Xác định các giá trị của tổ chức

3 Thay đổi lớn tiến hành nh tăng cờng sự tham gia, thay đổi kĩ thuật đòi hỏi sự thay đổi lại cơ cấu tổ chức, xem xét lại mục tiêu, chiến lợc, kế hoạch phát triển và sự phân bổ lại nguồn

Các giá trị chỉ tồn tại khi mọi ngời cùng nhau đợc lôi cuốn vào các nhiệm vụ quan trọng Một cách lý tởng thì các giá trị cá nhân sẽ kết hợp với các giá trị đợc nói ra hoặc ngầm hiểu của tổ chức Thông qua việc phát biểu các giá trị của tổ chức thành văn bản sẽ giúp các thành viên của nhóm có cơ hội tiếp tục kết hợp các giá trị này với nhau, đồng thời đánh giá xem các giá trị và động cơ cá nhân và tổ chức hoà hợp với nhau tốt dến mức nào.

- Xỏc định cỏc giỏ trị cơ bản của tổ chức

Cỏc giỏ trị cơ bản của tổ chức là những gỡ mà chỳng ta tin rằng quan trọng cho mọi người, cho tổ chức cho kiến thức và việc học tập Cỏc giỏ trị thụng tin và hỡnh thành khuụn mẫu cho việc tổ chức một nhà trường, về cỏch thức cỏc thành viờn trong tổ chức đú quan hệ với nhau cũng như nội dung và cỏc quỏ trỡnh dạy- học

Cỏc giỏ trị cơ bản của tổ chức cú nhiều chiều đo: cỏc giỏ trị tinh thần, văn húa và xó hội Người ta sống và trải nghiệm cỏc giỏ trị Cỏc giỏ trị mang tớnh trớ tuệ và cung cấp khung cho việc học tập và phỏt triển cỏ nhõn Cỏc giỏ trị cơ bản được cỏc thành viờn chấp nhận và chia sẻ.

2.6 Tuyờn bố Sứ mạng

Sứ mạng của nhà trờng là mục tiêu tồn tại của nó trong một cộng đồng nhất định Tuyên ngôn về sứ mạng của nhà trờng thờng nêu rõ các giá trị niềm tin mà trờng học hớng tới và các mục tiêu lớn của chơng trình Tuyên

ngôn sứ mạng có độ khoảng 100 từ miêu tả những tính chất cơ bản và các nhu cầu của cộng đồng địa phơng nơi nhà trờng đóng

Tại sao sứ mạng quan trọng?(CIVICUS) bởi vỡ: đú là cỏch thức dễ

dàng nhất để giao tiếp với những người khỏc về cỏi mà bạn cần làm và cỏch thức làm cỏi đú Nú giỳp bạn tập trung chỳ ý vào cụng việc Nú chỉ ra cỏch thức

để tổ chức đạt được viễn cảnh

Sứ mạng hay mục đích của tổ chức nào cũng bao gồm bốn thành phần chính nh sau: Ai đang đợc phục vụ, Các nhu cầu nào đang đợc đáp ứng, Tại sao việc đáp ứng các nhu cầu này là quan trọng, và Làm thế nào để tổ chức

có thể đáp ứng các nhu cầu này

Để làm rõ các nhiệm vụ, các giá trị và các sứ mạng hãy bắt đầu bằng việc trả lời các câu hỏi sau:

 Chúng ta là ai?

 Triết lý của chúng ta là gì và các giá trị của chúng ta là gì?

 Các nhu cầu chính trị, kinh tế, và xã hội cơ bản hiện cần phải thoả mãn hay các vấn đề chính trị, kinh tế, và xã hội cơ bản hiện cần phải giải quyết là gì?

 Làm thế nào để chúng ta có thể dự đoán và đáp ứng các nhu cầu hay các vấn đề trên?

 Làm thế nào để chúng ta có thể đáp ứng các liên đới chính của chúng ta?

 Cái gì làm cho chúng ta khác biệt hay duy nhất?

VD về tuyờn ngụn sứ mạng: chỳng tụi là tổ chức phi chớnh phủ làm việc

để đảm bảo rằng tất cả mọi người dõn của đất nước, đặc biệt là những người chưa cú ruộng đất cú quyền được sử dụng đất vỡ sự phỏt triển bền vững của quốc gia Chỳng tụi là việc này bằng cỏch giỳp chớnh phủ phỏt triển cỏc chớnh sỏch đất đai cú lợi cho những đối tượng nghốo khú

Sứ mạng thau đổi khi cỏc thành tố của nú cú sự thay đổi, do đú sứ mạng cần được thường xuyờn xem xột

Một trong các thành phần quan trọng nhất của tuyên bố sứ mạng là cần tập trung và đáp ứng các nhu cầu của các nhóm ngời đợc xác định rõ ràng Một khía cạnh đặc thù khác của quá trình phát triển sứ mạng là ban lập kế

hoạch phải làm rõ các loại nhu cầu nào tổ chức đang cố gắng làm thoả mãn

và đang/sẽ đáp ứng các nhu cầu này nh thế nào.

