Lúc đau th ng kèm theo ti u máu đ i th hay vi th.. Theo dõi sau đi u tr... Hành tây, dâu tây.. Andreassen KH, Dahl C, Andersen JT, et al: Extracorporeal shock wave lithotripsy as first l
Trang 1BV
1 D ch t h c s i ni u:
M , h ng n m có h n 400 000 b nh nhân nh p vi n vì s i ni u a s b nh nhân có
tu i t 30 – 50 Nam có t l m c b nh g p 3 l n n Ng i da tr ng nhi u h n g p 4-5 l n so
v i ng i da đen M t ng i có ti n c n ti u ra s i, 15% có kh n ng ti u ra s i sau 3 n m, còn sau 15 n m thì t l này là 30% B nh s i ni u là b nh có th x y ra trong su t đ i ng i b nh,
th i gian cách kho ng gi a 2 l n m c b nh là 2 n m
2 S i th n:
a) Bi u hi n lâm sàng
S i th n th ng không gây ra tri u ch ng gì cho đ n khí s i k t ni u qu n, lúc đó s gây ra ti u máu ho c các tri u ch ng c a b t c nh đau, nhi m trùng, bu n nôn, ói m a C n đau có th lan xu ng b n, bìu ho c d ng v t tùy theo m c đ b t c Kho ng 25% b nh nhân
có ti n s gia đình có ng i b s i ni u Lúc đau th ng kèm theo ti u máu đ i th hay vi th
N u quan sát k c n l ng trong n c ti u có th cho ta đoán đ c b n ch t s i là lo i nào
b) Ch n đoán lâm sàng
Tr c tiên ph i làm t ng phân tích n c ti u, c y n c ti u và ch p phim KUB Kho ng 2/3 tr ng h p là s i c n quang có th th y trên KUB Sau đó là làm siêu âm th n Siêu âm giúp phát hi n s i th n và đánh giá m c đ n c
Ch p MSCT scan có th xác đ nh s i và m c đ n c
Trong phim UIV, đôi khi c n ch p các phim mu n (sau 24 gi ), nh t là tr ng h p s i không c n quang nh s i acid uric, ho c khi s i n m ch ng lên các x ng c t s ng Ch p phim nghiêng giúp ta phân bi t s i ni u v i các vôi hóa t nh m ch Ch p phim t th n m s p giúp phát hi n các tr ng h p có b t c nhi u M c dù v n còn h u d ng trong m t vài tr ng h p
nh ng d n d n phim UIV đ c thay th b ng phim MSCT scan Ch p MSCT scan thì nhanh, không c n r a ru t và không dùng thu c c n quang Nó giúp xác đ nh chính xác s i b th n và
ni u qu n
c) i u tr :
Vi c đi u tr c n đau qu n th n c p ph thu c vào kích th c s i, v trí, m c đ b t c và
t ng tr ng b nh nhân
Ch đ nh các ph ng pháp đi u tr
N u b nh nhân có nhi m trùng ho c b t c nhi u c n ph i can thi p ngay Ho c b ng cách
đ t thông ni u qu n l u, ho c m th n ra da b ng cách ch c dò qua da
N u có s i nh có th đi u tr b ng cách cho u ng n c nhi u và dùng thu c gi m đau S i
ni u qu n có kích th c nh h n 4mm thì 90% s t ti u ra, n u s i l n h n 6mm thì kh n ng
Trang 2BV
S i ni u qu n th ng hay k t t i 3 ch : (1) khúc n i b n th n ni u qu n, (2) ni u qu n b t chéo đ ng m ch ch u, (3) và ch h p nh t là khúc n i ni u qu n bàng quang S i n m đo n trên ít có kh n ng đ c ti u ra h n soi v i s i ni u qu n n m đo n th p
i u tr n i khoa
Th ng đ c áp d ng đ i v i s i không gây b t c, không g y tri u ch ng, không có nhi m trùng, kích th c s i nh h n 4mm và n m đo n th p c a ni u qu n
B nh nhân đ c khuyên u ng nhi u n c và r n m nh khi đi ti u, và ph i h ng l y s i đ phân tích n u ti u ra s i C n ch p phim KUB m i tu n đ bi t đ di chuy n c a s i Th ng
