Câu 1:Khái niệm hinh thái kinh tế xã hội?Tại sao nói sự phát triển của các hình thái KTXH là 1 quá trình lịch sử tự nhiên? KN Hinh thái KTXH là 1 phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử ,dung để chỉ XH ở trong giai đoạn lịch sử nhất định,với 1 kiểu QHSX đặc trưng cho XH đó phù hợp với 1 trình độ nhất định của LLSX và với 1 kiến trúc thượng tầng tương ứng được xây dựng trên những QHSX ấy. Sự phát triển của các hình thái KTXH là 1 quá trình lịch sử tự nhiên vì : Lịch sử phát triển xã hội qua nhiều giai đoạn từ thấp đến cao tương ứng với mỗi giai đoạn ấy là một hình thái kinh tế xã hội. Sự vận động thay thế nhau của các hình thái kinh tế xã hội trong lịch sử đều do tác động của các quy luật khách quan đó là quá trình lịch sử tự nhiên của xã hội. + Các quy luật khách quan của xã hội là: Quy luật và sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của LLSX. Quy luật CSHT quyết định KTTT. Các quy luật xã hội khác. Đấu tranh giai cấp, chính do tác động của quy luật khách quan đó mà các hình thái xã hội vận động phát triển thay thế nhau từ thấp đến cao trong lịch sử không phụ thuộc vào ý chí nguyện vọng chủ quan của con người. Quá trình phát triển khách quan của xã hội có nguồn gốc sâu xa của sự phát triển LLSX. Do đó xét đến cùng LLSX quyết định quá trình vận động và phát triển của hình thái kinh tế xã hội như quá trình lịch sử tự nhiên.
Trang 1Câu 1:Khái niệm hinh thái kinh tế xã hội?Tại sao nói sự phát triển của các hình thái KTXH là 1 quá trình lịch sử tự nhiên?
* KN Hinh thái KTXH là 1 phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử ,dung để
chỉ XH ở trong giai đoạn lịch sử nhất định,với 1 kiểu QHSX đặc trưng cho
XH đó phù hợp với 1 trình độ nhất định của LLSX và với 1 kiến trúc thượngtầng tương ứng được xây dựng trên những QHSX ấy
Sự phát triển của các hình thái KTXH là 1 quá trình lịch sử tự nhiên vì :
Lịch sử phát triển xã hội qua nhiều giai đoạn từ thấp đến cao tương ứng với mỗi giai đoạn ấy là một hình thái kinh tế xã hội
Sự vận động thay thế nhau của các hình thái kinh tế xã hội trong lịch sử đều
do tác động của các quy luật khách quan đó là quá trình lịch sử tự nhiên của
xã hội
+ Các quy luật khách quan của xã hội là:
- Quy luật và sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của LLSX
- Quy luật CSHT quyết định KTTT
Các quy luật xã hội khác Đấu tranh giai cấp, chính do tác động của quy luật khách quan đó mà các hình thái xã hội vận động phát triển thay thế nhau từ thấp đến cao trong lịch sử không phụ thuộc vào ý chí nguyện vọng chủ quan của con người
Quá trình phát triển khách quan của xã hội có nguồn gốc sâu xa của sự phát triển LLSX Do đó xét đến cùng LLSX quyết định quá trình vận động và phát triển của hình thái kinh tế xã hội như quá trình lịch sử tự nhiên
Câu 2: Phân tích vai trò quyết định của LLSX đối với QHSX Liên hệ với sự phát triển của LLSX của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay ?
