Bệnh Lý Chăn Nuôi Thú Y

bệnh lý tuyến giáp bệnh lỵ bệnh lỵ là gì bệnh lý tim mạch bệnh lý thần kinh bệnh lý thần kinh ngoại biên bệnh lý mạch vành bệnh lý não gan bệnh lý dạ dày bệnh lý về mắt bệnh lý về thận bệnh lý là gì bệnh viện a1 lý thường kiệt bệnh viện tâm anh lý nam đế bệnh viện công an lý thường kiệt biếng ăn bệnh lý chế độ ăn bệnh lý bệnh lý thận âm hư bệnh lý áp suất âm màng phổi siêu âm bệnh lý gan bệnh lý bó tháp bệnh lý bàn chân tiểu đường bệnh lý bàng quang thần kinh bệnh lý basedow bệnh lý bàng quang bệnh lý bánh nhau bệnh lý béo phì bệnh lý buồng trứng bệnh lý bó tháp là gì bệnh lý bóng tim to bệnh lý chủ mô gan bệnh lý cột sống bệnh lý chủ mô gan là gì bệnh lý chủ mô thận bệnh lý cột sống thắt lưng bệnh lý chất trắng trong não bệnh lý cột sống huyết thanh âm tính bệnh lý chủ mô thận là gì bệnh lý chất trắng bệnh lý cầu thận bệnh lý dạ dày tăng áp cửa bệnh lý dạ dày tá tràng bệnh lý da liễu bệnh lý da đầu bệnh lý da bệnh lý di truyền bệnh lý dị ứng bệnh lý dây thanh bệnh lý dày dính màng phổi bệnh lý đại tràng bệnh lý cột sống cổ bệnh lý đáy mắt bệnh lý đông máu bệnh lý đường mật bệnh lý đông máu ở trẻ sơ sinh bệnh lý đa hồng cầu bệnh lý đau nửa đầu bệnh lý đa nang buồng trứng bệnh lý đại trực tràng bệnh lý hb e nội bệnh lý ebook bệnh lý trẻ em sinh lý bệnh ebook bệnh lý hô hấp trẻ em tâm bệnh lý trẻ em ecg bệnh lý bệnh lý gan bệnh lý giảm tiểu cầu bệnh lý gan nhiễm mỡ bệnh lý giảm cholesterol bệnh lý giảm ure bệnh lý gân và dây chằng bệnh lý giác mạc hình chóp bệnh lý gan mãn tính bệnh lý gerd bệnh lý giang mai bệnh lý học bệnh lý hbe bệnh lý hô hấp bệnh lý học thú y bệnh lý hysteria bệnh lý hắc võng mạc trung tâm thanh dịch bệnh lý hậu môn trực tràng bệnh lý hạch lympho bệnh lý hồng cầu nhỏ bệnh lý huyết trắng bệnh lý khớp vai bệnh lý khiến khớp háng bị đau bệnh lý khúc nối bể thận niệu quản bệnh lý khớp gối bệnh lý khớp cổ chân bệnh lý khô mắt bệnh lý khớp thái dương hàm bệnh lý kawasaki bệnh lý khi mang thai bệnh lý khúc nối bệnh lý làm tăng kiềm máu bệnh lý làm tăng axit máu bệnh lý làm tăng acid máu bệnh lý liên kiệt bệnh lý lạc nội mạc tử cung bệnh lý liên quan đến hồng cầu bệnh lý liên quan đến áp suất âm màng phổi bệnh tâm lý là gì bệnh lý nóng lòng bàn chân bệnh lý mạch máu ngoại biên bệnh lý mạch máu não bệnh lý màng trong bệnh lý miễn dịch bệnh lý mạch máu bệnh lý mạch máu nhỏ bệnh lý màng phổi bệnh lý miệng bệnh lý mắt bệnh lý nam khoa bệnh lý nhi khoa bệnh lý nguyên bào nuôi bệnh lý nghiêm trọng bệnh lý nam giới bệnh lý nội tiết bệnh lý nhược giáp bệnh lý nội mạc tử cung bệnh lý ở lưỡi bệnh lý ở trẻ sơ sinh bệnh lý ở nam giới bệnh lý ở phổi bệnh lý ở tai bệnh lý ở thận