Ebook Các phẫu thuật thông thường tai mũi họng - Tập 1: Phần tai (Phần 2)

Nối tiếp nội dung của phần 1 cuốn sách Các phẫu thuật thông thường tai mũi họng - Tập 1: Phần tai do PGS. Lê Văn Lợi biên soạn, phần 2 giới thiệu tới người đọc các kiến thức: Phẫu thuật các biến chứng của viêm tai xương chũm; phẫu thuật tạo hình màng nhĩ, hòm nghĩ; phẫu thuật bệnh điếc. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

Van de vo cam

Tuy theo trudng hop, co the gay me toan than hoac gay te dia phuong (hinh 88)

Vat lieu dung de tao hinh: manh va, manh ghep.

Cac vat lieu nay lay d ngay tren than the benh nhan,

co nhieu nguon:

- Vat lieu da: manh bieu bi hoac da lang m ong lay d sau tai (da bo het ldp md) Co the la manh da co chan cuohg nuoi, lay tu dudng rach sau tai roi lat va vao ho

md Kinh nghiem cua nhieu tac gia thi sii dung vat da cua chinh ong tai la tien loi hon ca

- To chiic lien k et: hoac la manh tinh mach lay d lung

ban tay hoac la manh mang sun boc lay tu sun vanh tai Thudng dung nhieu nhat la can co: boc tu co thai duong (loi dung dudng md sau tai hoac dudng md qua ong tai) hoac la mang sun va sun lay d ngay vanh tai

I

CAC KY THUAT LAY VAT LIEU VA GHEP

MANG NHI - HOM NHI

Trong cac vi phau thuat tao hinh chuc nang tai - hom nhi, can phai co nhung vat lieu de va ghep, noi chap lam lai mang nhi bi thung, de sua lai cac cua sd hu hoai, hoac de tao hinh cac cot truyen am (colum ella) thay the cac tieu cot bi mat, bi ha cut v.v

Nhung vat lieu nay hoac lay ngay d tai benh nhan dang md (manh va ghep tu than) hoac lay d nguoi khac (va ghep dong loai, da duoc bao quan) Dong thdi co 90

trudng hop phai sur dung cac vat lieu bang nhua nhan tao (teflon, ceramique ) hoac bang kim loai khong gi (tantalium) de thay the cac tieu cot Co nhieu ky thuat

va nhieu nguon de tao cac vat lieu su dung

A LAY VAT LIEU MANH VA GHEP TU TAI BENH NHAN QUA DUONG DI SAU TAI

Cac manh ghep tu than nay da so' la manh can co duoc lay theo cach lam cua Portmann, tiic lpi dung duong

di kieu phau thuat tu sau tai va gom nhung thi sau day:

1 Rach da theo duong ranh sau tai (hinh 91) Chu y chi rach lop da, khong lam dut cac lop duoi

2 Boc va ven ldp da vanh tai ong tai ra phia trudc nham boc lo rong co thai duong, co nay phai dupe nguyen ven trong mang can co cua no (hinh 92-93)

3 Nhan dmh ro co thai duong va mang can co cua

no, dung mot boc tach nho de boc lay manh can co (hinh 94-95) Khdi diem each 5mm dudi bd co vi de phong mang can se co ngan lai

4 Manh va ghep co the lay tu mang sun hoac co the

la mot manh sun lay tu sun vanh tai (hinh 96)

5 Manh can co lay ra se dupe dat tren mot mieng kinh vo khuan (hinh 97) Dung dao keo nho cat bo nhung dam to chuc lien ket va md dinh vao Se mot doan d chinh giua cho de luon vao dudi can bua neu la va mang nhi Manh can co nay can dupe giu am bang phu mot manh gac tam nude muoi trong khi cho dpi thay thuoc tiep tuc phau thuat trong tai

91

Hinh 91: Dudng rach da cua

Portmann: theo ranh sau tai.

vchu y ngon tro thay thuoc dat

trong cua lai de dinh vi ong

tai trons ho mo.

Ill nil 'J2: Boc va ven lap d.i vanh tai ra phia trudc: luai dao dat nam ngang song song vdi mat xuong se boc va ven da len tren Khi boc tach tdi sat ong tai thi se chuyen

sang hai ben.

Hirdi 94: Boc tach mang can

c o thai duong: bat dau cach 5mm duoi bo c o dung boc tach

di cac phia, chu

y cach dat banh

tu dong nham boc Id toi da co thai ducmg.

Hinh 95: Boc tach manh can co thai ducmg chu y manh can c o phai

to gap 2 -3 lan be mat va ghep (vi

no se co nho lai).