a, Phân tích vai trò quyết định của LLSX đối với QHSX
-Phương thức sản xuất là cách thức con người thực hiện trong quá trình SX vật chất ở những giai đoạn lịch sử nhất định của XH loài người
+Phương thức SX quyết định phát triển của XH loài người từ thấp đến cao.+Phương thức SX quyết định sự thống nhất giữa LLSX ở 1 trình độ nhất định và QHSX tương ứng
+Cấu trúc của phương thức SX gồm: LLSX và QHSX
-LLSX là biểu hiện MQH giữa con người với tự nhiên trong quá trình SX+Các yếu tố của LLSX: Cong người lao động (yếu tố quan trọng nhất)
Trang 2Tư liệu SX :Tư liệu lao động,đối tượng lao động
*Tư liệu lao động: cụ lao động(đóng vai trò quan trọng),phương tiện vật chất phục vụ quá trình SX
*Đối tượng lao động; gồm có sẵn trong TN và đã qua chế biến
-QHSX:là biểu hiện MQH giữa con ng với con ng trong quá trình SX hiện trên các mặt;
+QH sở hữu đối với TLSX
+QH trong tổ chức và quản lý SX
+QH trong phân phối SP lao động
-Quy luật QHSX phù hợp với trình độ của LLSX :
+Trình độ của LLSX quyết định tính chất của LLSX
+Nội dung quy luật:
*LLSX quyết định QHSX:LLSX dễ thay đổi ->QHSX mới phù hợp hơn
*QHSX tác động trở lại với LLSX:Théo 2 hướng
+ Thúc đẩy khi QHSX phù hợp:cứ ở đâu có đối tượng tượng lao động cùa người lao động tạo ra của cải vât chất phù hợp theo trạng thái cân bằng động + Kìm hãm khi QHSX không phù hợp:quá lạc hậu(trình độ SX phát
triển ,QHSX chưa có) hoặc quá tiến bộ với trình độ SX
KL: Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất là hai mặt của phương thức sản
xuất, chúng tồn tại không tách rời nhau, tác động qua lại lẫn nhau một cách biện chứng, tạo thành quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình
độ phát triển của lực lượng sản xuất Đây là quy luật cơ bản nhất của sự vận động, phát triển xã hội
B,Liên hệ
Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam đang trong thời kì quá độ đi lên chủnghĩa xã hội do vậy việc xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật là một vấn đề tấtyếu và cần thiết.Việc xây dựng đó phải gắn liền với quá trình phát triển lực
Trang 3lượng sản xuất trong mối quan hệ với quan hệ sản xuất.Đó là quan hệ sảnxuất phải phù hợp với tính chất và trình đọ phát triển của lực lượng sản xuất.Với những nhận định đúng đắn đó Đảng ta đã xác định gắn liền quá trìnhcông nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước với quá trình phát triển lực lượngsản xuất.Như trong nghị quyết cảu đại hội Đảng IX đã đề ra đường lối kinh
tế của nước ta là: “Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xâydựng nền kinh tế độc lập tự chủ, đưa nước ta trở thành một nước côngnghiệp, ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất đồng thời xây dựng quan hệ sảnxuất phù hợp theo định hướng xã hội chủ nghĩa, phát huy cao độ nội lựcđồng thời tranh thủ ngoại lực bên ngoài và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
để phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững
Trang 4Câu 3: Sự tác động trở lại của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất được thể hiện như thế nào?Đảng ta đã vận dụng lý luận này trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta như thế nào?
Quan hệ sản xuất quy định mục đích của sản xuất, tác động đến thái độ của con người trong lao động sản xuất, đến tổ chức phân công lao động xã hội, đến phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ, v.v và do đó tác động đến sự phát triển của lực lượng sản xuất Quan hệ sản xuất phù hợp với trình
độ phát triển của lực lượng sản xuất là động lực thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển Ngược lại, quan hệ sản xuất lỗi thời, lạc hậu hoặc "tiên tiến" hơn một cách giả tạo so với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất sẽ kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất Khi quan hệ sản xuất kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất, thì theo quy luật chung, quan hệ sản xuất
cũ sẽ được thay thế bằng quan hệ sản xuất mới phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất để thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển Tuy nhiên, việc giải quyết mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất không phải giản đơn Nó phải thông qua nhận thức và hoạt động cải tạo
