Mỹ thuật 9

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung giáo viên ghi bảng học sinh ghi vở Lê Huy Miến ông còn để lại một vài tác phẩm sơn dầu với lối vẽ kĩ, tỷ mỉ theo xu hớng hiện thực.. Hoạt

Trang 1

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Giảng lớp:

Bài 1 - tiết 1 Thờng thức mĩ thuật sơ lợc về mĩ thuật thời nguyễn

(1802 - 1945)

i mục tiêu bài học.

- Học sinh hiểu biết đợc một số kiến thức sơ lợc về mĩ thuật thời Nguyễn.

- Phát triển khả năng phân tích, suy luận và tích hợp kiến thức của học sinh

- Học sinh có nhận thức đúng đắn về truyền thống dân tộc, biết trân trọng

và yêu quý các di tích lịch sử - văn hoá quê hơng

ii Chuẩn bị.

a tài liệu tham khảo.

- Nguyễn Quốc Toản: Phơng pháp giảng dạy mĩ thuật (giáo trình đào tạo Giáo viên THCS hệ CĐSP), NXB Giáo Dục 2001.

- Chu Quang Trứ, Phạm Thị Chỉnh, Nguyễn Thái Lai: Lợc sử mĩ thuật và mĩ thuật học, NXB Giáo Dục 2001

- Bảo tàng mĩ thuật Việt Nam, NXB Mĩ Thuật 2000

- Phan Cẩm Thợng: mĩ thuật của ngời Việt Nam, NXB Mĩ Thuật 1989

- Nguyễn Quân, Trần Mạnh Thờng: Những di sản nổi tiếng thế giới, NXB Văn Hoá 2000

- Nguyễn Quốc Toản (chủ biên): Hỏi đáp về dạy học môn mĩ thuật ở THCS,

NXB Giáo Dục 2005

b Đồ dùng dạy học.

1 Giáo viên.

- Bộ ĐDDH MT9.

- ảnh chụp các công trình kiến trúc của cố đô Huế

- Tranh, ảnh giới thiệu về mĩ thuật thời Nguyễn

2 Học sinh.

- Sách giáo khoa.

- Su tầm các bài viết, tranh, ảnh giới thiệu về mĩ thuật thời Nguyễn

c phơng pháp dạy - học.

Trang 2

I Hoạt động 1: Hớng dẫn học sinh tìm hiểu

sơ lợc về bối cảnh lịch sử thời Nguyễn.

- Giáo viên gọi học sinh đọc bài (phần I -

phong kiến trung ơng tập quyền hoàn thiện

với nhiều chính sách tích cực, tiến bộ

- Tuy có bị ảnh hởng t tởng nho giáo và văn

hoá Trung Hoa, nhng mĩ thuật Việt Nam vẫn

đạt đỉnh cao, đậm đà bản sắc dân tộc

? Sau khi thống nhất đất nớc, nhà Nguyễn

đã làm gì?

(Thiết lập chế độ quân chủ chuyên quyền,

chấm dứt nạn cát cứ, nội chiến).

I Vài nét về bối cảnh lịch sử.

- Sau khi thống nhất đất nớc, nhà Nguyễn thiết lập chế độ quân chủ chuyên quyền, chấm dứt nạn cát cứ, nội chiến

Trang 3

và học sinh ghi bảng

học sinh ghi vở

- Đề cao t tởng Nho giáo và tiến hành cải cách

một số nông nghiệp nh: Khai hoang lập đồn

điền nhng do ít giao thiệp với bên ngoài =>

Phát triển chậm => Nguy cơ mất nớc vào tay

thực dân Pháp

II Hoạt động 2: Hớng dẫn học sinh tìm

hiểu sơ lợc về mĩ thuật thời Nguyễn.

- Giáo viên gọi học sinh đọc bài (phần II -

SGK).

- Giáo viên sử dụng đồ dùng dạy học, kết hợp

minh hoạ với thuyết trình, gợi mở

? Xem bài 1 trang 54 và cho biết mĩ thuật

thời Nguyễn có những loại hình nghệ thuật

nào?

(Kiến trúc, điêu khắc, đồ hoạ, hội hoạ).

? Mĩ thuật thời Nguyễn phát triển nh thế

nào? Có những thành tựu gì?

(Đa dạng, phong phú, nhiều công trình kiến

trúc quy mô lớn).

1 Kiến trúc: Kinh đô Huế.

- Giáo viên nhấn mạnh ý: Nhà Nguyễn rời

kinh đô vào Huế và xây dựng kinh đô mới, vì

thế kiểu kiến trúc cung đình ở Huế là tiêu biểu

cho kiến trúc thời Nguyễn

- Nhà Nguyễn là triều đại cuối cùng của chế độ phong kiến trong lịch sử Việt Nam Mĩ thuật thời Nguyễn phát triển đa dạng và phong phú, còn để lai cho kho tàng văn hoá dân tộc một số lợng công trình và tác phẩm đáng kể

II Một số thành tựu về mĩ thuật.