Không có công thức để tìm ra lời lẽ diễn tả tốt nhất dự định tập thể trong

tổ chức của bạn Nó có thể đợc dự thảo bởi riêng một ngời hay một nhóm

ng-ời, rồi tổng hợp lại cho lãnh đạo Vấn đề quan trọng nhất là có sự nhất trí trong trả lời các câu hỏi đợc đa ra khi phát triển tuyên bố về sứ mạng

Một cách tiếp cận là dành thời gian để thảo luận các câu hỏi trên và tìm ra các lĩnh vực nào đợc nhất trí và cha đợc nhất trí Một cách có lợi cho quá trình là phân nhỏ tuyên bố về sứ mạng Theo tiến trình thảo luận, các thành viên mới đợc giới thiệu về các sắc thái của sứ mạng của tổ chức và các thay

đổi trong môi trờng, còn các thành viên cũ thì lại cập nhật hiểu biết của mình về chúng

Kết quả là, nhóm sẽ tin rằng tuyên bố sứ mạng mới đa ra (dù là phát biểu mới hay tân trang lại tuyên ngôn sứ mạng cũ) – sẽ thực sự là một ý tởng chung của mọi ngời

Một cách làm khác là để các nhóm thảo luận về các ý tởng và các khái niệm lớn, sau đó để một hoặc hai cá nhân dự thảo và điều chỉnh lại câu chữ, rồi các nhóm lại tiếp tục xem xét Điểm quan trọng là cần để cho các ban, nhân viên, và các liên đới khác xem xét dự thảo tuyên ngôn sứ mạng một vài lần Một số nhà t vấn còn khuyên các tổ chức cần tìm kiếm quan điểm từ những ngời bên ngoài xa lạ với tổ chức để xem mức độ dễ hiểu của tuyên ngôn sứ mạng.

Hãy kết hợp sự đam mê, tính nhân văn và cách nhìn cho một viễn cảnh lớn và liên tục cải tiến tuyên ngôn sứ mạng cho đến khi bạn có phơng án mà mọi ngời đều tích cực ủng hộ.

Các năng lực chính

 là sự tinh thông nghề nghiệp, các kỹ năng của tổ chức hay hệ thống

đ-ợc thừa nhận là đã tạo ra các giá trị đặc biệt;

 về cơ bản là duy nhất và đặc trng để dẫn tổ chức đến các dịch vụ và/hoặc các thời cơ mới;

 để xây dựng kế hoạch chiến lợc, tổ chức cần xác định một cách có hệ thống vị trí của mình liên quan đến các năng lực chính.

Nh đã đề cập ở trên, việc xem xét các năng lực chính của tổ chức giúp xác

định “vốn liếng” có thể huy động để hoàn thành sứ mạng của tổ chức Không làm nh vậy thì dù có tuyên bố sứ mạng cũng không làm sao đạt đợc và sẽ dẫn tổ chức đến thất bại.

Cuối cựng, để xem xột sứ mạng mới xõy dựng được như thế nào hóy tiến hành đỏnh giỏ nú.

Đỏnh giỏ sứ mạng: Robert "Bob" S Topor and Professor Liz Pollard (1998) đưa ra một bài luyện tập đỏnh giỏ sứ mạng như sau:

1) Hóy đọc to sứ mạng của tổ chức của bạn

2) Hóy suy nghĩ về một tổ chức đối thủ mà họ rất khụng thớch tổ chức của bạn Suy nghĩ về sản phẩm, khỏch hàng, cỏc mục tiờu tiếp thị của

tổ chức đối thủ làm cho họ khỏc với tổ chức của bạn Đừng quan tõm hay lo lắng rằng sự khỏc biệt quỏ lớn Điều đú là tốt

3) Quay trở lại với sứ mạng của tổ chức bạn, thay đổi một vài nhận dạng nào đú của tổ chức bạn theo cỏch của tổ chức đối thủ mà bạn đó chọn Đọc nú to lờn

4) Sự tương thớch thể hiện bằng một tuyờn bố mới mà nếu tuyờn bố mới này cú vẻ tốt thỡ rừ ràng sứ mạng của tổ chức bạn là chưa tốt Tại sao? Nếu tuyờn bố mới là tốt thỡ sứ mạng cũ là chưa tốt Nú khụng tạo ra sự khỏc biệt cho tổ chức của bạn và nú khụng tạo được vị thế tốt cho tổ chức của bạn trong thị trường cạnh tranh Nếu sứ mạng mới càng tốt thỡ sứ mạng cũ càng kộm!

để xỏc định cỏc cơ hội, thỏch thức, cỏc chiến lược để đạt được viễn cảnh đề

ra của tổ chức (Roge Kaufman, 1991)

(Mind map)

Đánh giá tình hình giáo dục là công việc quan trọng đầu tiên, là một trong các điều kiện tiên quyết để xây dựng đúng đắn các mục tiêu chiến lợc Việc đánh giá đúng tình hình giáo dục sẽ cho ta một bức tranh tổng thể về bối cảnh giáo dục hiện tại, về điểm xuất phát để xây dựng một chiến lợc giáo dục đúng đắn - chiến lợc hớng tới tơng lai trong bối cảnh giáo dục luôn luôn thay đổi, chịu sự chi phối và tác động qua lại của nhiều nhân tố khác nhau trong xã hội nh chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học-công nghệ.

Tuy nhiên, việc đánh giá thực trạng giáo dục lại là một việc khó khăn

và phức tạp, bởi lẽ sản phẩm của hoạt động giáo dục là nhân cách đợc hình thành trong quá trình lâu dài, qua nhiều giai đoạn, chịu sự chi phối của nhiều nhân tố bên trong và bên ngoài hệ thống giáo dục, do đó không thể dễ dàng

đánh giá đợc nh sản phẩm của các quá trình sản xuất vật chất khác Chẳng

hạn nh ở nớc ta hiện nay, để có đợc một học vấn phổ thông đầy đủ cần 12 năm, đào tạo đại học hay giáo dục chuyên nghiệp cần từ 2 đến 6 năm, còn

đào tạo và bồi dỡng sau đại học thờng diễn ra trong suốt thời gian hoạt động nghề nghiệp Nh vậy, những gì đợc tiến hành trong nhà trờng hôm nay có khi phải hàng chục năm sau mới có điều kiện đánh giá đầy đủ, chính xác Mặt khác, những thành tựu giáo dục hiện có là kết quả kế thừa những thành quả không chỉ của nền giáo dục dới chế độ mới mà còn là của ngàn năm văn hiến dân tộc.

