kĩ thuật trồng một số loài lan cảnh

Cây có các lá hình bầu dục hẹp màu xanh với vân đậm, nhạt, ở mặt trên và dưới có nhiều chấm nâu đỏ đôi khi dày đặc thành một màu hung đỏ.. Loài Hài Hen ri – Paphiopedilum henryanum: Dễ t

Trang 1

I MỞ ĐẦU:

Cũng với sự phát triển của kinh tế đất nước, mọi tầng lớp nhân dân đặc biệt

là thanh niên đang ngày càng ưa chuộng, thích nuôi trồng và thưởng thức địa lan kiếm nhất vào các dịp lễ, tết Vì vậy nhu cầu nuôi trồng lan ngày càng tăng đặc biệt những loài địa lan kiếm có hương thơm và hoa đẹp đễ trồng như các loài địa lan nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bào xanh chiểu, tím hột lưỡi đỏ, vàng ba râu, trắng Newsealand .Tuy nhiên đối với người dân, việc nuôi trồng để có những chậu hoa theo ý thích chưa phải dễ dàng Ngay cả những trang trại, công ty kinh doanh hoa có trên chục năm kinh nghiệm cũng phải trả giá đắt cho việc trồng hoa lan Trong qui trình kỹ thuật này chúng tôi sẽ trình bày tỷ mỉ những cải tiến trong nuôi trồng, chăm sóc để địa lan kiếm ra hoa theo ý muốn đã thử nghiệm của Dự án

II NỘI DUNG

1 ĐỊA LAN

Đây là những loài lan mọc trên đất, có rễ ăn vào trong đất hoặc len lỏi giữa các kẽ đá Thân cây có thể nổi trên mặt đất ( bán địa lan) hay ngập trong đất

(Địa lan thật) Những loài địa lan thật thường rụng lá theo mùa, không phổ biến làm cảnh Hiện nay trên thị trường đang phổ biến các nhóm lan Hài và lan Kiếm Dưới đây chúng tôi xin trỡnh bày một số loài địa lan được thị trường ưa chuộng

a Nhóm lan gấm.

Nhóm này được trồng làm cảnh chủ yếu vì có lá màu sắc đẹp những loài này mọc trên núi đá hoặc núi đất, thân ngầm nổi, rễ ăn vào lớp thảm mục của

Trang 2

rừng Phần lớn các loài lan gấm nói riêng và địa lan nói chung có màu ra hoa vào mùa đông hay đầu xuân

Lan lá gấm ( Ludisia dicolor)

Cây có thân rễ bò dài, sau đó vươn lên, mập Lá bầu dục, phiến màu nhung đen, nổi rõ các gân mảnh dọc theo lá màu đỏ Mặt dưới lá đỏ Cụm hoa mọc thẳng

từ đỉnh, hoa thưa màu trắng Lan gấm cóthể gặp ở hầu hết các vùng trong cả nước

ở độ cao thấp

Loài tương đối khó trồng Cây ưa bóng râm, 30 - 50% Tưới nước thường xuyên nhưng tránh đọng nước vào thân và lá Dùng chậu nông, lót than, trên rải rong biển, xơ dừa, có thể pha thêm một ít đất với than bùn Chỉ đặt thân lên mặt chậu rồi dùng rêu, lá khô phủ thân, không được vựi sõu vì dễ làm thối thân

Cây có hoa vào tháng 2 - 3, hoa bền 20 - 40 ngày cú mựi thơm Được trồng làm cảnh do lá có vân màu sắc đẹp, thích hợp làm cây để bàn, trang trí nội thất tốt

vì có khả năng chịu bóng và có kích thước nhỏ

Loài đáng chú ý khác

Các loài trong chi Kim tuyến (Anoectochilus): Gấm đất (Goodyera) có cấu

trúc thân và lá tương tự như lan Lá gấm cũng là những loài có tiềm năng trang trí nội thất cao Tuy nhiên, những loài này nhạy cảm với nước đọng và không chịu được nhiệt độ cao mùa hè ở Hà Nội Có thể thích hợp dùng trang trí bên cửa sổ trong các phòng có điều hoà nhiệt độ

b Nhóm lan đất.