1 Kiến trúc: Kinh đô Huế.

- Nhà Nguyễn rời kinh đô vào

Huế và xây dựng kinh đô mới, vì thế kiểu kiến trúc cung đình ở Huế là tiêu biểu cho kiến trúc

Trang 4

Hoạt động của giáo viên

và học sinh

Nội dung giáo viên

ghi bảng học sinh ghi vở

? Kinh thành Huế nằm ở đâu?

(Nằm ở bên bờ sông Hơng là một quần thể

kiến trúc rộng lớn và đẹp nhất nớc ta thời đó).

- Thành có 10 cửa để ra vào Bên trên cửa

thành xây các vọng gác có mái uốn cong hình

chim phợng Nằm giữa kinh thành Huế là

Hoàng Thành Cửa chính vào Hoàng Thành

gọi là Ngọ Môn Tiếp đến là hồ Thái Dịch,

ven hồ có hàng cây dại Cầu Trung Đạo bắc

qua hồ Thái Dịch dẫn đến điện Thái Hoà nguy

nga tráng lệ, là nơi tổ chức các cuộc lễ lớn

Quanh điện Thái Hoà là hệ thống cung điện

dành riêng cho vua và hoàng tộc

* Lăng tẩm:

? Lăng tẩm là nh thế nào ?

(Là các công trình kiến trúc có gá trị nghệ

thuật cao, đợc xây dựng theo sở thích của các

vị vua, kết hợp hài hoà giữa kiến trúc và thiên

nhiên).

? Có những khu lăng tẩm lớn nào?

(Lăng Gia Long, Minh Mạng, Tự Đức là

những khu vờn rộng và đẹp, trong đó có cung

điện nh một Hoàng Thành thu nhỏ; lăng Khải

Định nguy nga tráng lệ đợc trang trí bằng các

* Lăng tẩm;

- Là các công trình kiến trúc có giá trị nghệ thuật cao, đợc xây dựng theo sở thích của các vị vua

- Có những lăng tẩm lớn nh: Lăng Gia Long, Minh Mạng, Tự

Đức

Trang 5

và học sinh

mang tính quy phạm gắn với t tởng chính

thống (Nho giáo) cách thể hiện nghiêm ngặt,

chặt chẽ).

=> Yếu tố thiên nhiên và cảnh quan luôn đợc

coi trọng đã tạo nên nét đặc trng riêng của

kiến trúc kinh thành Huế

- Cố đô Huế đợc UNESCO công nhận là : "Di

sản văn hoá thế giới".

2 Điêu khắc.

- Giáo viên hớng dẫn học sinh xem trang 56

SGK kết hợp với minh hoạ ở bộ ĐDDH

? Điêu khắc thờng gắn với loại hình nghệ

thuật nào?

(Nghệ thuật kiến trúc).

? Đợc làm bằng những chất liệu gì?

(Bằng đá, đồng, gôc ).

- Giáo viên nhấn mạnh:

+ Điêu khắc cung đình Huế mang tính tợng

tr-ng rất cao (những con nghê, cửu đỉnh đúc

bằng đồng; chạm khắc trên cột đá ở lăng

Trần Khải Định; tợng ngời và các con vật nh:

Voi, ngựa bằng chất liệu đá hoặc xi măng ).

+ Ngoài ra, điêu khắc phật giáo tiếp tục phát

huy truyền thống của khuynh hớng dân gian

làng xã Đó là các pho tợng tiêu biểu nh tợng

Hộ Pháp với kích thớc lớn, tợng thánh Mẫu

chùa Trăm Gian (Hà Tây), tợng Tuyết Sơn

chùa Tây Phơng (Hà Tây), tợng Tam Thế

- Cố đô Huế đợc UNESCO công nhận là : "Di sản văn hoá thế giới".

Trang 6

3 Đồ hoạ, hội hoạ.

