các phẫu thuật thông thường tai mũi họng

LOI NOI DAUTii khi nganh chuyen khoa TAI MUI HONG dupe thanh lap, nganh da dao tao nhieu the he bac si chuyen khoa va da khoa qua nhieu tai lieu bai giang ve benh hoc chuyen khoa, nhung

C A C P H A U T H U A T TH O N G T H l/ d N G

T A I - M U I - H O N G

TAP 1

P(iS LE VAN LOI

cAc p h A u t h u A■ t t h o n g t h i / o n g

TAP I PHAN TAI

(Tai ban kin tlu'thai c o sifa clula)

NHA XUAT BAN Y HOC

LOI NOI DAU

Tii khi nganh chuyen khoa TAI MUI HONG dupe thanh lap, nganh da dao tao nhieu the he bac si chuyen khoa va da khoa qua nhieu tai lieu bai giang ve benh hoc chuyen khoa, nhung cho toi hien nay, chua co mot tai lieu in an chinh thuc nao ve phau thuat chuyen khoa

TAI MUI HONG" ra doi mong dupe dong gop phan nao cho cong cuoc xay dung nganh chuyen khoa TMH Viet Nam cua chung ta

Cuon "CAC PHAU THUAT THONG THUONG TAI MUI HONG" gom 3 tap:

- Tap I : Cac phau thuat tai

- Tap II: Phau thuat hong, thanh thuc quan

- Tap H i: Cac phau thuat mui xoang

Chu yeu de dung cho giang day chuyen khoa, nham dao tao nhung bac si chuyen khoa cua nganh Cuon sach bao gom nhung bai giang ve ky thuat va phau thuat mang tinh chat co’ ban va kinh dien doi voi nhung benh thong thuo’ng ma mot nguoi thay thuoc chuyen khoa TMH thudng hay gap va co trach nhiem giai quyet Cuon sach nay con co the dung cho cac sinh vien y khoa di thuc tap, ho co the tim thay o’ day nhung diem co’ ban trong dieu tn phau thuat cac benh thong thuo’ng TMH

Sach nav cung giup ich phan nao cac thay thuoc da khoa de tham khao trong su phoi hop dieu tri noi khoa vdi dieu tri ngoai khoa trong mot so benh TMH thucmg gap-

Dac biet cac thay thuoc chuyen khoa ve Mat, Rang

H a n Mat, Than kinh cung co the tham khao them sach nay trong dieu tri xu ly mot so benh cua chuyen khoa minh co lien quan vdi TMH

Sach tap trung de cap nhung ky thuat va phau thuat chinh va kinh dien, da duoc chinh thuc quv dinh trong chuong trinh giang day dao tao Co the co mot so phuong phap ky thuat mdi hoac sang kien mdi ra doi, nhat la trong nhung thap ky cuoi cua the ky XX nay, vdi nhip

do tang lien rat manh me cua khoa hoc ky thuat noi chung va nganh Y noi rieng, udc mong sau nay nhung van de mdi se duoc bo sung vao chuong trinh giang day.Cuon sach nay chu trong nhieu ve mat ky thuat, khong

di sau nhSc lai giai phau hoc Khong mo ta dung cu phuong tien phau thuat, khong noi nhieu den cac che do tien phau va hau phau chung cho ngoai khoa Day la quyen sach dau tien ve phau thuat TMH bang tieng Viet, nen ve mat tii ngu co the co mot so' chua duoc hoan chinh Dac biet cac danh tu ten ngudi, chung toi de nguyen ven khong phien am sang tieng Viet nham ton trong danh tinh va goc tich ten ngudi do Mot so tieu de chuong muc va ky thuat quan trong, chung toi co ghi chu them tieng Anh - Phap, de tien cho cac ban muon tham khao them tai lieu ngoai ngu Ngoai ra trong viec sap xep chuong muc trinh bay tranh ve cho tdi noi dung

va tu ngu, co the phan nao con phai siia them va doi mdi, tran trong mong duoc su gop y xay dung chan tinh cua cac dong nghiep va ban doc

Ha Noi, ngay 20-10-1997

T a c gia4

Chuong I

I

MOT SO NGUYEN TAC CHUNG TRONG

cAc PHAU THUAT TAI - XUONG CHUM

Cac phau thuat ve Tai ra doi da lau nam tu the ky XIX nhung con nam trong he thong cac phau thuat ngoai khoa chung Cuoi the ky XIX nhd su hoat dong phat trien manh cua chuyen khoa Tai Mui Hong, cac phau thuat tai duo’c chinh thuc neu ra voi nhu cau nham chu yeu giai quyet nhung tai nan, viem nhiem nang cua tai, dac biet nhung bien chung so nao nguy hiem

