Vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy lịch sử 7

Vì vậy, đòi hỏi người giáo viên giảng dạy môn lịch sử phải linh hoạt sử dụng nhiều phương pháp đổi mới trong dạy học, kết hợp các phương pháp tiên tiến, hiện đại với các phương pháp truy

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

Môn lịch sử trong nhà trường phổ thông nói chung và lớp 7 nói riêng có vai trò quan trong trong việc giáo dục và đào tạo kiến thức xã hội và nhân văn của thế hệ trẻ, vai trò đó không chỉ được coi trong ở nước ta mà ở nhiều nước khác trên thế giới đều chú trọng việc dạy và học môn lịch sử, nó có chức năng và nhiệm vụ đào tạo ra một con người có nhân văn, một dân tộc có bản sắc

Lịch sử là những gì thuộc về quá khứ và gắn liền với xã hội loài người, nó đã tồn tại cách chúng ta hàng chục năm, hàng trăm năm, thậm chí hàng triệu năm Vì vậy, đây là một môn khoa học xã hội có nội dung kiến thức lớn Tiết học lịch sử không chỉ đòi hỏi học sinh có kĩ năng phát hiện nhanh mà còn có kĩ năng ghi nhớ Bởi môn học này sẽ giúp học sinh tiếp cận với nhiều sự kiện lịch sử, nhiều nhân vật lịch sử vĩ đại không chỉ của dân tộc mà của cả thế giới từ cổ đại đến hiện đại Do đó, khi học lịch sử yêu cầu các em phải nhớ và hiểu nội dung bài học một cách chính xác, đầy đủ thậm chí phải tái hiện một cách sinh động các sự kiện lịch sử vừa được tiếp cận Để cho bài giảng lịch sử không phải rơi vào tình trạng “khô” vì kiến thức hàn lâm đã có sẵn trong sách vở, “khó” vì kiến thức rất nhiều và “khổ” vì để dạy và học có kết quả thật không đơn giản chút nào Hơn nữa, chương trình lịch sử khối 7 là khái quát lịch sử thế giới Trung đại và lịch sử Việt Nam kéo dài từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XIX, một giai đoạn lịch sử hoàn toàn không gần gủi với thời đại mà các em đang sống Vì vậy, đòi hỏi người giáo viên giảng dạy môn lịch sử phải linh hoạt sử dụng nhiều phương pháp đổi mới trong dạy học, kết hợp các phương pháp tiên tiến, hiện đại với các phương pháp truyền thống mới có được kết quả cao, trong đó thiết nghĩ việc vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy một cách hiệu quả sẽ giúp cho học sinh hứng thú hơn trong học tập

Với vai trò là một giáo viên giảng dạy bộ môn lịch sử nói chung và dạy lịch sử 7 nói riêng, để học sinh tiếp thu nhanh, nhớ lâu các sự kiện lịch sử, đòi hỏi người giáo viên phải chủ động, linh hoạt trong phương pháp giảng dạy và truyền đạt đồng thời phát huy được tính tích cực của học sinh, phải tạo được hứng thú cho học sinh trong giờ học Để người học hứng thú, đam mê thì trước tiên người dạy phải hứng thú, đam

mê và mới kích thích được tính tích cực của người học và để người dạy hứng thú, đam mê thì người học phải hứng thú, đam mê, sự tác động qua lại đó mới tạo ra một giờ “dạy –học” hiệu quả

Qua quá trình tự nghiên cứu trong giảng dạy và qua sự trao đổi, học hỏi bạn bè, đồng nghiệp, cũng như thái độ của học sinh sau khi học qua những giờ học có hình thức liên kết những kiến thức giao thoa với môn Lịch sử như Ngữ văn, Địa lí, Tin học, Giáo dục công dân Rèn luyện kĩ năng sống, Giáo dục bảo vệ di sản văn hóa địa

phương… để học sinh tiếp thu kiến thức, biết vận dụng kiến thức lịch sử vào cuộc sống và ngược lại từ cuộc sống để giải quyết các vấn đề liên quan đến lịch sử…sẽ giúp học sinh hứng thú hơn trong giờ học, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở bộ môn lịch sử là điều cần thiết Khi sự giảng dạy, phân tích có tính chất lý luận không

