Trình chơi thân với chị Âu ở thị trấn C. Ngày 5.10. 2015 Trình ngủ tại nhà Chị Âu, Trình phát hiện mẹ chị Âu giấu vàng trong sọt đựng khăn để ở gầm giường. Tối 4112015, Trình tiếp tục đến nhà chị Âu chơi và xin ngủ lại. Nửa đêm, khi mẹ của bạn thức dậy đi chợ buôn bán, Trinh lén đến giường ngủ của bà, tìm được trong sọt đựng khăn 01 chiếc vòng vàng 5 chỉ (trị giá 31 triệu đồng). Trinh giấu chiếc vòng vàng trong người, quay về giường tiếp tục ngủ. Hôm sau, Trình đem vòng tới tiệm vàng bán được 20 triệu đồng. Tội phạm mà Trình thực hiện được quy định tại khoản 1 Điều 138 BLHS. Căn cứ vào quy định tại khoản 3 Điều 8 BLHS, hãy phân loại tội phạm đối với tội trộm cắp tài sản. (2 điểm) 2. Hãy xác định các dấu hiệu thuộc mặt khách quan của tội phạm trong tình huống nêu trên. (1 điểm) 3. Phát biểu sau đây về vụ án là đúng hay sai? Tại sao? Vì Trinh đã chiếm đoạt được tài sản, nên tội trộm cắp tài sản mà Trinh đã thực hiện có cấu thành tội phạm vật chất. (2 điểm) 4. Giả sử toà án căn cứ vào khoản 1 Điều 138 BLHS xử phạt Trinh 24 tháng tù thì toà án có thể cho Trinh được hưởng án treo không? (2 điểm).
Trang 1A. MỞ ĐẦU
Ngày nay chúng ta đang sống trong một xã hội phát triển, nền kinh tế phát triển kéo theo sự phát triển của xã hội Như ta đã thấy xã hội đang ngày càng phát triển, sự giao lưu văn hóa với các nước đang ngày càng mạnh mẽ Trong điều kiện phát triển ấy Việt Nam, với mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là một trong những yếu tố hàng đầu dẫn đến sự phát triển của nền kinh tế quốc gia Phương châm phát triển đó đã làm cho quan hệ pháp luật về kinh tế, dân sự, hình sự,… ngày càng gia tăng Kinh tế phát triển, đời sống cải thiện , bên cạnh sự phát triển đó, nền kinh tế thị trường đã nảy sinh những mặt trái, đó là sự tha hóa, biến chất về đạo đức và nhân phẩm của một số bộ phận con người, làm phát sinh tệ nạn
xã hội, dẫn đến tình hình chính trị, an ninh, trật tự xã hội đi theo khuynh hướng xấu, làm gia tăng tội phạm nhất là về vấn nạn trộm cắp tài sản Để thấy được tính chất nguy hiểm của trộm cắp tài sản, nhóm 2 chúng em chọn đề tài 3 để tìm hiểu nội dung này, đề 3 có nội dung như sau:
Trinh chơi thân với chị Âu ở thị trấn C Ngày 5.10 2015 Trinh ngủ tại nhà Chị Âu, Trinh phát hiện mẹ chị Âu giấu vàng trong sọt đựng khăn để ở gầm giường Tối 4/11/2015, Trinh tiếp tục đến nhà chị Âu chơi và xin ngủ lại Nửa đêm, khi mẹ của bạn thức dậy đi chợ buôn bán, Trinh lén đến giường ngủ của bà, tìm được trong sọt đựng khăn 01 chiếc vòng vàng 5 chỉ (trị giá 31 triệu đồng) Trinh giấu chiếc vòng vàng trong người, quay về giường tiếp tục ngủ Hôm sau, Trinh đem vòng tới tiệm vàng bán được 20 triệu đồng Tội phạm mà Trinh thực hiện được quy định tại khoản 1 Điều 138 BLHS
Câu hỏi:
Trang 21 Căn cứ vào quy định tại khoản 3 Điều 8 BLHS, hãy phân loại tội phạm đối với
tội trộm cắp tài sản (2 điểm)
2 Hãy xác định các dấu hiệu thuộc mặt khách quan của tội phạm trong tình huống
nêu trên (1 điểm)
3 Phát biểu sau đây về vụ án là đúng hay sai? Tại sao? - Vì Trinh đã chiếm đoạt
được tài sản, nên tội trộm cắp tài sản mà Trinh đã thực hiện có cấu thành tội phạm vật chất (2 điểm)
4 Giả sử toà án căn cứ vào khoản 1 Điều 138 BLHS xử phạt Trinh 24 tháng tù thì
toà án có thể cho Trinh được hưởng án treo không? (2 điểm)
B. NỘI DUNG
Dưới đây là toàn bộ hướng giải quyết của nhóm em về đề tài số 3 như sau:
Câu 1:
Căn cứ vào quy định tại khoản 3 điều 8 BLHS, hãy phân loại tội phạm đối với tội trộm cắp tài sản
Căn cứ vào quy định tại khoản 3 điều 8 BLHS, tội trộm cắp tài sản tại điều
138 BLHS được phân thành các loại tội phạm sau:
- Tại khoản 1: “ Người nào trộm cắp tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả
Trang 3nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết
án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa bị xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo
không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm” Đây là
loại tội phạm ít nghiêm trọng ( do mức cao nhất của khung hình phạt là đến ba
năm tù).
