CHUYÊN ĐỀ 1 CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC A- NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN HOẶC ĐOẠN TRÍCH I- Khái niệm: Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích là trình bày những nhận xét, đá
Trang 1CHUYÊN ĐỀ 1 CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
A- NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN HOẶC ĐOẠN TRÍCH
I- Khái niệm:
Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) là trình bày những nhận xét, đánh giá của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ thuật của một tác phẩm cụ thể
II- Các bước làm bài nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích
1 Tìm hiểu đề và tìm ý
2 Lập dàn bài:
3 Viết bài
4 Đọc lại bài viết và sửa chữa
*Bố cục của bài nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích
1 Mở bài: Giới thiệu tác phẩm (hoặc đoạn trích) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của
mình
2 Thân bài:
- Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm (hoặc đoạn trích)
- Có phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu, xác thực
3 Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm (hoặc đoạn trích)
* Yêu cầu:
- Các luận điểm, luận cứ cần thể hiện sự cảm thụ và ý kiến riêng của người viết về tác phẩm
- Giữa các phần, các đoạn của bài văn cần có sự liên kết hợp lí và tự nhiên
III- Phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự
1 Nhân vật và vai trò của nhân vật trong TP tự sự
- Nhà văn sáng tạo ra nhân vật để nhận thức con người, xã hội, thể hiện thái độ, tư tưởng đối với con người, xã hội
- Phân tích để hiểu rõ, đúng nhân vật -> để tiếp nhận đúng nội dung tác phẩm Nhân vật có vai trò như thế nào trong tác phẩm tự sự? Cần tìm hiểu những gì về nhân vật?
2 Cách phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự
*Tìm hiểu chung về nhân vật:
Cần tìm hiểu nhân vật thuộc tác phẩm nào, vào thời đại nào, của tác giả nào, đặt nhân vật vào những hoàn cảnh XH nhất định
*Tìm hiểu nhân vật qua các chi tiết cụ thể
- Hình dáng bên ngoài
- Lời nói, cách nói, cử chỉ
- Thế giới nội tâm (cảm xúc, suy nghĩ, tâm trạng bên trong, chú ý diến biến nội tâm nhân vật)
- Quan hệ của nhân vật với nhân vật khác
- Hoàn cảnh bên ngoài, môi trường sống
*Những kết luận về nhân vật
- Tính cách nhân vật -> dụng ý NT của TG
+ Chỉ ra những nét tiêu biểu nhất, phân biệt với nhân vật khác
+ Mqh với hoàn cảnh XH, môi trường cụ thể
- Đánh giá mức độ thành công của NT xây dựng hình tượng nhân vật
Trang 2- Nhận định chung về nhân vật: ý nghĩa, tác dụng của hình tượng nhân vật đối với quá trình phát triển của VH (có đóng góp gì?) và đối với cuộc đời (có những gợi ý gì? tác dụng gì đối với người đọc) Để làm nổi bật tính cách nhân vật cần tìm hiểu nhân vật qua những chi tiết cụ thể nào?
3 Cách làm bài phân tích nhân vật trong TPTS
a Mở bài
- Giới thiệu xuất xứ nhân vật (từ TP nào, TG nào.)
- Vài lời giới thiệu khái quát
b Thân bài:
- Lần lượt phân tích các đặc điểm của nhân vật Có dẫn chứng minh hoạ
- Phân tích nghệ thuật xây dựng hình tượng, tư tưởng, thái độ của tác giả
c Kết bài
- Bày tỏ cảm xúc, quan điểm đối với nhân vật
- Nhận xét khái quát: bút pháp XD nhân vật -> đóng góp về tư tưởng NT của TG
B- NGHỊ LUẬN VỀ BÀI THƠ, ĐOẠN THƠ
- Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là trình bày nhận xét, đánh giá của mình về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ ấy
- Nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ được thể hiện qua ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu… Bài nghị luận cần phân tích các yếu tố ấy để có những nhận xét đánh giá cụ thể, xác đáng
- Bài nghị luận về đoạn thơ, bài thơ cần có bố cục mạch lạc, rõ ràng, có lời văn gợi cảm, thể hiện rung động chân thành của người viết
* Bố cục của bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ:
1 Mở bài:
Giới thiệu về đoạn thơ hoặc bài thơ đó và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình.