đủ để học sinh hiểu đầy đủ một vấn đề và sự kiện lịch sử thì tài liệu văn học sẽ bổ sung và phát huy được tác dụng tích cực của nó Bởi vì, nhận thức lịch sử không chỉ

có một hướng, một nội dung mà là sự kết hợp, bổ sung sâu sắc giữa cảm thụ và tư duy

lý trí, giữa nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính Hiểu được như vậy, người giáo viên dạy lịch sử mới thấy rõ sự cần thiết của tài liệu văn học trong dạy học lịch sử trong trường phổ thông hiện nay Đó chính là lí do tôi đã thực hiện nghiên cứu chuyên

đề: “Vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy lịch sử 7” với hy vọng qua

những thể nghiệm thực tế, bản thân sẽ có nhiều kinh nghiệm hơn trong dạy học, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn lịch sử Trong chuyên đề này, tôi xin trình bày vấn đề khai thác và sử dụng tài liệu văn học phục vụ giảng dạy và học tập chương trình Lịch sử Việt Nam áp dụng trong khi dạy lịch sử lớp 7, nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử trong nhà trường phổ thông hiện nay

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận:

Lê-nin đã viết: "Lịch sử bao giờ cũng phong phú về nội dung, cũng đa dạng về nhiều mặt, cũng sinh động hơn điều mà chúng ta hình dung được" Vì vậy, muốn học sinh học tốt được môn lịch sử thì mỗi thầy, cô giáo không phải chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu trong sách giáo khoa, trong sách hướng dẫn, hay tài liệu chuẩn…một cách rập khuôn, máy móc làm cho học sinh học tập một cách thụ động Nếu chỉ dạy như vậy thì việc dạy và học sẽ diễn ra một cách đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả sẽ không cao Yêu cầu hiện nay là phải đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Còn tại Hội nghị ngày 28/12/2013 ở Hà Nội, tổ chức tập huấn giáo viên bộ môn Lịch sử toàn quốc Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển đến dự và phát biểu: “Việc dạy và học Lịch sử của các thế

hệ học sinh Việt Nam sẽ làm phát triển ở các em hứng thú và say mê tìm hiểu những giá trị cơ bản của văn hóa, truyền thống, đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hóa của nhân loại, giá trị cốt lõi và nhân văn của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; hình thành những giá trị sống và năng lực xã hội trên cơ sở những cách tiếp cận lịch

sử khoa học, hiện đại” Qua đó cho ta thấy vai trò quan trong của ngưới giáo viên dạy lịch sử

Vì vậy, trong giờ học giáo viên phải gây hứng thú cho học sinh bằng cách lôi cuốn các em vào bài học thông qua các dẫn chứng minh họa từ kiến thức liên môn, đó

là các tư liệu từ văn học đọc trích dẫn trong sách giáo khoa, sách giáo viên, sách thiết

kế bài giảng… nhưng khai thác và vận dụng một cách khoa học, linh hoạt Việc đưa các dẫn chứng minh họa trong văn học để tham khảo nhằm hướng tới sự thông hiểu kiến thức gắn với các nội dung học tập cụ thể của môn học, bài học, lớp học và có những đặc điểm sau:

- Nội dung khai thác tư liệu văn học phải gắn với kiến thức, kĩ năng, thái độ của môn lịch sử hoặc một bài học lịch sử cụ thể

- Mỗi nội dung khai thác tư liệu văn học thường được diễn ra trong không gian và thời gian nhất định của một giờ học

- Mọi học sinh đều thu nhận được những nội dung học tập chứa đựng trong tư liệu khai thác phù hợp với trình độ và lứa tuổi

Khi giáo viên đưa ra các tư liệu văn học trong giờ học lịch sử một cách thường xuyên, khoa học thì chắc chắn chất lượng sẽ được nâng cao, học sinh không những hứng thú với môn lịch sử, với môn văn học và còn thấy được vai trò, sự liên quan giữa các môn học trong chương trình phổ thông Việc sử dụng những câu văn, vần thơ, kể chuyện lịch sử,… trong một bài giảng sẽ làm tăng sự “cảm thụ lịch sử” cho học sinh thêm phần tinh tế và sâu sắc hơn