- Tại khoản 2: “Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù
từ hai năm đến bảy năm” Đây là loại tội phạm nghiêm trọng ( do mức cao nhất của khung hình phạt là bảy năm tù)
- Tại khoản 3: “Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ
bảy năm đến mười lăm năm” Đây là loại tội phạm rất nghiêm trọng ( do mức
cao nhất của khung hình phạt là mười lăm năm”.
- Tại khoản 4: “Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ
hai năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân” Đây là loại tội phạm đặc biệt
nghiêm trọng ( do mức cao nhất của khung hình phạt là trên mười lăm năm tù, tù
chung thân hoặc tử hình).
Câu 2:
Mặt khách quan của tội phạm là mặt bên ngoài của tội phạm, bao gồm
những biểu hiện của tội phạm diễn ra hoặc tồn tại bên ngoài thế giới khách quan và con người có thể trực tiếp nhận biết được
Xét trong tình huống này, mặt khách quan của tội phạm được thể hiện qua các dấu hiệu sau:
Thứ nhất đó là hành vi khách quan Điều 138 Bộ luật hình sự không mô tả
các dấu hiệu của tội trộm cắp tài sản mà chỉ định tội danh Tuy nhiên, qua thực tiễn
Trang 4cũng như cách đặt tội danh thì hành vi khách quan duy nhất của tội trộm cắp tài sản
là hành vi “chiếm đoạt” tài sản đang có chủ một cách lén lút Tính chất “lén lút” là dấu hiệu để phân biệt hành vi chiếm đoạt tài sản trong tội trộm cắp tài sản và hành
vi chiếm đoạt tài sản trong các tội phạm khác, nó thể hiện ở việc người phạm tội che giấu hành vi đang phạm tội của mình, không cho phép chủ tài sản biết có hành
vi chiếm đoạt tài sản khi hành vi này đang xảy ra
Ở đây, Trinh là người có hành vi chiếm đoạt tài sản đang có chủ là mẹ chị
Âu một cách lén lút Trước khi thực hiện hành vi, Trinh có biết rõ nơi mẹ chị Âu cất giữ tài sản từ ngày 5.10.2015 và tiếp tục đến chơi nhà chị Âu và xin ngủ lại vào tối 4.11.2015 để tìm cơ hội thực hiện hành vi Trong lúc thực hiện hành vi, Trinh
có ý thức không cho phép mẹ chị Âu và chị Âu biết Trinh có hành vi chiếm đoạt tài sản khi hành vi này đang xảy ra bằng cách lợi dụng lúc nửa đêm , khi mẹ của bạn thức dậy đi buôn bán, không còn có mặt tại nơi có tài sản, Trinh đã lén thực hiện hành vi trộm cắp tài sản mà cụ thể ở đây là 1 chiếc vòng vàng 5 chỉ rồi giấu chiếc vòng trong người, tiếp tục quay về giường ngủ rồi hôm sau mang đi bán, che giấu được toàn bộ sự việc phạm tội của mình Dưới góc độ pháp lý có thể dễ dàng nhận thấy hành vi của Trinh là hành vi cố ý chuyển dịch một cách trái pháp luật tài sản của mẹ chị Âu thành tài sản của mình, làm cho mẹ chị Âu không có khả năng thực hiện được quyền chủ sở hữu đối với tài sản trên thực tế mặc dù về mặt pháp lý không làm cho mẹ chị Âu mất đi quyền sở hữu tài sản
Thứ hai là hậu quả nguy hiểm cho xã hội của tội phạm và mối quan hệ nhân
quả giữa hành vi và hậu quả gây nguy hiểm cho xã hội đó Hậu quả nguy hiểm của tội phạm là thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra cho những quan hệ xã hội mà luật hình sự bảo vệ, được thể hiện thông qua sự biến đổi tình trạng bình thường của các
bộ phận cấu thành lên khách thể Hành vi nguy hiểm cho xã hội phải có trước, là nguyên nhân gây nên hậu quả nguy hiểm cho xã hội, đồng thời hậu quả đó chính là