bệnh lý ở họng bệnh lý ở trẻ bệnh lý ở mắt bệnh lý ở người già bệnh lý đàn ông bệnh sinh lý đàn ông bệnh lý phụ khoa bệnh lý phổi bệnh lý phù phổi cấp bệnh lý phù chân bệnh lý phù bệnh lý prostaglandin bệnh lý paget bệnh lý phụ nữ các bệnh lý phụ khoa thường gặp sóng p bệnh lý bệnh lý quai bị bệnh lý quá mẫn bệnh lý qua móng tay bệnh lý quá trình miễn dịch bệnh lý thanh quản bệnh lý thực quản sóng q bệnh lý bệnh lý rối loạn thông khí tắc nghẽn bệnh lý răng hàm mặt bệnh lý răng bệnh lý rễ thần kinh cổ bệnh lý rối loạn tiền đình bệnh lý rễ cột sống bệnh lý ruột non bệnh lý rối loạn thần kinh tim bệnh lý rối loạn nhịp tim bệnh lý rối loạn số lượng hồng cầu bệnh lý sùi mào gà bệnh lý sỏi thận bệnh lý suy thận bệnh lý sản khoa bệnh lý sau sinh bệnh lý suy tim bệnh lý stress bệnh lý suy tuyến thượng thận bệnh lý suy tĩnh mạch chi dưới bệnh lý sỏi túi mật một số bệnh lý về gan bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản bệnh lý tuyến yên bệnh lý thận bệnh lý tự miễn là gì bệnh lý tăng protein bệnh lý tế bào nuôi sóng t bệnh lý bệnh lý u xơ tử cung bệnh lý u nang buồng trứng bệnh lý u não bệnh lý ung thư máu bệnh lý u xương bệnh lý u tuyến yên bệnh lý ung thư gan bệnh lý u phổi bệnh lý u mạch máu bệnh lý u gan bệnh lý ù tai bệnh viện trung ương lý thường kiệt bệnh lý thần kinh trung ương bệnh lý võng mạc bệnh lý van tim bệnh lý về gan bệnh lý về da bệnh lý về máu bệnh lý võng mạc tiểu đường bệnh lý vàng da ở trẻ sơ sinh bệnh lý võng mạc ở trẻ sinh non bệnh lý xốp tủy thận bệnh lý xơ gan bệnh lý xương khớp bệnh lý xeton bệnh lý xoang bệnh lý xương thủy tinh bệnh lý xẹp phổi bệnh lý xuất huyết não bệnh lý xương hóa đá bệnh lý xoắn tinh hoàn x quang phổi bệnh lý x quang tim bệnh lý x quang chẩn đoán bệnh lý tim mạch nội bệnh lý y hà nội bệnh sinh lý yếu ngoại bệnh lý y hà nội bệnh lý thú y nội bệnh lý y huế ngoại bệnh lý y huế bệnh tâm lý yếu bệnh lý thú y 2 sinh lý bệnh y hà nội nội bệnh lý 1 bệnh viện 1a lý thường kiệt ngoại bệnh lý tập 1 trắc nghiệm nội bệnh lý 1 đề thi ngoại bệnh lý 1 trắc nghiệm ngoại bệnh lý 1 bệnh viện số 1a lý thường kiệt bệnh lý hẹp van 2 lá bệnh lý hở van 2 lá ngoại bệnh lý tập 2 trắc nghiệm nội bệnh lý 2 trắc nghiệm ngoại bệnh lý 2 nội bệnh lý 3 bệnh viện laptop 39 lý nam đế 31 bệnh lý nghiêm trọng 37 bệnh lý nghiêm trọng 36 bệnh lý nghiêm trọng 3 bệnh lý làm tăng acid máu 3 bệnh lý làm tăng kiềm máu 5 dấu hiệu của bệnh lý đau dạ dày bệnh viện vietsing 83b lý thường kiệt các bệnh lý về mắt các bệnh lý về gan các bệnh lý về tim mạch các bệnh lý về thận các bệnh lý về tuyến giáp các bệnh lý về môi các bệnh lý về dạ dày các bệnh lý về da các bệnh lý về tai các bệnh lý về phổi