II Cơ sở thực tiễn:

Như chúng ta đều biết, sự xuống cấp một cách tệ hại của chất lượng dạy và học

bộ môn lịch sử hiện nay đang là một vấn đề đau đầu đối với những ai có quan tâm đến môn lịch sử Vừa qua, hiện tượng một số học sinh xé đề cương môn Sử ở một trường cấp 3 khi không phải thi tốt nghiệp là một điều đáng buồn Đó cũng là một hồi chuông cảnh tỉnh cho các nhà làm giáo dục nói chung và giảng dạy lịch sử nói riêng hiện nay Trong thực tế, qua quá trình giảng dạy và dự giờ và trao đổi kinh nghiệm đồng nghiệp, tôi nhận thấy việc dạy học lịch sử hiện nay không lấy gì làm vui Còn nhiều học sinh chưa thực sự yêu thích bộ môn lịch sử, giờ học đối với các em là 45 phút tra tấn, nhàm chán, uể oải Nhiều học sinh chỉ học đối phó tức thời, năng lực tiếp thu còn hạn chế, chưa nắm bắt được các sự kiện lịch sử và hoàn toàn không tái hiện được diễn biến sự kiện lịch sử theo yêu cầu của giáo viên, thậm chí lẫn lộn các sự kiện dẫn đến

hiện tượng “ Râu ông này cắm càm bà kia”

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những thực trạng này Trước hết là do sách giáo khoa có khối lượng kiến thức đã quá tải đối với giáo viên và học sinh, mặc dù đã có chương trình giảm tải của Bộ GD – ĐT quy định nhưng chưa dành cho nó một thời gian “ưu ái” như các bộ môn khoa học tự nhiên cho nên Giáo viên thì chạy đua với thời gian phân bố cho từng bài, còn học sinh thì chạy theo thầy trong từng tiết học Có thể do điều kiện trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn chưa đáp ứng tốt yêu cầu giảng dạy theo phương pháp mới Có thể do một số đồng nghiệp còn chưa dám mạnh dạn thể nghiệm những phương pháp, những hình thức tổ chức dạy học, những kĩ thuật dạy học tích cực mới bởi còn e ngại tính hiệu quả của nó hoặc e ngại học sinh không quen với cách học mới…,rồi sự hạn chế về kĩ năng hợp tác, kĩ năng hoạt động, kĩ năng tổng hợp các sự kiện lịch sử để ghi nhớ có hệ thống nội dung bài học ở học sinh cũng là rào cản lớn cho quá trình đổi mới phương pháp trong các trường phổ thông Về phía học sinh, từ chỗ bài Sử quá dài, phải nhớ nhiều sự kiện, nhiều ngày, tháng, năm … thêm vào đó cách truyền đạt không sinh động, thiếu nhiệt tình của giáo viên cũng góp phần không nhỏ dẫn tới chỗ hiệu quả không cao Ngoài ra, một thực tế là sự thực dụng của phụ huynh và học sinh hiện nay Các em thường nói “học Sử để làm gì?”,

“biết Sử để làm gì?” Đó cũng là nguyên nhân sâu xa dẫn tới việc xem nhẹ môn

Sử….Xuất phát từ những thực tế đó, việc “Vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy lịch sử 7” sẽ đem đến nhiều tác động tốt, góp phần cải thiện thái độ và kết

quả học tập của học sinh, khiến cho tiết học lịch sử không còn tẻ nhạt, nhàm chán mà

trở nên hứng thú, khơi dậy được đam mê của cả thầy và trò

III Giải pháp

1 Vai trò của tích hợp liên môn trong giảng dạy lịch sử

Tích hợp liên môn trong giảng dạy lịch sử hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học Cụ thể là hình thức liên kết những kiến thức giao thoa của các bộ môn khác nhau với môn Lịch sử như Ngữ văn, Địa lí, Tin học, Giáo dục công dân Rèn luyện kĩ năng sống, Giáo dục bảo vệ di sản văn hóa địa phương…