Trang 5kết quả của hành vi nguy hiểm cho xã hội từ đó tạo nên mối quan hệ nhân – quả của 2 yếu tố này
Đối với tội trộm cắp tài sản của Trinh, hậu quả nguy hiểm cho xã hội thể hiện qua chiếc vòng vàng 5 chỉ của mẹ chị Âu bị Trinh chiếm đọat, gây thiệt hại 31 triệu tính theo giá trị của chiếc vòng vàng và tài sản này đã bị Trinh sử dụng trái phép qua việc Trinh mang đi bán chiếc vòng vàng đã chiếm đọat của mẹ chị Âu và nhận về số tiền 20 triệu đồng Trong cấu thành tội trộm cắp tài sản, hậu quả của tội trộm cắp tài sản của Trinh là chiếc vòng vàng bị chiếm đọat có giá trị ở mức nhất định trong trường hợp thông thường được quy định tại khoản 1 điều 138 BLH Dựa vào mức giá trị chiếc vòng vàng mà Trinh chiếm đọat điều lụât này đã phân chia thành khung hình phạt “cải tạo không giam giữ đến ba năm (3 năm) hoặc phạt tù từ sáu (6) tháng đến ba (3) năm” tương ứng với mức độ hậu quả hành vi trộm cắp tài sản của Trinh Xét quan hệ nhân – quả, hậu quả về mất tài sản với mẹ chị Âu chính
là kết quả của hành vi trộm cắp tài sản, hay đúng hơn là lén lút chiếm đọat tài sản của mẹ chị Âu
Thứ ba là các điều kiện bên ngoài của việc thực hiện hành vi phạm tội, thường bao gồm thời gian, địa điểm, hoàn cảnh, công cụ, phương tiện phạm tội
Ở tình huống này, Trinh đã lợi dụng khá linh động thời gian lúc nửa đêm ngày 4.11.2015 địa điểm tại nhà chị Âu, trong hoàn cảnh mẹ bạn thức dậy đi buôn bán
để chiếm đọat, trộm cắp tài sản
Câu 3:
Phát biểu “ Vì Trinh đã chiếm đoạt được tài sản nên tội trộm cắp tài sản mà Trinh đã thực hiện có cấu thành tội phạm vật chất” là sai
Trang 6Giải thích: Để xác định đó là tội phạm cấu thành vật chất hay hình thức phải dựa vào mô tả trong cấu thành tội phạm của tội đó trong bộ luật hình sự không thể dựa vào hậu quả để kết luận rằng đó là tội phạm có cấu thành vật chất được đối với 1 tội thì nó luôn được cố định là tội phạm cấu thành vật chất hoặc hình thức không có chuyện vì đạt được hậu quả thì tôi cướp tài sản sẽ được chuyển từ cấu thành hình thức sang thành cầu thành vật chất
Cấu thành tội phạm là tổng hợp những dấu hiệu chung có tính đặc trưng cho loại tội phạm cụ thể được quy định trong luật hình sự Cấu thành tội phạm vật chất là là cấu thành tội phạm có các dấu hiệu của mặt khách quan là hành vi, hậu quả, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả Theo khoản 1 điều 138 BLHS 1999:
“Người nào trộm cắp tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gâu hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm” Như vậy, tội trộm cắp tài sản trong luật hình sự có các dấu hiệu của mặt khách quan là hành vi trộm cắp tài sản, tội này yêu cầu phải có hậu quả xảy ra Đó là trộm cắp được tài sản có giá trị
từ hải triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng
- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả do hành vi phạm tội gây ra:
+Hành vi trái pháp luật phải xảy ra trước hậu quả nguy hiểm cho xã hội về mặt thời gian: phải có hành vi trộm cắp sau đó mới dẫn đến hậu quả mất tài sản
