SÁNG KIẾN KINH NGHIỆMỨNG DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC BÀI 3 GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG 11 - BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ VÀ BIÊN GIỚI QUỐC GIA, TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ỨNG DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC BÀI 3 GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG 11 - BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ VÀ BIÊN GIỚI QUỐC GIA, TẠI TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGHI LỘC 5
LĨNH VỰC: GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGHI LỘC 5
LĨNH VỰC: GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH
Người thực hiện: LÊ THỊ NGA
Tổ chuyên môn: Khoa học xã hội Năm thực hiện: 2020 - 2021 Điện thoại: 0389320199
Nghi Lộc, tháng 3 năm 2021
Trang 3MỤC LỤC
PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục nghiên cứu đích 1
3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2
4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2
5 Phương pháp nghiên cứu 2
PHẦN II NỘI DUNG 3
1 Cơ sở lí luận 3
2 Cơ sở thực tiễn 4
2.1 Thực trạng về nội dung chương trình 4
2.2 Thực trạng về giáo viên 5
2.3 Thực trạng về học sinh 5
2.4 Thực trạng về cơ sở vật chất 5
3 Ứng dụng phương pháp dạy học tích cực vào thực tiễn trong dạy giáo dục quốc phòng - an ninh 11 bài 3 tại trường trung học phổ thông Nghi Lộc 5 6
3.1 Phương pháp kĩ thuật dùng lược đồ tư duy trong dạy kiến thức mới 6
3.1.1 Khái quát sơ đồ tư duy 6
3.1.2 Tiến trình thực hiện 6
3.2 Phương pháp dạy học theo nhóm 12
3.2.1 Khái quát về Phương pháp dạy học nhóm 12
3.2.2 Tiến trình thực hiện 12
3.3 Ứng dụng công nghệ thông tin 18
3.3.1 Khái quát ứng dụng công nghệ thông tin 18
3.3.2 Tiến trình thực hiện 18
3.4 Củng cố bài học bằng trò chơi "hoa nở trí tuệ” 22
3.4.1 Khái quát sự dụng trò chơi trong dạy học 22
3.4.2 Tiến trình thực hiện 22
3.5 Kỹ thuật ghi bảng của giáo viên 28
3.5.1 Khái quát kỹ thuật 28
3.5.2 Tiến trình thực hiện 29
4 Kết quả của đề tài 32
PHẦN III KẾT LUẬN 34
1 Kết luận chung 34
2 Đóng góp của đề tài 34
3 Kiến nghị, đề xuất 35
TÀI LIỆU THAM KHẢO 36
Trang 4DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CHXHCN : Cộng Hòa Xã hội chủ nghĩa
CNTT : Công nghệ thông tin
GDQP-AN : Giáo dục quốc phòng - an ninh
QPTD- ANND : Quốc phòng toàn dân - an ninh nhân dân
THPT : Trung học phổ thông
Trang 5PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
Môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh giữ vai trò chủ chốt trong việcgiáo dục ý thức, trách nhiệm của công dân đối với việc thực hiện nhiệm vụ xâydựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, góp phần giáo dục cho học sinhlòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, bồi dưỡng niềm tự hào tự tôn dân tộc Cùngvới các môn học và hoạt động giáo dục khác góp phần hình thành ở học sinh cácphẩm chất, năng lực chung được quy định trong chương trình tổng thể, thông quanội dung môn học hình thành năng lực nhận thức các vấn đề về quốc phòng, anninh và vận dụng các kiến thức đã học vào cuộc sống
- Bài ‘Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia’ là bài có lượng kiếnthức nhiều liên quan đến nội dung môn Địa lý, Lịch sử, thời sự và pháp luật về chủquyền biển, biên giới, liên quan đến công dân với tình yêu với tổ quốc khó dạychính vì vậy rất nhiều giáo viên e ngại giảng dạy bài này, dẫn đến thiếu tìm tòi vànghiên cứu nội dung đã vô tình đẩy học sinh trên con đường tìm kiếm, lĩnh hộikiến thức cũng như thông hiểu thực tế về lãnh thổ, biên giới, chủ quyền nóichung và của Việt Nam nói riêng gặp khó khăn và nắm bắt kiến thức rất hạn chế
- Vấn đề lãnh thổ và biên giới quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ là vấn đề quantrọng trong tư tưởng chỉ đạo của Đảng trong tình hình mới về việc thực hiện hainhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam là xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo
vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Là học sinh, là công dân Việt Nam phải hiểu rõ vềlãnh thổ, biên giới, chủ quyền và tầm quan trọng của nó để từ đó biết giữ gìn, xâydựng và bảo vệ trước mọi âm mưu phá hoại của kẻ thù
- Là giáo viên mới chuyển sang giảng dạy môn Quốc phòng an ninh khônglâu, trăn trở trong cách dạy truyền thống của một số đồng nghiệp, sự thiếu hiểu biếtcủa đại đa số học sinh về toàn bộ nội dung bài mà tôi đã mạnh dạn đưa ra nhiềubiện pháp và ứng dụng trong quá trình dạy học nhằm thay đổi một phần nào tư duynhận thức của học sinh, và cũng là phương pháp để các đồng nghiệp có động lực
và hưng phấn trong giảng dạy Chính vì thế tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài: “Ứng dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong dạy học bài 3 Giáo dục quốc phòng 11 - Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia, tại Trường trung học phổ thông Nghi Lộc 5”.