2 Thân bài:
Lần lượt trình bày suy nghĩ đánh giá về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ đó
3 Kết bài:
Khái quát giá trị và ý nghĩa của đoạn thơ, bài thơ đó
CHUYÊN ĐỀ 2 CÁCH VIẾT PHẦN MỞ BÀI BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
I- Cách viết phần mở bài
1 Mục đích :
- Mục đích của phần mở bài là nhằm giới thiệu vấn đề mà mình sẽ viết, sẽ trao đổi, bàn bạc trong bài Vì thế, khi viết Mở bài thưc chất là trả lời câu hỏi : Anh (chị ) định viết, định bàn bạc vấn đề gì ? Các cách mở bài dễ viết nhất :
a Mở bài trực tiếp : Tức là trả lời thẳng vào việc đó.
Ví dụ : Phân tích bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu
Mở bài trực tiếp : Nói đến Chính Hữu không thể khong nói đến bài thơ “Đồng chí”.Bài thơ như một điểm sáng trong tập “Đầu súng trăng treo”- tập thơ viết về đề tài người lính của ông
b Mở bài gián tiếp: Tức là dẫn ra một ý khác có liên quan gần gũi, sau đó, nêu vấn
đề sẽ bàn trong bài Để bài viết có không khí tự nhiên và có chất văn, người ta thường mở bài theo kiểu gián tiếp Có nhiều cách mở bài gián tiếp này nhưng tựu trung có 4 cách cơ bản:
Cách 1: Diễn dịch (suy diễn )
Trang 3Cách 2: Quy nạp
Cách 3: Tương liên (tương đồng )
Cách 4: Tương phản (đối lập )
Dù viết mở bài gián tiếp theo cách nào thì trong đó cũng cần làm rõ 3 vấn đề:
* Nêu ngắn gọn về tác giả, tác phẩm, xuất xứ.
* Nêu vấn đề (dựa vào gợi ý ở đề bài )
* Nêu cảm nhận của mình về vấn đề.
3 Một số vấn đề cần tránh :
- Tránh dẫn dắt vòng vo quá xa mãi mới gắn được vào việc nêu vấn đề
- Tránh ý dẫn dắt không liên quan gì đến vấn đề sẽ nêu
- Tránh nêu vấn đề quá dài dòng, chi tiết, có gì nói hết luôn rồi thân bài lại lặp lại những điều đã nói ở phần Mở bài
4 Một mở bài hay cần phải :
- Ngắn gọn: Dẫn dắt thường vài ba câu, nêu vấn đề một vài câu và giới hạn vấn đề một câu
- Đầy đủ: (đủ 3 vấn đề )
- Độc đáo : gây được sự chú ý của người đọc
- Tự nhiên :Giản dị, tự nhiên, tránh vụng vềgượng ép tránh gây cho người đọc khó chịu bởi sự giả tạo
II- Một số Mở bài tham khảo
Đề :Cảm nhận về bức tranh xuân trong đoạn trích “Cảnh ngày xuân”
Thời gian vẫn trôi đi và bốn mùa luôn luân chuyển Con người chỉ xuất hiện một lần trong đời và cũng chỉ một lần ra đi mãi mãi vào cõi vĩnh hằng Nhưng những gì là thơ, là văn, là
nghệ thuật đích thực…thì vẫn còn mãi mãi với thời gian Truyện Kiều của Nguyễn Du là một tác phẩm nghệ thuật như thế, đặc biệt là đoạn thơ viết về Cảnh ngày xuân – một mùa xuân
mới mẻ, tinh khôi và giàu sức sống
Đề : Cảm nhận về người lính lái xe trong “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”
Có những tác phẩm đọc xong, gấp sách lại là ta quên ngay, cho đến lúc xem lại ta mới chợt nhớ là mình đã đọc rồi Nhưng cũng có những cuốn sách như dòng sông chảy qua tâm hồn ta
để lại những ấn tượng chạm khắc trong tâm khảm.“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” là một
tác phẩm như thế Nhà thơ Phạm Tiến Duật đã xây dựng một tượng đài bằng thơ về người chiến sĩ hồn nhiên, ngang tàng và ngạo nghễ thời đại chống Mĩ
Đề : Phân tích khổ thơ đầu của bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận.
Chàng Huy Cận khi xưa hay sầu lắm Nỗi nhớ thương không biết đã tan chưa?