Giáo dục là một lĩnh vực hoạt động rộng lớn, có tính nhạy cảm xã hội cao, diễn ra hàng ngày, trong từng gia đình và đợc cả xã hội quan tâm, từ việc cùng tham gia quá trình giáo dục đến việc đánh giá các hoạt động của

nó Các phơng tiện thông tin đại chúng thờng đa tin về giáo dục, có lúc là thông tin đúng nhng cũng có lúc, có nơi thông tin bị “nhiễu”, khiến nhiều ng-

ời có cái nhìn sai lệch Chính vì vậy, để đánh giá đúng thực trạng giáo dục, cần có một cách nhìn khách quan và toàn diện trong mối quan hệ với cả hệ thống xã hội.

Việc đánh giá tình hình giáo dục nhấn mạnh vào quá trình thu thập và phân tích các thông tin cần thiết để hình thành một bản đánh giá rõ ràng về giáo dục trong môi trờng xã hội rộng lớn, trong mối quan hệ giữa sự phát triển giáo dục với những yêu cầu mà xã hội và nền kinh tế-văn hoá phát triển

đòi hỏi ở nó

Để đánh giá tình hình giáo dục nên sử dụng kĩ thuật SWOT-một phơng tiện hiệu quả, đơn giản giúp chúng ta tập trung tìm hiểu tình hình giáo dục qua những vấn đề cơ bản sau:

- S (Strengths)- những mặt mạnh của giáo dục là gì?

- W (Weaknesses)- những mặt yếu của giáo dục là gì?

- O (Opportunities)- những cơ hội giúp giáo dục có thể phát triển là gì?

- T (Threats)- những thách thức mà giáo dục phải đối mặt là gì?

Việc đánh giá mặt mạnh, mặt yếu chung của giáo dục cũng nh mặt mạnh, mặt yếu cụ thể của từng chơng trình, dự án nên chú ý tới các vấn đề chính sau:

- Mức độ đạt các mục tiêu đề ra cho giáo dục, chơng trình, dự án

- Hiệu quả của chơng trình, dự án trong thực tiễn

- Năng lực của các thành viên và ban lãnh đạo chơng trình, dự án

- Các hệ thống quản lí và tài chính

- Các vấn đề liên quan đến cơ sở vật chất, trang thiết bị

- D luận xã hội, phụ huynh về giáo dục.

- Những luồng tư tưởng mới của GD

- Cỏc ý tưởng sỏng tạo.

Khi đánh giá thực trạng, nên phân tích những cơ hội cũng nh những thách thức - Các xu thế từ bên ngoài giáo dục và có thể ảnh hởng tới sự phát triển của giáo dục Các xu thế này thờng liên quan đến các yếu tố nh: chính trị, kinh tế, xã hội, công nghệ, dân số và pháp luật Các xu thế này có thể giúp giáo dục phát triển nhanh lên (các cơ hội) hoặc chậm lại (các thách thức) Nhng các cơ hội nếu không nắm bắt đợc có thể lại trở thành thách thức và các thách thức nếu đợc giải quyết thoả đáng có thể sẽ trở thành các cơ hội phát triển.

Việc đánh giá tình hình giáo dục bao gồm hai hoạt động chính là:

- Thu thập những nhận xét về tình hình giáo dục Việt Nam thông qua những ngời, những tổ chức có liên quan, có hiểu biết về giáo dục Việt Nam ở trong và ngoài ngành giáo dục, cũng nh ở trong và ngoài nớc, ở các tổ chức quốc tế Việc thu thập các ý kiến nhận xét có thể đợc tiến hành bằng nhiều phơng pháp nh: Bảng hỏi, đối thoại, phỏng vấn cá nhân, các hội thảo hay thảo luận nhóm v v Càng có nhiều ý kiến, nhận xét thì việc đánh giá càng chính xác hơn Các ý kiến nhận xét nên đợc phân thành từng nhóm vấn đề có liên quan với nhau để dễ xem xét, phân tích và đánh giá hơn.

- Đánh giá việc thực thi các chính sách, các chơng trình dự án lớn về giáo dục có ảnh hởng sâu sắc đến sự phát triển giáo dục trong hiện tại và tơng lai để thấy rõ chơng trình nào có hiệu quả và thành công cần tiếp tục duy trì hay mở rộng, chơng trình nào không có hiệu quả, không phù hợp cần thay đổi hay ngừng lại.

- Xỏc định khoảng cách: Sau khi phõn tớch SWOT nờn xỏc định khoảng cách giữa tình trạng hiện tại và tình trạng lí tởng trong tơng lai:

suy nghĩ về khoảng cách giữa nơi mà tổ chức có thể đến và nơi mà bạn cần nó đến Xác định khoảng cách giữa tình trạng hiện tại và tơng lai thể hiện trong các mục tiêu, các điều kiện bên ngoài và các phản ứng của tổ chức

- Đánh giá tính khả thi của sự đổi mới và lựa chọn sự can thiệp hợp lí

1) Tổ chức có cần những đổi mới cơ bản không? Khi có sự biểu hiện của

sự thiếu hiệu quả thì cần xác định xem đổi mới tỏ chức nh thế nào, một cách căn bản hay chỉ là những thay đổi nhỏ?

2) Những thay đổi nhỏ tiến hành với sự dao động của môi trờng hay những vấn đề bất ngờ xảy ra

3) Thay đổi lớn tiến hành nh tăng cờng sự tham gia, thay đổi kĩ thuật đòi hỏi sự thay đổi lại cơ cấu tổ chức, xem xét lại mục tiêu, chiến lợc, kế hoạch phát triển và sự phân bổ lại nguồn lực nhằm đối phó với các vấn đề của tơng lai mà những hoạt động thờng ngày của tổ chức không thể đáp ứng đợc.