để học sinh tiếp thu kiến thức, biết vận dụng kiến thức lịch sử vào cuộc sống và ngược lại từ cuộc sống để giải quyết các vấn đề liên quan đến lịch sử…

Tích hợp liên môn là một xu thế, một trào lưu dạy học và giáo dục phổ biến trên thế giới trong nhiều thập kỉ qua Nhưng quan điểm dạy học tích hợp liên môn chỉ được vận dụng vào chương trình giảng dạy ở nước ta thời gian gần đây

Trong bộ môn Lịch Sử có rất nhiều nội dung cần có sự phối hợp giảng dạy kiến thức

Sử học với các môn khoa học khác, đặc biệt là các môn khoa học xã hội như Ngữ Văn, Địa Lí, GDCD, Mỹ thuật, Âm nhạc Để cho bài giảng lịch sử không phải rơi vào tình trạng “khô” vì kiến thức hàn lâm đã có sẵn trong sách vở, “khó” vì kiến thức rất nhiều và “khổ” vì để dạy và học có kết quả thật không đơn giản chút nào Hơn nữa, chương trình lịch sử khối 7 là khái quát lịch sử thế giới Trung đại và lịch sử Việt Nam kéo dài từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XIX, một giai đoạn lịch sử hoàn toàn không gần gủi với thời đại mà các em đang sống Vì vậy, đòi hỏi người giáo viên giảng dạy môn lịch sử phải linh hoạt sử dụng nhiều phương pháp đổi mới trong dạy học, kết hợp các phương pháp tiên tiến, hiện đại với các phương pháp truyền thống mới có được kết quả cao, trong đó thiết nghĩ việc vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy một cách hiệu quả sẽ giúp cho học sinh hứng thú hơn trong học tập

2 Các nội dung áp dụng vào “Vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy lịch sử 7”

1 Mối quan hệ Văn học với Lịch sử:

Giữa văn học và sử học có mối liên hệ khăng khít Các trích đoạn thơ văn có tác dụng minh hoạ, cụ thể hoá sự kiện, làm nổi bật hơn diễn biến của sự kiện, nêu ra 1 kết luận khái quát giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn một thời kì, một sự kiện lịch sử cụ thể Các tác phẩm văn học bằng những hình tượng cụ thể, những vần điệu trong thể thơ

sẽ tác động mạnh mẽ đến tư tưởng, tình cảm người học, góp phần quan trọng làm cho bài giảng sinh động, hấp dẫn, khắc sâu trí nhớ, nâng cao hứng thú học tập của học sinh

2.Các tài liệu Văn học thường dùng :

- Một số tác phẩm văn học là một tư liệu lịch sử : “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt, “Hịch tướng sĩ” của Trần Quốc Tuấn, “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi, …

VĂN

HỌC

Ví dụ:

“…Ngày mười tám, trận Chi Lăng, Liễu Thăng thất thế, Ngày hai mươi, trận Mã Yên, Liễu Thăng cụt đầu

Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh bại trận tử vong, Ngày hăm tám, thượng thư Lý Khánh cùng kế tự vẫn

…Đánh một trận, sạch không kình ngạc, Đánh hai trận tan tác chim muông

…Đô đốc Thôi Tụ lê gối dâng tờ tạ tội, Thượng thư Hoàng Phúc trói tay để tự xin hàng

Lạng Giang, Lạng Sơn, thây chất đầy đường, Xương Giang, Bình Than, máu trôi đỏ nước…”

(Bình Ngô đại cáo - Nguyễn Trãi)

-Các tác phẩm văn học yêu nước, ca ngợi các anh hùng: phản ánh các

sự kiện lịch sử đấu tranh, khắc họa hình tượng cụ thể về các chiến sĩ yêu nước như “Phú sông Bạch Đằng” của Trương Hán Siêu, “Quân trung từ mệnh tập” của Nguyễn Trãi, “Ai tư vãn” của Lê Ngọc Hân …