- Giáo viên nhắc lại những nét đặc sắc của

tranh khắc gỗ dân gian Đông Hồ và Hàng

Trống (bài 19 SGK mĩ thuật 6) và nhấn mạnh:

+ Các dòng tranh dân gian phát triển mạnh có

nội dung và hình thức ổn định Tranh dân gian

là sản phẩm của trí tuệ tập thể qua nhiều thế

hệ nên không chỉ đáp ứng đợc nhu cầu về tinh

thần, tâm linh và thẩm mĩ của nhân dân lao

động mà còn chứa đựng những nội dung giáo

dục đạo đức, nhân cách trong cuộc sống hàng

ngày

+ Bộ tranh "Bách khoa th văn hoá văn hoá vật

chất của Việt Nam" là một tập hợp hơn 4000

bức vẽ, miêu tả khá đầy đủ, chi tiết về các

sinh hoạt xã hội ở các vùng đồng bằng miền

Bắc Việt Nam, các ngành nghề và đồ dùng gia

đình, dụng cụ lao động thờng đợc dùng

củangời dân thời kì đó

- Về hội hoạ:

+ Mĩ thuật Việt Nam giai đoạn cuối thế kỉ

XIX - đầu thế kỉ XX nằm trong một quá trình

chuyển biến và phân hoá quan trọng Sự giao

tiếp với phơng Tây và ảnh hởng của văn hoá

Trung Hoa đã tạo nên một nền nghệ thuật đa

dạng, song nghệ thuật cổ điển vẫn đợc bảo lu

+ Về hội hoạ cha có thành tựu gì đáng kể,

hiện còn một số tranh vẽ trên tờng ở các chùa

hay tranh vẽ trên kính ở kinh đô Huế Gii

đoạn này có một hoạ sĩ duy nhất của Việt

3 Đồ hoạ, hội hoạ.

- Các dòng tranh dân gian phát triển mạnh có nội dung và hình thức ổn định

- Bộ tranh "Bách khoa th văn hoá văn hoá vật chất của Việt Nam" là một tập hợp hơn 4000

bức vẽ, miêu tả khá đầy đủ, chi tiết về các sinh hoạt xã hội

- Mĩ thuật Việt Nam với sự giao tiếp với phơng Tây và ảnh hởng của văn hoá Trung Hoa đã tạo nên một nền nghệ thuật đa dạng, song nghệ thuật cổ điển vẫn đợc bảo lu

- Về hội hoạ cha có thành tựu gì

đáng kể, hiện còn một số tranh

Trang 7

Nam đợc đào tạo tại Pháp là Lê Văn Miến vẽ trên tờng ở các chùa hay

tranh vẽ trên kính ở kinh đô Huế

và học sinh

(Lê Huy Miến) ông còn để lại một vài tác

phẩm sơn dầu với lối vẽ kĩ, tỷ mỉ theo xu hớng

hiện thực

+ Sau đó việc thành lập trờng phái mĩ thuật

Đông Dơng (1925) các hoạ sĩ Việt Nam đã

tiếp thu kiến thức hội hoạ phơng Tây, song đã

biết chắt lọc, gạt bỏ những yếu tố lai căng,

pha tạp để tạo nên một phong cách hội hạo

hiện đại mang bản sắc dân tộc

III Hoạt động 3: Đánh giá kết quả học tập.

? Em hãy nêu một vài nét về bối cảnh lịch

Trang 8

(Lọ, hoa và quả - vẽ hình)

- Học sinh biết quan sát, nhận xét tơng quan ở mẫu vẽ

- Học sinh biết cách bố cục và dựng hình: Vẽ đợc hình có tỉ lệ cân đối và giống mẫu

- Học sinh yêu thích vẻ đẹp của tranh tĩnh vật

- Phạm Viết Song: Tự học vẽ, NXB giáo dục năm 2005

- Triệu khắc Lê, Nguyễn Thế Hùng, Vũ Kim Quyên, Nguyễn Thị Hiên: Hình mi nh hoạ và điêu khắc (giáo trình đào tạo giáo viên THCS hệ CĐSP)NXB

- Mẫu vẽ: Lọ, hoa, quả có tỉ lệ, hình dáng, màu sắc đơn giản, đẹp Chuẩn bị

một số mẫu để học sinh vẽ theo nhóm (nếu có điều kiện).

- Tranh tĩnh vật của hoạ sĩ và một số ảnh chụp tĩnh vật

- Bài vẽ tĩnh vật tiêu biểu củahọc sinh các năm trớc

- Hình gợi ý cách vẽ (các bớc dựng hình từ khái quát đến chi tiết).

2 Học sinh.

Trang 9

b kiểm tra đầu giờ.

- Kiến trúc thời Nguyễn đợc phát triển nh thế nào?

- Điêu khắc thờng đợc gắn với loại hình nghệ thuật nào?

I Hoạt động 1: Hớng dẫn học sinh quan

sát, nhận xét.

SGK).

- Giáo viên cho học sinh quan sát một số tranh

tĩnh vật (của hoạ sĩ) và phân tích vài ý chính.