4) Tổ chức đã sẵn sàng thay đổi?

5) các thành viên của tổ chức và những ngời liên quan sẵn sàng can thiệp

để thay đổi?

6) Tổ chức có đủ nguồn lực để thực hiện các thay đổi?

7) Liệu các thay đổi này có đạt đợc các kết quả mong muốn?

- So sỏnh: so sỏnh tổ chức của mỡnh với một hay một vài tổ chức khỏc tốt

hơn và tỡm hiểu lớ do tại sao họ lại tốt hơn để học tập kinh nghiệm.

2.8 Phõn tớch nhu cầu của khỏch hàng (những người liờn quan)

Khỏi niệm khỏch hàng

Khỏch hàng là những cỏ nhõn hay cỏc nhúm người hay cỏc đối tỏc cú ảnh hưởng đối với sự phỏt triển của nhà trường Trong trường học cú cỏc khỏch hàng bờn trong và khỏch hàng bờn ngoài

Khỏch hàng là những người:

1) mà quyền lợi của họ ảnh hưởng mạnh bởi cỏc vấn đề hay là những người mà hoạt động của họ cú ảnh hưởng lớn đối với cỏc vấn đề của

tổ chức ;

2) làm chủ thụng tin, cỏc nguồn lực và cú trỡnh độ chuyờn gia cần thiết cho việc xõy dựng kế hoạch chiến lược và đú là

3) kiểm soỏt cỏc cụng cụ và quỏ trỡnh thực hiện chiến lược, cỏc hoạt động của nhà trường

(Kammi Schmeer,

( www.lachsr.org/documents/policytoolkitforstrengtheninghealthsectorrefor mpartii-EN.pdf )

Phõn tớch khỏch hàng là một quỏ trỡnh thu thập và phõn tớch một cỏch cú hệ

thống cỏc thụng tin định tớnh nhằm xỏc định lợi ớch của những khỏch hàng nào cần được xem xột khi xõy dựng chiến lược hay cỏc kế hoạch, chương trỡnh hành động

Xỏc định cỏc khỏch hàng và nhu cầu của họ:

Những nhu cầu của khỏch hàng đối với:

Chất lượng giỏo dục: chất lượng dạy, học, giỏo dục

Chất lợng học sinh đạt chuẩn cao, tỉ lệ thi đỗ đại học cao.

- Phát triển tiềm năng cá nhân của học sinh.

- Thực hiện giáo dục toàn diện: kết hợp tốt việc học tập văn hoá và các hoạt động giải trí, ngoại khoá

- Thờng xuyên nâng cao chất lợng đội ngũ.

- Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy và học.

- Đổi mới phơng pháp giảng dạy.

- Bầu không khí học tập và giảng dạy tốt.

- Môi trờng an toàn.

- Kiểm tra đánh giá dựa trên chuẩn.

Dịch vụ giỏo dục: dịch vụ phục vụ cỏc đối tượng khỏch hàng khỏc nhau.

Các dịch vụ phục vụ khách hàng của NT tốt.

- Lịch thiệp, niềm nở với khách hàng

- Quan hệ tốt với khách hàng bên trong và bên ngoài

- NT có trách nhiệm cao với phụ huynh và cộng đồng.

- Thủ tục hành chính gọn nhẹ

- Có th viện phục vụ việc học tập của HS/SV và dễ dàng tiếp cận

- Có các phơng tiện truy cập máy tính và dễ dàng tiếp cận

- Có các phơng tiện thể thao và dễ dàng tiếp cận

- Có các phơng tiện giải trí và dễ dàng tiếp cận

- Địa điểm của nhà trờng thuận lợi cho việc đi lại và học tập của HS

- Thông tin kịp thời cho học sinh về kết quả học tập và rèn luyện của các em

- Thông tin kịp thời cho phụ huynh về kết quả học tập và rèn luyện của con

em họ

- Thông tin kịp thời cho giáo viên về kết quả học tập và rèn luyện của các em

Sử dụng thông tin để ra các quyết định và điều chỉnh kế hoạch hoạt động của nhà trờng

Đảm bảo sự công bằng trong giáo dục

- HS đợc hởng thụ các dịch vụ và phơng tiện GD nh nhau

- HS đợc GD và phát triển theo năng lực cá nhân

Tại sao phải phõn tớch nhu cầu của khỏch hàng?

Mối quan hệ giữa nhu cầu của khỏch hàng với việc xỏc định sứ mạng, viễn cảnh, mục tiờu và cỏc ưu tiờn của nhà trường?

Cỏc bước phõn tớch khỏch hàng

Xỏc định cỏc khỏch hàng chớnh, xõy dựng cỏc cụng cụ phõn tớch, thu thập

và lưu giữ thụng tin, điền cỏc thụng tin vào bảng khỏch hàng, phõn tớch bảngkhỏch hàng và sử dụng thụng tin Thụng tin phõn tớch khỏch hàng sử dụng vào quỏtrỡnh hỡnh thành chớnh sỏch, chiến lược, huy động nguồn lực, kế hoạch hành động

và thực hiện

2.9 Xỏc định mục đớch, mục tiờu và cỏc ưu tiờn

“Cụng việc kinh doanh lớn của chỳng ta là khụng phải nhỡn thấy những cỏi mập

mờ ở xa mà là làm những cỏi gỡ nằm trong tầm tay của chỳng ta” ("Our grand business

is not to see what lies dimly at a distance, but to do what lies clearly at hand."