Ví dụ:

Mà nay áo vải cờ đào, Giúp dân dựng nước xiết bao công trình

(Ai tư vãn - Lê Ngọc Hân)

-Các tác phẩm văn học phản ánh hiện thực xã hội : nhằm mục đích hình dung ra bức tranh xã hội trong quá khứ, để học học sinh hiểu một cách đầy đủ và toàn diện hơn về một giai đoạn, một thời lỳ lịch sử dân tộc và của thế giới

Ví dụ:

“Nhân họ Hồ chính sự phiền hà,

Để trong nước lòng dân oán hận

Quân cuồng Minh thừa cơ gây hoạ, Bọn gian tà còn bán nước cầu vinh, Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn

…Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội,

Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa sạch mùi !”

(Bình Ngô đại cáo - Nguyễn Trãi)

3.Yêu cầu :

Giáo viện cần nghiên cứu và chắt lọc các trích đoạn thơ văn thật ngắn, có nội dung tiến bộ, phản ánh lịch sử một cách chân thực nhất,

phù hợp với yêu cầu giáo dục và giáo dưỡng của bài học, tránh ôm

đồm làm loãng nội dung bài lịch sử

ĐỊA

LÍ

1. Mối quan hệ Địa lí với Lịch sử: :

-Về nội dung :

Xét cụ thể môn địa lí chú ý đến tính không gian lãnh thổ của các sự vật hiện tượng đang diễn ra hiện nay, còn Lịch sử chú ý đến quá trình hình thành và phát triển của xã hội nhưng hai môn Địa Lí và Lịch Sử đều có những nội dung thuộc nhóm Khoa học xã hội nhân văn, đều nghiên cứu những vấn đề của con người, xem xét các mối quan hệ

mang tính qui luật trong lĩnh vực kinh tế, xã hội Nên, giữa chúng có

mối quan hệ tác động qua lại với nhau bởi các sự kiện lịch sử bao giờ cũng diễn ra trong một khoảng không gian nhất định với các điều kiện

cụ thể, trong đó có các điều kiện địa lí Lịch sử thế giới và lịch sử dân tộc (kể cả phần lịch sử địa phương) đều gắn với những điều kiện tự nhiên mà con người sinh sống, cho nên khi học tập lịch sử xã hội phải phân tích đến các yếu tố của môi trường tự nhiên và thông qua nội dung lịch sử để hiểu rõ hơn môi trường tự nhiên và thực hiện giáo dục môi trường

-Về mặt kỹ năng :

Song song với sử dụng kiến thức là sử dụng các phương tiện trực quan như bản đồ, Atlat, tranh ảnh…

-Về mặt phương pháp dạy học:

Trong quá trình dạy học, GV lịch sử, địa lí đã vận dụng phương pháp dạy học theo con đường qui nạp, đi từ phân tích các hiện tượng,

sự kiện cụ thể, đơn lẻ để dẫn tới những nhận xét, kết luận mang tính khái quát Không chỉ có môn địa lí, môn lịch sử cũng sử dụng bản đồ như một nguồn tri thức quan trọng, một phương tiện dạy học cần thiết

để thể hiện không gian diễn biến các sự kiện lịch sử Vì vậy, học sinh cần biết cách sử dụng bản đồ khi học hai môn này

2.Vận dụng kiến thức Địa lí trong dạy học Lịch Sử :

a.Điều kiện tự nhiên tác động mạnh mẽ, tích cực đến sự tồn tại, hình thành và phát triển lịch sử xã hội loài người

-Điều kiện nhiên có sự tác động mạnh mẽ đến sự hình thành và phát triển các quốc gia :

+Vị trí thuận lợi của bán đảo Ban-căng và I-ta-li-a đã hình thành nên các quốc gia cổ đại phương Tây gắn liền với nền sản xuất thủ công nghiệp và thương nghiệp nhất là ngoại thương Lưu vực các dòng sông lớn là cơ sở để hình thành nên các quốc gia cổ đại phương Đông gắn liền với nền sản xuất nông nghiệp