Hinh 96: Manh va ghep lay tu mang sun phia sau vanh tai

Hinh 97: Manh can c o tliai duong lay ra duoc dat tren mot mieng kinh

vo khuan Dung dao keo nho cat bo nhung manh

to chuc thua dmh vao Se

m ot doan a cln'nh giua d i luon vao duoi can bua neu

de va mang nhi

94

B: LAY VAT LIEU MANG SUN - MANH SUN QUA DUONG ONG TAI

Trong cac vi phau tao hinh mang nhi hom nhi di dudng ong tai theo dudng rach cua Shambaugh, phau thuat vien

co the loi dung dudng rach nay, md them mot dudng rach ve phia sun n ip tai, boc lo sun nay va tien hanh lay mang sun hoac manh sun tuy y muoh (hinh 98 ABC)

Hinh 98 A B C : Lay mang sun, manh sun vung nap tai: keo dai duomg rach Shambaugh ve phia sun nap tai, boc Id sun nay va tiin

hanh lay mang sun, lay manh sun theo y mudn.

C LAY VAT LIEU MANH VA GHEP TU M 0 T TINH MACH BAN TAY

Thudng dung de ghep tai tao vung cuta so bau due khi cua nay bi hu hoai hoac de ghep vao mot cua sd nhan tao md tren vong ban khuyen

Can chuan bi them mot ban md phu canh ban md chinh va do mot thay thuoc khac lam, each lam nhu sau:

1 Ban tay ben h nhan d u oc sat k h uan, lung ban tay noi co doan tinh m ach da lu a chon d u oc tiem te, rach da 2cm boc ta ch toa n bo m ot d oan tin h m ach , kep giu hai dau roi ca t la y m ot d oan d a i 6-8m m (hinh 99).

2 Doan ong tinh mach cat ra dupe so vao mot dui vi phau, thay thuoc dung dao boc lay di phan vo cua ong, phan ruot ong con lai dupe bd doi thanh mot m anh ghep hinh tu giac 6mm x 4mm san sang de su dung (hinh

100).

Hinh 99: Lay manh ghep tir mot tinh mach lung ban tay benh nhan

96

DAP: CAC PISTO N

Su dung trong cac vi phau thuat benh diec xop xa tai

da dem lai 90% ket qua kha nang nghe to't len Noi dung chu yeu la thay the bo phan xuong ban dap va chan de cua no bi xo cung bang mot vat lieu nhan tao co kha nang rung dong duo’c goi ten chung la cac piston tra thinh

Co nhieu loai piston ve mat hinh dang va cau true vat lieu su dung (hinh 101) Hien nay co hai loai thong

97

C Piston tao tu canh sau

cua xircrng ban dap

buoc mot manh ghep de day

vao cira so m a

E Piston teflon dat v ao lo

khoan ciia so

F Piston cua M Portmann

Hinh 102: Piston thong Jung de thay the xmmg ban Jap

A Piston bang teflon : B Piston cai tien cua M.Portmann cd dau

kep bang thep khong gi.

98

dung hem ca (hinh 102) vdi kich thudc quy dinh: day0,4-0,5mm, dai 5-6mm co the sura ngSn di Do la:

A Piston teflon ; B Piston clip cua M Portmann co dau kep bang thep khong gi

KY THUAT TAO HINH MANG NHI

KIEU WULLSTEIN I

Nguyen ta c - Muc dich - Chi dinh: con goi thong

thuo’ng la phau thuat va mang nhi don thuan; chi dinh

Ilinh 103: Dung vat da co chan cudng va vao 16 thung

cho trudng hop nghe kem do thung mang nhi gian don (thung mang cang) Cac tieu cot con tot, tai kho.

Vo cam

Co the gay me toan than hoac gay te tai cho ong tai (hinh 88)

Trudng hop lo thung nho

* Phuong phap dung vat da co chan cuong cua Guillon

(hinh 103)

- Rach ngay tren ong tai m ot vat da (rong hon lo thung) co vi tri tuong ung vdi lo thung (lam dudi kinh phong dai 4-6 lan) Vat da chan cuong phia tren neu lo thung d cao (hinh 103 a.b) vat da chan cuo'ng phia dudi

Hinh 104: Va nhi teng hai ldp theo phucmg phap Sterkers

100

neu lo thung d goc sau dudi (hinh 103.c) Vat da chan cuong phia sau neu lo thung d goc trudc dudi (hinh 103.d).

