nghiên cứu các hệ thống tiền tệ chủ yếu

và hệ thống tiền tệ hiện nay.

KHÁI NIỆM, VAI TRÒ, TIÊU CHÍ PHÂN LOẠI HTTTTG

Khái niệm: HTTTQT là chế độ tổ chức lưu thông tiền tệ được thể hiện bằng những thoả ước và những quy định của một số quốc gia,

có hiệu lực trong một phạm vi không gian và thời gian nhất định.

Vai trò của HTTTQT

• Tạo sự liên kết kinh tế giữa một số nước có quan hệ kinh tế phụ thuộc nhau.

• Thiết lập liên minh chính trị.

• Củng cố vai trò và vị trí kinh tế - tiền tệ của một quốc gia nào đó trong khu vực.

KHÁI NIỆM, VAI TRÒ, TIÊU CHÍ PHÂN LOẠI HTTTTG

• Là đơn vị thanh toán, đo lường và dự trữ giá trịcủa cộng đồng kinh tế

• Thông thường sử dụng đồng tiền mạnh của quốcgia nào đó trong khối làm đồng tiền chung

CĂN CỨ VÀO MỨC ĐỘ LINH HOẠT CỦA TỶ GIÁ

Chế độ tỷ giá cố định

• Thực tế, những lượng cung – cầu ngoại tệ vốn tồn tại trên thịtrường ngoại tệ và chi phối số lượng cung cầu trên thị trường

• Cung> Cầu ngoại tệ: NHTW tăng dự trữ ngoại tệ

• Cung < Cầu ngoại tệ: NHTW giảm dự trữ ngoại tệ

• Dự báo về biến động tỷ giá là = 0

CĂN CỨ VÀO MỨC ĐỘ LINH HOẠT CỦA TỶ GIÁ

Chế độ tỷ giá thả nổi

• NHTW không can thiệp trực tiếp vào tỷ giá

• Có 3 loại:

• Thả nổi hoàn toàn: Tỷ giá do cung cầu thị trường quyết định

• Thả nổi có quản lý: tỷ giá thả nổi nhưng có sự điều tiết củanhà nước

• Tỷ giá thả nổi tập thể: các nước trong khối EU thả nổi đồngtiền mình với các đồng tiền ngoài khối và tỷ giá cố địnhtrong khối

CĂN CỨ VÀO MỨC ĐỘ LINH HOẠT CỦA TỶ GIÁ

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA HỆ THỐNG TIỀN TỆ

Hệ thống tiền tệ quốc tế ngày nay

Hệ thống Bretton Woods: 1944-1971

Giai đoạn giữa hai thế chiến

Hệ thống bản vị vàng cổ điển: 1875-1914

Hệ thống song bản vị: trước 1875

H Ệ THỐNG SONG BẢN VỊ : TRƯỚC 1875

Hệ thống song bản vị đồng thời sử dụng vàng và bạc làm phương

tiện trao đổi và lưu thông trong nền kinh tế

Vàng và bạc với đặc điểm: khan hiếm, bền, có thể chuyên chở, dễ

phân chia, bảo quản, đồng chất và chất lượng được duy trì lâu dài

nên được chọn làm tiền tệ

V-B đúc thỏi, vòng

Tiền đúc – tiền xu của

cá nhân

Tiền đúc – tiền xu của quốc gia

H Ệ THỐNG SONG BẢN VỊ : TRƯỚC 1875

Bào mòn giá trị thực tế của tiền xu

• Các quốc gia pha lẫn hợp kim khác vào tiền xu vàng và bạc

Tỷ lệ “vàng: bạc”

• Tỷ lệ “vàng: bạc” không thống nhất giữa các quốc gia

Những bất cập trong hệ thống song bản vị

Tiền đủ giá

- Lượng vàng – bạc đủ,

nguyên chất

- Cất trữ

Tiền xu vàng – Bạc

Tiền kém giá

-Lượng vàng – bạc thiếu,

không nguyên chất

-Đẩy ra lưu thông

Hệ thống song bản vị: trước 1875

Quy luật Gresham:

“Đồng tiền xấu đuổi đồng tiền

tốt” khỏi lưu thông

Quy luật Gresham: bạc đuổi vàng ra khỏi lưu thông ở Mỹ

-1834, thay đổi giá trị USD

$20,67/ounce vàng và bạc giữ nguyên : “Vàng : Bạc” = 1:16

Quy luật Gresham: vàng đuổi bạc ra khỏi lưu thông ở Mỹ

H Ệ THỐNG BẢN VỊ VÀNG CỔ ĐIỂN : 1875-1914

Đặc điểm hệ thống bản vị vàng cổ điển

• Quốc gia ấn định cố định giá trị của đồng tiền chínhquốc với vàng và sẵn sàng mua và bán vàng không hạnchế tại mức tỷ giá ấn định

• Xuất khẩu và nhập khẩu vàng giữa các quốc gia được

tự do

• NHTW phải duy trì lượng vàng dự trữ để đảm bảo

“100%” cho số tiền phát hành 0 được thực

hiện

H Ệ THỐNG BẢN VỊ VÀNG CỔ ĐIỂN : 1875-1914

Những hạn chế hệ thống bản vị vàng cổ điển

• Luồng vàng ròng chảy từ quốc gia có thâm hụt đến thặng dư BP.