T H U Y H A N G - A G U 1

VỊ TRÍ CỦA MÔN HỌC

Bệnh học đại cương là môn cơ sở của ngành thú y

Cần có kiến thức về môn cơ sở khác

như: Cơ thể học, Sinh lý học, Mô học động vật, Sinh hóa, Vi sinh thú y

T H U Y H A N G - A G U 3

NỘI DUNG MÔN HỌC

Khái niệm về bệnh, nguyên nhân gây bệnh, cơ chế sinh bệnh, đặc tính cơ thể đối với sự phát bệnh, nghiên cứu những tổn thương cơ bản và chung nhất cho nhiều bệnh

T H U Y H A N G - A G U 4

MỤC TIÊU MÔN HỌC

- Nguyên lý chung nhất

- Phương pháp suy luận tổng hợp

- Giải thích tại sao có triệu chứng trên

cơ thể bệnh

- Góp phần công tác chăm sóc và điều trị bệnh

T H U Y H A N G - A G U 5

CHƯƠNG TRÌNH

Chương 1 CÁC KHÁI NIỆM KHÁI NIỆM CƠ BẢN

Chương 2 BIẾN ĐỔI CƠ BẢN CỦA TẾ BÀO VÀ MÔ

Chương 3 BIẾN ĐỔI VỀ TĂNG TRƯỞNG VÀ SINH SẢN CỦA TẾ BÀO

Chương 4 RỐI LOẠN VỀ TUẦN HOÀN

Chương 5 RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA NƯỚC VÀ ĐIỆN GIẢI

Chương 6 PHẢN ỨNG BẢO VỆ CƠ THỂ CHỐNG LẠI NHỮNG THƯƠNG TỔN

Chương 7 TÂN BÀO T H U Y H A N G - A G U 6

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Alan Stevens-James lowe, Mosby 1995 Pathology

2 Châu Bá Lộc 1997 Bài giảng bệnh học đại cương Trường Đại học Cần Thơ

3 Mouven, J.M.V.M and E.C.B.M De Groot 1982 Atlas of veterinary

pathology The Netherlands

4 Nguyễn Văn Khanh 1997 Giải phẫu bệnh tích vi thể Trường Đại

học Nông Lâm TP HCM

5 Nguyễn văn Khanh 1997 Giáo trình giải phẩu bệnh đại cương

Trường Đại học Nông Lâm TP HCM

6 L.H Arp and R.K Mgers and H.A MeAlliSter 1982 Veterinary

pathology The Netherlands

7 Smith and Jones, Lea and Febiger 1996 Veterinary pathology

8 Smith and Jones, Lea and Febiger 1996 Cell Pathology

9 Trần Phương Hạnh 1989 Giải phẫu bệnh học Trường Đại học Y

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

T H U Y H A N G - A G U 8

Tự học

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRONG BỆNH HỌC

Quan sát đại thể

Quan sát bằng mắt phát hiện những thay đổi trên cơ thể con vật nhìn từ bên ngoài, sau đó có thể mổ khám, phát hiện bệnh tích đại thể ở cơ quan nội tạng

Quan sát vi thể

Lấy bệnh tích mổ khám mang về phòng xét nghiệm làm tiêu bản mô bệnh học quan sát dưới kính hiển

vi phát hiện những thay đổi về cấu trúc tế bào vi

mô; so sánh với cấu trúc mô bình thường để chẩn

đoán bệnh qua việc đọc bệnh tích vi thể (microscopic

lesions)

T H U Y H A N G - A G U 9

ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU

10 câu (mỗi câu 01 điểm)

phúc trình) 40% + điểm thi: 60%)

T H U Y H A N G , A G U 11

THỜI GIAN LÊN LỚP VÀ TH

T H U Y H A N G - A G U 13

???

Một số khái niệm về bệnh (tt)

Bệnh?

• Heo bị gãy chân, không đi lại được, bỏ ăn, thì có phải là heo bị bệnh?

• Thời tiết nóng quá hay lạnh quá heo ăn ít, thì có phải là heo bị bệnh?

• Heo ăn phải thức ăn cũ (tấm cám có aflatoxin) nhiều nấm móc, trúng độc,

biểu hiện ói mửa, tiêu chảy, bỏ ăn,…thì có phải là heo bị bệnh?

• Heo được nuôi trong điều kiện vệ sinh kém, xung quanh chuồng trại ẩm

thấp, có rất nhiều vi sinh vật, sức đề kháng yếu, làm heo bị tiêu chảy, và làm cho cả đàn đều bị bệnh, thì có phải là heo bị bệnh?

Tất cả những trường hợp trên đều gọi là heo bị bệnh

???