+Lợi thế núi, sông, đất rộng bằng phẳng của các vùng Hoa Lư, Thăng

Long khi được chọn làm kinh đô đã trở thành trung tâm kinh tế, chính trị thời Đinh, Lý

-Điều kiện tự nhiên tác động đến sự phát triển kinh tế - văn hóa – xã hội của từng vùng miền tạo nên các giá trị văn hóa riêng: Đất, sông,

-> hình thành nghề trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ; làng gốm, múa rối nước …

- Quá trình khai thác điều kiện tự nhiên đã giúp cho xã hội loài người ngày càng phát triển qua các thời kì :

+Từ miền rừng núi đã chuyển dần xuống định cư ở vùng đồng bằng châu thổ ven sông

+Chính sách khẩn hoang mở rộng diện tích sản xuất, đắp đê phòng lụt, đào sông, nạo vét kênh đảm bảo tưới tiêu là làm lãnh thổ mở rộng, kinh tế phát triển, đời sống con người ổn định

+Việc khai thác các nguồn lợi từ tài nguyên thiên nhiên thúc đẩy xã hội phát triển để hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở Châu

Âu

- Điều kiện tự nhiên có ý nghĩa quan trọng trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm dựng nước và giữ nước:

+ Dựa vào những điều kiện tự nhiên để xây dựng căn cứ, bảo toàn

và phát triển lực lượng: thành Cổ Loa, phòng tuyến sông Như Nguyệt, thành nhà Hồ, căn cứ địa Tây Sơn, phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn

+ Lợi dụng địa thế, vị trí tự nhiên để kháng chiến thắng lợi: chiến thắng Bạch Đằng, chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút, chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang,

b.Việc khai thác và sử dụng môi trường tự nhiên của con người đã gây ảnh hưởng tiêu cực dến môi trường ở các mức độ khác nhau trong từng giai đoạn lịch sử :

-Thời nguyên thủy, cổ - trung đại : con người phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên -> ít tác động đến môi trường

-Thời văn minh nông nghiệp : Rừng bắt đầu thu hẹp (tiêu cực), hệ sinh thái nông nghiệp phát triển (tích cực)

GIÁO

DỤC

CÔNG

Với yêu cầu đặc trưng là giúp HS hiểu rõ từng thời kì phát triển của

xã hội để có những nhận thức thức lịch sử đúng đắn, bộ môn Lịch sử

có thể tích hợp nhiều nội dung, chủ đề giáo dục của môn GDCD

*Ví dụ :

-Lòng biết ơn với những người có công với dân tộc (Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung )

-Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, Bảo vệ di sản văn hóa, di tích lịch sử, nghĩa vụ bảo vệ Tổ Quốc -> Bổn phận và trách

DÂN nhiệm cụ thể của công dân hiện nay

-Giữ gìn và phát huy truyền thống của gia đình, dòng họ (liên hệ giáo dục cho HS)

-Tôn trọng và học hỏi các dân tộc khác (thời Lý đã ban chức tước cao cho các tù trưởng miền núi; xây dựng tinh thần đoàn kết dân tộc trong thời Trần), Bảo vệ hòa bình, Tình hữu nghị giữa các dân tộc trên thế giới, Hợp tác cùng phát

- Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (liên hệ với tìm hiểu

tổ chức bộ máy nhà nước trung ương và địa phương các thời kì)

- Hiến pháp và pháp luật nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (liên hệ với tìm hiểu luật pháp nước ta qua các thời kì)

MĨ

THUẬT

Một hình ảnh nghệ thuật như tác phẩm hội họa, kiến trúc, điêu khắc, tranh ảnh (chùa Một cột, tháp Phổ Minh, thành Nhà Hồ, Văn Miếu – Quốc tử giám…) được sử dụng hợp lí sẽ giúp học sinh tiếp nhận kiến thức sâu sắc hơn và việc học Lịch Sử sẽ hứng thú hơn

Ngày nay, với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, giáo viên trình chiếu kênh hình sẽ có ưu thế hơn vì học sinh được trực quan với hình ảnh rõ, kích thước lớn, màu sắc sinh động và ấn tượng hơn