Tu sau the gio'i dai chien thu hai, su ra doi cua khang sinh di cung voi su- phat trien manh me cua cac phuo’ng tien kham va dinh benh da gio’i han han nhung loai phau thuat ke tren va cho phep phau thuat tai di sau vao giai quyet nhung chi tiet nho cua tai bi viem bi chan thuong,

va dac biet di nhieu ho’n niia vao cac phau thuat mang tinh chu’c nang cua tai (phau thuat mo diec) va vao cac phau thuat mang tinh tham my cua tai (phau thuat tao hinh tai ngoai) Ngoai ra con cho phep phau thuat tai mo’ rong pham vi di vao cac phau thuat phoi hop Tai - Than kinh, Tai - So nao

Mac du voi su phat trien va doi mdi manh me cua cac phau thuat tai ca ve kv thuat va phuo’ng tien rat khac nhau, nhung tuu trung nguo1! thay thuoc khi mo tai van phai luon luon tuan thu mot so nguven tac chung co1 ban khong the thieu duo’c:

1- Phai hieu biet that ky giai phau cua tai, dac biet chi tiet cua nhung no phan tai co chuc nang chu chot quan trong lien quan trong phau thuat giua tai vcfi than kinh va so nao, co nhu vay mdi khong pham nhung sai sot ky thuat dang tiec co the xay ra.

2- Thay thuoc chuyen phau thuat tai can phai qua nhung dot thao tac thuc hanh tren mo hinh xac ngudi

va xac dong vat, nhu vay de bao dam tinh an toan chinh xac trong nhung phau thuat chinh thuc tren ngudi benh.3- Phai co chon loc ky trong chi dinh phau thuat va cung can co tinh toan ky trong lua chon phuomg phap

ky thuat se ap dung, nhu vay de bao dam ket qua tot nhat cho phau thuat

4- Benh nhan can duoc chuan bi that tot day du moi mat trudc khi phau thuat:

Ve mat toan than: danh gia sue khoe chung, sue chiu dimg, gay te hay gay me

Ve mat tai cho:

- Danh gia cac chuc nang cua tai trudc khi mo la dieu quan trong (khong the thieu duoc dac biet trong phau thuat chuc nang):

• De co co sd khoa hoc danh gia ket qua phau thuat

ve mat chuc nang

• De co co sd phap ly giai thich nhung thac mac (neu co) cua benh nhan sau phau thuat

- Danh gia cac benh tich d tai cung la van de quan trong:

• De huv dong dung cu phuo’ng tien can thiet

6

• De udc lutfng phong ngua nhung kho khan ngau bien

co the xay ra luc mo

sach cac dtf ban, lam thuoc hang ngay ) nham de an toan cho phau thuat: nguyen tac tot nhat la mo tren mot tai sach kho va thoang

5- Doi vdi moi phuo’ng phap ky thuat da duac lua chon can co chuan bi day du cac phucmg tien dung cu thuoc men can dung nham dam bao cho su tien hanh cua phau thuat mot cach hoan chinh, dap ung that dung yeu cau

ky thuat

6- Can co che do cham soc hau phau chat che: nhung benh nhan mo dai phau va co gay me phai duo’c mot thdi gian d tai dcm vi hoi sue san soc tich cuc Thay bang rut bac lan dau tien phai chinh do phau thuat vien tu tay lam Trong ky thuat lam thuoc ho mo nhung ngay hau phau can su dung kinh phong dai de kiem tra nhung chi tiet nho, dong thdi vdi tudi rua va hut sach tai cho b^ng dung dich nude muoi am hoac cac dung dich sat khuan, khang sinh neu can

II CHUAN BI PHUONG TIEN DUNG CU TRONG CAC PHAU THUAT TAI - XUONG CHtnVI

DUNG CU CHUNG CHO TAT C,\ ( ' AC LOAI PHAU THUAT G TAI

Ben canh nhung dung cu co dien thudng phai dung den nhu dao dien, may dong dien, can nhan manh su

can thiet cua kinh hien vi phau thuat, may hut va berm

h u ' may khoan mai

1 Kinh hien vi p h iu thuat (hinh 1): can co nhung

yeu cau dac diem nhu sau: cho nhin bang ca hai mat, tieu diem nhin it nhat la cach 20cm, co kha nang phong dai tu 6 toi 40 lan, cho nhung hinh sang va ro d bat cu

do phong dai nao va dac biet la phai de dieu khien Nhung do phong dai thuong dung la 6-10-16 lan Khi dua kinh vao pham vi ban mo, toan bo kinh phai duo'c che chan boc trong mot khan mo vo khuan chi de lo hai mat ong kinh