Một số khái niệm về bệnh (tt)

• Bệnh?

Bệnh là sự rối loạn đời sống bình thường của một cơ thể sinh vật do tác động của các yếu tố gây bệnh khác nhau, gây ra một quá trình đấu tranh phức tạp, làm cho khả năng lao động và giá trị kinh tế bị giảm sút

Là sự thay đổi về phương diện cơ thể học, hóa học và sinh lý xảy ra trong cơ thể con vật, gây ra bởi tổn thương

dưới tác động của những nguyên nhân gây bệnh khác nhau

Bệnh học đại cương (General

Pathology)

• Là môn học nghiên cứu

– Những thay đổi (về cấu trúc, về chức năng)

• Thay đổi về cấu trúc (Structural changes): Là những thay đổi về hình thái cấu tạo của những tế bào mô, cơ quan thuộc lĩnh vực nghiên cứu giải phẩu bệnh học hoặc mô bệnh học

(Histopathology)

• Thay đổi về chức năng (Functional changes): Là những thay đổi về hoạt động của cơ quan hệ thống hay toàn thân thuộc lĩnh vực nghiên cứu của môn sinh lý bệnh học (Phisiopathology)

– Những phản ứng của cơ thể khi mắc bệnh

Là những kích thích mà cơ thể dùng để chống lại tác nhân gây bệnh xâm nhập cơ thể như hiện tượng viêm, sốt

Ví dụ 1: Khi gia súc bị tiêu chảy do vi

tấn công niêm mạc ruột thì tế bào hình đài của niêm mạc

ruột tăng tiết chất nhầy và cơ thể huy động phản ứng viêm

để bao vây và tiêu diệt vi trùng

Nội dung

Là chỉ nghiên cứu những thay đổi và phản ứng của cơ

thể có tính chất cơ bản chung nhất cho nhiều bệnh,

không nghiên cứu riêng biệt một bệnh nào với các đặc

là phản ứng chung của cơ thể nhằm chống lại sự xâm

nhập của nhiều tác nhân

Bệnh học chuyên biệt (Special

bệnh

• Nghĩa là nghiên cứu riêng từng loại bệnh một với các đặc điểm của bệnh đó như triệu chứng bệnh tích, cách phòng trị bệnh

T H U Y H A N G - A G U 22

Thắc mắc????

Chương 1

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

T H U Y H A N G - A G U 23

BỆNH??

thế kỷ 12, khoa học không phát triển:

“Bệnh tật là sự trừng phạt của đấng tối cao đối với những tội lỗi mà con

người và chúng sinh đã mắc phải;

muốn khỏi bệnh thì phải cầu nguyện cho đức chúa buông tha

T H U Y H A N G - A G U 24

THỜI KỲ PHỤC HƢNG

Cuối thời kỳ trung cổ

Năm 1616, William Harvey đã phát

minh ra tuần hoàn của máu Theo ông

cơ thể bị bệnh là khi bộ máy sinh vật

bị hƣ hỏng giống nhƣ máy hết nhiên liệu hoặc các bánh răng mòn, gãy…

Sylvius nghiên cứu các dịch lại cho

rằng bệnh tật là do rối loạn hoá học

trong cơ thể

T H U Y H A N G - A G U 25

ĐẾN THẾ KỶ 18 - 19

Kính hiển vi đã ra đời và thuốc nhuộm

TB được sử dụng rộng rãi

Wirchov: nguyên nhân của bệnh là do

tổn thươngTB: bệnh chỉ xuất hiện tại các chỗ mà tác nhân gây bệnh làm tổn thươngTB

Theo ông thì không phải toàn bộ cơ thể phản ứng với các yếu tố gây bệnh mà chỉ cục bộ các nhóm TB tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh

T H U Y H A N G - A G U 26

½ sau TK19: Đóng góp to lớn của Pasteur (1821- 1895), Koch (1843 - 1900),

Metnhicop, Eclich (1854 - 1915), tìm ra vai trò gây bệnh của nhiều loại vi sinh vật

Đến thể kỷ 20 Thế kỷ của điện tử và cũng là thế kỷ của sinh học, các ngành sinh học phát triển mạnh mẽ như: di truyền học,