- Boc tach vat da

- Di chuyen dau vat da phu len lo thung sau khi dung dao lam tuoi be mat cua lo thung (cao boc ldp bieu bi tren mat va quanh mep lo thung)

* Phuffng phap tao hinh hai l&p cua Sterkers (hinh

104 a.b.c)

- Rach da ong tai theo mot hinh cong gan phia lo thung cach 6-8mm (hinh 104a)

- Boc tach da tdi sat bd lo thung, tao thanh mot vat

da kieu bac cau ngay sau lo thung (hinh 104b)

c

Hinh 105: Va 16 thung to theo phircmg phap Aboulker

- Lam tuoi mep lo thung b^ng cach cao bo ldp bieu

bi va dac biet tach bo1 lo thung thanh hai lop de san sang tiep nhan dau mieng ghep (hinh 104b)

- Mot manh va tu do (can co thai duong hoac manh tinh mach) dupe luon vao dudi cau vat da tai se bit kin

16 thung, roi lay cau vat da phu len mieng va (hinh 104c)

T ruong hop lo thung to

* Phuong phap tao hinh hai ldp cua A b ou lker (hinh

105 a.b.c)

- Rach da ong tai va hai bd lo thung, tao ra hai vat

da co chan cuong hinh doi xung nhau va cong lai bang

be ngang lo thung (hinh 105a)

- Boc tach ven hai vat da len phia tren Lam tuoi bo

lo thung va be mat cua xuong bua

- Lay manh va tu do (can co thai duong) dat len lo thung va hai bd lo thung (hinh 105b)

- Keo hai vat da phu len manh va tu do (hinh 105c)

Chu y : de nang do’ manh va khong roi vao day thung

nhi, can dat mot manh xop tu tieu (Gelfoam, Gelaspon)

co tam khang sinh nam trong thung nhi (xem lai hinh 4)

Phuong phap tao hinh hai ldp cua F leurv - L efevre

(hinh 106 a.b.c.d)

- Rach da ong tai cach mang nhi tu 6-8mm, di tii diem

12 gid di vong phia sau xuong cuc dudi roi ra phia trudc, tdi diem 2-3 gid thi ngiing lai (hinh 106a)

- Boc tach da ong tai lien vdi mang nhi, roi boc tach mang nhi khoi can bua Ven toan bo len phia tren (hinh 106b)

102

- Due bo goc sau tren (tu6mg thucmg nhi) de boc lo kiem tra khdp de-dap, bat mot phan xucmg ong tai phia doi dien de lam cho dua cho manh va (hinh 106 b)

- Dat manh va tu do vao ho' md (hinh 106c) Nhd dat mot manh xop tu tieu (Gelfoam, Gelaspon) co tam khang sinh vao thung nhi de nang do1 manh va

Hinh 106: Va 16 thung to theo phucmg phap Fleury - Lefevre

103

- Dat da ong tai cung mang nhi phu len manh va (hinh 106d) Bo sung them bang mot bac nho tham dung dich khang sinh vat kho dat vao ho md de co dinh cho

va Dat mot bac nho niia ngoai ciia tai

Hau phau

Bo het bac trong tai sau 2 tuan Ket hap khang sinh toan than Sau khi bo bac, hang ngay theo doi tai va va cho lay dong nhe bang ong soi tai Siegle

K Y T H U A T W U LLSTE IN KIEU II

Muc dich nguyen tike

Trong trudng hap mot viem tai giua mu man tinh da tuang doi on dinh nhung nghi ngd co benh tich d thuong nhi, d chuoi tieu cot hoac thanh hom nhi, thi va nhi kieu

I khong du ma phai can den mot phau thuat day du hon bao gom md thuong nhi va tham do hom nhi Neu phat hien nhieu benh tich can phai lay di, thi khong the chinh hinh kieu II ma phai chuyen sang chinh hinh kieu III,

IV Nguoc lai neu thay cac benh tich da nguoi, tinh trang

on dinh se cho phep danh gia chinh xac cau true cua tai giua va cho phep tai tao lai mang nhi cung vdi chuoi tieu cot duoc giu nguyen ven

Chuan bi

Ngoai dung cu vi phau thuat, can phai co them dung

cu phau thuat khoet rong da chum Thudng la gay me

Ky thuat

Dudng vao di qua ong tai theo dudng rach cua Shambaugh (hinh 107) Due md thuong nhi (co the dung mui khoan mai) Dau tien md boc lo dau xuong bua d phia trudc, roi than xuong de d phia sau: kiem tra tinh trang cac giay chang va khdp bua de Tuy theo veu cau,

co the due md them ve phia sao dao va sao bao Giu lai khung nhi (hinh 108)

104

Chuyen sang giai

doan hai cua phau

thuat: siif dung kinh

hien vi kiem tra sir di

dong cua chuoi tieu

cot toi ciia so Qua lo

thung nhi kiem tra

hom nhi va cac cua

so Neu con tot se va

lo thung mang nhi

bang mot manh can ca

thai ducmg, pho'i hop

them hai manh da co

cuong tu thanh tren

va thanh sau ong tai

lat vao thuo’ng nhi

Van phai boc lop bieu

bi vung lo thung trudc

Hinh 107: Duvng rach trong tai kieu Shambaugh sau khi boc tach

va dat banh tu dong

Hinh 108: Wullstein kieu II

A M o thuimg nhi de kiem tra; B manh ghep lat vao mang nhi

va thuong nhi

105

khi dat mieng va Co dinh mieng ghep va bang cac manh xop tu tieu dat ep len mat cho md Dat mot bac kin ong tai lai Khau dudng rach Shambaugh Bang chat.