Trang 3

Đây là những loài mọc trong các bói cỏ ven rừng, cạnh ruộng Cây phát triển trên đất có nhiều khoáng sét, tầng đất dầy Do vậy những loài này thường dễ trồng, thích hợp trồng trong chậu như những cây cảnh thông thường Đất trồng có thể là đất vườn, bổ sung thêm một ít mùn bằng than bùn hay giá thể hữu cơ khác

Hạc đính Nâu (Phaius takervilleae )

Cây có củ giả lớn, thân cao 50 - 60 cm Lá lớn Cụm hoa thẳng, mọc từ

nách lá gốc củ giả,cao tới 70cm Hoa nhiều, rất lớn, màu trắng ở mặt ngoài, nâu ở

mặt trong Cánh môi màu đỏ có vạch vàng Cây mọc rải rác ở hầu hết các vùng

trên các sinh lầy ở độ cao thấp và trung bình

Là loài dễ trồng, ưa bóng Tưới nước thường xuyên nhưng tránh đọng nước Đất trồng cần thoáng, xốp, hoặc trộn rong biển, dớn Bón phân hữu cơ nhiều

có tác dụng tốt Hoa nở tháng 2 -3, vào dịp 8/3, bền 20 - 30 ngày, hoa cú mựi thơm

Trong cùng chi Hạc đính còn có một số loài khác có hoa vàng, trắng hay hồng Tuy nhiên rất ít thấy những loài này trên thị trường, chỉ gặp ở các vùng Tam Đảo, Sapa, Na Hang - Tuyên Quang và Cao Bằng

Chu đinh tím ( Spathogottis plicata)

Cây có củ giả nhỏ,thân cao 40 - 50cm Lá thuôn dài Cụm hoa thẳng mang

hoa ở đỉnh Hoa 7 - 10, lớn, màu tím hay trắng Cánh môi màu tím đậm, có họng

vàng nhỏ Loài có nguồn gốc từ vùng phía Nam trên núi đất ở độ cao thấp

Chu đinh là loài cây rất dễ trồng, ưa sáng.cây có thể dùng trồng trong chậu cảnh hay trồng ven tường thành hàng hoa Hoa nở hầu như quanh năm, không có

Trang 4

mùa xác định Hoa bền và thơm Khi chăm sóc cần tưới thường xuyên nhưng tránh

để đọng nước Dùng đất vườn thoáng, xốp trộn với một phần giá thể hữu cơ Bón phân hữu cơ nhiều có tác dụng tốt cho cây và hoa

Trong cùng chi Chu đinh có gặp một số loài khác có hoa vàng hay trắng, nhưng ít thấy có tại Hà Nội

Loài đáng chú ý khác

Lan sậy (Arudina graminifolia) có thân mảnh, lá dạng cỏ Cụm hoa mọc từ

đỉnh, nhiều hoa nhưng nở dần Hoa lớn, màu hồng họng tía với đốm vàng, nở không có mùa xác định Có rải rác ở các bãi cỏ ven núi từ Bắc vào Nam Đặc biệt

ở các vườn quốc gia: Tam Đảo, Cúc Phương, Bạc Mó…

2 LAN HÀI

Lan hài (Paphiopedilum) có tên xuất xứ từ tiếng Hy Lạp – Paphiopedilum

có nghĩa là Vệ Nữ

Đây là những cây dạng thảo thường sống trên những lớp mùn, lá mục hoặc rêu ở trên cây, trên đất hoặc trên đá Chúng có những rễ dạng sợi mọc từ thân rễ có dạng từ ngắn đến thon dài

Lan Hài lai với những đặc điểm ưu việt: cây to khoẻ, hoa đẹp

Việc nuôi trồng lan Hài đang ngày càng phổ biến mặc dù tương đối khó ra hoa ở những điều kiện nhà vườn – nơi không phải xuất xứ của nó Tuy vậy hiện nay đã có những người yêu lan trồng lan Hài và đã rút được một số kinh nghiệm trong việc nuôi trồng giống lan này

a Điều kiện ra hoa:

Trang 5

Như trên đã nói lan Hài thường sống trên lớp rêu, mùn, lá mục ở các kẽ đá vôi, đá granit hoặc trên đất, trên cây

Có một số loài sống trên lớp rêu, mùn ở trên cây như: P.villosum…Các loài thường sống trên lá mục, mùn trên đá: P.concolor, P.dianthum…P.hirsutissimum sống trên lớp mùn cả ở trên cây và trên đá Các loài sống trên rêu, mùn ở núi đá vôi: P.micranthum, P.emersonii, P.malipoense…