+ Tranh tĩnh vật là tranh vẽ các vật ở trạng

thái tĩnh, đợc ngời vẽ chọn lọc và sắp xếp tạo

nên vẻ đẹp cảm nhận riêng

+ Có thể vẽ tranh tĩnh vật bằng các chật liệu

nh: Chì, than, màu nớc, màu bột, sáp màu, sơn

dầu, sơn mài, lụa

- Giáo viên tiếp tục giới thiệu tranh và ảnh

tĩnh vật để học sinh so sánh: ảnh chụp tĩnh

I Quan sát, nhận xét.

Trang 10

vật khác nhau nh thế nào? (Tranh vẽ, hình

ảnh).

- Giáo viên bày mẫu cho học sinh quan sát

đ-ợc sự gợi ý của giáo viên

và học sinh

? Mẫu vẽ gồm những gì?

(Lọ, hoa và quả)

? Các vật mẫu đợc sắp sếp nh thế nào? Vật

nào ở gần, vật nào ở xa?

(Sắp sếp cân đôi, hài hoà, có vật ở trớc, vật ở

sau Quả ở gần, lọ và hoa ở xa)

?Hình của toàn bộ mẫu vẽ có thể quy vào

(Học sinh quan sát mẫu => trả lời)

II Hoạt động 2: Hớng dẫn học sinh cách vẽ

Trang 11

hình cầu ta cần tiến hành nh nh thế nào?

- Vẽ phác hoạ khung hình chung (khung hình

bao quát) của lọ, hoa và quả.

và học sinh

- Vẽ phác khung hình riêng của lọ, hoa và

Trang 12

và học sinh

III Hoạt động 3: Hớng dẫn học sinh làm

bài.

- Giáo viên yêu cầu học sinh vẽ vào giấy A4

Nhắc học sinh quan sát, nhận xét mẫu vẽ để

bố cục hình vẽ theo chiều ngang hay dọc của

tờ giấy cho phù hợp

- Trong khi học sinh thực hành, giáo viên cần

quan sát và hớng dẫn bổ sung

- Giáo viên nhắc nhở học sinh vẽ phác nhẹ tay

không vẽ nét đậm hoặc nhạt quá để thuận tiện

cho việc vẽ màu ở tiết sau

IV Hoạt động 4: Đánh giá kết quả học tập.

- Cuối giờ, giáo viên cho học sinh tự treo bài

lên bảng và gợi ý cho học sinh nhận xét một

Trang 13

- Su tầm và xem tranh tĩnh vật màu.

(Lọ, hoa và quả - vẽ màu)

- Học sinh biết sử dụng màu vẽ (màu bột, màu nớc, sáp màu ).

- Vẽ đợc bài tĩnh vật màu theo mẫu

- Yêu thích vẻ đẹp của tranh tĩnh vật màu

- Sử dụng tài liệu tham khảo nh ở bài 2

b Đồ dùng dạy học.

1 Giáo viên.

- Mẫu vẽ: Lọ, hoa, quả chuẩn bị mẫu lọ, hoa, quả khác nhau về hình dáng

và màu sắc để học sinh vẽ theo nhóm

- Tranh phiên bản tĩnh vật màu của hoạ sĩ

- Bài vẽ tĩnh vật màu của học sinh các lớp trớc

Trang 14

- Nêu cách vẽ hình tĩnh vật: Lọ, hoa và quả?

SGK).

- Giáo viên giới thiệu tranh của hoạ sĩ, bài vẽ

của học sinh và nêu lên vài nét về nội dung

tranh để dẫn dắt học sinh vào bài qua gợi ý

Trang 15

đậm, màu nào nhạt?

? Các màu sắc trong tranh có ảnh hởng qua

lại với nhau không?

? Em có cảm nhận gì về màu sắc của bức

tranh?

(Học sinh quan sát tranh => Trả lời theo

từng câu hỏi của giáo viên đã nêu).

và học sinh

- Sau khi học sinh trả lời các câu hỏi, giáo

viên bổ sung và nhấn mạnh: Để vẽ đợc bài

tĩnh vật đẹp, khi vẽ cần quan sát mẫu để thấy

độ đậm nhạt của các mảng màu lớn và sự ảnh

hởng qua lại của các màu với nhau Vẽ màu

cần có đậm, có nhạt, không sao chép lệ thuộc

hoàn toàn vào mẫu Có thể vẽ theo cảm xúc

của mình trên cơ sở màu của mẫu thật

màu.

SGK).

- Giáo viên yêu cầu học sinh chuẩn bị đủ các

phơng tiện học tập và gợi ý cho học sinh:

+ Quan sát mẫu để thấy đợc các mảng màu

chính

+ Phác hình các mảng màu ở lọ, hoa và quả

+ Vẽ các mảng màu lớn trớc, vẽ màu cụ thể

của từng vật mẫu sau

II Cách vẽ màu.