s ti u ra s i sau 4-6 tu n
G p s i qua n i soi
Th ng dùng đ i v i s i n m th p mà đi u tr n i th t b i (5) Ngày nay ng i ta th ng dùng máy soi ni u qu n c ng ho c m m đ thay th cho g p s i mù ho c g p d i h ng d n
c a X quang Ít khi ph i nong r ng ni u qu n khi ta dùng máy soi có đ ng kính 7F Khi đã soi
th y s i ta có th lôi b ng g p 3 ch u ho c dùng r đ g p s i ra N u s i l n ta c n tán s i
b ng siêu âm, b ng th y đi n l c, b ng khí ho c b ng Lazer tr c khi g p s i ra T l thành công 95%
Tán s i ngoài c th
Tr c kia ng i ta dùng tán s i ngoài c th cho các tr ng h p s i th n (1), ngày nay
ph ng pháp này c ng có th áp d ng v i s i ni u qu n, nh t là khi s i nh h n 8mm Tr c khi tán s i ngoài c th ta có th đ t ho c không đ t thông ni u qu n l u i v i s i n m
đo n th p c a ni u qu n, ta đ t b nh nhân n m s p, đ d xác đ nh s i và tránh s che l p s i
b i x ng ch u
Ph u th t n i soi l y s i
ng d ng trong các tr ng h p s i ni u qu n trên, s i b n th n đ n gi n (2)
L y s i th n qua da
Ph ng pháp này s d ng cho nh ng tr ng h p s i trong th n, s i n m b n th n (4)
M h l y s i ni u qu n
Vì các ph ng pháp tán s i ngoài c th , g p s i qua n i soi ni u qu n đ t k t qu cao, nên ngày nay ng i ta ít khi m m l y s i ni u qu n
3 Theo dõi sau đi u tr
− Nên u ng nhi u n c, ít nh t là 2 lít m i ngày
− n l c, ít mu i n ít th t đ ng v t, nên dùng cá thay th t
− Nên n nhi u rau t i
− Nên u ng nhi u n c chanh, cam t i, b i t i
Trang 3BV
− H n ch th c n d t o s i:
1 B nh nhân s i th n d ng PHOSPHAT c n h n ch dùng:
a Ca cao, b
b Gan, đâu nành
c Cá sardine
d Cá m i h p
2 B nh nhân s i th n d ng URATE c n h n ch dùng:
a C t heo, óc
b Cá chày
c Cá đ i
d Th t bê, gan
3 B nh nhân s i th n d ng OXALATE c n h n ch dùng:
a C c i đ
b D a chu t
c Hành tây, dâu tây
d Trà, h t tiêu
4 B nh nhân s i th n d ng CALCIUM c n h n ch dùng:
a u nành, ca cao, s a, tr ng, h t d
b Tôm hùm, sò h n, cua, chocola, qu v i
c Rau di p, phomat, đ u hòa lan, h nh nhân
d u haricot, qu olive
TÀI LI U THAM KH O
1 Andreassen et al., 1997 Andreassen KH, Dahl C, Andersen JT, et al: Extracorporeal shock wave lithotripsy as first line monotherapy of solitary calyceal calculi Scand J Urol Nephrol 1997; 31:245-248
2 Deger et al., 2004 Deger S, Tuellmann M, Schoenberger B, et al: Laparoscopic anatrophic nephrolithotomy Scand J Urol Nephrol 2004; 38:263-265
3 Gaur et al., 2002 Gaur DD, Trivedi S, Prabhudesai MR, et al: Laparoscopic ureterolithotomy: Technical considerations and long-term follow-up BJU Int 2002; 89:339-343
4 Kavoussi et al., 1992 Kavoussi LR, Albala DM, Basler JW, et al: Percutaneous management of urolithiasis during pregnancy J Urol 1992; 148(pt 2):1069-1071
5 Harmon et al., 1997 Harmon WJ, Sershon PD, Blute ML, et al: Ureteroscopy: Current practice and long-term complications J Urol 1997; 157:28-32