Trang 6một số bộ phận.
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để giải quyết mục đích đặt ra trong đề tài, tôi tiến hành nghiên cứunhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc lựa chọn nội dung lãnh thổ,biên giới, chủ quyền và các quan niệm của Đảng về vấn đề liên quan
- Đưa ra các phương pháp dạy học tích cực nâng cao hiệu quả học bài bảo vềchủ quyền và biên giới quốc gia cho học sinh khối 11 của trường THPT Nghi Lộc 5
- Ứng dụng và đánh giá hiệu quả của việc sử dụng phương pháp dạy học tíchcực nâng cao hiệu quả học bài bảo về chủ quyền và biên giới quốc gia cho học sinhkhối 11 của trường THPT Nghi Lộc 5
4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu: Học sinh khối 11 trường THPT Nghi Lộc 5
- Địa điểm: Tại trường THPT Nghi Lộc 5
- Thời gian: Năm học 2019-2020, 2020-2021
5 Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết nhiệm vụ trên, trong quá trình nghiên cứu chúng tôi sử dụngcác phương pháp sau:
- Phương pháp đọc, phân tích và tổng hợp lý thuyết
- Phương pháp phỏng vấn
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp xử lý số liệu thực nghiệm
Trang 7PHẦN II NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
Phương pháp dạy học tích cực (PPDH tích cực) là một thuật ngữ rút gọn,
được dùng ở nhiều nước để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướngphát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học PPDH tích cực hướng tớiviệc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học, tức là tập kết
và o phát huy tính tích cực của người học chứ không phải là tập kết vào phát huytính tích cực của người dạy, tuy nhiên để dạy học theo phương pháp tích cực thìthầy giáo phải nỗ lực nhiều so với dạy theo phương pháp thụ động
Các phương pháp dạy học tích cực: Phương pháp dạy học nhóm, phươngpháp nghiên cứu trường hợp điển hình, phương pháp giải quyết vấn đề, phươngpháp đóng vai, phương pháp trò chơi, phương pháp dạy học theo dự án (phươngpháp dự án), phương pháp bàn tay nặn bột, phương pháp dạy học theo góc
Một số kĩ thuật dạy học tích cực: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ,
kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật khăn trải bàn, kĩ thuật phòng tranh, kĩ thuật côngđoạn, kĩ thuật các mảnh ghép, kĩ thuật động não, kĩ thuật “Trình bày một phút”, kĩthuật “Chúng em biết 3”, kĩ thuật “Hỏi và trả lời”, kĩ thuật “Hỏi Chuyên gia”, kĩthuật “Lược đồ Tư duy”, kĩ thuật “Hoàn tất một nhiệm vụ”, kĩ thuật “Viết tíchcực”, kĩ thuật “đọc hợp tác” (còn gọi là đọc tích cực), kĩ thuật “Nói cách khác”
Tầm quan trọng của biên giới quốc gia trong việc giữ gìn chủ quyền lãnh thổ:
Như chung ta biết lãnh thổ là một trong ba bộ phận cấu thành nên một quốcgia độc lập, là nơi cộng đồng dân cư sinh sống và tồn tại Mọi hoạt động sinh hoạtcủa cộng đồng dân cư như lao động phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa chính trị đều thực hiện trên lãnh thổ Và lãnh thổ nó bao gồm vùng đất, vùng nước, vùngtrời, vùng lòng đất là môi trường tạo sự sống cho mọi vât Đề xây dựng và bảo vệlãnh thổ, chủ quyền lãnh thổ vững chắc là vấn đề thường xuyên mà Đảng và Nhànước phải có một hệ thống pháp lý quy định về chủ quyền lãnh thổ, và cũng tăngcường đàm phán, hiệp ước về vấn đề phân định biên giới quốc gia