- Độ ẩm và lượng mưa là khá cao ở những vùng phát hiện lan Hài- pH ở những nơi lan Hài sinh trưởng thường vào khoảng 7-8, một số ít loài có thể sống ở

pH 5-6

- Ánh sáng: Hầu như tất cả lan Hài đều chịu được điều kiện ánh sáng thấp hơn so với các loài lan khác, nhưng cũng có trường hợp ngoại lệ chịu được ánh sáng cao hơn Trong nhà lưới việc che lưới là cần thiết để tránh ánh sáng chói chang từ đầu mùa xuân đến cuối mùa thu

Lan Hài có thể thích ứng được với điều kiện trồng trong nhà và có thể sinh trưởng tốt trong điều kiện ánh sáng nhân tạo Ánh sáng tối ưu đối với lan Hài vào khoảng 6.000- 8.000 lux Lan Hài có thể lớn nhanh khi nuôi trong nhà trên bậu cửa sổ về phía có bóng râm hơn, tránh ánh sáng mặt trời trực tiếp Dưới ánh sáng mặt trời trực tiếp cây có thể bị thiêu cháy và do đó bị thương tổn Tuy vậy khi cây

bị che bóng nhiều quá sẽ khó nở hoa

- Nhiệt độ: Lan Hài đòi hỏi sự thông gió tốt và độ ẩm tương đối cao Nói chung độ ẩm tối ưu vào khoảng giữa 75% và 85% Chúng sinh trưởng tốt nhất trong nhà lưới cú nhiệt độ 160C và 260C Tuy vậy vẫn có loại chịu được nhiệt độ đến 360C hoặc thậm chí cao hơn trong một thời gian ngắn hoặc chịu được nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ tối ưu

Trang 6

- Giá thể: Chậu trồng lan Hài có thể là chậu đất nung hoặc chậu làm bằng chất dẻo Các loại giá thể thường được dùng là sơ dừa, rêu, than củi, than bùn,…

Trong điều kiện khí hậu ở phía Bắc, có một số loài lan Hài có thể nở hoa nếu được chăm bón đúng quy cách như lan hài Lông, hài Tam Đảo, hài Trần liên, Hài lai…Việc nghiên cứu kỹ thuật nuôi trồng các loài lan hài là cần thiết để hoàn thiện hơn nữa việc nuôi trồng lan hài, tạo ra nhiều hơn những bông hoa đẹp của một chi lan quý

b Kỹ thuật nuôi trồng một số loài lan hài thường gặp để có hoa:

1 Loài Hài Hồng (Paphiopedilum Delenatii)

Dễ trồng, hoa có màu trắng pha hồng, đặc biệt cánh môi thường có màu hồng Mọc trên đất Cây có các lá hình bầu dục hẹp màu xanh với vân đậm, nhạt,

ở mặt trên và dưới có nhiều chấm nâu đỏ đôi khi dày đặc thành một màu hung đỏ Cụm hoa thường mang 1-2 hoa Cây ưa ẩm và thoáng Giá thể thích hợp là mùn, dớn hoặc xơ dừa

Chiều dài hoa Mựa hoa nở Độ bền hoa Hương Độ ẩm Nhiệt độ

9 x7cm Đông- Hè 20-44 ngày Thơm 10-40% 13-350C

2 Loài Hài Liên (Paphiopedilum tranlienianum)

Dễ trồng, hoa có màu nâu với đài trên màu trắng, mọc trên đất đôi khi trên

đá Cây có các lá dạng dải, hơi mềm, mặt trên màu xanh đậm với mép lá màu xanh hay màu trắng, mặt dưới xanh nhạt Cụm hoa mang 1 hoa Cây ưa ẩm và thoáng Giá thể thích hợp là dớn và xơ dừa và nên bổ xung đá vôi

Trang 7

Chiều dài hoa Mựa hoa

nở

Độ bền hoa Hương Độ ẩm Nhiệt độ

6x5,8cm Đông > 45 ngày ít thơm 10-40% 5-350

3 Loài Hài Hen ri – Paphiopedilum henryanum:

Dễ trồng, hoa có màu đỏ sen, cánh trắng màu nâu đỏ pha xanh và đài trên mang màu xanh vàng với các chấm to màu nâu đỏ, mọc trên đất Cây có lá hơi dựng, cứng và hơi dày, dạng thuôn hẹp dài, mặt trên xanh đậm với mép lá màu vàng hay trắng vàng, mặt dưới màu xanh nhạt với các chấm nhỏ dày đặc màu nâu