xã hội của con người Trong xã hội có giai cấp phải thông qua đấu tranh giai cấp, thông qua cách mạng xã hội
Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quy luật phổ biến tác động trong toàn bộ tiến trình lịch sử nhân loại
Sự thay thế, phát triển của lịch sử nhân loại từ chế độ công xã nguyên thủy, qua chế độ chiếm hữu nô lệ, chế độ phong kiến, chế độ tư bản chủ nghĩa và đến xã hội cộng sản tương lai là do sự tác động của hệ thống các quy luật xã hội, trong đó quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quy luật cơ bản nhất
Trang 5Liên Hệ
-Trước đổi mới 1986:
+Chúng ta vận dụng quy luật này chưa tốt cả nhận thức và hoạt động thựctiễn xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân về TLSX một cách ồ ạt trong khi đó đangtạo địa bàn cho sự phát triển của LLSX Xây dựng chế độ công hữu vềTLSX một cách tràn lan, trong khi đó trình độ LLSX còn thấp kém và pháttriển không đồng đều
=>khủng hoang KTXH,đời sống lao động không được cải thiện
-Sau đổi mới(1986 đến nay):
+Đối với LLSX:ưu tiên giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ
+Đối với QHSX:tạo ra nhiều QHSX phù hợp với trình độ LLSX=>xây dựngkinh tế nhiều thành phần ,phù hợp với trình độ phat triển SX=>thoát khỏi khủng hoảng ,đưa kinh tế đi lên
=>Xây dựng nên KT thị trường định hướng XHCN
QHSX: Được chú trọng trên cả 3 mặt quan hệ xã hội đối với TLSX, quan hệtrong tổ chức quản lý, quan hệ trong phân phối sản phẩm làm ra
Trang 6Câu 4:Trinh bày MQH chung cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng
tầng.Liên hệ thực tiến ở VN
a) Khái niệm:
- CSHT: Là toàn bộ các quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của một
mô hình thái kinh tế xã hội nhất định Đặc trưng cho tính chất của CSHT của
xã hội là do quan hệ sản xuất thống trị quyết định
- KTTT: Là toàn bộ tư tưởng xã hội những thiết chế tương ứng và những quan hệ nội tại của KTTT được hình thành trên cơ sở hạ tầng quyết định, KTTT bao gồm: Những tư tưởng xã hội (chính trị, pháp luật, đạo đức tôn giáo, nghệ thuật ) và những tổ chức thiết chế khác nhau (Nhà nước, giáo hội chính Đảng, các đoàn thể )
b) Mối quan hệ biện chứng giữa CSHT và KTTT:
- CSHT quyết định KTTT
+ CSHT nào thì KTTT ấy tức là KTTT phản ánh CSHT
+ CSHT thay đổi thì KTTT cũng thay đổi theo sự thay đổi của KTTT rõ rệt khi CSHT này được thay thế bằng CSHT khác
- Sự tác động trở lại của KTTT đối với CSHT
+ KTTT có thể tác động trở lại đối với CSHT, vì chức năng của KTTT là bảo vệ duy trì, củng cố và phát triển CSHT đã sinh ra nó
+ Các bộ phận khác nhau của KTTT đều tác động đến CSHT bằng nhiều hình thức khác nhau trong đó Nhà nước giữ vai trò to lớn và quan trọng đối với CSHT
+ Sự tác động trở lại của KTTT đối với CSHT được thể hiện ở hai điểm sau:Thứ nhất: Trong mỗi hình thái kinh tế xã hội KTTT có quá trình biến đổi nhất định qua trình độ càng phù hợp với CSHT thì nó càng thúc đẩy CSHT phát triển
Trang 7Thứ hai: Khi KTTT tác động ngược chiều với CSHT thì nó sẽ gây cản trở cho sự phát triển của CS hạ tầng.
Liên Hệ
Những đặc điểm của CSHT và KTTT trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta
* Về CSHT của nước ta trong thời kỳ quá độ lên CNXH
CSHT bao gồm các thành phần kinh tế các kiểu quan hệ SX với các hình thức sở hữu khác nhau thậm chí đối lập nhau cùng tồn tại trong một cơ cấu kinh tế quốc dân thống nhất Đó là nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng XHCN
Kinh tế Nhà nước thực hiện tốt vai trò chủ đạo
Kinh tế HTX bao gồm HTX sản xuất nông nghiệp tiểu thủ công nghiệp, dịch
vụ Kinh tế Nhà nước và kinh tế HTX trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân
- Kinh tế TB Nhà nước dưới các hình thức khác nhau tồn tại phổ biến
+ Xây dựng Nhà nước ta của dân do dân và vì dân
+ Mọi người sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật
+ Phát triển nền tảng văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc
+ Thực hiện
Trang 8Câu 5:Phân tích bản chất ,đặc trưng,chức năng của nhà nước Tại sao nói nhà nước vô sản là nhà nước kiểu mới ?Nhà nước không còn nguyên nghĩa.?
