Nh ng b nh nhân b đau hay dao đâm và không ti u máu, có UIV và MSCT bình th ng có th đi u tr n i khoa... Bretan Jr PN, McAninch JW, Federle MP, Jeffrey Jr RB: Computerized tomographic st
Trang 1BV
1 C ch :
Th n n m cao vùng sau phúc m c, th n đ c che ch t ng đ i an toàn b i x ng s n,
x ng s ng và c l ng Tuy nhiên, ch n th ng làm gãy x ng s n ho c x ng s ng có th gây t n th ng th n Ch n th ng th n x y ra kho ng 50% trong t t c ch n th ng ni u d c
và th ng x y ra l a tu i d i 30 (trên 50%) T l nam n là 4:1
1.1 Ch n th ng th n kín
B ng, hông hay l ng gây ra trên 80% t t c t n th ng th n Nguyên nhân g p nhi u nh t là tai
n n giao thông, té, tai n n th thao và b t n công hành hung Tai n n giao thông ho c té cao có
th làm rách đ ng m ch th n ho c đ t hoàn toàn N u sau ch n th ng th n, có tri u ch ng
ti u máu nhi u, và s c, nguy c t n th ng m ch máu l n c a th n r t cao (kho ng 20%)
1.2 Ch n th ng th n h
Ph n l n là do dao đâm và đ n Kho ng 85% v t th ng h th ng kèm theo t n th ng k t
h p nh ng b ph n khác trong b ng Tr em d b ch n th ng th n h n ng i l n vì c l ng
và x ng s n ch a phát tri n đ y đ và th n to h n lúc tr ng thành Ngoài ra th n tr em không đ c che ch t t b i m quanh th n và cân Gerota là l p đ m ch ng l i r t h u hi u trong ch n th ng Th n tr ng n c ho c b u th n làm cho th n d b v sau ch n th ng
2 Phân lo i t n th ng
2.1 1
Còn g i là d p th n, ch mô th n b d p ch a v Th n còn nguyên v n, kèm theo máu t d i
v bao và quanh th n T n th ng trên g p nhi u nh t trong ch n th ng th n
2.2 2
G m v v bao và ch mô th n d i 1cm T n th ng không nh h ng t i đài, b th n và
ph n t y th n 1 và 2 đ c g i là t n th ng nh , nh x y ra trong 85% t t c t n th ng
th n
2.3 3
V ch mô th n trên 1cm
2.4 4
V t v l n n t i đài, b th n gây ra dò n c ti u T n th ng nh ng m ch máu nh đ c phân
lo i đ 4
2.5 5
G m v th n nhi u m nh và t n th ng m ch máu th n l n
3,4,5 đ c g i là t n th ng l n n ng V th n th ng g p trong 15% tr ng h p
ch n th ng th n kín và 30% trong v t th ng th n T n th ng đ ng m ch th n bao g m t c
ho c rách đ ng m ch th n ho c m t trong nh ng nhánh ph Th ng x y ra d i 1% trong
Trang 2BV
ch n th ng th n kín và 10% trong v t th ng th n Th n không th ph c h i sau 1 gi m t ngu n máu cung c p hoàn toàn và vi c đ nh b nh t n th ng m ch máu th n r t khó
3 nh b nh
3.1 B nh nhân v i m ch và huy t áp không n đ nh
Ph i đ c m th m dò ngay Bác s ni u th ng đ c g i vô phòng m đ tham v n sau khi b nh nhân đã đ c m thám sát b i bác s t ng quát Bác s ni u ph i đánh giá ch c n ng 2
th n i u này có th th c hi n b ng ch p ngay trên bàn m 1 phim UIV ho c MSCT scan (1)
N u không th y t n th ng th n không c n thám sát th n T n th ng l n ph i đ c m thám sát N u th y t n th ng nh trên UIV ho c MSCT scan kèm theo ch y máu sau phúc m c th n
ph i đ c m thám sát và khâu l i
3.2 B nh nhân có m ch và huy t áp n
MSCT c n s d ng nh là xét nghi m X quang ban đ u
4 i u tr
Tùy thu c vào nguyên nhân và tình tr ng n ng nh c a t n th ng (3)
4.1 Ch n th ng kín
Kh n ng ch n th ng kín v i m ch và huy t áp n, không ti u máu x y ra r t ít (2)
B nh nhân v i ti u máu vi th , m ch và huy t áp n ít có nguy c t n th ng th n, ph i đ c theo dõi
B nh nhân v i m ch và huy t áp không n ho c ti u máu có nhi u nguy c t n th ng
th n và ph i đ c ch p X quang B nh nhân trên đ c theo dõi v tri u ch ng ch y máu nh thay đ i d u hi u sinh t n và th hi n h ng c u th p và s lan r ng c a kh i máu t trong
B nh nhân có th n v ho c t n th ng m ch máu th n c n đ c m khâu th n ngay và
c t th n c p c u i u tr dò n c ti u trong ch n th ng th n kín còn đ c bàn cãi: m t s tác
gi đi u tr b o t n, m t s khác thích m s m Kháng sinh th ng đ c dùng đ c bi t n u
n c ti u b nhi m trùng trong lúc t n th ng Siêu âm c n đ c s d ng đ theo dõi s thay
đ i kh i máu t N u th y có tri u ch ng áp xe ho c nhi m trùng nang gi ni u b nh nhân c n
đ c d n l u b ng m m ho c m ra da Cái l i c a thám sát s m trên b nh nhân dò n c ti u
là n m vi n ng n và gi m tri u ch ng nang gi ni u nhi m trùng, tuy nhiên t l m c t th n r t cao trong lúc m thám sát
4.2 V t th ng th n
T t c các vi t th ng th n do đ n hay do dao đâm c m đ c m thám sát Nh ng b nh nhân b đau hay dao đâm và không ti u máu, có UIV và MSCT bình th ng có th đi u tr n i khoa
Trong v t th ng th n, b ng ph i đ c thám sát đ tìm nh ng t n th ng k t h p
Ph ng pháp đi u tr v t th ng th n g m: ki m soát cu n th n, c m máu, c t l c, khâu đài b
Trang 3BV
th n và d n l u h u hi u Trong tr ng h p n ng không th đi u tr nh trên, c t th n là gi i pháp duy nh t, th ng g p kho n 10% b nh nhân b đâm và 40% b nh nhân b b n
5 Theo dõi sau ch n th ng:
Các bi n ch ng c a t n th ng th n bao g m ch y máu tr , huy t áp cao, dò đ ng t nh
m ch, th n tr ng n c và m t ch mô th n Ch y máu tr th ng x y ra 1 tháng sau t n
th ng (4) Ti u máu kéo dài có th là tri u ch ng c a dò đ ng t nh m ch h u ch n th ng,
b nh nhân c n đ c ch p đ ng m ch th n Trong 6 tháng đ u c n đ c theo dõi huy t áp Sau
6 tháng c n làm Siêu âm, ho c ch p MSCTđ theo dõi th ng t n th n
TÀI LI U THAM KH O
1 Bretan Jr PN, McAninch JW, Federle MP, Jeffrey Jr RB: Computerized tomographic staging of renal trauma: 85 consecutive cases J Urol 1986; 136:561-565
2 Chandhoke PS, McAninch JW: Detection and significance of microscopic hematuria in patients with blunt renal trauma J Urol 1988; 140:16-18
3 Coburn M: Damage control surgery for urologic trauma: An evolving management strategy
J Urol 2002; 160:13
4 Santucci RA, McAninch JW: Diagnosis and management of renal trauma: Past, present and future J Am Coll Surg 2000; 191:443-451