đỏ ở gốc lá Cụm hoa thường mang 1 hoa, cây ưa độ thông thoáng, giá thể thích hợp là dớn và xơ dừa

Chiều dài hoa Mựa hoa

nở

Độ bền hoa Hương Độ ẩm Nhiệt độ

8 x 7cm Thu-Đông 20-44 ngày Không thơm 10-40% 5-350

4 loài Hài Hec man – Paphiopedilum henrrmannii :

Hoa có màu nâu đỏ ở cánh tràng, đỏ ở môi và đài màu nâu đỏ với viền màu xanh nhạt Sống trên đất, cây có lá dạng dài nhỏ và hơi cứng, mặt trên có màu xanh bóng với mép lá màu xanh nhạt, cụm hoa mang 1 hoa, cây ưa độ ẩm và thoáng, giá thể thích hợp là dớn và xơ dừa

8 x 7cm Đông–Xuân 20- 44 ngày Không thơm 10- 40% 8-350

5 Loài Hài Việt - Paphiopedilum vietnamense :

Dễ trồng, hoa có màu hồng pha trắng đến đỏ tím, mọc trên đất hay bám trên

đá Cây có lá to, bóng, dạng xoan ngang và dai, mặt trên xanh bóng với các vân

Trang 8

đậm, nhạt, mặt dưới có nhiều chấm nâu đỏ dày đặc đến đồng màu nâu đỏ Cụm hoa mang 1 hoa, ít khi hai hoa, cây ưa độ ẩm và thông thoáng, giá thể thích hợp là dớn, xơ dừa hoặc mùn và nên bổ xung thêm đá vôi

9 x 12cm Đông – Xuân 20 - 44 ngày ít thơm 10-40% 8-350

6 Loài Hài Hằng - Paphiopedilum hangianum:

Hoa có màu vàng đến vàng nhạt hay vàng xanh, mọc trên đất hay bám trên

đá Cây có lá thuôn dài, to và cứng, mặt trên có màu xanh đậm, mặt dưới có màu xanh nhạt Cụm hoa mang 1 hoa hiếm khi 2 hoa, cây ưa độ ẩm và thông thoáng, giá thể thích hợp là dớn, xơ dừa và nên bổ xung thêm đá vôi

16 x 14cm Xuân 20 - 44 ngày Rất thơm 10-40% 8-350

7 Loài Hài vàng chấm tía ( nâu) – Paphiopedilum concolor :

Dễ trồng, hoa thường có màu trắng đến vàng nhạt, trên cánh có nhiều chấm nhỏ màu nâu đỏ, mọc trên đất Cây có lá hình xoan dài, màu xanh với các vân đậm nhạt ở trên mặt và mặt dưới có nhiều chấm màu nâu đỏ đôi khi đồng nhất màu nâu đỏ ở mặt dưới Cụm hoa thường mang 1-3 hoa Cây ưa độ ẩm và thông thoáng, giá thể thích hợp là dớn, xơ dừa

6 x 6cm Xuân - hè 20 - 44 ngày ít thơm 10-40% 10-350

8 Loài Hài Hê Len - Paphiopedilum helenae :

Trang 9

Hoa có màu vàng nhạt, đài trên màu vàng với mép màu trắng, mọc bám trên đá, cây nhỏ với các lắ cứng, hơi dày và hẹp dài, mặt trên có màu xanh đậm với mép lá có màu vàng nhạt hay trắng xanh, mặt dưới xanh nhạt với gốc lá có các chấm nhỏ màu nâu đỏ Cụm hoa mang 1 hoa, cây ưa độ ẩm và thông thoáng, giá thể thích hợp là dớn, xơ dừa và nên bổ xung thêm đá vôi

6 x 7cm Thu - đông 20 -44 ngày Không thơm 10-40% 6-350

9 Loài Hài tía - Paphiopedilum purpuratum:

Rất rễ trồng, hoa có màu nâu đỏ dến đỏ tím với đài trên màu trắng có sọc nâu tím pha xanh, mọc trên đất Cây có lá dạng xoan, mặt trên có màu xanh với các vân đậm nhạt, mặt dưới có màu xanh nhạt đến chấm xanh, cụm hoa mang 1 hoa lớn Cây ưa độ ẩm và thông thoáng, giá thể thích hợp là dớn, xơ dừa