Và biên giới quốc gia có vai trò vô cùng quan trọng đối với lãnh thổ và chủquyền đất nước Nó giúp mỗi quốc gia phân định rõ giới hạn về các vùng và khônggian địa lý, bảo vệ và giữ gìn chủ quyền lãnh thổ Đồng thời mang lại các lợi ích vềkinh tế chính trị, xã hội và an ninh quốc phòng, biên giới quốc gia còn là nền tảngcho sự phát triển về cơ sở vật chất cho quốc gia tồn tại cũng như ngày càng giàumạnh Không những vậy biên giới quốc gia tạo nên sự ổn định về điều kiện pháttriển quan hệ hữu nghị giữa các nước láng giềng với nhau, giữa các quốc gia trongkhu vực nói riêng và trong cả nước nói chung Đường biên giới quốc gia rõ ràngcòn giúp cho việc quản lý đời sống nhân dân thuộc địa phận biên giới đó đượcthuận tiện và dễ dàng hơn Nhân dân sẽ tự do cư trú, không xâm phạm, cạnh tranh,
Trang 8xâm lấn chủ quyền lãnh thổ của nhau, bên cạnh đó cũng không tranh giành và xảy
ra mâu thuẫn giữa các quốc gia với nhau
Xây dựng đường biên giới cũng có vai trò trong phát triển kinh tế vữngmạnh của đất nước Đây là điều kiện để phát triển giao lưu trao đổi hàng hóa giữacác quốc gia trong khu vực và nước ngoài Không những vậy góp phần thúc đẩyhợp tác mối quan hệ trong và ngoài nước, đặc biệt là các nước láng giềng với nhau.Không chỉ vậy xây dựng đường biên giới còn giúp cho việc ngăn chặn nạn di dân
tự do, nhập cư trái phép không đúng quy định của nhà nước Đồng thời quản lý dân
cư trong phạm vi lãnh thổ thực hiện đúng quy định của Nhà nước
Nhận thấy tầm quan trọng của lãnh thổ, chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốcgia nên yêu cầu mỗi người dân, đặc biệt học sinh phải không ngừng học hỏi traotrau dồi kiến thức để luôn xây dựng và bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và biên giới quốcgia một cách vững mạnh
2 Cơ sở thực tiễn
2.1 Thực trạng về nội dung chương trình
Với nội dung của bài bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia đượcxây dựng dựng trên cơ sở các quan điểm sau:
- Tính kế thừa và hiện đại
Nội dung bài được xây dựng trên cơ sở các quan điểm, chủ trương đường lốicủa Đảng, pháp luật Nhà nước về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủnghĩa Được xây dựng dựa trên nền tảng lí luận và thực tiễn luật liên quan đến cácvấn đề lãnh thổ, biên giới quốc gia, và truyền thống kinh nghiệm dựng nước vàđánh giặc giữ nước của cha ông ta qua các thời kỳ đến hiện nay
Phát triển phẩm chất, năng lực chung, năng lực đặc thù
Nội dung bài với thời lượng 5 tiết, mỗi tiết 45 phút xác định rõ các phẩmchất, năng lực có thể hình thành và phát triển ở học sinh khối 11 qua nội dung học:một mặt nội dung căn cứ vào yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực làm cơ sở vàxuất phát điểm để lựa chọn nội dung truyền đạt; mặt khác nội dung hình thành vàphát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực cốt lõi cho học sinh khối 11 thông quaviệc hướng dẫn học sinh tiếp thu, vận dụng nội dung lãnh thổ, biên giới, chủ quyềnlãnh thổ vào thực tiễn
Tính thực hành, thực tiễn