Thomas Carlyle

Mục đích (goal, aim), là tuyên bố về phơng hớng, đích cần đạt Mục đớch

thờng chung chung, không xác định rõ về thời gian, và không đề cập đến nhữngkết quả đầu ra cụ thể

Các mục tiêu chung hay mục đích (goals) là một phần rất quan trọng, có thểcoi là trung tâm của kế hoạch chiến lợc Xỏc định mục đớch một cỏch rừ ràng là cơ

sở của sự thành cụng (A WELL-DEFINED PURPOSE IS FUNDAMENTAL TO

SUCCESS). Mục tiêu chung biểu thị cái đích cho những hoạt động lớn của ngành giáo dục trong những năm tới Đây là những mục tiêu cho việc tổ chức thực hiện

chiến lợc và là một tài liệu quan trọng cho việc đánh giá chiến lợc

Bởi vì khi đánh giá chiến lợc, cần xem xét và làm sáng tỏ xem các mục tiêuchiến lợc đã đạt đợc ở mức độ nào sau từng khoảng thời gian thực hiện nhất định

Các mục tiêu chung hay mục đích của kế hoạch chiến lợc giáo dục đợc xây dựng dựa trên bản đánh giá tình hình thực trạng giáo dục,cỏc vấn đề quan trọng

và những định hớng, tầm nhìn cho sự phát triển giáo dục trong những năm tới.

Các mục tiêu chung có tính khả thi phải phản ánh đợc sự thống nhất giữa ýchí chủ quan (phản ánh trong định hớng và tầm nhìn) và xu thế khách quan (phản

ánh trong bối cảnh và nguồn lực có thể có cho giáo dục trong thời gian tới) Xác

định mục tiêu chung là một việc rất khó khăn, cần phải tập hợp đợc ý chí và nănglực của nhiều chuyên gia giỏi trong và ngoài ngành giáơ dục mới giải quyết đợc

Từ các mục tiêu chung nên cụ thể hoá thành các mục tiêu cụ thể cho từng ngành, từng lĩnh vực giáo dục để từng bộ phận này có kế hoạch phấn đấu cụ thể trong suốt thời gian của chiến lợc giáo dục đó

Các mục tiêu cụ thể

• Mục tiêu (objectives): đó là tuyên bố về kết quả đầu ra đợc lợng hoá mà nhà

trờng cần đạt đợc trong một khoảng thời gian nhất định

Xuất phát từ các mục tiêu chung (goals) của một chiến lợc giáo dục, chúng tacần đa ra các mục tiêu cụ thể (objectives) đầy đủ và đồng bộ cho các ngành, cáclĩnh vực giáo dục

Mục tiêu chung qui định hớng phát triển của toàn bộ hệ thống giáo dục, còn các mục tiêu cụ thể qui định sự vận động của từng bộ phận Việc thực hiện các

mục tiêu cụ thể này sẽ tạo điều kiện để đạt đợc mục tiêu chung đã đề ra Các mụctiêu cụ thể là sự thể hiện của các mục tiêu chung vào các lĩnh vực chính của giáodục ở các cấp học, bậc học, các ngành học (giáo dục mầm non, phổ thông, đại học,chuyên biệt v v ) Các mục tiêu cụ thể là đa dạng, phong phú và không hoàn toàngiống nhau ở các cấp bậc học, ngành học, nhng đều cùng hớng đến đích là nhữngmục tiêu chung đã đợc vạch ra trong chiến lợc giáo dục

Mục tiờu cần xuất phỏt từ viễn cảnh, sứ mạng và cỏc nhu cầu Cỏc lĩnh vực kếtquả chớnh xỏc định cỏc đầu ra cần cho việc đạt được cỏc mục tiờu của tổ chức Cỏckết quả chớnh được viết dưới dạng tuyờn bố cỏc đầu ra

Chỳng ta biết được mục đớch chung, mục tiờu đó được thực hiện nhờ cỏc chỉ

số đo Chỉ số là đơn vị đo hay cỏc dấu hiệu ẩn chỉ ra rằng một việc gỡ đú đó đượcthực hiện VD: tăng số lượng học sinh tốt nghiệp là một dấu hiệu thể hiện sự cảithiện văn húa dạy và học và được cụng bố cụng khai trờn danh sỏch những người

đỗ tốt nghiệp

Những mục tiêu cụ thể đợc viết tốt là những mục tiêu đáp ứng chuẩn SMART,

nghĩa là các mục tiêu đó phải bảo đảm các yêu cầu sau:

Specific = có tính cụ thể

Measurable = có thể đo đợc

Aggressive but Attainable = có tính tấn công nhng có thể thành công

Results-oriented = có định hớng kết quả

Time-bound = có qui định thời gian

Mục tiờu ưu tiờn

Do sự hạn chế về nguồn lực, chiến lược cần tập trung giải quyết cỏc vấn đề

ưu tiờn và xếp theo thứ tự ưu tiờn Sau đõy là một vớ dụ về cỏch sắp xếp cỏc mụctiờu ưu tiờn:

Mục đớch: Nõng cao chất lượng học tập của học sinh, chuẩn bị cụng dõn thế kỉ 21:

TT Mục tiờu xếp theo thứ tự ưu

2 Xõy dựng mụi trường học tập

dựa trờn ICT

- Trang bị CSVC ICT

- Đào tạo, bồi dưỡng kĩ

năng sử dụng ICT cho dạy và

học

2010-2015

3 Giỏo dục cỏc kĩ năng xó hội và 2010-2020

• Chính sách (policy), giải pháp (strategies): là hàng loạt các chỉ dẫn hành

động để đạt các mục đích, mục tiêu đề ra Các chỉ dẫn này định rõ hành động, cáchthức tiến hành hành động của giáo viên, hiệu trởng và những thành viên khác để họthực hiện nghĩa vụ của mình một cách rõ ràng Chính sách cần phản ánh các giá trị

và niềm tin của nhà trờng, tạo khung để nhà trờng xác định mục đích và mục tiêucần đạt