- Quan sát các mảng màu chính

- Phác hình các mảng màu ở lọ, hoa và quả

Trang 16

- Màu vẽ có sự ảnh hởng qua lại giữa các màu với nhau.

- Vẽ mạnh dạn, vừa vẽ vừa so sánh bài vẽ với mẫu vẽ

và học sinh

bài.

- Giáo viên yêu cầu học sinh xem lại bài vẽ

hình ở tiết học trớc để chỉnh sửa lại theo mẫu

rồi phác ra các mảng màu

- Yêu cầu học sinh quan sát kĩ mẫu trớc khi vẽ

và vẽ màu phải có đậm, có nhạt

- Giáo viên nhắc nhở học sinh phải luôn so

sánh bài vẽ với mẫu vẽ

- Giáo viên đến từng bàn để quan sát và hớng

dẫn cho học sinh

- Giáo viên gợi ý học sinh nhận xét một số bài

Trang 17

- Học sinh hiểu biết về tạo dáng và trang trí ứng dụng cho đồ vật.

- Biết cách tạo dáng và trang trí đợc túi xách

- Có ý thức làm đẹp trong cuộc sống hàng ngày

- Tìm chọn một số hoạ báo có in các loại túi xách

- Nguyễn Quốc Toản (chủ biên), hỏi - đáp về dạy môn mĩ thuật ở THCS,

Trang 18

- Nêu cách vẽ màu cho lọ, hoa và quả?

- Giáo viên cho học sinh xem một số túi xách

khác nhau (nhng tập chung chủ yếu vào túi

xách có dạng hình chữ nhật, hình vuông và túi

có nét cong).

? Quan sát túi xách em tháy túi có cấu trúc,

đặc điểm gì? Cách trang trí ra sao?

(Học sinh quan sát túi => Trả lời theo cảm

Trang 19

nhận của mình).

=> Giáo viên nhận xét, bổ sung

? Túi có hình dáng nh thế nào?

(Hình vuông, tròn, chữ nhật, nét cong ).

? Màu sắc của túi ra sao?

(Xanh, đỏ, lam, vàng, đen ).

? Chất liệu của túi là gì?

(Có nhiều chất liệu khác nhau: Vải, nhựa,

? Túi gồm có các bộ phận gì?

(Quai xách, quai đeo, khoá, thân đáy túi).

Túi trang trí nh thế nào?

(Trang trí trên 2 bền mặt của túi bằng các

hoạt tiết: Hoa, lá,chim thú, hoạ tiết thổ cẩm,

mây, thuyền buồm )

?Vậy, túi xách có tác dụng nh thế nào đối

với đời sống con ngời?

(Để đựng đồ hoặc trang trí trong cuộc sống)

II Hoạt động 2: Hớng dẫn học sinh cách

tạo dáng và trang trí túi xách.

SGK)

1 Tạo dáng.

- Giáo viên giới thiệu một số túi xách kết hợp

với hình hớng dẫn cách vẽ để học sinh biết

cách tìm hình và tạo dáng

* Khái niệm:

- Túi xách là đồ vật rất cần thiết trong đời sống con ngời, nên cần đợc tạo dáng đẹp và tiện dụng

1 Tạo dáng.

- Tìm dáng chung của túi.

Trang 20

+ Bớc 1: Tìm dáng chung của túi.

và học sinh

+ Bớc 2: Tìm trục dọc, ngang để vẽ hình túi

+ Bớc 3: Tìm hình quai túi (dài, ngắn, vừa

phải) cho phù hợp.

2 Trang trí.

- Tìm các hình mảng trang trí

- Tìm trục dọc, ngang để vẽ hình túi

2 Trang trí.

- Tìm các hình mảng trang trí

Trang 21

- Tìm và vẽ các hoạ tiết vào các hình mảng

(hình hỉ hà hoặc hoạ tiết hoa, lá )

- Vẽ màu theo ý thích sao cho phù hợp với

kiểu dáng và chất liệu của túi

- Tìm và vẽ các hoạ tiết vào các hình mảng

bài.

- Có thể cho học sinh làm bài theo nhóm

+ Có thể sử dụng lá dừa, giấy màu cắt thành

nan để đam túi (theo từng mảnh rồi ghép lại).

+ Sử dụng bìa cứng để cắt, dán tạo hình túi rồi

trang trí

- Cá nhân làm bài: Vẽ trên giấy A4 hoặc A3

- Giáo viên gợi ý học sinh cách tạo dáng, sắp

xếp hoạ tiết rồi vẽ màu

- Học sinh trình bày sản phẩm cảu mình và tự

Trang 22

- Su tầm một số tranh, ảnh phong cảnh.

đề tài phong cảnh quê hơng

- Học sinh hiểu thêm về thể loại tranh phong cảnh.