2 May hut: rat

can thiet trong moi

phau thuat tai, va

khong the thieu duoc

khi thay thuoc co sii

dung may khoan mai

xucmg bat buoe phai

co tudi tieu tai cho

bang nude muoi am

Thuc hien hut qua

nhieu cd ong hut, tu

cd nho nhat 0,6mm

trong vi phau tai tdi

thuat chum

De tien dieu khien khi su dung, dac biet trong nhung

vi phau chinh xac, su khoi dong hoac ng^t may se phai

qua mot ban dap dat d dudi chan thay thuoc Su vi hut nay khong chi dcm thuan hut nude va chat thai ma con

su dung dau ong hut giup phau thuat vien nhu mot khi

cu de dieu khien cam giu, di chuyen, di dong theo y muon nhung manh cuc nho can co, mang sun v.v Nham cai tien viec turn tieu trong ho mo, mot sd ong hut co ghep them ong bom nude: phau thuat vien chi su dung mot tay de vua tudi vita hut trong khi khoan mai xuo’ng

3 May khoan mai xucng (hinh 2 va 3)

Ilinli 2: Mnv khoan mai xinmu: tay khoan

Hinh 3: Cac mui khoan vi phau: hinh phong dai voi cac khau kinh 7/1 Omni - 4/l()mm - 2/1 Omm

Ngay nay trong thuc te cac p h lu thuat d tai, may khoan mai xuong da hau nhu thay the h4n nhung cai due va bua bang thep Vdi toe do khoan mai 20.000 vong/phut, may du sue de khoan va mai nhung chi tiet nho vi phau, khi phai pha nhung khoi xuorng ldn can toe

do cao toi 25.000 - 40.000 vong/phut hoac ldn horn nua: cong viec lam nhanh va gon hon nhieu so voi dung due

va bua Khoan mai xucmg can phai co mot he thong tudi nude va lam lanh de tranh nhung dien bien co the gay diec do toe do lam nong va rung qua cao Cac mui khoan mai co nhieu hinh va nhieu cd, tu 0,2mm tdi 0,7-0,8mm dung trong vi phau tdi cac cd ldn 7-8mm khi phai khoan pha khoi xucmg chum, xuong da

n hUn g b o d u n g c u r ie n g c h o m6i LOAI PHAU THUAT TAITheo nguyen t ic , m6i phau thuat se duoc trang bi mot

bo dung cu thich ung rieng biet Nhung trong thuc tien nhin chung cac dung cu can thiet su dung duoc sap xep theo hai loai phau thuat chinh d tai:

- Bo dung cu cho phau thuat d khoi xuong chum

- Bo dung cu cho vi phau thuat trong tai (va nhi, mo diec )

1 Bo dung cu cho phau thuat o' khoi xuong chum

- Su dung cho cac phau thuat:

Md khoet chum

• Khoet rong da chum

Mo sao bao, thuong nhi

- Dung cu chinh gom:

Dao mo ludi to va nho

Cac kep cam mau, kep phau tich

Keo cat to va nho

Roc xuoTig va cac boc tach to va nho

10

• Banh tu dong (hai chiec kieu Wullstein)

• Bua kem ludi due thang va ludi due vum cac cd

to, nho

• Kim bam xucmg thang va khuyu

• Thia nao cac cd to va nho

• Que tham va cai bao ve Stacke

• Kim khau va kep kim khau, chi, catgut

- Can kem them: may hut, may khoan, kinh hien vi phau thuat

2 Bo dung cu cho vi phau thuat trong tai

Vi phau vao tai trong

- Dung cu chinh bao gom:

• Mot bo dung cu phau thuat phan mem: soi tai, dao, keo, kep boc tach, thia nao, banh tu dong, dac biet chu y nhieu cd nho

Chu yeu la bo dung cu vi phau tai theo kieu cua Portmann Claverie hoac cua Schuknecht gom cac can co dau dao, keo, dui, moc, nao, boc tach cd

vi phau vdi cac goc do phai trai khuyu khac nhau

Can co them may khoan va may hut vdi dau hut

vi phau, kinh hien vi phau thuat

3 Su dung n h u n g manh xop Gel as pon - Gelfoam

Nhung manh xop do thuoc chat keo gelatin, ban chat cau tao la mot hon tap dam acid amin chiet xuat chu yeu tu xuong dong vat Duo’c trinh bay de su dung vdi cac ten thuong mai: Gelaspon, Gelfoam Sorbacell dudi

khuan trong bao kin, va co the chia dit dh dang bang

dao keo

Nho ban chat la chat dam ma co the con ngudi co the chap nhan tieu duoc, va nho co uu diem dang rat mem xop kem kha nang tham manh, nen co nhieu ap dung tien loi trong y te Dac biet trong chuyen khoa TMH:

- Ap dung rat tien lffi de cam mau mui: nhet chat

vao cho chay mau mot manh xop (co tarn them thrombin cang tot) se lam cam mau nhanh, dong thdi vdi tien loi

la thay the han cac bac vai: uu diem nay mien duo'c cong viec bat buoc rut bac se rat dau va phien toai cho benh nhan