Giải pháp chiến lợc là những phơng thức đợc đề ra dựa trên cơ sở thực tiễn để biến các mục tiêu cụ thể thành hiện thực Khi xây dựng các giải pháp chiến lợc cần chú ý đến tính hiệu lực, tính khả thi và tính hiệu quả của chúng Tính hiệu lực

là khả năng giải quyết "chữa trị" đợc vấn đề vĩnh viễn hay trong một khoảng thờigian hợp lí Tính khả thi là khả năng giải quyết vấn đề phù hợp với các nguồn lực(nhân lực, tài lực và thời gian) Tính hiệu quả là khả năng giải quyết đợc vấn đề đã

đặt ra ít tốn kém các nguồn lực mà lại không làm nảy sinh ra những vấn đề mớiphải giải quyết

Không phải mỗi mục tiêu cụ thể chỉ có một giải pháp chiến lợc cho nó, màthờng phải có vài giải pháp chiến lợc kết hợp lại mới có thể đạt đến không chỉ một

mà có thể 2-3 mục tiêu cụ thể

Các giải pháp chiến lợc đợc đề ra nhằm đạt tới các mục tiêu giáo dục dựatrên những nhân tố chính của giáo dục, cũng nh các điều kiện để tiến hành hoạt

động giáo dục có kết quả Do đó, khi xây dựng các giải pháp chiến lợc để thựchiện mục tiêu cần chú ý đến những nhân tố chính trong giáo dục nh: nội dung, ch-

ơng trình giáo dục, cũng nh đội ngũ nhà giáo, quản lí giáo dục, hệ thống, mạng lớitrờng lớp, cơ sở vật chất, nguồn tài chính và sự tham gia của các lực lợng trong vàngoài nớc vào sự phát triển giáo dục của đất nớc

Các giải pháp chiến lợc cần đợc xây dựng một cách đầy đủ và đồng bộ trêncơ sở phân tích các điều kiện thực tiễn: những điểm mạnh, điểm yếu, cũng nh khảnăng phát triển của các nguồn lực cho giáo dục trong những năm tới

Những giải pháp cũng có thể đợc tìm ra bằng phơng pháp suy luận logic (ví dụ nh

đa ra các giải pháp dựa vào những giải pháp đã đợc áp dụng thành công để thựchiện CLGD của các nớc khác có điều kiện và hoàn cảnh gần giống nh nớc ta) hoặcbằng những phơng pháp sáng tạo (ví dụ nh phơng pháp động não trong các buổihội thảo với các chuyên gia )

Các giải pháp có mối quan hệ với nhau và có thể tham gia vào giải quyếtmột hay một vài mục tiêu đồng thời Khi xây dựng CLGD, nhiều giải pháp chiến l-

ợc có thể đợc đề ra, nhng các giải pháp đợc chọn lựa cuối cùng là những giải pháp

dễ thực hiện nhất và ít rủi ro nhất khi thực hiện chúng

Khi đã chọn lựa đợc các giải pháp chiến lợc để thực hiện các mục tiêu đề ra,

điều quan trọng là cần phân tích mối quan hệ giữa các giải pháp để chọn ra cácgiải pháp trọng tâm và đột phá Giải pháp đột phá là những giải pháp quan trọngnhất có thể tác động đến việc đạt đợc nhiều mục tiêu cụ thể đã dự định Việc tậptrung nguồn lực để thực hiện các giải pháp đột phá sẽ tạo ra một bớc chuyển biếnquan trọng của nền giáo dục hớng tới các mục tiêu đặt ra Việc xác định các giảipháp trọng tâm và đột phá là rất quan trọng vì các giải pháp đề ra thờng khá nhiều

và nguồn lực cho giáo dục lại hạn hẹp, không thể ngay một lúc có đủ để thực hiện

đồng thời mọi giải pháp

Việc chọn đúng những giải pháp đột phá và cung cấp nguồn lực để thựchiện đợc giải pháp này sẽ tạo ra một "cú hích" để chuyển động nền giáo dục, tạo

đà để có thể triển khai các giải pháp khác, nhằm đạt tới những mục tiêu đã đặt ra

Ví dụ: trong điều kiện nền giáo dục nớc ta hiện nay, muốn nâng cao chất lợng giáodục cần nhiều giải pháp khác nhau nh: đổi mới nội dung, chơng trình, phơng phápgiáo dục, nâng cao chất lợng đội ngũ giáo viên, tăng cờng đổi mới quản lí giáodục, đổi mới cơ sở vật chất, phơng tiện dạy học để nâng cao tính tự lực, tích cựchọc tập của học sinh v v Trong những giải pháp trên, nếu chúng ta phân tích,

đánh giá thực trạng giáo dục nớc ta một cách khoa học, kết hợp với những nhậnxét, đánh giá của các tổ chức nghiên cứu về giáo dục trên thế giới và trong các nớc

đang phát triển, thì sẽ tìm ra những giải pháp đột phá để nâng cao chất lợng giáodục ở nớc ta hiện nay - Đó là đổi mới quản lí giáo dục và nâng cao chất lợng độingũ giáo viên Với một cách quản lí giáo dục năng động, sâu sát, khuyến khích đợc

sự tham gia và đóng góp của nhiều lực lợng trong và ngoài nớc vào giáo dục, cùngvới đội ngũ giáo viên có tâm huyết với học sinh và có năng lực s phạm sẽ tạo ramột sự chuyển biến về chất lợng giáo dục, khai thông và tạo điều kiện cho nềngiáo dục nớc ta tiếp tục phát triển, đáp ứng yêu cầu của đất nớc, tiến kịp những nớc

có nền giáo dục tiên tiến trong khu vực

2.11 Kế hoạch hành động (Action Plan)

Kế hoạch hành động sẽ trả lời cỏc cõu hỏi: Làm gỡ? Tại sao làm cỏi đú? Lỳcnào sẽ làm cỏi đú? Ai làm và làm ở đõu? (5 W) và hai cõu hỏi khỏc là làm như thếnào và giỏ thành của nú là bao nhiờu? (2 H) (Nguyễn Thị Mỹ Lộc, 2009)

Chỳng ta làm gỡ để thành cụng trong kịch bản này?