A.Nhà nước có 5 đặc trưng cơ bản:
1 Nhà nước phân chia và quản lý dân cư theo đơn vị hành chính lãnh thổ.Nhà nước thiết lập quyền lực trên các đơn vị hành chính lãnh thổi, quản lý
cư dân theo đơn vị hành chính lãnh thổ mà không phụ thuộc vào huyết thống, giới tính, tôn giáo.v.v…
2.Nhà nước thiết lập quyền lực công để quản lý xã hội và nắm quyền thống trị thông qua việc thành lập bộ máy chuyên là nhiệm vụ quản lý nhà nước và
bộ máy chuyên thực hiện cưỡng chế (quân đội, nhà tù, cản sát.v.v…) để duy trì địa vị của giai cấp thống trị Còn các tổ chức khác trong xã hội không có quỳen lực này như tổ chức nghiệp đoàn, công đoàn, phụ nữ, đoàn thanh niên, Mặt trận Tổ Quốc.v.v…
3 Nhà nước có chủ quyền quốc gia
Chủ quyền quốc gia thể hiện ở quyền tối cao của quốc gia trong phạm vi lãnh thổ của mình
- Nhà nước tự quyết định về chính sách đối nội và đối ngoại, không phụ thuộc vào lực lượng bên ngoài
4 Nhà nước ban hành pháp luật và thực hiện quản lý buộc các thành viên trong xã hội phải tuân theo:
- Nhà nước ban hành pháp luật và bảo đảm thực hiện bằng sức mạnh cưỡng chế
- Thông qua pháp luật, ý chí của nhà nước trở thành ý chí của toàn xã hội, buộc mọi cơ quan, tổ chức, phải tuân theo
- Trong xã hội, chỉ có Nhà nước mới có quyền ban hành luật và áp dụng pháp luật
Trang 95 Nhà nước quy định và thực hiện thu thuế dưới hình thức bắt buộc
- Để duy trì bộ máy nhà nước
- Bảo đảm cho sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng,
- Giải quyết các công việc chung của xã hội
B Bản chất xã hội của nhà nước
+ Nhà nước chỉ là công cụ chuyên chính của một giai cấp
+ Nhà nước không thể là lực lượng điều hòa sự xung độ giai cấp mà trái lại
nó càng làm cho mâu thuẫn ngày càng gay gắt
+ Nhà nước là một bộ phận quan trọng nhất của kiến trúc thượng tầng trong
xã hội có giai cấp
+ Trong thực tế lịch sử đã chứng minh rằng: nhà nước trong mọi xã hội có giai cấp đối kháng cũng chỉ là công cụ bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị.C.Chức năng của nhà nước
Nhà nước có chức năng thống trị chính trị của giai cấp và chức năng xã hội,chức năng đối nội và đối ngoại
-Chức năng thống trị chính trị:là chức năng nhà nước làm công cụ chuyên chính của 1 giai cấp nhằm bảo vệ sự thống trị của giai cấp đó đối với toàn
XH
-Chức năng XH là chức năng nhà nước thực hiện sự quản lý những hoạt động chung nhằm duy trì sự tồn tại và phát triển của XH ,thỏa mãn lợi ích chung của toàn XH
Chức năng đối nội là những hoat động chủ yếu của nhà nước trong nội bộ đất nước nhằm duy trì trật tự khác hiện có trong XH theo lợi ích của giai cấpthống trị
-Chức năng đối ngoại:thể hiện vai trò của nhà nước trong QH với các nước khác trong cộng động quốc tế
Nhà nước vô sản là nhà nước kiểu mới ,nhà nước không còn nguyên nghĩa vì:
+ Nhà nước vô sản là nhà nước của dân ,do dân ,vì dân,là 1 tổ chức thực
hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của ĐCS
Trang 10+Nhà nước vừa là cơ quan cưỡng chế đồng thời là cơ quan cưỡng chế đồng thời là cơ quan quản lý kinh tế ,văn hóa,xã hội cùng 1 lúc nó thực hiện 2 chức năng :Tổ chức –xây dựng và trấn áp
+Nhà nước vô sản vừa thực hiện nhiệm vụ dân tộc vừa thực hiện nhiệm vụ quốc tế Nó lien kết với giai cấp công nhân quốc tế trong cuộc đấu tranh giải quyết những vấn đề bất cập toàn cầu.Do những đặc điểm trên nhà nước vô sản là nhà nước vô sản chỉ còn “nửa “nhà nước
Kinh tế
Câu 1:sản xuất hàng hóa là gì?phân tích những ưu thế SXHH so với SX
tự nhiên?liên hệ thực tiễn nước ta hiện nay?