+Hành vi trái pháp luật phải chứa đựng khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả nguy hiểm cho xã hội và hậu quả nguy hiểm cho xã hội đã xảy ra phải là sự hiện thực hoá khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả của chính hành vi trái pháp
Trang 7luật.Hành vi trực tiếp gây ra hậu quả và hậu quả chính là hệ quả trực tiếp của hành vi: Hành vi trộm cắp trực tiếp gây ra hậu quả mất tài sản
Trong cấu thành tội phạm vật chất thì nhà làm luật quy định dấu hiệu hậu quả là dấu hiệu bắt buộc Tuy nhiên, việc xác định tội có cấu thành tội phạm vật chất hay không là phải dựa vào quy dịnh của luật, chứ không phải quan niệm cho rằng :" nếu có hậu quả xảy ra thì tội phạm đang xem xét là cấu thành tội phạm vật chất" Với phát biểu " Vì Trinh đã chiếm đoạt được tài sản, nên tội trộm cắp tài sản mà Trinh đã thực hiện có cấu thành tội phạm vật chất" thì rõ ràng là sai Vì hậu quả là hậu quả quy định trong luật chứ không phải ( không nhất thiết) phải là hậu quả trên thực tế Ví dụ: Giả sử Trinh đang thực hiện việc trộm cắp mà bị phát hiện, thì dù chưa chiếm đoạt được tài sản nhưng vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp tài sản Tội trộm cắp tài sản được quy định trong điều 138 BLHS năm
1999 có các yếu tố cấu thành tội phạm vật chất, vì vậy người phạm tội này có cấu thành tội phạm vật chất Nếu chỉ căn cứ vào hậu quả của hành vi xảy ra tren thực tế
mà kết luận thì sẽ sai Có nghĩa rằng, tội trộm cắp tài sản là tội có cấu thành tội phạm vật chất, nhưng khi khi giải thích là" Vì Trinh đã chiếm đoạt được tài sản "
là sai
Câu 4:
Giả sử toà án căn cứ vào khoản 1 Điều 138 BLHS xử phạt Trinh 24 tháng tù thì toà án có thể cho Trinh được hưởng án treo không? Đó là một câu hỏi gợi cho nhóm em nhiều suy nghĩ Và cuối cùng nhóm em xin trả lời là không
Trong câu này có 2 thuật ngữ dễ gây hiểu nhầm chính là “án treo” và “cải tạo không giam giữ”
Trang 8Án treo làmột biện pháp chấp hành hình phạt tù và được quy định cụ thể về
án treo và điều kiện được hưởng án treo tại Bộ luật hình sự số 15/1999/QH10 được sửa đổi, bổ sung năm 2009 và Nghị quyết số 01/2007/NQ-HĐTP ngày 02/10/2007 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, cụ thể được quy định tại Điều 60
Bộ luật hình sự năm 1999 đã được sửa đổi bổ sung năm 2009 (5 điều)
Cải tạo không giam giữ (được quy định tại khoản 1 Điều 58 BLHS 1999) Hình phạt này nặng hơn hình phạt tiền và hình phạt cảnh cáo Hình phạt này không buộc người bị kết án phải cách li khỏi xã hội, mà được giao cho cơ quan nhà nước,
tổ chức xã hội giám sát, giáo dục nhằm phát huy vai trò của quần chúng nhân dân tham gia vào việc cải tạo, giáo dục người phạm tội
Án treo và cải tạo không giam giữ có hình thức giống nhau là người thụ án được tự do trong sự giám sát, quản lý và giáo dục của địa phương cư trú, cơ quan nơi công tác Tuy nhiên, hậu quả pháp lý rất khác nhau
Tại khoản 1 Điều 138 có quy định về hình phạt của tội trộm cắp tài sản là : “ Trộm cắp tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa bị xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm” Ở đây theo câu hỏi là giả sử Trinh bị kết án
2 năm tù thì có được hưởng án treo không?