- Sd dung trong cac phau thuat tai dac biet trong cac

vi phau thuat chinh hinh tai tao mang nhi hom nhi, can

co nhung manh gelaspon, gelfoam co tam them khang sinh dung de nang dd chem chen cac manh ghep hoac manh va d vi tri cd dinh can thiet (xem hinh 4)

Hinh 4: Tac filing cua nhung manh xop trong vi phiiu tai

1 Da ong tai hoc vcn ly Icn manh ghep phia dinri no.

2 Manh ghep can ar 3 Can xwong bua Manh xop A chen ep da ong tai tj ten manh ghep can co

- Cac manh xop II (' nang do manh ghep khong hj roi vac

trong hom nhi

12

Keo dinh to" huyet co ten thuong mai Tissucol - Tisseal

- Silastic, dang la mot phuong tien sii dung pho bien trong cac vi phau chinh hinh va nhi va mo diec Keo nay dung de dan dinh cd dinh cac manh ghep, manh xuong, manh to chuc vao vdi nhau trong khi tao hinh tai giua Keo con dung de cam mau khi phau thuat chay mau d xuong

Keo dinh Tissucol lam bang to huyet chiet xuat tii huvet thanh ngudi va co dac len gap 30 lan, trong do co them chat thrombin huyet thanh lam dong mau cung cac veu to XIII va yeu to aprotinin cung tac dung trong dong

va co mau Tissucol duo'c trinh bay dudi dang bot kho, khi su dung se them dung dich pha long, dung 1-2 giQt

de dinh chac cac manh ghep lai sau 1 phut, va tac dung dinh cao nhat sau 2 gid Nhd keo dinh tdi ngay thu ba thi to chuc tan bat dau mQc len va thay the keo (xem hinh 5)

SI' DUNG KEO DINH TO HUYET (< 'olle dc> fibnne - Fibnne sealant)

Hinh 5: Manh glicp can ccr dc va mang nhi: dime Jan va dinh chat vao lop dinri va vao thanh ong tai bang 4 giot fibrin - gluo- sealant.

THUOC G A Y TE TAI CHO

Thay thuoc TMH can phai biet ro tinh nang cac thuoc gay te thong thuomg su: dung co chon loc va ung dung mot cach khoa hoc hcfp ly Do la:

1 Xylocain

Con co ten la lidocain, lignocain Dung gay tiem te vcri

cac dung dich 0,57c - 1% - 2% - 4 7 tong lieu khong qua

400mg cho moi benh nhan nguoi lan

Cac dung dich tiem te co the pha them adrenalin (ty

le 0,001%) hoac naphazolin (ty le 20/100.000) de keo dai tac dung te va lam bfft chay mau tai cho

Xylocain con dung de boi te niem mac duoi dang dac

quanh gel 2% trong cac tham kham TMH; ty le cao len 4% - 69c - 109r dung boi te khu tru trong mot so thu

thuat nho: choc rura xoang, c lt polyp, dot cuon mui, trich rach mang nhi

Chu y: ngay nay xylocain co xu huotig thay the

novocain procain vi dem so sanh cung nong do tucmg ducmg thi xylocain co hieu qua gay te manh, nhanh va lau hon, dong thoi lai it phan ung doc hai hem

2 Tetracain

Con co ten la dicain, pantocain So sanh cung nong do

co sue gay te manh hem xylocain - cocain gap 10 lan nhung doc tinh cung manh va nhieu hern Dung dich tiem

te thong thucmg 0 ,5 7 (tong lieu khong qua 200mg) Cung dung dung dich boi te niem mac vai ty le 27r-37

3 Bupivacain

Con co ten la marcain So vai xylocain co tac dung xuat hien cham hon nhung lau ben hem Dung dich tiem

14

te 0,5% co the pha them adrenalin (tong lieu khong qua 300mg).

4 Cocain

Co uu diem vua gay te vua gay co mach tai cho Thudng dung duoi dang boi te voi dung dich pho bien 4% cao nhat la 6%-10% Tac dung sau 3-5 phut va keo dai 15-20 phut Tong lieu moi lan dung khong dutfc qua 60mg, va khong dung cho tre nhi - Than trong: neu dung lau ngay se gay nghien

D lfiN BIEN TRONG S ll DUNG CAC THUOC TE

Thay thuoc luon phai canh giac khi su dung cac thuoc

te, rat co the gay con co giat, do thuoc kich dong vao he thong than kinh trung uong: phai nhanh chong cho trqr

ho hap dong thtfi tiem an than barbituric

Truong hop nang ngudi benh co the choang ngat va ngung tim do do phai co du phuong tien de xu ly kip thdi cap cuu