- Biết cách tìm, chọn cảnh đẹp và vẽ đợc tranh về đề tài phong cảnh quê

Trang 23

2 Học sinh.

- Tranh, ảnh về phong cảnh quê hơng

- Su tầm bài vẽ về phong cảnh quê hơng của học sinh năm trớc

- Nêu cách tạo dáng và trang trí túi xách?

I Hoạt động 1: Hớng dẫn học sinh tìm và

chọn nội dung đề tài.

SGK).

- Giáo viên dùng ảnh phong cảnh hoặc thơ,

đoạn văn ngắn để giới thiệu ngắn gọn về đặc

điểm của một số vùng miền trên đất nớc Việt

Nam

- Giáo viên cho học sinh xem một số tranh

phong cảnh để học sinh nhận thấy mỗi bức

tranh thể hiện một vùng miền khác nhau và

nhận ra đó là vùng, miền nào

I Tìm và chọn nội dung đề tài.

Trang 24

? Quan sát trên tranh, em thấy đất nớc ta có

những vùng, miền nào?

(Thành phố, đồng bằng, cao nguyên, miền

núi, miền biển với cảnh sắc rất phong phú).

? Tranh phong cảnh vẽ những gì là chủ

yếu?

(Vẽ cảnh là chủ yếu).

? Đặc điểm tranh phong cảnh là gì?

(Thể hiện đợc vẻ đẹp của thiên nhiên từng

vùng miền).

=> Tranh phong cảnh phải thể hiện đợc vẻ đẹp

riêng, sắc thái và màu sắc của vùng miền đó

Trong đó có cả cảm xúc của ngời vẽ

và học sinh

- Giáo viên giới thiệu tranh sinh hoạt, chân

dung để học sinh nhận ra sự khác nhau giữa

tranh phong cảnh với các thể loại khác

tranh phong cảnh.

SGK).

- Giáo viên nhắc lại: Cách chọn cảnh, cắt cảnh

và lợc bớt chi tiết để bố cục tranh có trọng tâm

hợp lý, thuận mắt

? Vậy để tiến hành một bài vẽ tranh đề tài

phong cảnh quê hơng ta làm nh thế nào?

- Tìm và chọn nội dung đề tài (chọn cảnh và

cắt cảnh).

II Cách vẽ tranh.

- Tìm và chọn nội dung đề tài

Trang 25

- Tìm bố cục (mảng hình chính, phụ). - Tìm bố cục.

và học sinh

- Vẽ hình (vẽ chi tiết).

- Vẽ màu theo ý thích

- Vẽ hình

- Vẽ màu

Trang 26

bài.

- Giáo viên có thể cho học sinh vẽ ngoài trời

phong cảnh làng quê, phong cảnh miền núi,

phong cảnh phố xá

- Khi tổ chức vẽ ngoài trời nên vẽ theo nhóm

để dễ kiểm tra, theo dõi (VD: Nhóm 1 vẽ

phong cảnh ở phía nam, nhóm 2 vẽ phong

và học sinh

trọng tâm và màu vẽ có đậm, nhạt

- Giáo viên tổ chức cho học sinh treo, bày

tranh theo nhóm

- Học sinh tự nhận xét về: Cách chọn, cắt

cảnh, bố cục và vẽ màu

- Giáo viên tổng hợp, bổ sung cho ý kiến

chung của các nhóm và đánh giá, xếp loại

- Giáo viên khen ngợi một số bài vẽ hoàn

Trang 27

+ Su tầm ảnh trên sách báo và các tạp chí về chạm khắc gỗ

- Học sinh hiểu sơ lợc về nghệ thuật chạm khắc gỗ đình làng Việt Nam.

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp của chạm khắc gỗ đình làng

- Có thái độ yêu quý, trân trọng và giữ gìn các công trình văn hoá lịch sử của quê hơng đất nớc

- Các tài liệu nh ở bài 1.

- Lê Thanh Đức: Nét đẹp đình làng, NXB Mĩ Thuật 2001

Trang 28

- Lòng vẫn vàng son, NXB Kim Đồng 2001 (tủ sách nghệ thuật).

- Điêu khắc dân gian thế kỉ XVI - XVII - XVIII, NXB Ngoại Văn 1975

- Bài viết về chạm khắc gỗ trong tạp chí mĩ thuật

- Sách giáo khoa (xem trớc bài học).

- Su tầm các bài viết, ảnh liên quan đến bài học

- Nêu cách vẽ tranh đề tài phong cảnh quê hơng?

I Hoạt động 1: Hớng dẫn học sinh tìm hiểu

khái quát về đình làng Việt Nam.

SGK).

I Vài nét khái quát.