8 x 6,5cm Thu – xuân > 45 ngày Không thơm 10-40% 5-350

10 Loài Hài lông (Kim hài) - Paphiopedilum villosum :

Dễ trồng, hoa có màu vàng đến vàng nâu hay vàng nhạt, đài trên của hoa tương đối phong phú tuỳ theo khu vực sinh sống, cây mọc trên đất bám trên cây, đôi khi bám trên đá Cây có lá dạng dải dài, mềm, mặt trên có màu xanh lục, mặt dưới có màu xanh nhạt với các chấm nâu đỏ ở gốc lá đôi khi dày đặc thành 1 màu nâu đỏ, cụm mang1 hoa Cây ưa độ ẩm và thông thoáng, giá thể thích hợp là dớn,

xơ dừa

Trang 10

10,5x10cm Đông – xuân 20-44 ngày ít thơm 10-40% 8-350

11 Loài Hài lông (hoa đỏ) - Paphiopedilum Hirsutissimum:

Rất dễ trồng, hoa có màu đỏ, đỏ nâu pha lẫn xanh vàng trong đó cánh tràng thường có màu đỏ, đài và môi thường có màu nâu pha xanh vàng, cây mọc trên đất hoặc bám trên cây, lá nhỏ dài và hơi mềm với màu nâu đậm ở mặt trên và xanh nhạt ở mặt dưới Cụm hoa mang1 hoa ít khi 2 hoa Cây ưa độ ẩm và thông thoáng, giá thể thích hợp là mùn, dớn, xơ dừa

13x19cm Đông – xuân 20-44 ngày ít thơm 10-40% 8-350

12 Loài Hài Gấm - Paphiopedilum micranthum:

Hơi khó trồng, hoa có màu hồng đến hồng nhạt và trắng, mọc trên đất Cây

có lá cứng dạng xoan dài, mặt trên có màu xanh với các vân đậm nhạt, mặt dưới

có màu xanh nhạt đến trắng với nhiều chấm nâu đỏ dày đặc Cụm hoa mang 1 hoa

ít khi 2 hoa Cây ưa độ ẩm và thông thoáng, giá thể thích hợp là mùn, dớn

7x9cm Đông – xuân 10-19 ngày Không thơm 40-60% 3-350

13 Hài Tam đảo – Paphiopedilum gratrixianum:

Dễ trồng, hoa có màu vàng, vàng nâu pha trắng, trong đó đài trên có màu trắng với các chấm màu nâu đỏ, cánh tràng và cánh môi có màu vàng hay màu nâu, mọc trên đất Cây có lá mềm hẹp và dài, mặt trên có màu xanh đậm, mặt dưới

Trang 11

có màu xanh nhạt, gốc lá có các vân màu nâu đỏ, cụm hoa mang 1 hoa Cây ưa độ

ẩm và thông thoáng, giá thể thích hợp là mùn, dớn hay xơ dừa

10,5x10cm Thu-Đông 22-44 ngày ít thơm 10-40% 8-350

14 Loài Hài Xanh - Paphiopedilum malipoense:

Dễ trồng, hoa có màu xanh đến xanh nhạt, mọc trên đất Cây có lá dạng xoan, thẳng và dai, mặt trên có màu xanh với các vân đậm nhạt, mặt dưới có màu xanh nhạt, cụm hoa mang 1 hoa Cây ưa độ thông thoáng và chịu hạn, giá thể thích hợp là mùn, dớn hay xơ dừa, nên bổ xung đá vôi

10x9cm Đông-Xuân 22-44 ngày ít thơm 10-40% 8-350

3 ĐỊA LAN KIẾM (Cymbidium)

Đặc trưng của địa lan kiếm là hương thơm Hiện tại có một số loại địa lan

kiếm như sau:

Thanh Ngọc, Hoàng Vũ, Thanh Trường, Thanh Lùn ( Thanh Đoản), Hoàng Điểm, Cẩm Tố, Đại Mặc ( Mặc Ta), Đại Diệp, Đại Hoàng, Tần Mộng, Ngân Biên, Kim Biên, Bạch Ngọc ( Trong Bạch Ngọc có: Bạch Ngọc Tiểu Diệp hay Tiểu Kiều, Bạch Ngọc Đại Diệp Trong Bạch Ngọc Đại Diệp có hai

loại, một loại lưỡi to thì số lượng hoa ít hơn, loài lưỡi nhỏ có thì có số lượng hoa nhiều hơn

Dưới đây là đặc điểm sinh học và cách chăm sóc để có hoa:

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	687 KB