Kế hoạch hành động được xỏc định dựa trờn kết quả thử nghiệm, cỏc tham vọng của tổ chức và dựa trờn cỏc điểm mạnh, điểm yếu của tổ chức

Để các giải pháp chiến lợc có thể thực thi đợc trong thực tiễn thì chúng tacần xây dựng đợc các kế hoạch hành động cụ thể

Một bản kế hoạch hành động bao gồm việc phân bổ các nguồn lực (nhân,tài, vật lực và thời gian) để thực hiện các giải pháp chiến lợc, trong đó chú trọngviệc tập trung nguồn lực để thực hiện các giải pháp trọng tâm và đột phá đã đợcxác định Nếu xây dựng chiến lợc giáo dục trên một phạm vi hẹp (ví dụ mộtquận/huyện, một trờng) thì từ mục tiêu cụ thể có thể xây dựng ngay kế hoạch hành

động với những việc làm cụ thể (trong đó có các việc làm trọng tâm) để thực hiệncác mục tiêu đề ra mà không cần phải qua bớc xây dựng các giải pháp chiến lợcnữa.

Trong kế hoạch hành động, từ các giải pháp chiến lợc cần chuyển thành cáchành động hay các việc làm để góp phần thực hiện đợc các mục tiêu chiến lợc cụthể Các hành động này có thể là các chơng trình hành động hớng tới mục tiêu giáodục hay các đề án, dự án phát triển giáo dục đợc thực hiện trong thời gian mà kếhoạch chiến lợc đã đề ra Trong các chơng trình hành động hay các đề án, dự ánphát triển giáo dục cần xác định rõ các yếu tố cơ bản là mục tiêu, nhân lực, tài lực

và thời gian thực hiện các hoạt động

Nhân lực trong hành động bao gồm đội ngũ những ngời trực tiếp thực thicác hành động chiến lợc, những ngời liên đới tham gia trong quá trình thực thinhững hành động chiến lợc và những ngời đợc hởng lợi từ những hành động đó.Việc xác định rõ nguồn nhân lực này sẽ giúp cho quá trình điều hành và đánh giáviệc triển khai chiến lợc đợc thuận lợi và có hiệu quả

Để điều hành việc thực thi các hành động thì điều quan trọng là xác định

đội ngũ những ngời trực tiếp thực thi các hành động chiến lợc Đội ngũ này có thể

là một nhóm ngời hoặc là một đơn vị, một tổ chức sẽ đảm đơng việc tổ chức thựchiện hành động đó Cũng có thể là 2-3 tổ chức phối hợp thực hiện một hành động,nhng nhất thiết phải xác định đợc một ngời chỉ huy chung để chỉ đạo và phối hợphoạt động của các tổ chức nhằm hoàn thành hành động đó theo tiến độ thời gian đã

đề ra Ngời chỉ huy vừa có quyền điều hành, huy động các nguồn tài lực, nhân lực

để đảm bảo cho quá trình thực hiện hành động, vừa phải chịu trách nhiệm về tiến

độ cũng nh việc giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hiện Cần cóchế độ đãi ngộ vật chất tơng xứng với công việc và trách nhiệm của ngời chỉ huy

và những ngời tham gia thực hiện để công việc đợc tiến hành có hiệu quả và đúngtiến độ

Dựa trên những điều kiện thực thi hành động, cần xác định cụ thể thời giantiến hành (bắt đầu, kết thúc) các hành động Đây là những mốc thời gian để nhắcnhở những ngời tham gia vào công việc khẩn trơng tiến hành và quyết tâm để hoànthành công việc đúng thời hạn, đồng thời đó cũng là những tiêu chí để kiểm tra,

đánh giá việc thực hiện các hành động là đạt hay cha đạt tiến độ kế hoạch đã đề ra

Một vấn đề cụ thể không thể thiếu đợc trong bản kế hoạch hành động và là mộtyếu tố quyết định đến sự thành công của một hành động chiến lợc là nguồn tài lựccho hoạt động Tài lực ở đây là nguồn tài chính (tiền) và các vật lực (phơng tiện,công cụ ) phục vụ cho hành động Các nguồn tài lực này cần cụ thể về số lợng,nơi cấp và ngời chịu trách nhiệm cấp Điều này sẽ tạo cơ hội dễ dàng hơn cho việcthực hiện và đánh giá kết quả hành động, chỉ ra đợc những nguyên nhân của nhữngtồn tại và qui trách nhiệm cụ thể cho những ngời không hoàn thành nhiệm vụ đợcgiao Các nguồn tài lực phục vụ cho các hành động chiến lợc cần đợc huy động từnhiều nguồn khác nhau cả trong và ngoài nớc nh:

- Từ ngân sách chính phủ

- Các quĩ tài trợ cho giáo dục ở trong và ngoài nớc

- Các thành phần kinh tế: t nhân, cổ phần,

- Các tổ chức cộng đồng: hội phụ nữ, hội khuyến học, hội cựu chiến binh,

- Từ nhân dân: hội phụ huynh, các cá nhân hảo tâm với giáo dục,

- Từ các tổ chức quốc tế, từ nguồn vốn vay do chính phủ bảo lãnh,

Ngoài ra, trong bảng kế hoạch hành động chiến lợc cũng cần có một cột ghichú để ghi lại những vấn đề, sự kiện nảy sinh trong quá trình triển khai hành động

và có ảnh hởng đến tiến độ và kết quả của hành động, cũng nh các biện pháp hữuhiệu giải quyết chúng

Quá trình phát triển các kế hoạch hành động bao gồm việc chuyển các địnhhớng chiến lợc thành các hoạt động đặc thù tại tất cả các cấp độ của tổ chức.Một nhiệm vụ quan trọng cho thành công là thực hiện các chơng trình đòi hỏi khắt khe hoặc mạo hiểm

Sớm hay muộn thì việc lập kế hoạch chiến lợc cũng phải đi vào hoạt động.Việc thử nghiệm cũng là một khả năng thực hiện các chơng trình đòi hỏi khắt khe hoặc mạo hiểm nhng rất quan trọng để có thành công trong tơng lai

Khi thực hiện cần phải giải quyết các vấn đề chiến lợc một cách mạnh mẽ tại tất cả các cấp độ của tổ chức

Các thành phần của kế hoạch hành động

Các bớc hành động

Các thời khoá biểu

Trách nhiệm

Các nguồn lực cần có

Thông tin thích hợp khác

Phát triển một kế hoạch hoạt động hàng năm nh thế nào?

Để hoàn thành kế hoạch chiến lợc thì phải chuẩn bị một kế hoạch hoạt độngcho năm tới Kế hoạch hoạt động là thời gian biểu của các sự kiện và phân bổ cáctrách nhiệm, làm chi tiết các hoạt động nhằm hoàn thành các mục tiêu và các mục

đích của kế hoạch chiến lợc Tổ chức cần có các kế hoạch hoạt động hàng năm phùhợp với năm tài chính cho từng đơn vị lớn của tổ chức Kế hoạch giúp mọi ngờibiết cần phải làm gì, kết hợp các nỗ lực với nhau nh thế nào, và làm cho moi ngờigắn chặt với quá trình thực hiện chiến lợc

Các đặc trng của một kế hoạch hoạt động hàng năm có hiệu quả

Một kế hoạch hoạt động tốt có ba thuộc tính quan trọng:

 Một mức độ chi tiết phù hợp - đủ để dẫn dắt công việc, nhng không quá chi tiết

dễ gây quá tải, nhầm lẫn hay tạo ra những khó khăn không cần thiết

 Một mẫu để báo cáo định kỳ về tiến trình hớng tới các mục tiêu và mục đích

đặc thù

 Một cấu trúc nhất quán với kế hoạch chiến lợc – các phát biểu về mục đích cho

kế hoạch chiến lợc và kế hoạch hành động phải giống nhau, còn các phát biểu

về mục tiêu cho kế hoạch chiến lợc và kế hoạch hành động sẽ khác nhau

2.12 Đánh giá, thẩm định và phê duyệt CLGD

Vì CLGDQG là một văn bản rất quan trọng, có ảnh hởng rộng rãi đến tổchức và các liên đới, nên việc đánh giá CLGD cần đợc tiến hành rộng rãi để tạocủng cố sự cam kết và tham gia nhiều cấp độ khác nhau thông qua các hình thứcnh: hội thảo, hội nghị,các phơng tiện thông tin đại chúng (báo chí, đài, TV v.v )

Khi đánh giá CLGD cần xem xét một số vấn đề cơ bản sau:

- Sự chấp nhận của công chúng với văn bản CLGD, đặc biệt là các bậc phụhuynh, những ngời quan tâm và có hiểu biết về các vấn đề của giáo dục

- Sự chấp thuận của những đối tợng có liên quan chính tới CLGD nh: các nhàchính trị, lãnh đạo, những ngời cung cấp tài chính chủ yếu cho các hoạt

động trong CLGD, cán bộ, giáo viên trong ngành giáo dục

- Các mục tiêu chung và các mục tiêu cụ thể có phù hợp với định hớng, tầmnhìn và có khả năng chuyển đổi từ thực trạng giáo dục hiện tại đến trạngthái giáo dục mà chúng ta mong muốn không?

- Các giải pháp và kế hoạch hành động chiến lợc có phù hợp với mục tiêuchung và mục tiêu cụ thể không?

- Kế hoạch hành động chiến lợc bao gồm những chơng trình, dự án, đề ánchiến lợc có tính khả thi về nguồn lực (nhân, tài, vật lực) và thời giankhông?

- Kế hoạch hành động chiến lợc có mang tính hiệu quả không? nghĩa là chiphí để hoàn thành công việc, để đạt đợc các mục tiêu có tối u không?

CLGD sau khi đợc đánh giá rộng rãi sẽ đợc thẩm định lần cuối bởi một Hội

đồng với các chuyên gia am hiểu ở trong và ngoài ngành giáo dục Sự thẩm địnhnày chủ yếu là đánh giá về tính logic, hợp lí của CLGD Sau khi đã đợc Hội đồngthẩm định thông qua, cấp quản lý có thẩm quyền sẽ ra quyết định phê duyệt chínhthức

Chính vì vậy, tổ chức thực hiện CLGD là một vấn đề rất quan trọng, cần đợcnghiên cứu dựa trên những lí luận khoa học về quản lí và điều hành hoạt động.Trong chơng này, chúng ta sẽ xem xét những vấn đề để tổ chức việc thực hiệnCLGD một cách có hiệu quả