Nội dung xác định lượng kiến thức được học sẽ được, luyện tập, vận dụng
có hiệu quả để phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh Giúp học sinh thấyđược trách nhiệm trong việc bảo vệ lãnh thổ, chủ quyền biên giới quốc gia, thấyđược những hành động không đúng của các nước khi xâm hại đến quyền, quyềnchủ quyền quốc gia
Trang 92.2 Thực trạng về giáo viên
- Môn học GDQP - AN là môn học mới hơn so với môn học, lực lượng giáoviên GDQP - AN được đào tạo chưa đủ đáp ứng yêu cầu, dẫn tới việc phải bổ sunggiáo viên bán chuyên trách (ghép môn từ môn Thể dục, Lịch sử, Công dân ) Việcphải thực hiện hai nhiệm vụ cùng một lúc khiến cho nhiều giáo viên nghiêng vềchuyên môn chính của mình hơn là chuyên môn GDQP - AN
- Nhiều giáo viên đang dạy theo phương pháp truyền thống đang truyền tảikiến thức theo một chiều, nhất là các bài lý thuyết nội dung nhiều và lại liên quanđến lịch sử, địa lý, công dân dẫn đến giờ học kém sôi nổi, hứng thú, hấp dẫnđược học sinh
- Để chuẩn hóa đội ngũ giảng viên quốc phòng theo yêu cầu của Bộ, Sở, cácban ngành thì các nhà trường đã cử các giáo viên đi tham gia học nâng cao trình độbên môn GDQP - AN, song hầu như các giáo viên được cử đi đào tạo chỉ là đốiphó, không tình nguyện, thậm chí bị thúc ép chính vì thế tính tự nghiên cứu đểnâng cao kiến thức, trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm, tác phong mô phạmbên môn GDQP - AN của giáo viên được đi đào tạo không được cải thiện để có thểđáp ứng yêu cầu giảng dạy
- Một số cái nhìn phiến diện về môn học phụ nên cũng là yếu tố ảnhhưởng đến tâm lý giáo viên dạy, và giáo viên dạy vô tình cũng xem nhẹ mônmình đang dạy nên cũng không quan tâm đến nội dung và nhận thức của họcsinh là bao nhiêu
2.3 Thực trạng về học sinh
- Với học sinh xem môn học này là môn phụ nên không tích cực học dẫn tớikết quả học tập chưa cao như: không học bài cũ, không chuẩn bị bài trước khi đếnlớp, không tập trung chú ý, chán học,…
- Bên cạnh một số học sinh yêu thích môn học nhưng đa phần học sinh chưanhận thức được tầm quan trọng của môn học Số đông học sinh và cả định hướngcủa phụ huynh là tập trung vào các môn học chính để thi vào các trường đại họcnên không chú tâm môn học này
- Sự yêu thích môn học ảnh hưởng trực tiếp đến sự nhận thức của đại đa sốhọc sinh Sau khi học xong hỏi lại kiến thức vừa học hầu như các em không hề nhớ
và để có thể vận dụng vào thực tiễn
2.4 Thực trạng về cơ sở vật chất
Mặc dù dụng cụ học tập môn GDQP - AN mang tính chất đặc thù của bàihọc, một số loại là trang thiết bị vũ khí cấp và nhà trường mua bổ sung song vẫnchưa đáp ứng được đầy đủ thiết bị dạy Đặc biệt là các bài lý thuyết giáo viên phải
tự tìm hiểu thêm tranh ảnh, bản đồ để dạy
Trang 103 Ứng dụng phương pháp dạy học tích cực vào thực tiễn trong dạy giáo dục quốc phòng - an ninh 11 bài 3 tại trường trung học phổ thông Nghi Lộc 5
3.1 Phương pháp kĩ thuật dùng lược đồ tư duy trong dạy kiến thức mới
3.1.1 Khái quát sơ đồ tư duy
Sơ đồ tư duy (còn gọi là lược đồ tư duy, bản đồ khái niệm) là phương phápkết nối mang tính đồ họa nó tác dụng lưu giữ, sắp xếp, xác lập thứ tự ưu tiên đốivới các thông tin bằng sự dụng từ ngữ hay hình ảnh then chốt, nhằm bật lên ký ức