Hau phau giong nhu va nhi kieu I Cat chi khau da sau mot tuan

KY THUAT WULLSTEIN KlfiU III

Muc dich chi dinh

Ap dung cho benh nhan bi gian doan chuoi xuong con

do cac tieu cot

cac xuo’ng bua

de Benh nhan

xuong ban dap

con kha nang

trong cua so

bau due Muc

dich cua phau

thuat la tao

mot mang nhi

mdi dua true

tiep len xuong

ban dap (hinh

Ky thuat

Chuan bi md giong nhu va nhi kieu II

- Rach da duong qua ong tai kieu Shambaugh

- Neu chua md khoet rong da chum thi can tien hanh mot khoet rong sao bao thuong nhi theo phuong phap Hautant, lay di nhung di tich con sot lai cua khung nhi

bi viem xuong pha vo1 va lay di nhung manh tieu cot bua

de con sot lai Kiem tra ky su di dong cua xuong ban dap trong cua so bau due (hinh 109)

Hinh 110: Chinh hinh tai giua kieu 111: manh va ty len dfiu x.ban dap phia tren lat vao hS thuong nhi, phia duoi lat len can bua va

mang nhi con sot lai da duoc boc bo l&p bieu bi.

107

- Kiem tra bao nhan ho' md bang mui khoan mai Cac manh con sot lai cua mang nhi or phia trudc va phia dudi ong tai can dupe ton trong va giu lai de lam diem tua cho m ieng va.

- Su dung m ieng va kha rong bang can co’ thai duong dat ty len dau cua xuong ban dap, phan tren cua mieng

va lat vao ho' thuong nhi, phan dudi tua len m ang nhi con lai (da duoc boc lop bieu bi) hoac tua len nen cua ong tai da dupe boc lop bieu bi (hinh 110) De nang do mieng va va bao dam mot khoang trong truoc cua so tron va voi Eustachi, can dat mot m ieng xop tu tieu (Gelaspon, Sorbacell) trong khoang nay

Hau phau

Giong nhu W ullstein kieu II.

Ket qua W ullstein kieu III khong tot bang Wullstein kieu I va II vi van ton tai mot giam sut thinh luc khoang 20-30 db do m at kha nang "bien the tang ap" cua he thong mang nhi + chuoi tieu cot

KY THUAT WULLSTEIN KlfiU IV

Muc dich va chi dinh

Giong nhu trudng hop W ullstein kieu III nhung voi chi tiet la toan bo cac tieu cot deu bi hu hong: xuong ban dap chi con lai phan de con di dong d trong cua so bau due (hinh 86 IV)

Ky thuat md

Cung tien hanh nhu o’ W ullstein kieu III vdi chi tiet

la mieng ghep va can co hoac ghep da true tiep vao cua

so ty vao de ban dap (hinh 111) Mang nhi tan tao bao gid cung de mot khoang trong nho trudc cua sd tron va108

lo voi Eustachi bang cach dat tai do mot manh xop tu tieu trudc khi dat mieng va.

A

Hinh 111: Wullstein kieu IV

A De ban dap va vung quanh duoc cao bo lap thuong bi

de manh ghep gan vao.

B Manh ghep tua true tiep vao cua so bau due va tua vao phin mang nhi con lai nhung van tao mot khoang trong o cua so tron.

K Y T H U A T W U LLSTEIN KIIiU V

M uc dich chi dinh

Trucmg hop tai xucmg chum da bi thuong ton nhieu,

cac tieu cot bi tieu huy, dac biet cua so bau due bi x o

cung khong hoat dong dupe (hinh 86 V) Phai chi dinh mo’ mot cufa so moi tren ong ban khuyen

K y thuat

Sau khi md thupng nhi kiem tra va giai quyet cac benh tich di chung con sot lai co kha nang gay viem tai trd lai, ngudi ta dung mui khoan vi ph lu mai ngay tren

109

ong ban khuyen ngoai tren mot doan dai 4mm de tao mor mot cura so co kich thuoc 2-3mm dai va 1mm ngang (hinh 112) Khi mai can phai tuoi nude muoi am 3° (xem phau thuat Lempert).