MD học, sinh học phân tử nên cũng có rất nhiều khái niệm về bệnh

Theo Pavlov: trong mỗi bệnh có hai quá trình tồn tại song song, quá trình bảo vệ sinh lý và quá trình huỷ hoại bệnh lý; " Bệnh là do rối loạn hoạt động phản xạ của hệ TK; rối loạn

tương quan giữa những khu vực khác nhau của hệ TK.", quan niệm này quá nhấn mạnh vai trò của TKTW T H U Y H A N G - A G U 27

KHÁI NIỆM BỆNH

Mỗi quan điểm chỉ giải thích được cơ chế sinh

bệnh của một nhóm bệnh mà thôi

Từ những quan niệm như vậy về sinh vật, chúng

ta có thể nêu lên một khái niệm về bệnh một cách tương đối như sau:

" Bệnh là sự rối loạn đời sống bình thường của cơ thể sinh vật do tác động của các yếu tố gây bệnh khác nhau, gây ra một quá trình đấu tranh phức tạp giữa hiện tượng tổn thương bệnh lý và hiện tượng phòng vệ sinh lý, làm hạn chế khả năng

thích nghi của cơ thể đối với ngoại cảnh"

T H U Y H A N G - A G U 28

CƠ THỂ SỐNG LÀ MỘT CÂN BẰNG ĐỘNG

T H U Y H A N G - A G U 29

Yếu tố

gây bệnh

KHÁI NIỆM VỀ BỆNH NGUYÊN HỌC

Bệnh nguyên học (Etiology) hay

nguyên nhân bệnh học là môn nghiên cứu về nguyên nhân gây bệnh và điều kiện phát sinh ra bệnh

Việc nghiên cứu nguyên nhân gây bệnh

có ý nghĩa rất lớn trong công tác

phòng trị bệnh

T H U Y H A N G - A G U 30

NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH

Là yếu tố có hại mà khi tác động vào cơ thể hay

xâm nhập vào cơ thể con vật sẽ quyết định bệnh xảy ra với những đặc điểm điển hình của bệnh đó

(triệu chứng bệnh)

Ví dụ 1: Vi khuẩn Pasteurella multolida là nguyên nhân chủ

yếu gây bệnh tụ huyết trùng heo với những đặc điểm

điều kiện và những điều kiện đó có thể gây

bệnh mà không cần nguyên nhân bệnh đặc

hiệu

Một số quan niệm sai lầm về nguyên nhân bệnh học

QUAN NIỆM KHOA HỌC VỀ NGUYÊN NHÂN

BỆNH HỌC

T H U Y H A N G - A G U

Quan niệm đúng đắn về nguyên nhân bệnh học

phải nêu lên được mối quan hệ chặt chẽ giữa

nguyên nhân bệnh và điều kiện gây bệnh

Nguyên nhân bệnh có vai trò quyết định và điều

kiện thì phát huy tác dụng của nguyên nhân

bệnh

 Yếu tố gây bệnh phải đạt tới một cường độ nhất định (độc lực, liều lượng ) mới gây bệnh được

T H U Y H A N G - A G U

Nhƣ vậy, khi có nguyên nhân bệnh thì bệnh sẽ

phát ra trong những điều kiện nhất định, ngƣợc lại, nếu có đầy đủ các điều kiện mà không có

nguyên nhân bệnh thì bệnh cũng không thể phát

kiện để con vật bị nhiễm khuẩn, là điều kiện của các bệnh truyền nhiễm

KẾT LUẬN

Nguyên nhân gây bệnh là khi tác động lên cơ thể trong những điều kiện nhất định sẽ gây ra bệnh và quyết định

những đặc điểm bệnh Nhờ đó giúp

cho việc chẩn đoán bệnh đƣợc chính xác

T H U Y H A N G - A G U 35

ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH BỆNH

Là yếu tố bất lợi vì có thể làm giảm sức đề kháng

của cơ thể tạo điều kiện thuận lợi để phát triển

mầm bệnh làm bệnh dễ xảy ra hơn

Ví dụ: Điều kiện gây bệnh có các đặc điểm sau:

 Chứa đựng căn bệnh (nguyên nhân gây bệnh) đất, nước, không khí, chất lót chuồng

 Tấn công cơ thể tạo nên 1 tình trạng stress để cho mầm bệnh hoành hành

 Ít có gây ra bệnh tích (bệnh tích chủ yếu do nguyên nhân gây bệnh gây ra)