cụ thể và phát sinh các ý tưởng mới Mỗi chi tiết gợi nhớ trong SĐTD là chìa khóakhai mở các sự kiện, ý tưởng và thông tin đồng thời khơi nguồn tiềm năng bộ não
kỳ diệu SĐTD được vẽ trên một mặt giấy phẳng và biểu thị được không gian, thờigian, màu sắc thay bằng sự dụng chữ viết miêu tả một chiều nó sẽ biểu thị cấu trúcchi tiết của một đối tượng bằng hình ảnh hai chiều Đây là kỹ thuật nâng cao cáchghi chép và thức đó các dự liệu được ghi nhớ và nhìn nhận dễ dàng, nhanh chónghơn SĐTD gồm hình ảnh trung tâm và các nhánh, từ hình ảnh trung tâm nhữngchủ đề được chia nhỏ thành các nhánh có quan hệ tương hộ giữa các ý với nhau, ýcàng quan trọng sẽ nằm càng gần với ý chính Ngoài ra màu sắc, hình ảnh, kíchthước, mã số có thể được sự dụng làm nổi bật và phong phú SĐTD khiến nó thêmthu hút, hấp dẫn, cá tính được sự dụng để ghi nhớ để mà đẩy mạnh tính sáng tạo,khả năng ghi nhớ đặc biệt là sự gợi nhớ thông tin Sơ đồ tư duy có thể ứng dụngtrong nhiều tình huống, trong đề tài này tôi quan tâm đến sử dụng sơ đồ tư duytrong dạy học kiến thức mới:
- Bước 3: Học sinh thảo luận, bổ sung, chỉnh sửa để hoàn thiện sơ đồ tư duy
về kiến thức của bài học đó Giáo viên sẽ là người cố vấn, là trọng tài giúp họcsinh hoàn chỉnh sơ đồ tư duy, từ đó dẫn dắt đến kiến thức của bài học
- Bước 4: Củng cố kiến thức bằng một sơ đồ tư duy mà giáo viên đã chuẩn
bị sẵn hoặc một sơ đồ tư duy mà cả lớp đã tham gia chỉnh sửa hoàn chỉnh, cho họcsinh lên trình bày, thuyết minh về kiến thức đó Khi củng cố kiến thức giáo viênhướng dẫn HS hệ thống kiến thức bài học bằng bản đồ tư duy
3.1.2.2 Tiến hành thực tế
Khi dạy bài 3 GDQP 11 Bảo vệ lãnh thổ và biên giới quốc gia Giáo viêngiới thiệu bài mới và những nội dung chính về lãnh thổ và biên giới quốc gia Sau
đó vẽ chủ đề lên bảng:
Trang 11Sau khi giới thiệu xong nội dung kiến thức cần nắm trong bài học, giáo viên
tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm:
+ Nhóm 1: Hoàn thiện sơ đồ tư duy về lãnh thổ quốc gia
+ Nhóm 2: Hoàn thiện sơ đồ tư duy về biên giới quốc gia
+ Nhóm 3: Hoàn thiện sơ đồ tư duy về bảo vệ biên giới quốc gia nướcCHXHCN Việt Nam
- GV giới hạn thời gian (5 phút)
- Các nhóm hoàn thiện sơ đồ, cử đại diện lên báo cáo, thuyết minh về sơ đồ
tư duy mà nhóm mình đã thiết lập
- Cuối cùng giáo viên cùng học sinh hoàn thiện được một bản đồ tư duy kiếnthức theo ý muốn của mình, kết quả như sau:
* Sơ đồ tư duy về bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia
Trang 123.1.2.3 Giáo án minh họa
Phần I Ý ĐỊNH GIẢNG BÀI
I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
- Giúp học sinh khái quát được toàn bộ nội dung kiến thức bài học
- Giúp cho học sinh nắm được khái niệm lãnh thổ quốc gia, các bộ phận cấuthành lãnh thổ quốc gia
4 Định hướng phát triển năng lực
Biết vận dụng kiến thức vào trong học tập và sinh hoạt, sẵn sàng nhận vàhoàn thành nhiệm vụ được giao
II NỘI DUNG VÀ TRỌNG TÂM
1 Nội dung: Lãnh thổ quốc gia
2 Trọng tâm: Khái niệm lãnh thổ quốc gia, các bộ phận cấu thành lãnh thổ
Trang 13Lấy lớp học để giới thiệu tập trung; lấy tổ, nhóm để hoạt động thảo luận.