• Cung ứng tiền tăng ở quốc gia thặng dư BP

• Tăng giá

• Lãi suất giảm

• Tăng nhập khẩu từ nước thâm hụt BP

• Cung ứng tiền giảm ở quốc gia thâm hụt BP

• Giảm giá

• Lãi suất tăng

HỆ THỐNG TIỀN TỆ GIỮA 2 THẾ CHIẾN

1914, đại chiến thế giới lần thứ 1 xảy ra, trung tâm thiệt hại là Châu

Âu, lạm phát tăng cao

Mỹ vẫn duy trì tỷ lệ đảm bảo bằng vàng của USD và khả năng

chuyển đổi ra vàng cho đến năm 1933

Tất cả các quốc gia chấm dứt chuyển đổi tiền ra vàng – sụp đổ chế

độ bản vị vàng

Anh tiếp tục duy trì chuyển đổi bảng Anh ra vàng cho đến năm

1931

Đồng tiền của mỗi quốc gia sẽ được ấn định một tỷ lệ cố định so

với USD, giao động +/-1%, $35/ounce

Các quốc gia khi BP mất cân đối sẽ được điều chỉnh trong giới

hạn 10% - >10% phải được đồng ý của IMF

Tỷ giá cố định có điều chỉnh

Mỹ cam kết chuyển đổi không hạn chế USD ra vàng ở mức giá

cố định $35/ounce

Hệ thống Bretton Woods (BWS): 1944-1971

IMF ra đời nhằm đảm bảo cho BWS hoạt động ổn định và hiệu

quả

Hạn chế phá giá hay tăng giá của các đồng tiền so với USD;

Duy trì hạn mức tín dụng thường xuyên để cải thiện BP

Mỗi quốc gia là thành viên của IMF có nghĩa vụ và quyền lợi:

Đóng góp vào quỹ IMF

Được vay từ IMF, kèm theo những điều kiện khắt khe của IMF

để cải thiện BP của quốc gia đó

Hoạt động của IMF

H Ệ THỐNG B RETTON W OODS (BWS): 1944-1971

H Ệ THỐNG B RETTON W OODS (BWS): 1944-1971

Sự sụp đổ của hệ thống BWS

• Tính thanh khoản của USD

• QL Gresham: Đồng tiền xấu đuổi đồng tiền tốt khỏi lưu thông

• Cơ chế điều chỉnh tỷ giá của Mỹ không phù hợp

• Đặc quyền phát hành USD

H Ệ THỐNG B RETTON W OODS (BWS): 1944-1971

Tính thanh khoản của USD

Tài sản nợ của Mỹ với phần còn lại của thế giới tăng lên nhanhhơn lượng vàng Mỹ khai thác được bổ sung dự trữ

Số USD phát hành đã vượt quá số vàng dự trữ của Mỹ

Mỹ từ chối chuyển đổi USD ra vàng

H Ệ THỐNG B RETTON W OODS (BWS): 1944-1971

QL Gresham giải thích sự sụp đổ BWS

Khi tỷ lệ trao đổi giữa 2 tài sản là không nhất quán trên thịtrường chính thức và trên thị trường tự do, thì tài sản được định giáthấp trên thị trường chính thức sẽ bị loại khỏi lưu thông, trong khi

đó tài sản được định giá cao sẽ tiếp tục được ở lại lưu thông

USD “đồng tiền xấu” đuổi vàng “đồng tiền tốt” ra khỏi lưu thông

H Ệ THỐNG B RETTON W OODS (BWS): 1944-1971

Cơ chế điều chỉnh tỷ giá của Mỹ không phù hợp.

Mỹ tồn tại những mâu thuẫn:

-Lạm phát tăng cao nhưng không phá giá đồng USD với vàngđược;

-Mỹ buộc phải duy trì chế độ giảm phát

H Ệ THỐNG B RETTON W OODS (BWS): 1944-1971

Đặc quyền phát hành USD

BP của Mỹ luôn thặng dư – phần còn lại của thế giới luôn thâmhụt BP Mỹ tiêu dùng nhiều hơn sản xuất

Mỹ dùng đặc quyền phát hành tràn lan USD

Mỹ áp dụng lãi suất thấp khi đi vay và những khoản tiền dự trữtại các nước khác

Hệ thống tiền tệ quốc tế ngày nay

Hệ thống tiền tệ quốc tế hiện đại: sự xuất hiện và phát triển chế

độ tỷ giá hối đoái linh hoạt

Thoả ước Jamaica

• IMF tuyên bố chấp nhận tỷ giá hối đoái linh hoạt

• Huỷ bỏ vàng làm tài sản dự trữ quốc tế

• Các nước chậm phát triển sẽ được tạo cơ hội để tiếpcận với IMF