Ví dụ: heo thiếu ăn, chuồng tại dơ bẩn, ẩm ướt, thời tiết thay đổi như vào đầu hoặc cuối mùa mưa thì heo dễ bị tụ huyết trùng

T H U Y H A N G - A G U 36

MỐI QUAN HỆ GIỮA NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN GÂY BỆNH

Nguyên nhân là yếu tố khách quan, quyết định bệnh xảy

ra và quyết định tính đặc hiệu của bệnh

Điều kiện tự nó không gây thành bệnh mà chỉ hỗ trợ và tạo điều kiện phát huy tác dụng của nguyên nhân

Ví dụ: VK lao (Mycobacterium tuberculosis) là nguyên nhân gây bệnh lao

Bệnh dễ xảy ra nếu có các điều kiện bất lợi như thiếu ăn, lao lực quá sức, thần kinh căng thẳng, cơ thể suy nhược, ăn ở

thiếu vệ sinh

 Khi phân tích nguyên nhân gây bệnh phải nhìn toàn

diện từ nguyên nhân gây bệnh chính đến điều kiện gây bệnh (nguyên nhân phụ) và môi trường xung quanh thú thì việc điều trị và phòng bệnh mới có kết quả tốt

để thú hoàn toàn khỏi bệnh

 Trong một số trường hợp nhất định, nguyên nhân có thể trở thành điều kiện T H U Y H A N G - A G U 37

Ví dụ: Ăn uống thiếu thốn (cả lượng và chất) là nguyên nhân gây bệnh suy

dinh dưỡng và những bệnh khiếm

khuyết dinh dưỡng gọi là bệnh khiếm dưỡng (Nutritional deficiencies) như:

Thiếu Calcium gây bệnh còi xương

Thiếu Vitamin A gây bệnh quáng gà

Thiếu sắt, Vitamin B12 gây bệnh thiếu máu

T H U Y H A N G - A G U 38

ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI ĐỂ PHÁT BỆNH

Nếu ăn uống thiếu DD, suy dinh dƣỡng

là điều kiện thuận lợi cho những bệnh nhiễm khuẩn xảy ra trên gia súc, gia

cầm

Ví dụ: ăn uống thiếu DD làm cho bệnh lao dễ bộc phát

T H U Y H A N G - A G U 39

QUAN NIỆM KHOA HỌC VỀ BỆNH NGUYÊN HỌC

Nguyên nhân là những điều kiện nhất định gây nên một bệnh được gọi chung là những yếu tố bệnh nguyên

Do đó nguyên nhân (gây bệnh) không nhất thiết sinh ra

hậu quả (tức bệnh) nếu không có những điều kiện nhất định của cơ thể và môi trường như: yếu tố bất lợi về môi trường, sức đề kháng của cơ thể giảm

Như vậy, một quan niệm khoa học về bệnh nguyên học có tính chất toàn diện, nhìn nhận cả vai trò của nguyên nhân, điều kiện cũng như thể trạng

T H U Y H A N G - A G U 40

Ý NGHĨA BỆNH NGUYÊN HỌC TRONG CÔNG TÁC THÚ Y

Trong chăn nuôi gia súc gia cầm, vấn

đề phòng bệnh rất quan trọng để bảo

vệ sức khỏe và ngăn ngừa bệnh xảy ra trên vật nuôi

Chuồng trại khô ráo, sạch sẽ, thoáng mát

Cho ăn đủ lƣợng và chất không bắt thú làm việc quá sức

Có chế độ quản lý, chăm sóc, sử dụng hợp lý nhằm

ngăn ngừa nguyên nhân,

Đó là tất cả sự tích cực của công tác điều trị và phòng bệnh cho gia súc gia cầm

T H U Y H A N G - A G U 41

PHÂN LOẠI NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH

- Nguyên nhân bên ngoài

Là những yếu tố gây bệnh từ bên ngoài tác động hay xâm nhập vào cơ

thể

 Nguyên nhân cơ học

Chủ yếu gây chấn thương làm hư hại một số mô và giảm chức năng

của cơ quan, bộ phận bị thương như chém hút lẫn nhau, té ngã

 Nguyên nhân lý học

Do tác động của nhiệt độ cao, ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp, tia

phóng xạ, dòng điện cao thế gây bỏng và làm tổn thương tế bào, mô

trong cơ thể

 Nguyên nhân hóa học

Một số hóa chất độc có thể phá hủy một số tế bào và mô hoặc gây ngộ độc cơ thể như: thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, các acid mạnh, uống quá liều chỉ định Các nguyên nhân cơ học, lý học, hóa học không có tính

lây lan

 Nguyên nhân sinh học

Đây là nhóm nguyên nhân gây bệnh quan trọng rất đa dạng và phong phú bao gồm vi khuẩn, virut, ký sinh trùng, nấm mốc