Phương pháp:
- Giáo viên: Thuyết trình, vấn đáp, nêu vấn đề, thảo luận nhóm, trình chiếuhình ảnh, video
- Học sinh: Nghe, thảo luận, trả lời câu hỏi, ghi chép ý chính
IV VẬT CHẤT
- Giáo viên: SGK, Giáo án, tài liệu dạy học, bảng phụ, giấy Ao, bút lông,nam châm, tranh ảnh,
- Học sinh: Vở ghi, sách giáo khoa giáo dục Quốc phòng - An ninh lớp 11
Phần II THỰC HÀNH GIẢNG BÀI
Tiết 1
I THỦ TỤC GIẢNG BÀI (03 phút)
1 Nhận lớp, Quy định vị trí để vật chất, nội quy tiết học, chấn chỉnh ổnđịnh lớp
2 Quy định kỷ luật học tập, vệ sinh và đảm bảo an toàn lớp học
3 Hạ Khoa mục: (Các mục 1 phần I của Ý định giảng bài)
II TRÌNH TỰ GIẢNG BÀI (37 phút)
Thứ tự, nội dung Thời
gian
chất
Giáo viên Học sinh
*Khái quát nội dung toàn
bài
Nội dung chính:
Phần 1: Lãnh thổ quốc gia và
chủ quyền lãnh thổ quốc gia
Phần 2: Biên giới quốc gia
Phần 3: Bảo vệ biên giới quốc
gia nước CHXHCN Việt Nam
I Lãnh thổ quốc gia và chủ
quyền lãnh thổ quốc gia.
1 Lãnh thổ quốc gia
10 phút
27 phút
Phân 3 nhóm
để vẽ sơ đồ tưduy 3 phầnchính nộidung chínhcủa bài
- Nhận xét sảnphẩm của họcsinh
Thuyết trình,phân tích,giảng giải
Lắng ngheyêu cầu củagiáo viên vàtheo nhóm đãphân chiathực hiện theoyêu cầu
- Học sinhtrình bày sảnphẩm củanhóm
Sáchgiáokhoa;Giáo ánBản đồBảngviếtGiấycứngA3, bútlông
Trang 14Thứ tự, nội dung Thời
gian
chất
Giáo viên Học sinh
Lãnh thổ quốc gia xuất hiện
cùng với sự ra đời của nhà
nước Ban đầu lãnh thổ quốc
gia chỉ được xác định trên đất
nước, cũng như lòng đất dưới
chúng thuộc chủ quyền hoàn
toàn và riêng biệt của một
quốc gia nhất định
b Các bộ phận cấu thành lãnh
thổ quốc gia
- Vùng đất: Gồm phần đất lục
địa, các đảo và các quần đảo
thuộc chủ quyền quốc gia
- Vùng nước: Vùng nước quốc
gia là toàn bộ các phần nước
nằm trong đường biên giới
quốc gia
Gồm: + Vùng nước nội địa:
gồm biển nội địa, các ao hồ,
sông suối (kể cả tự nhiên
hay nhân tạo)
+ Vùng nước biên giới: gồm
biển nội địa, các ao hồ, sông
suối trên khu vực biên giới
giữa các quốc gia
+ Vùng nước nội thuỷ: được
xác định một bên là bờ biển và
một bên khác là đường cơ sở
của quốc gia ven biển
+ Vùng nước lãnh hải: là vùng
7phút
20phút
Đặt câu hỏi:
Nêu kháiniệm lãnh thổ
là gì?
Liên hệ thựctiễn
Đặt câu hỏi:
Các bộ phậncấu thành lãnhthổ?
Vùng đất làgì?
Nhận xét vàgiải thích
Vùng nước làgì?
Nhận xét vàgiải thích
Quan sát, lắngnghe
Trả lời câuhỏi và ghi nộidung chínhvào vở theoyêu cầu giáoviên
Học sinh lắngnghe trả lời vàghi chép vàovở
- Học sinhlắng nghe trảlời và ghichép vào vở
Trả lời câuhỏi và ghi nộidung chínhvào vở
Trang 15Thứ tự, nội dung Thời
gian
chất
Giáo viên Học sinh
biển nằm ngoài và tiếp liền
với vùng nội thuỷ của quốc
gia Bề rộng của lãnh hải theo
công ước luật biển năm 1982
do quốc gia tự quy định nhưng
không vượt quá 12 hải lí tính
từ đường cơ sở
- Vùng lòng đất: là toàn bộ
phần nằm dưới vùng đất và
vùng nước thuộc chủ quyền
quốc gia Theo nguyên tắc
chung được mặc nhiên thừa
nhận thì vùng lòng đất được
kéo dài tới tận tâm trái đất
- Vùng trời: là khoảng không
phần lãnh thổ quốc gia như:
các tàu thuyền, các phương
tiện bay mang cờ hoặc dấu
hiệu riêng biệt của quốc gia
Vùng trời làgì?
Nhận xét vàgiải thích
Vùng lãnh thổđặc biệt là gì?