Để xác định hình phạt cho một tội danh cụ thể được cấu thành nên từ những mặt chủ quan và khách quan ta phải xét mức phạt phù hợp, đúng người, đúng tội của tội phạm Trong khoản 1 của Điều 138 có hình phạt cụ thể là cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù có thời hạn Như ở trên đã nói cải tạo không giam giữ không phải
là án treo Để xét một người có được hưởng án treo không dựa vào các điều kiện:
Trang 91.Bị xử phạt tù không quá 3 năm, không phân biệt về tội gì;
Trường hợp người bị xét xử trong cùng một lần về nhiều tội mà khi tổng hợp hình phạt, hình phạt chung không quá 3 năm tù thì cũng có thể cho hưởng án treo
2 Có nhân thân tốt được chứng minh là ngoài lần phạm tội này họ luôn chấp hành đúng chính sách, pháp luật, thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của công dân; chưa có tiền án, tiền sự; có nơi làm việc ổn định hoặc có nơi thường trú cụ thể, rõ ràng
3 Có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên và không có tình tiết tăng nặng, trong đó có ít nhất là một tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 46 của Bộ luật Hình sự Trường hợp vừa có tình tiết giảm nhẹ vừa có tình tiết tăng nặng thì tình tiết giảm nhẹ phải nhiều hơn tình tiết tăng nặng từ hai tình tiết trở lên
4 Nếu không bắt họ đi chấp hành hình phạt tù thì không gây nguy hiểm cho xã hội hoặc không gây ảnh hưởng xấu trong cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm
Nhưng Trinh chỉ thỏa mãn điều kiện 1 là thời gian bị phạt tù là 24 tháng ( không quá 3 năm) còn những điều kiện còn lại đề bài không đề cập cụ thể nên ta có thể không nhắc đến vì giới hạn chính là đề tài
Tuy Trinh phạm tội ít nghiêm trọng vì tài sản Trinh ăn trộm dưới 50 triệu đồng ( cụ thể là 31 triệu đồng) theo Điều 138 BLHS 1999 nhưng ta nên để ý trong đề có một chi tiết làm cho tội của Trinh có tình tiết tăng nặng chính là: Trinh phát hiện mẹ chị
Âu giấu vàng trong sọt đựng khăn để ở gầm giường và lúc đó Trinh đã nảy sinh ý định trộm cắp và hành vi tiếp diễn đến tối ngày 4/11/2015 Trinh đến nhà chị Âu chơi và xin ngủ lại Nửa đêm, khi mẹ của bạn thức dậy đi chợ buôn bán, Trinh lén đến giường ngủ của bà, tìm được trong sọt đựng khăn 01 chiếc vòng vàng 5 chỉ (trị giá 31 triệu đồng) Trinh giấu chiếc vòng vàng trong người, quay về giường tiếp tục ngủ Hôm sau Trinh đi bán vật mình ăn trộm được với giá 20 triệu đồng Đọc
Trang 10toàn bộ ý trên ta thấy Trinh đã có ý định từ trước và Trinh đã xây dựng hành vi phạm tội của mình Đây là hành vi có chủ ý và được sắp đặt, lên kế hoạch từ trước Theo khoản 1 điều 48 BLHS 1999 có quy định về các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo chúng em Trinh đã vi phạm điểm e chính là cố tình thực hiện tội phạm đến cùng, gây ra thiệt hại nghiêm trọng về tài sản cho mẹ chị Âu Từ tình tiết trên hành vi trộm cắp tài sản của Trinh được quy định tại khoản 1 điều 138 BLHS 1999
Bởi vì hành vi phạm tội của Trinh đã gây ra hậu quả nghiêm trọng và hậu quả pháp
lý nghiêm trọng nên Trinh bị xử phạt 24 tháng tù và không được hưởng án treo
Tội trộm cắp tài sản ngày càng gia tăng trong xã hội ngày nay gây thiệt hại đáng kể
về người và của trong cộng đồng dân cư Việc xác định chính xác và nhanh chóng loại tội phạm và cấu thành tội phạm, trách nhiệm hình sự đối với tội phạm là rất quan trọng Người dân cũng nên cẩn trọng bảo vệ bản than và của cải của chính mình, khi thấy có sự xâm hại nên báo ngay đến cac cơ quan chính quyền để có sự can thiệp kịp thời để không để lại hậu quả nghiêm trọng Và các nhà làm luật cần nắm bắt tình hình nhanh chóng, toàn diện, vận dụng linh hoạt góp phần làm cho xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Trên đây là toàn bộ bài tập nhóm môn Luật hình sự 1 của nhóm 2 chúng em Vì khuôn khổ bài tập có hạn và đây là ý kiến riêng của nhóm em nên có thể bài làm của chúng em không thể tránh khỏi nhiều thiếu sót Chúng em mong nhận được sự quan tâm, góp ý của thầy cô để bài tập bọn em thêm hoàn thiện hơn
Chúng em xin chân thành cảm ơn!