Hinh 112: Wullstein kieu V

A Da khoan mo cira sd tren vong ban khuyen ngoai 2mm x 1mm

B Mieng ghep va dat vao ho mo

Su dung triet de nhung manh con lai cua m ang nhi

de lam cho tua cho manh ghep, nhung cho tua nay can duo’c lam tuoi be mat cao bo lop bieu bi M anh ghep da hoac can co se day true tiep len cua so va tua vao cac phan con lai cua mang nhi de tao mot m ang nhi nho dong kin

Chu y : m o cua so true tiep vao vong ban khuyen doi

hoi su han va hoan hao tai cho, sau nay cho mo se khong

co hien tuong viem nhiem nao, neu khong se co kha nang xay ra viem me dao thu phat voi nhung nguy hiem cuc

ky cua no: viem m ang nao kem chong mat va diec dac khong tai hoi

110

PHAU THUAT TAO HiNH MANG NHI

HOM NHI TRONG CAC CHAN THUONG

MANG NHI TIEU COT

Cac chan thuong so nao - tai, can cu theo benh tich giai phau va X quang, co the bao gom nhung the loai chinh sau day (hinh 113):

1 Chan thucmg vd ngang khoi tai: thucmg vo me dao:

diec hoan toan va kem liet mat

2 Chan thucmg vd doc khoi tai: diec dan truyen do

ton thucmg tai gitia, hoac diec hon hop (neu co cham thucmg me dao) co the co liet mat

3 Chan thuong khu tru m ang nhi - tieu cot (khong

co vd xucmg da) do sue ep, do cham thucmg tu vung cua

tai di vao (hinh 114)

Nguyen t&c

Muc dich - Chi

dinh

Vi phau thuat tao

hinh mang nhi hom

nhi duo’c ap dung cu

the trong cac trudng

hop sau day ve chan

thuong tai:

1 V o rach mang

Hinh 113: S o do cac vo xuong da

2 Tu mau chan / Cac vd ngang khoi da tai: thudng diic

thuong trong hom hoan toan va liet rnSt ; 2 Cac vd doc

nhi voi hien tucmg khdi da tai: thudng diic din truyin, co

nghe kem

II

3 Trat khop cua cac tieu cot do thucmg chan.

4 Gay v o khoi tieu cot

5 Benh tich cua hom nhi tieu cot, kem liet mat

Hinh 114: Ccr che sue ep lam rach mang nhi va lam trat khcrp tieu

cot hoac vd gay tieu cot.

v a rAc h mAn g n h!

Thuo’ng do mot ap suat dpt ngot manh canh tai (sung no) hoac do vat cung choc manh vao tai (kep toe) Da so benh nhan den cham voi dien bien viem tai giua cap hoac man

Chi dinh phau thuat

Trudc khi chi dinh, can theo doi vet thucmg m ang nhi trong mot thdi gian bang: riia tai, tam thuoc tai, cho khang sinh tai cho va toan than, theo doi cho rach co112

sach va tu han duoc khong? Trung binh can theo doi 6 thang Neu qua 6 thang rach thung keo dai kem viem nhiem, nghe kem can chi dinh phau thuat Cu the ap dung:

- Vi phau thuat va nhi dcm thuan (Wullstein I) neu:Rinne khong vvrpt qua 30 db

Thii nghiem phap bang mang nhi nhan tao nghe tot len

X quang cac tieu cot va tai giua binh thudng

- Vi phau thuat va nhi kem md thuong nhi kiem tra cac tieu cot (W ullstein II), neu nghi ngd co seo xo dinh hoac gay vd tieu cot, dua tren:

Rinne co khoang cach qua rong

Thu nghiem bang mang nhi nhan tao khong ket qua

X quang day tieu cot khong binh thudng

Ky thuat

Phai nham hai viec:

1 Tac lap lai dudng dan truyen am ba cua day tieu cot

2 Va ghep lai mang nhi bi thung

Hau phau

Nhu d p h lu thuat chinh hinh mang nhi hom nhi

TU MAU CHAN THUONG TRONG HOM NHI

KEM NGHE KEM

Khi vet gay hoac ran xuong di qua vung tai xuong chum thudng se gay mot t\i mau trong hom nhi kem nghe kem dan truyen Xac dinh benh qua soi tai, X quang

113

tieu cot, hom nhi, do thinh lire va do nhi lupng Trudng hop nhe co the tu khoi, nhimg da so' se dien bien thanh nhung to chuc xo dinh gay nghe kem nang len Do do can phai can thiep sdm.