Nhận xét vàgiải thích
Trả lời câuhỏi và ghi nộidung chínhvào vở
Trả lời câuhỏi và ghi nộidung chínhvào vở
Trả lời câuhỏi và ghi nộidung chínhvào vở
III KẾT THÚC BÀI GIẢNG (05 phút)
1 Hệ thống, nội dung chính
- Khái niệm lãnh thổ quốc gia
- Các bộ phận cấu thành lãnh thổ quốc gia
2 Giải đáp thắc mắc
Trang 163 Giao bài tập về nhà tự học, tự nghiên cứu.
- Khái niệm lãnh thổ quốc gia
- Các bộ phận cấu thành lãnh thổ quốc gia
- Nghiên cứu trước: Chủ quyền lãnh thổ quốc gia.
4 Nhận xét:
3.1.2.4 Kết quả của việc sự dụng phương pháp
Qua việc tìm hiểu, hoàn thiện, tạo sơ đồ tư duy về bảo vệ chủ quyền lãnh thổ
và biên giới quốc gia theo (Cây Cành Nhánh) học sinh sẽ nắm và ghi nhớ bàihọc bền vững hơn bởi các em vừa được nghe, vừa được nhìn thông qua các hìnhảnh, vừa được kết hợp với các hoạt động như thảo luận nhóm, báo cáo, thuyếttrình, đồng thời học sinh huy động được phát huy được các năng lực tư duy: kháiquát, tổng hợp, phân tích, đối chiếu, xử lý các thông tin, huy động kĩ năng lắngnghe, ghi chép
Một số hình ảnh được triển khai tại lớp thực nghiệm
3.2 Phương pháp dạy học theo nhóm
3.2.1 Khái quát về Phương pháp dạy học nhóm
PPDH hợp tác trong nhóm nhỏ còn được gọi bằng một số tên khác như
"Phương pháp thảo luận nhóm" hoặc PPDH hợp tác Đây là một PPDH mà họcsinh được phân chia thành từng nhóm nhỏ riêng biệt, chịu trách nhiệm về một mụctiêu duy nhất, được thực hiện thông qua nhiệm vụ riêng biệt của từng người.Cáchoạt động cá nhân riêng biệt được tổ chức lại, liên kết hữu cơ với nhau nhằm thựchiện một mục tiêu chung
Trong hoạt động nhóm, học sinh sẽ có điều kiện tham gia một cách chủ độngvào quá trình học tập Tạo cơ hội cho các em được giao lưu, học hỏi lẫn nhau;cùng nhau hợp tác giải quyết những nhiệm vụ chung
3.2.2 Tiến trình thực hiện
3.2.2.1 Cách thực hiện dạy học bằng cách lập sơ đồ tư duy được tóm tắt qua 5
Trang 17bước như sau
Bước 1: Giáo viên tiến hành chia nhóm
Bước 2: Giáo viên giới thiệu nội dung và đề tài thảo luận
Bước 3: Thảo luận nhóm
Bước 4: Thảo luận lớp
Bước 5: Giáo viên tổng hợp
3.2.2.2 Tiến hành thực tế trên bài
Tôi áp dụng phương pháp này khi dạy: Mục 1 Lãnh thổ
Chia lớp thành 5 nhóm và giao nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm:
+ Nhóm 1: Tìm hiểu lãnh thổ vùng đất nói chung và lãnh thổ vùng đấtViệt Nam
+ Nhóm 2: Tìm hiểu lãnh thổ vùng nước nói chung và lãnh thổ vùng nướcViệt Nam
+ Nhóm 3: Tìm hiểu lãnh thổ vùng trời nói chung và lãnh thổ vùng trờiViệt Nam
+ Nhóm 4: Tìm hiểu lãnh thổ vùng lòng đất nói chung và lãnh thổ vùng lòngđất Việt Nam
+ Nhóm 5: Tìm hiểu lãnh thổ vùng lãnh thổ đặc biệt nói chung và lãnh thổvùng lãnh thổ đặc biệt Việt Nam
- GV giới hạn thời gian (7 phút)
- HS thảo luận nhóm và tự điền vào bảng thống kê nội dung được phâncông, cử một đại diện trình bày trước lớp
- Các nhóm nhận xét và bổ sung cho nhau, có thể đặt câu hỏi cho các nhómkhác nếu có thắc mắc
Trang 18Ảnh: Học sinh thảo luận nhóm
3.2.2.3 Giáo án minh họa
Phần I Ý ĐỊNH GIẢNG BÀI
I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
- Giúp học sinh khái quát được toàn bộ nội dung kiến thức bài học
- Giúp cho học sinh nắm được khái niệm lãnh thổ quốc gia, các bộ phận cấuthành lãnh thổ quốc gia
4 Định hướng phát triển năng lực
Biết vận dụng kiến thức vào trong học tập và sinh hoạt, sẵn sàng nhận vàhoàn thành nhiệm vụ được giao
II NỘI DUNG VÀ TRỌNG TÂM
1 Nội dung: Lãnh thổ quốc gia
2 Trọng tâm: Khái niệm lãnh thổ quốc gia, các bộ phận cấu thành lãnh thổ
Trang 19- Học sinh: Nghe, thảo luận, trả lời câu hỏi, ghi chép ý chính.