*KTHH:là một hình thức tổ chức kinh tế mà ở đó sản phẩm làm ra là để
trao đổi,để bán
*KTTN: là một hình thức kinh tế mà ở đó sản phẩm làm ra chỉ để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của nững ng sản xuất
*Phân tích ưu thế:kthh đối lập với kttn và là bước tiến bộ so với kttn,khi llsx phát triển tới một trình độ nhất định kthh ra đời thay thế kttn.Do đó nó có các ưu thế sau:
-khai thác đc những lợi thế về tự nhiên xã hội kỹ thuật của từng người,từng
cơ sở cũng như từng vùng,từng địa phương
-Tạo đk thuận lợi cho việc ứng dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật vào trong sx,thúc đẩy sx phát triển
-Buộc những ng sx hh phải luôn luôn năng động,nhạy bén,
-làm cho vấn đề giao lưu kinh tê văn hóa giuwiax các địa phương các ngành ngày càng phát triển,phân công lao động phát triển mạnh
-xóa bỏ tình trạng bảo thủ,trì trệ của kthh
*liên hệ nước ta:
Trang 11-nền kinh tế trị trường định hướng xhcn ở nước ta không chỉ khác kiểu với nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa thế giới mà còn khác nhau về trình
độ phát triển,Nền kttt còn sơ khai,giản đơn,trong khi nền kttt thế giớ đã ở trình độ phát triển cao,hiện đại.Chúng ta cần nhanh chóng hội nhập nền kinh
tế thị trường nước ta vào nền kttt thế giới bởi vì chúng ta càng hội nhập nhanh chóng bao nhiêu thì chúng ta càng sớm có chủ nghĩa xã hội bấy nhiêu,Trong lĩnh vực kttt cần lưu ý rằng quy luật phát triển rút ngắn,đi tắt đón đầu
-từ nền kttt việt nam tiến tới hội nhập nền kt thế giới,xét từ gốc độ kthh là từ
kt hh giản đơn của những ng sản xuất nhỏ dẫn tới hội nhập với nền kthh tư bản chư nghĩa hiện đại phát triển.Ở đây,chúng ta gặp lại vấn đề từ sx nhỏ sang sx lớn.nhưng theo tư duy mới,theo con đường kttt.Chúng ta sẽ đi từ nềnkthh nhỏ lên nền kthh lớn.mang bản chất xhcn.nhưng tiếp thu học tập và sử dụng tối đa các thành tựu của nền kthh lớn tư bản chủ nghĩa
-Hiện nay chế độ công hữu được thực hiện ở kt nhà nước.kt tập thể và 1 phần ở các thành phần kt khác khi liên doanh với kt nhà nước.Vậy trong nềnkttt hiện đại việt nam định hướng xhcn khi có sự liên kết tấp cả các cơ sở kt,kể cả kt gia đình thành 1 hệ thống kt lớm.Khi công nghệ thông tin làm cho việc lao động tại gia đình thành 1 hình thức lao động hiện đại
Câu 2:Phân tích nội dung,tác động của quy luật giá trị.ý nghĩa của vấn đề này đối với nước ta hiện nay?
*Nội dung: sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên quy luật
của nó,tức là trên cơ sở lao động xã hội cần thiết.Cụ thể là:
-Trong sản xuất:lao động cá biệt phù hợp với lao động xã hội cần thiết
-Trong trao đổi:phải thực hiện theo nguyên tắc ngang giá,2 hàng hóa trao đổi với nhau khi cùng kết tinh một lượng lao động như nhau,hoặc trao đổi mua bán hàng hóa phải thực hiện theo nguyên tắc giá cả phù hợp với giá trị.