Chuong II

C A C PHAU TH UAT TAI NGOAI

Nguyen tkc chi dinh

Cac phau thuat a tai ngoai chu yeu nham giai quvet

cac veo lech, cac di tat, di hinh thuong gap cua vanh tai

va ong tai ngoai nhu: vanh tai qua venh, vanh tai bi sut,

hoac trai tai bi xe

duong ro vung re tai,

seo hep cua o'ng tai

v.v

Cac di tat, di hinh

nguyen nhan hoac do

bam sinh, hoac do

thu phat sau chan

thuong hoac nhiem

rin g :

hinh cua vanh tai

khong anh hudng ro

ret den sue nghe,

nhung co tarn quan

trong Ion den tham

16

do cac chi dinh phau thuat phai nham van de tham my

la chinh, no doi hoi mot so ky thuat cit, loc, chap, noi,ghep, va ty my

- Cac di tat di hinh cua ong tai ngoai co lien quan

chu trong den chuc nang nay va bao dam su thong thoang cua ong tai

Van de vo cam

Than kinh cam xuc cua tai ngoai do su phoi hop cua

Tru mot so truong hop phai gay me dac biet a lua

tuoi thanh thieu nien, thong thuong lam vo cam b ln g

gay te dia phuong vdi novocain hoac xylocain 1%:

tai (hinh 6) Thuc hien

qua 4 diem tiem o’ da

nhieu den sue nghe, cac chi dinh phau thuat phai rat

tai ngoai thong thuo’ng

cung b in g 3 - 4 mui tiem

true tiep vao da ong tai,

(hinh 7)

quanh tai 0 moi diem,

duong tiem se cheo nhau

vai huong bao quanh lay

tai va tiem ca lop nong

lin lop sau, tong cong

v A n h TAI QUA v e n h

I

Day la mot loai di hinh bam sinh cua vanh tai thuong gap va can duo’c chinh hinh, dac biet doi voi tre nhi 6-7 tudi la tudi di hoc (hinh 8)

Phuong phap thong dung va cd dien la phuong phap Morestin Doi voi tre nhi, viec chinh hinh can tien hanh gay me Cach tien hanh:

Thi m ot: nhan ro khe ranh sau tai lam chuan Rach

da theo hai duong cong: mot duong cong tren mat xuong chum, duong cong thu hai tren mat sau cua vanh tai, hai hinh cong nay deu quay nhin vao khe ranh sau tai

va hinh thanh nhu hinh mui cam (hinh 9) Duong rach

da tren xuong chum sau den cot mac, duong rach da tren vanh tai sau den sun

Thi hai: loc bo manh da hinh mui cam giua hai duong

rach

Thi ba: rach dut sun vanh tai theo mot duong cong

song song voi duong rach da tren vanh tai Dung mot

boc tach mong va nho, boc tach manh sun tach roi khoi cac to chuc mem & mat truac vanh tai.

Thi boh: boc tach va bo di manh sun co hinh mui cam

rong hep it nhieu tuy theo huong cua chinh hinh

Thi nam: khau lien hai mep da voi nhau bang chi lin

va co dat vai soi cuffc dan luu a mep phia duoi tai Bang

ep chat

II TRAI TAI TACH DOI

Di tat bam sinh hoac do tai nan (hinh 11)

Chinh hinh theo phuo’ng phap Knapp: cat xen hai bp trucrc va sau theo hinh gay khuc (hinh II) Dau tien khau mot mui chi (chon loai chi that nho) sau thung toan bo

do day cua trai tai ep hai bo’ lai voi nhau Tiep tuc noi lien hai bo’ lai bang nhung mui chi nong hon (hinh 12)

Ill KHONG CO TRAl TAI Phrnmg phap Proskuriakov

Tao hinh trai tai ro hem len va to hem len bang cach sut dung nep lan da o’ phia duoi tai (hinh 13, 14, 15)

Hinh 16: cat vat da theo hinh chti nhat Chu y boc

vat da can co do day tinh theo do day cua trai tai binh thuang

Hinh 17; khau tao hinh Khau ven cac bo1 o’ hai ben

lai voi nhau de tao hinh mot trai tai tron va co do day theo y muon

Phuong phap Converse

Su dung mot vat da co chan cuong lay a mat sau vanh tai va mot vat da co chan cuong lay a da co phia sau

tai (hinh 18, 19, 20)

Hinh 18: boc vat da A cua mat sau vanh sun tai Vat

nay quay xuong 180° se tao thanh mat trudc cua trai tai (nha lam rong hon du kien 2-3mm vi vat da luc tu do

se co nho lai)

Hinh 19: loc vat da B tu da phia sau tai, dai hon hai lan vat A Chuyen dau vat B len cao khau lat kin

phan mat sau vanh tai, tiep tuc khau xuong phia duoi ghep lien voi vat A de tao thanh mat sau cua trai tai.