Ví dụ:

- Sơ lược mĩ thuật thời Lý (1010 - 1225):

+Kiến trúc : Hoàng thành Thăng Long, Quốc Tử Giám, chùa Một Cột, Tháp Chương Sơn

+Điêu khắc : Tượng A di đà, rồng VN thời Lý.-Gốm Bát Tràng

- Mĩ thuật thời Trần (1226 - 1400): Chùa Yên Tử (Quảng Ninh), tháp Phổ Minh, Bình Sơn, Rồng thời Trần, cung điện Lam Kinh (Thanh Hóa)

*Giáo viên cần chọn lọc tranh ảnh có tính mĩ thuật cao và nội dung phù hợp với mục tiêu của bài Lịch Sử

ÂM

NHẠC

Các tác phẩm âm nhạc trong chương trình có tác dụng minh họa kiến thức lịch sử một cách cụ thể bởi nhiều tác phẩm được sáng tác trong chính thời kì đó Đặc biệt thông qua ca từ và âm nhạc sẽ có sức lay động lớn đến tâm tư, tình cảm, nhận thức của người học, giúp học sinh hình dung một cách cụ thể, sinh động các giai đoạn lịch sử

*Ví dụ :

Hội Lim (Bắc Ninh) -> quê hương Quan họ- di sản thế giới + Hội Lim (13 Tháng giêng AL) phản ánh nghệ thuật sân khấu, nghệ thuật dân

gian phát triển

1.Tích hợp kiến thức các môn khoa học tự nhiên cũng giúp HS hiểu rõ thêm về lịch sử

TOÁN,

VẬT LÍ

Một số bài Lịch sử có đề cập đến việc tìm hiểu tiểu sử, cuộc đời của các nhà bác học Song như vậy chưa đủ, việc vận dụng dụng kiến thức toán học, vật lí trong môn Lịch Sử sẽ giúp HS hiểu cụ thể hơn những thành tựu của họ, qua đó thấy được đóng góp to lớn của các nhà khoa học đối với toàn nhân loại Ngoài ra, việc vận dụng kiến thức toán học

sẽ giúp HS hiểu rõ hơn về việc ra đời của lịch, cách tính niên đại trong Lịch Sử,

Ví dụ:

R Đê-các-tơ (nhà toán học và triết học xuất sắc thời kì phục hưng): đã sáng tạo ra hệ thống ký hiệu để mô tả lũy thừa của các số (chẳng hạn

trong biểu thức x² )

2.Tích hợp kiến thức các môn khoa học tự nhiên trong dạy học Lịch Sử cũng giúp HS củng cố các kiến thức đã học ở môn Toán,

Vật Lí (các phát minh, định lí quan trọng ) Từ đó giúp HS thấy được

ý nghĩa liên thông giữa các môn học, làm cho việc học các môn nói chung và môn Lịch Sử nói riêng có ý nghĩa hơn

3.Vận dụng kiến thức liên môn trong dạy bài 20 : Nước Đại Việt thời Lê sơ (1428 – 1527) – phần III Tình hình văn hóa, giáo dục:

I Mục tiêu bài học:

1.Kiến thức: Học sinh nắm được :

- Chế độ giáo dục thi cử thời Lê sơ rất được coi trọng

- Những thành tựu tiêu biểu về văn học, khoa học nghệ thuật thời Lê sơ

2.Tư tưởng:

- Giáo dục cho học sinh niềm tự hào dân tộc về thành tựu văn hóa, giáo dục của Đại Việt thời Lê sơ, ý thức giữ gìn và phát huy văn hóa truyền thống

- Giáo dục ý thức trách nhiệm của học sinh trong học tập và tu dưỡng, ý thức tự học cho học sinh

3.Kĩ năng:

-Rèn kĩ năng so sánh đối chiếu về các sự kiện lịch sử Nhận xét những thành tựu tiêu biểu về văn hóa, giáo dục thời Lê sơ

- Rèn luyện kỹ năng tự học cho học sinh

4 Các kiến thức cần liên môn:

a) Văn học:

- Quan Âm Thị Kính – Ngữ văn 7