Trong khi cho doi chi dinh phau thuat chinh thuc, se dieu tri tai cho bang bom qua mang nhi nhung hon hop khang sinh khang viem va khang seo xo dinh (Corticoide alphachymotrypsine) co kha nang giup cho tai tieu dupe mau tu va tieu dupe x o dinh

Nguyen t&c - Muc dich - Chi dinh

Md hom nhi (tympanotomie exploratrice) de lay het cac benh tich mau dong va to huyet, true tiep kiem tra mang nhi va cac tieu cot neu co benh tich

Ky thuat

- Thi m ot: Di dudng trong o'ng tai, su dung dudng rach Shambaugh, ven rong vung cua ong tai bang cac banh tu dong (hinh 115)

- Thi hai: Rach da cua bd sau ong tai, cach mang nhi 6-8mm theo dudng vong cung AB tu diem 12 gid tdi diem 6 gid (hinh 115)

- Thi ba: Boc tach, ven da ong tai dong thdi ven nua

mang nhi ve phia trudc Nhu vay da lam boc lo hom nhi (hinh 116)

- Thi boh: dung thia nao, kep vi phau, ong vi hut lay

het nhung cuc mau dong mang tP huyet va nhung xo dinh (hinh 117) tdi tan vung thupng nhi

Dac biet dudi kinh phong dai kiem tra he thong tieu cot ca ve hinh thai va co nang Hai kha nang: Neu tieu cot binh thudng, se tien sang thi nam

114

Hinh 116: M o boc Id hom nhi Boc ven da ong tai va ven nua mang nhi ve phia truoc.

Hinh 115: Duong di qua Sng tai

voi dux'rng rach da Shambaugh.

Rach da ong tai theo net cham

AB de mo duong vao hom nhi.

Thi nam: ket

thuc Tirol vao hom

nhi mot dung dich

hon hop khang sinh

corticoide

alphachymotrvpsine

roi dat mang nhi va

vat da ong tai vao vi

tri cu Dat mot bac

tam khang sinh de

len tren Bac se lay di

sau mot tuan

K h a n la i c a r d ir rm p H ' n h 1 1 7 ' C & n g k M p c d c t i B u c 6 t d o x

dinh, hau qua cua chay mau hdm nhi do

Kha nang thu hai: neu he thong tieu cot co ton thucmg (trat khdp, gay vd) se tien hanh vi phau thuat rieng biet.

TRAT KHOP DO CHAN THUONG CUA

HE THONG TIEU COT

TAO LAI HINH KHOI TIEU COT

Ky thuat

Di dudng sau tai:

- Thi m ot: due md rong rai sao bao sao dao thucmg

nhi, giu lai khung nhi, lam theo kieu ky thuat W ullstein

II (xem lai hinh 108) Muc dich cua thi mot de kiem tra

he thong cac tieu cot, dac biet dau xucmg bua, dau xuong

de va ban dap

Chu y : vet chan thucmg gay xuong da di qua tai, neu

co thudng dien ra qua cac goc sau tren cua ong tai ngoai

- Thi hai: cat va ven da ong tai (hinh 118-119) roi boc

ven m ang nhi ra phia trudc: de lo hom nhi vdi cac tieu cot, dac biet quan sat can bua, phan de phia dudi va xuong ban dap

116

Hinh 118: Dirung

di sau tai Thi hai: vat da ong tai ngoai duuc rach md, dat qua do mot doan day bac de keo ong tai ra plu'a truoc.

Hinh 119: Ducmg di sau tai Thi hai tiep theo: vat da phia sau ong tai duoc keo ra truoc de lo toan ong tai vdi' mang nhi

Ket qua cua hai thi ket hop mot va hai phai nham kiem tra dudi kinh phong dai hom nhi (ca thuong nhi; cung toan bo he thong cac tieu cot bua de ban dap vdi tung chi tiet cua no.

Co the phat hien:

- Xuong de bi trat khdp khong con noi vdi dau bua hoac khong con noi vdi ban dap (hinh 114 va 120)

- Xuong bua bi di chuyen, can bua bi day ra trudc hoac ra sau, soi tai se phat hien mot nep nhan rat dac biet cua mang nhi

- Thi ba: giai qu yet trat kh&p

Sau khi lay bo cac xo dinh, nhe nhang dung moc dat lai tieu cot vao dung khdp cua no: de vdi bua, de vdi ban dap va giu

thdi vdi chem

dem them chat

(hinh 120) Hinh 120: Trat khdp toan bo cua xuomg de.

D u n g m o c d a t la i d u n g kh& p v d i bua va ban d a p.

D u n g k e o dan (hinh g o c tren ) d e g iu c h a t

th em tai k h d p

- Thi bon: dong ho mo

Dat mang nhi da ong tai vao vi tri cu, dat mot manh xop tu tieu tam khang sinh de len mang nhi, roi dat mot bac trong ong tai

Dat hai ong dan luu polyten trong ho' due xuong chum sao bao Khau da sau tai

Hau phau

Bom rua hang ngay ho' due md chum qua ong dan luu trong 8 ngay Toan than cho thuoc khang sinh khang viem trong 8 ngay Rut bo ong dan luu va bac trong ong tai sau 8 ngay Ngay thu 20: hut bo xop tu tieu trong ong tai va kiem tra cho md trong tai

GAY V O TOAN BO KHOI TIEU COT

- Hoac toan bo xuong de bi gay rdi ra khoi cac day chSng vi tri cua no (hinh 120)

- Hoac xuong ban dap bi gay rdi khoi khdp de hoac ban dap bi gay dut doan ca hai canh cua no (hinh 123)

119

Sue nghe giam m anh tu 40 den 65 db tren tat ca moi tan so', bieu do dien trd rat yeu va tren do nhi luang, hien tuang gia tang qua m uc cua do ran nhi luang la bieu hien ro ret cua gay vd tieu cot X quang dong thai co the cho thay hinh bat thuon g cua khoi tieu cot.