Hinh 20: sau 3 tuan, cat dut giai phong chan cuong

vat B va khau lien vet da sau tai

Phuong phap Converse cai tien (hinh 21)

Giong nhu tren, dac biet vat B ducrc cai tien la co

chan cuong d phia duoi thap (hinh 21a) nen viec chuyen

dau cua no sang va vao phia sau vanh tai (hinh 21b, c) duo’c de dang hem

IV

(Macrotia)

Phuong phap Lorenz

Xen bo mot phan vanh tai theo hinh luoi liem (hinh 22) roi khau lien lai (hinh 23)

M ot kieu ca i bien cua phuo’ng phap Lorenz: hinh24

22

Hinh 22 Hinh 23 Hinh 24

VANH TAI BI SUT Phucmg phap

Xen b6 cho siit

chain gach (hinh

25) roi khau ghep

hai be/ lai (hinh

26)

P huong phap

Michelson

khong the keo hai btf lai gan nhau du’o’c

Thi m ot: loc vat A o’ mat tru6c vanh tai phia duoi ch6

sut (hinh 27) Lat 180° len phia tren theo mui ten de tao mat sau cua mieng va

Lexer

Thi hai: loc vat da B o’ mat sau vanh tai phia tren

cho sut (hinh 28) Lat 180° xuong phia du6i theo mui ten chi de tao mat tru6c cua cho va

Thi ba: keo vat A len khau lat vao cho cu cua vat B Roi

keo vat B xuong khau lat vao cho cu cua vat A (hinh 29)

K et qua cuoi cung: (hinh 30).

VI CHIT HEP ONG TAI NGOAI Phuong phap Kilof

Ap dung cho truong

hop chit hep nong cua

ong tai:

Hinh 32

Thi m ot: rach da

mui dao nhon rach ba

du6ng di qua lo chit

24

thanh sau mui deu nhau (hinh 31).

Thi hai: boc da: lan luot loc da cua tung mui keo ra

phia ria, de lo toan phan khoi to chuc xa

Thi ba: lay bo to'ch u c xa: dung dao mui nhon va keo

nho cfit bo di khoi to’ chuc xa cho tdi khi dat do rong tot cua cua ong tai (hinh 32)

Thi bon: khau da ong tai: dung chi loai nho khau ep

tung mui da lat vao thanh cua ong tai mai tai tao, cac dau day chi di xuyen qua to chuc sau tai va buoc vao

da vung sau tai

K e t thuc: cuoi cung dat mot ong cao su tao sure nong

to cua ortg tai mdi tai tao Sau 10 ngay cat chi

Phucmg phap Osenat - Ramadier

Ap dung cho trudng hap chit hep sau ca cura ong tai

va trong ong tai Gay te hoac me tuy trudng hap

Thi m ot: rach da sau tai nhu trong phau thuat md

khoet chum Rach xuong tan xuong boc tach cot mac t6i cua ong tai Toi vung cua ong tai dung cai boc tach nho tiep tuc boc cot mac lam boc lo ro toan bo doan chit hep

cua cura o'ng tai Ckt bo het cho chit hep de tai tao mot

ciia ong tai rong (hinh 33)

Thi hai: tiep tuc boc tach di sau vao trong ong tai boc

lo cac phan mem, cSt bo het to chuc lam chit hep Neu cho chit hep bao gom ca xuong thi dung due, thia nao, mui khoan de loai bo di Ket qua tao mot ong tai thong toi m ang nhi

Thi ba: tao mot lan da lat vao ho mo bao dam khong

cho seo xa tai phat se chit hep trd lai Phau thuat vien

c it loc mot vat da hinh chu nhat d phia sau tai vung chum, vat da co chan cuong (hinh 33) Vat da nay se duoc cuon tron lai va lat vao ong tai, mep phia ngoai

Hinh 33 Hinh 34

cua no se duoc khau co dinh vao quanh cua ong tai bang vai nut chi nho (hinh 34)

Thi boh: khau lien hai mep da sau tai Dat mot bac

trong ong tai Sau 3 tuan le, cat dut chan cuo'ng cua vat

da va khau sua lai lan cuoi cung vet rach phia sau tai

VII CAC RO BAM SINH VUNG TRUOC TAI

Vi tri thong thuo’ng la o’ trudc re vanh tai hoac a truoc

nap tai (hinh 35) Chi dinh cat bo duong ro khi co trieu chung viem nhiem sung dau va chay mu

De bao dam khong bi bo sot khi phau thuat nen dung bom voi kim tiem dau tu bom m ot it dung dich xanh

VIII

NU THIT THU A TRUOC VANH TAI

Con co ten la vanh tai

thua Do la nu xo - sun co

da boc thuong nam o truoc

n&p tai to bang hat ngo hoac

hon, so' luong co the la mot

hoac hai hoac nhieu hon, do

di tich cua thoi ky bao thai

phat trien tai ngoai (hinh

37)

Giai quyet: tiem te tai

thit theo hinh mui cam roi boc tach, cat loc toan bo nu

xo - sun, sau do khau kin hai bo da.