Trang 29

- Giáo viên trình bày ngắn gọn các ý sau:

+ ở vùng đồng bằng miền Bắc và miền Trung

Việt Nam, theo truyền thống mỗi làng xa

th-ờng xây dựng một ngôi đình riêng Đình là nơi

thờ Thành Hoàng của địa phơng, đồng thời là

ngôi chùa chung, nơi hội họp, giải quyết công

việc của làng xã và ổ chức lễ hội

+ Kiến trúc đình làng thờng đợc kết hợp với

chạm khắc trang trí Đây là nghệ thuật của

những ngời thợ là nông dân nên mang đặc

điểm mộc mạc, khoẻ khoắn, sinh động

+ Đình làng là niềm tự hào, là hình ảnh thân

thuộc, gắn bó trong tình yêu của ngời dân đối

với quê hơng Những ngôi đình đẹp, nổi tiếng

- Kiến trúc đình làng thờng đợc kết hợp với chạm khắc trang trí

- Đình làng là niềm tự hào, là hình ảnh thân thuộc, gắn bó trong tình yêu của ngời dân đối với quê hơng

và học sinh

nghệ thuật truyền thồng Việt Nam

II Hoạt động 2: Hớng dẫn học sinh tìm

hiểu một vài nét về nghệ thuật chạm khắc

Trang 30

(Khoẻ khoắn, mộc mạc, phóng khoáng nhng

rất ý nhị, hóm hỉnh).

- Giáo viên nêu khái quát nội dung của bài:

+ Chạm khắc đình làng là một dòng nghệ

thuật dân gian đặc sắc, độc đáo trong kho tàng

nghệ thuật cổ Việt Nam đợc những ngời thợ

chạm khắc ở làng xã sáng tạo nên Với những

nét chạm dứt khoát, chắc tay và nguồn cảm

hứng dồi dào của ngời sáng tạo, chạm khắc

đình làng đã thể hiện đợc cuộc sống muôn

màu, muôn vẻ nhng rất lạc quan, yêu đời của

ngời nông dân

- Giáo viên sử dụng ĐDDH kết hợp với hớng

dẫn học sinh quan sát hình ở bài 6 ở SGK để

học sinh chú ý các nội dung sau:

+ Chạm khắc trang trí là một bộ phận quan

trọng của kiến trúc đình làng

- Chạm khắc đình làng là một

dòng nghệ thuật dân gian đặc sắc, độc đáo trong kho tàng nghệ thuật cổ Việt Nam

- Chạm khắc trang trí là một bộ phận quan trọng của kiến trúc

và học sinh

+ Nội dung các bức chạm khắc miêu tả cuộc

sống hàng ngày của ngời dân nên rất phong

phú, dí dỏm Các bức chạm khắc thể hiện về

đề tài sinh hoạt xã hội và các hình tợng trang

trí đã giới thiệu ở SGK chỉ là một số ít trong

kho tàng đồ sộ của chạm khắc đình làng, song

cũng cho thấy sự phong phú về đề tài và

phong cách thể hiện đầy sáng tạo của các

dí dỏm

- Cảnh vật ở các bức chạm khắc

tự nhiên, mộc mạc

Trang 31

hình thức giản dị, trực tiếp và chân chất Cách

tạo hình khoẻ khoắn, mạch lạc và tự do, thoát

khỏi những chuẩn mực chặt chẽ, khuôn mẫu

của nghệ thuật cung đình, chính thống

- Giáo viên cho học sinh liên hệ:

do ngời dân sáng tạo lên cho chính họ, vì thế

đối lập với trang trí cung đình, chính thống

với những quy tắc nghiêm ngặt, mang tính

t-ợng trng và đợc thể hiện trau chuốt nhằm phụ

vụ tầng lớp vua quan phong kiến

- Nội dung của chạm khắc đình làng miêu tả

những hình ảnh quen thuộc trong cuộc sống

* Kết luận:

- Chạm khắc đình làng là chạm khắc dân gian, do ngời dân sáng tạo lên cho chính họ nhằm phụ

vụ tầng lớp vua quan phong kiến

- Nội dung của chạm khắc đình làng miêu tả những hình ảnh

và học sinh

thờng nhật của ngời dân Đó là những cảnh

sinh hoạt xã hội quen thuộc nh: Gánh con,

đánh cờ, uống rợu, đấu vật, các trò chơi dân

gian, nam nữ vui chơi

- Nghệ thuật chạm khắc rất sinh động với các

nhát chạm dứt khoát, chắc tay, phóng khoáng

nhng chính xác đã tạo nên độ nông sâu khác

nhau khiến các bức phù điêu đạt tới sự phong

phú về hình mảng và hiệu quả không gian

và bản sắc dân tộc

Trang 32

III Hoạt động 3: Đánh giá kết quả học tập.