Muc dich giai quyet

Md hom nhi kiem tra true tiep cac tieu cot bi gay va

va tai lap lai cot truyen am (colum ella) nhu cu hoac theo kieu tan tao

Ky thuat

Ba trudng hap thay thuoc co the gap:

1 Trudng hap xuang de con nguyen hinh, chi bi trat khdp rdi khoi bua va ban dap: co the dung keo dinh ta huyet fibrine

glue gan lai vi

ngoai, roi dung

keo, khoan mai

se tao hinh mot

xuang de kieu

mdi du de phia

Hinh 122: K y thuat tao hinh ddi chd xucmg de

a Mang mau xirang de ra ngoai cat b o canh ngang va mau sau cua dau de.

b Dung khoan mai vi phau tao hai dau khdp cua xircrng de tan tao.

c Khoan mai lom dau tren se khdp v a o can bua, khoan mai lom nho (0,8m m )

d dau dirdi se khdp v a o dau ban dap.

d V i tri m di cua xirang de tan tao nham tai lap day truyen am columella.

diroi se g in dinh vao dau ban dap, phia tren g in dinh vao can bua (hinh 122 a.b.c.d): do la ky thuat tao hinh

va doi ch6 xirang de

3 Trudng hap ban dap bi gay nat cac canh (hinh 123): lay bo di cac canh cung dau ban dap Thay the ban dap

b in g mot piston teflon (xem lai hinh 102): mot dau piston kep chat vao canh xirang de, mot dau diroi ty len de ban

121

dap Chu y

piston teflon

nay phai dai

hon ban dap tu

l/10-2/10m m de

giap noi them

chat (day la ky

thuat thay the

xuong ban dap)

tam khang sinh

lay bac tai va

kiem tra cho

md trong o'ng

tai

122

Hinh 123: Ban dap hi gay vun ca hai canh

mot piston teflon

NHUNG BENH TICH HOM NHI TIEU COT

KEM LIET MAT

V

Cac benh tich khac nhau (nhu da mo ta d tren tu I den IV) rat co the ket hop xen ke voi nhau va con co the kem them liet mat

Muc dich chi dinh giai quyet se phuc tap hon: vi p h lu thuat phai nham tai lap lai chuc nang mang nhi va day tieu cot truyen am (columella) dong thdi vdi phau thuat giai phong tai lap day VII

VI NHUNG NGAU BIEN VA DI CHUNG HAU PHAU

1 Ngau bien hau phau

a) Viem nhiem sau md: kha nang nay rat co the xay

ra vi ban chat nhung tai nan chan thucmg deu it nhieu

co s in viem nhiem Do do can phai chuan bi tot trudc khi p h lu thuat tai b ln g lieu phap khang sinh tai cho va toan than Neu benh nhan trudc luc md v ln co trang thai viem nhiem mac du da cho khang sinh, va dac biet

123

khi X quang cho thay co viem xuong chum ro, can tien hanh phau thuat xuong chum da.

Can nho r in g yeu to viem n h ilm sau vi phau thuat mang nhi - hom nhi co the gay hien tuong x o hoa, viem cac tieu cot hoac viem me nhi va se anh hudng nhieu den ket qua chuc nang mong m uon cua phau thuat.b) Rdi loan me nhi (chong mat, nghe kem) can de phong neu co chan thuong vd de ban dap buoc phai bo

de ban dap md ciia sd bau due de thay the bang manh ghep (xem hau phau md diec benh xop x o tai)

2 Ngau bien lau dai

a) Diec tai phat: diec dan truyen tai phat thudng do viem nhiem gay xo ciing cac tieu cot

b) Mot sd it diec do day truyen am bi diit (piston roi

ra, viem xuong v v )

Can giai quyet nhung diec tai phat nay (diec dan truyen) bang mot phau thuat md lai ho" md kiem tra va neu co the se chinh ly lai siic nghe

124

p h A u t h u a t• b e n h• d i e c

I

MO DIEC TREN MANG NHI KIN

(COPHOCHIRURGY) Tinh chat, dac diem va chi dinh

Phau thuat benh diec co hai dac diem:

1 Giong voi phau thuat chinh hinh tai giua, loai ph lu thuat nay chi giai quyet cho nhUng trudng hcrp diec d in truyen ma thoi