IX

U MA u VANH TAI - VIEM SUN VANH TAI

Nguyen nhan do viem nhiem tii ngoai da vanh tai, nhung thuong do chan thuong nhieu hon Mac du co thuoc khang sinh nhung tien trien khong nen coi thuong vi co kha nang bien dien gay nhung di chiing anh huong den tham my cua tai

Trong u mau (othematome) thuong tich tu mau lan voi

thanh dich O giai doan dau (u mau nho) co the dung

kim tiem choc do hut sach, roi dung bang ngoai ep chat lai Dong thoi cho khang sinh pho rong kem theo thuoc khang viem toan than

Hinh 38 U mau vanh tai buoc tren doan bac nham ep mane

va duxrng tricli rach Sy n v,/i0 Sy n taj

Hinh 39: Nut chi xuyen chi} U that

Neu u van tai phat va to len, phai trich rach thao tui

u va dat mot dan luu nho (hinh 38) Kinh nghiem cho hay, neu trich rach dtfn thuan, tui u to thucmg van hay tai phat va nen lam them 2 hoac 3 nut chi xuyen tai hinh chu U that buoc tren mot doan bac nho cuon tron (hinh 39) nham ep chat mang sun voi sun tai Hang ngay thay bang vo khuan, theo doi tien trien dong thdi voi khang sinh lieu cao kem khang viem toan than Cat bo chi sau 7 ngay

Neu tui u bien chung thanh viem sun phat mu vanh

tai (perichondrite), phai rach rong da m o to tui mu, nao

lay het cac to chuc viem va sun hoai tu, dat ong dan luu rong rai Bang ep Cho khang sinh voi khang viem toan than va dac biet canh giac voi true khuan mu xanh rat thucmg co trong cac viem sun phat mu vanh tai Se

de lai di chung lam bien dang vanh tai

tich tu trong tai giua o’ phia sau mang nhi Chi dinh chinh la viem tai giua cap tinh, co mu Sau nay chi dinh duo’c noi rong cho viem tai giua xuat tiet nhay.

Vo cam: o’ hai nhi va tre nho khong can thiet lam vo

cam, dung khan quan chat diia nho giao cho y ta am va giu chat dau

O tre nhi tii 4-12 tudi quay pha nhieu, co the gay me thoang bang ethyl chlorure hoac bang ether

0 tre Ion va nguoi Ion tuoi: gav te tai cho bang mot

cuc bong nho tam dung dich Bonain, dat sat mang nhi trong 3-4 phut, doi luc mang nhi tr&ng benh thi co the trich rach duffc

Ky thuat

Truac tien lau sach ong tai b&ng que bong tam con

Thay thuoc deo den Clar, tay trai giii ong soi tai de nhin that ro mang nhi, tay phai cam dao trich nhi, rach

mot duong tii duoi len tren dai 3-4mm nam a goc sau

30

duoi cua mang nhi cach quang giua can bua va thanh sau ong tai (hinh 40 va 41).

Chu y :

- Dau luoi dao trich khong duo’c ngap sau qua 2mm

de tranh gay thuong ton cho thanh sau cua hom nhi voi cac bo phan tai trong

- Ngay khi trich xong nen bao benh nhan lam nghiem phap Valsalva de tong het dich mu ra ngoai

- Mot so thay thuoc trich mang nhi theo huong nam ngang phia duoi can bua Hoac rach theo chu thap

Hau phau: Dat mot bac kho trong tai, thay bac nay

ngay 2-3 lan Theo doi mu va lam khang sinh do Ket hop dieu tri noi khoa

II CHOC HUT MANG NHI - BOM THUOC

QUA m A n g NHI

Chi dinh: trudc day duo’c ap dung de lav dich mu

true tiep tu hom nhi xet nghiem (lay mu trong ong tai khong chinh xac) hoac de hut sach chat tiet dich trong dieu tri benh viem tai giua dich nhav

Ngay nay ap dung chu yeu de born thuoc vao hom nhi

di qua mang nhi trong dieu tri benh viem tai giua man tfnh tiet dich nhav dang tien tdi viem tai giua xc-dinh gay diec Cac dung dich bo'm qua mang nhi thudng la khang sinh: penicillin chloramphenicol va dac biet hem nua la cac hon hop cortison, alphachymotripsin

Ky thuat: tucmg tu nhu trich mang nhi; phai chon

kim tiem co mep vat d dau nhon that ngan Cho choc kim thudng d goc sau dudi cua mang nhi Khong choc len cac goc d cao vi so' gav ton thuefng cac tieu cot va cua sd bau due co the dan tdi lam hoai tii me dao

Chu y :

- Khi dua kim vao can than khong cham kim vao thanh

ong tai gav mat su vo khuan cua kim

- Co the khong choc kim vao mang nhi ma choc kim vao thanh ong tai sat mang nhi cung d goc sau dudi P'udi ap luc, thuoc bom cung co the chui vao thung nhi

va khong gav nguy hiem gi

32

M O THONG HOM NHI VA MANG NHI

KIEU CO DINH (Tympanotomy)