- Giáo viên nhận xét chung tiết học và khen

ngợi những học sinh có nhiều ý kiến hay để

xây dựng bài

* Bài tập về nhà:

- Su tầm ảnh chụp tợng chân dung ở báo, tạp chí

- Học sinh hiểu thêm về tỉ lệ các bộ phận trên khuôn mặt ngời.

- Làm quen với cách vẽ tợng chân dung và vẽ đợc hình với tỉ lệ các phần chính gần đúng mẫu

- Học sinh thích vẽ tợng chân dung

Trang 33

- Triệu Khắc Lê, Nguyễn Thế Hùng, Vũ Kim Quyến, Nguyễn Thị Hiên:

Hình hoạ vàđiêu khắc, NXB giáo dục năm 2001

- Sách giáo khoa (xem trớc bài học).

- Su tầm ảnh chụp tợng chân dung ở báo chí

- Em hãy nêu một vài nét về nghệ thuật chạm khắc gỗ đình làng Việt Nam?

Trang 34

+ Tợng có thể đợc làm bằng nhiều chất liệu

nh: Đất nung, thạch cao, gỗ, đá, đồng, xi

- Giáo viên gợi ý học sinh quan sát hình a, b, c

trong SGK trang 78 để học sinh nhận thấy ba

vị trí khác nhau:

+ Nhìn chính diện (H.a) khuôn mặt cân đối

giữa bên phải và bên trái

và học sinh

+ Nhìn nghiêng (H.b) chỉ thấy phần bên trái

của khuôn mặt

+ Nhin nghiêng 2/3 (H.c) phần bên phải của

khuôn mặt, của đế tợng nhìn thấy ít hơn so với

phần bên trái

- Giáo viên giới thiệu tợng mẫu và chỉ ra cho

học sinh thấy sự khác nhu của hình dáng tợng

ở vị trí mà các em sẽ vẽ

? Quan sát tợng em thấy tợng có cấu trúc

nh thế nào?

(Gồm: đầu cổ, chân đế)

Trang 35

? So sánh tỉ lệ phần tóc, trán, mũi,

cằm của tợng?

(Học sinh quan sát tợng mẫu rồi so sánh).

hình.

SGK).

- Giáo viên yêu cầu học sinh xem hình gợi ý

cách vẽ (a, b, c, d - SGK trang 79) hoặc Giáo

- Vẽ phác tỷ lệ khung hình chung

- Ước lợng và xác định tỷ lệ của phần đầu, cổ, đế tợng

- Nhìn mẫu vẽ chi tiết

nét thẳng

- Nhìn mẫu vẽ chi tiết

Trang 36

III Hoạt động 3: Hớng dẫn học sinh cách

làm bài.

- Khi học sinh thực hành, Giáo viên gợi ý:

+ Vẽ đúng theo hớng nhìn mẫu: Chính diện,

bên trái, bên phải Từ đó, khung hình chung sẽ

có tỷ lệ không giống nhau ở các góc nhìn

+ Ước lợng các tỷ lệ chính: Chiều cao, ngang

của khung hình, tỷ lệ phần đầu, cổ, đế tợng;

- Giáo viên đặt một số bài gần mẫu và hớng

Trang 37

tîng, phiªn b¶n tîng; tranh, ¶nh

Trang 38

- Sử dụng tài liệu tham khảo nh đã nêu ở bài 7.

- Bài vẽ của các bạn lớp trớc (nếu su tầm đợc).

- Bài vẽ của tiết học trớc

- Bút chì, tẩy, que đo, dây dọi

- Em hãy nêu cách vẽ tợng chân dung?

Trang 39

nhằm hớng các em vào nội dung bài học

- Học sinh nhận xét theo cảm nhận riêng của

- Giáo viên bổ sung để học sinh thấy đợc:

+ ở mỗi vị trí, độ đậm, đậm vừa, nhạt của tợng

cách vẽ đậm nhạt và chỉ ra ở mẫu để học sinh

thấy đợc:

+ Độ đậm, đậm vừa, nhạt của tợng có thể quy

thành các hình mảng

+ Mảng đậm, nhạt không đều nhau mà thay

đổi theo hình khối của tợng

Trang 40

VD: Mặt cong, mặt phẳng, chỗ lồi, chỗ lõm

thay đổi khác nhau ở các phần: Tóc, khuôn

- Phác mảng đậm nhạt theo cấu trúc khối của mẫu

bài.

- Học sinh quan sát mẫu, điều chỉnh lại hình

(nếu thấy cần thiết).

- Vẽ đậm nhạt theo sự hớng dẫn của Giáo

III Bài tập.

- Vẽ đậm nhạt theo mẫu vẽ ở bài 7

Định dạng
Số trang	87
Dung lượng	431,5 KB