2 Khac vdi phau thuat chinh hinh tai giua ap dung cho nhung benh tich mang nhi thung (nen cung co ten goi la: "Phau thuat md diec tren mang nhi thung"), cac phau thuat md diec tren mang nhi kin dupe chi dinh chuyen tri cho benh diec xop-xo1 tai (otospongiose otosclerosis) ma mang nhi con nguyen ven dong kin do

la dai da sd chi dinh Ve sau nay chi dinh dupe ap dung them cho nhung trudng hop diec bam sinh do di hinh tai giua (hiem gap)

Cac ky thuat mo diec tren mang nhi kin

Ngudi dau tien sang lap ra ky thuat md diec la Sourdille (1930) nhung mai hon 20 nam sau, nhd su phat trien cac phucmg tien khoa hoc y hoc, Lempert rdi Rosen

da cai bien va chinh xac hoa phau thuat mo diec de co the ngay nay he thong hoa xep thanh hai loai ldn:

C huon g VII

125

1 Phau thuat md diec bang md cua so tan tao theo phucmg phap cua Lempert.

2 Phau thuat md diec tren xucmg ban dap theo phucmg phap cua Rosen, hoac cac phucmg phap cai tien sau nay cua Shea, Portmann, Schuknecht

Tren thuc te, md diec bang md ciia sd tan tao thudng ton cong phu, lau dai ma ket qua sure nghe khong cao vi khong co hieu luc khuech dai truyen am cua cac tieu cot Ngay nay ngudi ta co xu hudng gan nhu chi ap dung cac

ky thuat mo diec tren xucmg ban dap ma ket qua nghe van tot hem

KY THUAT MO Dl£C BANG M6 ClfA SO TAN TAO

(Phau thuat Lempert)

Chuan bi

Vo cam: thudng la gay me toan than

Dung cu: bo dung cu dung cho phau thuat khoet rong

da chum Ngoai ra can them:

- Mot so' dung cu vi phau (que tham moc, nao vi phau )

- Kinh hien vi phau thuat

- May khoan va mui khoan vi phau

- May hut va cac ong hut tu to tdi that nho

K y thuat

- Thi m ot: dud'ng di vao tai: theo dudng rach cua Shambaugh (xem hinh 88) hoac dudng rach cua Aubry (xem hinh 89)

- Thi hai: boc ven cot mac, boc lo goc tren trong cua

ong tai, dat banh tu dong (hinh 125)

Thi ba: due md

thuong nhi sao dao sau

khi pha bo thanh sau va

tren cua ong tai Boc loc

xuong de, dau xuong bua

(hinh 126)

- Thi bon: lay bo xuong

de, c ! t bo dau xuong bua

cho phep boc lo nhin ro

ong ban khuyen ngoai de

chuan bi md ciia so (hinh

127)

- Thi nam: m a ciia so

tren ong ban khuyen Hinh 125: Di duong qua ong tai

Dudi kinh hien vi phong dai, sir dung mui khoan mai, dua mui khoan rat nhe mai mon dan ldp vo xuong tren mot doan 4 x 2mm Khi thay xuat hien mau xam xanh

la bao hieu s ip vao tdi ong ban khuyen (hinh 128A) Qua het ldp vo xuong la ldp m ang lot (hinh 128B) Dung m oc vi phau lay bo ldp m ang lot

la md xong cua sd, cho nhin thay ro ong ban

Hinh 126: M o thuong nhi va sao 128C)

dao boc lo cac tieu cot

Chu y : Trong

khi khoan mai,

can luon luon

tudi hut bang

nude muoi ham

ong tai tuc ngoai

di vao trong tdi

sat mang nhi,

tuong ung d hai

diem 2 gid va 8

gid Boc tach

tai (nua tren)

dem lat vao ho'

md; phan mong

sat mang nhi se

Hinh 127: M o cua so: x.de va dau x.bua bo di.

M d cua so tren vanh ban khuyen Phia dudi no

la ong Fallope x.ban dap va day thung nhi.

day len cua sd, phan day phia ngoai (co

Hinh 128 A B C : M d cua so lam dudi kinh phong dai

A Vet xam xanh xuat hien d Id md bao hieu da tdi gan ong ban khuyen: B Di het vd xucmg la den ldp mang lot: C Lay bd ldp

mang lot se nhin thay ong ban khuyen mang.

cua so (net cham) va lot vao thucmg nhi.

mot cuc bong

hoac bac nho co

khang sinh ep

vung cua so va Hinh 129: Tao manh da va Da dno tai da bo

thuong nhi d° i: ,n™ di ct]uyin dat vao ho md day len

(hinh 130) Nen

danh dau cuc

bong hay bac

nay bang mot

soi chi dua ra

ngoai cua tai

Cuoi cung nhet

bang mot bac