Viem tai giu a m an tinh dich nhay co m ang nhi

4

don g kin la m ot benh thudng gap d tre nhi, benh dai da n g tai p h at va hau qua gay nhieu bien loan tdi sue nghe T ron g dieu tri benh nay, A rm strong la ngudi dau tien (nam 1954) da nghi ra cach md thong

co dinh hom nhi, m ang nhi bang rach m ot dudng nho

d m ang nhi va dat co dinh tai cho m ot ong thong nho ba n g nhira (h inh 44)

Nguyen t ic , muc dich va chi dinh

Nguyen tic , muc dich la nham lam thong thoang hom nhi, can b in g ap luc tai cho va nhu vay cat bo co’ che tiet dich trong hom nhi

Chi dinh nhieu nhat o’ tre nhi dudi 6-7 tuoi Chi dinh

ap dung dac biet cho nhung trudng hop:

- Benh da gay nghe kem nhieu, mat tdi 30db, keo dai

va xay ra d ca hai tai, nhu vay co the anh hudng ldn tdi phat trien tri tue ngon ngu dua tre

- Benh thudng xuyen gay nhieu dat boi nhiem lien tiep, da phai trai qua nhieu dpt thao trich rach mang nhi va dieu tri khang sinh, nhung van tai phat

Hinh 42 Hinh 4.1 Hmli 44

- Benh tien trien gav bien doi mang nhi, hom nhi, gay

trang thai xep lom mang nhi hoac nhung tui lom mang nhi tien khoi cua cholesteatoma

- Hoac bang tiem ketamin tinh mach 2 mg/kg nang

2 O tre l&n hoac ngudi l&n (sd it chi dinh) chi can

gay te tai cho bang boi dung dich Bonain

Dung cu

Can co kinh phong dai: Dung cu chinh la ong thong hom nhi (hinh 44): co rat nhieu kieu due san khac nhau bang nhua polyethylen

Neu khong co san, thay thuoc co the tu tao lay bang cach chon mot ong day truyen tinh mach polvten cd so

1, dung dao mo cat dut ngang, her nong dao, ap dau cho 34

cat vao dao nong lam cho no loe to ra, lai dung dao cat dut d khoang cach 4-5mm, ha dao nong roi dung kep nho giu doan ong nay ap vao ludi dao nong lam cho dau thu hai loe to ra.

Sau khi kiem tra ong du thong, dem ong ngam vao nude muoi de san sang sii dung

42 va 43) nhu kieu dua chiec khuy ao qua lo khuyet

Chu y dudng trich rach mang nhi khong duac rong

qua 4mm de co the giu chat ong thong khong bi troi di

Theo doi hau phau

Thdi gian dat ong thong phai tu 4-6 thang Dieu tri them tai cho bang dua vao thung tai nhung hon hcep corticoid vdi khang sinh va thuoc tieu dich nhay (vi du alphachvmotripsin) (ky thuat xem muc II chuong ba)

Dong thdi can dieu tri phoi hap bang nao VA, dieu tri mui xoang va dieu tri ca dia di ung neu co

Dien bien ngau nhien

1 Ngau nhien tire thi: ong thong roi vao trong hom

nhi rat it xay ra Coi nhu di vat hom nhi, phai lay ra

b ln g rach rong them lo cua mang nhi Can lam dudi kinh phong dai

2 Dien bien viem tai giu:a mu : thuo’ng do chi dinh

chua dung tren benh nhan co nhiem khuan mui hong, nhiem khuan voi nhi

Dieu tri nhu mot viem tai giua mu va can lav bo ong thong neu viem mu keo dai

3 Dien bien lau dai

- Ong thong bi tu loai bo: neu nhung nguven nhan viem nhiem khong duo’c giai quyet kip thdi

- Ong thong bi tac do mot cuc tiet nhay dong lai: duoi kinh phong dai dung mot moc vi phau lay di

Theo doi tien trien

Can chu y dat ong thong co dinh d mang nhi chi la mot dieu tri tam thdi nham giai quyet nhung trieu chung cua viem tai giua nhay man tinh la: tiet nhay nghe kem

va tac voi nhi Ong thong chi nham lam thong thoang hom nhi, giup niem mac di san tai hoi trd lai, khi do ong thong khong can thiet nua va benh se tu het

Can theo doi tien trien bang kiem tra tai cho trong tai noi dat ong thong va bang dinh ky kiem tra sue nghe cua tai

IV POLYP ONG TAI

Trong benh viem tai giua man tinh mu, thudng xuat hien polyp ong tai Do la nhung khoi u lanh tinh do to chuc hat viem, mau do sam, di dong, co chan cuong thudng xuat phat tu vung thucmg nhi cua tai Nguyen 36