NGUYÊN NHÂN BÊN TRONG

Là những yếu tố gây bệnh xuất phát từ bên trong cơ thể,

Những đặc điểm này được hình thành trên cơ sở tính di truyền và

quyết định tính phản ứng của cơ thể đối với tác động bên ngoài trong quá trình sống

Trước một yếu tố gây bệnh những cơ thể có thể tạng khác nhau sẽ có phản ứng khác nhau

T H U Y H A N G - A G U 43

YẾU TỐ BÊN TRONG

Câu hỏi?????

T H U Y H A N G - A G U 45

ThuyHang-AGU 46

 Bệnh sinh học là môn khoa học nghiên

cứu những quy luật cơ bản của sự phát

sinh, phát triển, diễn biến và kết thúc của một quá trình bệnh lý hay còn gọi là cơ

chế sinh bệnh

 Nắm được cơ chế sinh bệnh là yêu cầu cơ

bản trong công tác phòng trị bệnh, trên

cơ sở đó có thể ngăn chặn sớm những

diễn biến xấu, hạn chế được tác hại của bệnh

 Bệnh nguyên có thể đóng hai vai trò khác

nhau trong quá trình diễn biến của một bệnh:

xuất hiện Khi bệnh đã phát là lúc vai trò mở màn của

◦ Vai trò dẫn dắt: Là trường hợp bệnh nguyên tồn tại và tác động suốt quá trình sinh bệnh

ThuyHang-AGU 47

 Các yếu tố bệnh nguyên khi tác động lên cơ thể tạo nên các kích thích bệnh lý Muốn gây được bệnh, các yếu tố gây bệnh phải đạt những điều kiện nhất định:

◦ Cường độ

◦ Thời gian

◦ Đường xâm nhập

ThuyHang-AGU 48

 Mỗi loại nguyên nhân phải đạt cường độ tác

dụng Cường độ tác dụng càng mạnh thì khả năng gây bệnh càng cao, bệnh càng dễ xảy ra

và thường tiến triển nặng

 Khi cường độ của NNB lớn thì bệnh diễn biến cấp tính, nhanh và nguy hiểm, còn khi cường

độ nhỏ thì bệnh diễn biến nhẹ, ít nguy hiểm

◦ Cơ học: chấn thương gây thương tích nặng, sức ép, lực tác dụng mạnh

◦ Lý học: điện thế cao nhiệt độ cao

◦ Sinh học: số lượng lớn độc lực cao gây bệnh càng nặng

ThuyHang-AGU 49

 Ví dụ: bệnh lao gây ra khi vi khuẩn lao xâm

nhập cơ thể với số lượng nhiều, nếu ít không

đủ gây bệnh.

 Virus dại liên tục sản sinh trong mô thần kinh cho đến khi con bệnh chết

cũng đủ gây bệnh như bệnh uốn ván chỉ 2 – 3 vi

ThuyHang-AGU 50

 Thời gian tác dụng của nguyên nhân bệnh phụ thuộc vào cường độ của NNB và sức đề kháng của cơ thể

lớn thường chỉ cần thời gian ngắn cũng làm

ThuyHang-AGU 51

 Yếu tố gây bệnh phải xâm nhập vào đường

thích hợp trong cơ thể con vật mới gây được

◦ Virus dại bắt buộc phải xâm nhập vào đường thần kinh mới gây bệnh và bệnh xảy ra nhanh

ThuyHang-AGU 52

 Ngoài ra một số vi sinh vật có 2 hoặc nhiều

đường xâm nhập

 Ví dụ: Vi khuẩn lao

◦ Xâm nhập vào đường hô hấp gây lao phổi (là đường lây nhiễm thường xuyên và quan trọng nhất),

◦ xâm nhập qua đường tiêu hóa gây lao dạ dày ruột

◦ Xâm nhập qua da gây lao da (hiếm gặp)

ThuyHang-AGU 53