IV VẬT CHẤT
- Giáo viên: SGK, Giáo án, tài liệu dạy học, bảng phụ, giấy Ao, bút lông,nam châm, tranh ảnh,
- Học sinh: Vở ghi, sách giáo khoa giáo dục Quốc phòng - An ninh lớp 11
Phần II THỰC HÀNH GIẢNG BÀI
Tiết 1
I THỦ TỤC GIẢNG BÀI (03 phút)
1 Nhận lớp, Quy định vị trí để vật chất, nôi quy tiết học, chấn chỉnh ổn định lớp
2 Quy định kỷ luật học tập, vệ sinh và đảm bảo an toàn lớp học
3 Hạ Khoa mục: (Các mục 1 phần I của Ý định giảng bài)
II TRÌNH TỰ GIẢNG BÀI (37 phút)
Thứ tự, nội dung Thời
gian
chất
Giáo viên Học sinh
*Khái quát giới thiệu nội dung
toàn bài
I Lãnh thổ quốc gia và chủ
quyền lãnh thổ quốc gia
1 Lãnh thổ quốc gia
Lãnh thổ quốc gia xuất hiện cùng
với sự ra đời của nhà nước Ban
đầu lãnh thổ quốc gia chỉ được
Nhận xét vàgiải thíchkhái niệm
Lắng nghe
Học sinhlắng nghe vàtrả lời
Ghi chépvào vở
Sách giáo khoa;Giáo án
Bản đồBảng
Trang 20Thứ tự, nội dung Thời gian Phương pháp chất Vật
Giáo viên Học sinh
của trái đất Bao gồm: vùng đất,
vùng nước, vùng trời trên vùng
đất và vùng nước, cũng như lòng
đất dưới chúng thuộc chủ quyền
hoàn toàn và riêng biệt của một
quốc gia nhất định
b Các bộ phận cấu thành lãnh thổ
quốc gia
- Vùng đất: Gồm phần đất lục địa,
các đảo và các quân đảo thuộc
chủ quyền quốc gia
- Vùng nước: Vùng nước quốc
gia là toàn bộ các phần nước nằm
trong đường biên giới quốc gia
Gồm: + Vùng nước nội địa: gồm
biển nội địa, các ao hồ, sông
suối (kể cả tự nhiên hay nhân
tạo)
+ Vùng nước biên giới: gồm biển
nội địa, các ao hồ, sông suối
trên khu vực biên giới giữa các
quốc gia
+ Vùng nước nội thuỷ: được xác
định một bên là bời biển và một
bên khác là đường cơ sở của quốc
gia ven biển
+ Vùng nước lãnh hải: là vùng
biển nằm ngoài và tiếp liền với
vùng nội thuỷ của quốc gia Bề
rộng của lãnh hải theo công ước
luật biển năm 1982 do quốc gia tự
quy định nhưng không vươt quá
12 hải lí tính từ đường cơ sở
cho họcsinh
Phân chia 5nhóm tìmhiểu nộidung các bộphận cấuthành nênlãnh thổ
Nhóm 1:
Tìm hiểulãnh thổvùng đấtNhóm 2:
Tìm hiểulãnh thổvùng nước
Nhóm 3:
Tìm hiểulãnh thổvùng lòngđất
Nhóm 4:
Tìm hiểulãnh thổ
- Học sinhthảo luậnnhóm trìnhbày nội dunggiáo viênyêu cầu
Thảo luậntrình bày nộidung củanhóm 1Thảo luậntrình bày nộidung củanhóm 2
Thảo luậntrình bày nộidung củanhóm 3
Thảo luậntrình bày nội
viết
Giấy cứng A3, bút lông