(Mai sau)
Trước cách mạng tháng Tám, thơ Huy Cận thường u sầu ảo não Nhưng từ khi cách mạng tháng Tám thành công đã tiếp thêm cho thơ ông một luồng sinh khí mới, những trang thơ dạt
dào niềm vui khi viết về cuộc sống mới, con người mới Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” là
một tác phẩm mang cảm xúc như thế Nó đã ghi lại hành trình đẹp đẽ của đoàn thuyền: ra khơi lúc hoàng hôn, đánh cá lúc trăng lên và trở về lúc bình minh Nhưng có lẽ khung cảnh đẹp đẽ và hùng vĩ nhất là lúc đoàn thuyền ra khơi được thể hiện rõ trong khổ thơ đầu
MB: Nguyễn Thành Long là một cây bút chuyên về truyện ngắn Ông đã rất thành
công ở các tác phẩm khai thác đề tài về những con người lao động mới trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông là truyện ngắn "Lặng lẽ
Trang 4Sa Pa" Tác phẩm không chỉ vẽ ra một bức tranh thiên nhiên đẹp và thơ mộng mà còn là lời
ca ngợi những con người đang ngày đêm miệt mài lao động cống hiến cho Tổ quốc
=> Đây là cách mở bài gián tiếp: Khái quát sự nghiệp sáng tác của tác giả đến tác phẩm cụ thể
MB: Được xây dựng theo một cốt truyện dân gian "Chuyện người con gái Nam
Xương" của Nguyễn Dữ có thể coi là một tác phẩm hay nhất trong cuốn "Truyền kỳ mạn lục" Nhân vật chính của tác phẩm là Vũ Thị Thiết (Vũ Nương) - một người con gái quê ở Nam Xương đẹp người đẹp nết Không chỉ có vậy, khi nhắc đến nhân vật này người đọc không thể quên được nỗi oan khổ vô bờ mà nàng phải chịu vì người chồng đa nghi thô bạo
=> Đây là cách mở bài gián tiếp: Dẫn dắt vấn đề kèm theo sự đánh giá của người viết
MB: Nguyễn Duy thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống
Mĩ cứu nước Nguyễn Duy nổi tiếng với các bài thơ như : “Tre Việt Nam”, “Hơi ấm ổ rơm”, Hiện nay, Nguyễn Duy vẫn tiếp tục sáng tác, ông viết đều những bài thơ tài hoa, đậm chất suy tư “Ánh trăng” (1978) là một trong những bài thơ của Nguyễn Duy được nhiều người ưa thích bởi tình cảm chân thành, sâu sắc, tứ thơ bất ngờ, mới lạ
MB: Có một nhà văn đã nói rằng : "Không có câu chuyện cổ tích nào đẹp bằng chính
cuộc sống viết ra" Cuộc chiến tranh chống Mĩ của dân tộc ta với biết bao câu chuyện đã trở thành huyền thoại được các nhà văn ghi lại như những câu chuyện cổ tích hiện đại Trong số
ấy phải kể đến "Chiếc lược ngà" của Nguyễn Quang Sáng Nhân vật cô bé Thu tám tuổi có một tình yêu cha đằm thắm, kì lạ, tiêu biểu cho những điều kì diệu mà những con người Việt Nam đã viết nên
MB: “Trong cái im lặng của Sa Pa [ ], Sa Pa mà chỉ nghe tên, người ta chỉ nghĩ đến
chuyện nghỉ ngơi, có những người làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước” Có những người làm việc và lo nghĩ cho đất nước, đó là những con người lao động thầm lặng, hi sinh hạnh phúc cá nhân, tìm hạnh phúc trong lao động Nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn
“Lặng lẽ Sa Pa” (Nguyễn Thành Long) là một bức chân dung kí hoạ đẹp đẽ về con người này
MB: Phạm Tiến Duật là một trong những nhà thơ tiêu biểu của thế hệ nhà thơ trẻ
những năm kháng chiến chống Mĩ Bản thân là anh bộ đội Trường Sơn, tác giả cảm thông và hiểu rõ tâm tình người lính, nhất là người chiến sĩ vận tải dọc Trường Sơn chở vũ khí, quân trang từ hậu phương lớn ra tiền tuyến lớn Cùng với thế hệ thanh niên hăng hái "Xẻ dọc trường sơn đi cứu nước / Mà lòng phơi phới dậy tương lai" Phạm Tiến Duật mang niềm vui hăm hở của tuổi trẻ ra chiến trường Nhà thơ đã tạo cho mình một giọng điệu thơ rất lính : khỏe khoắn, tự nhiên, tràn đầy sức sống, tinh nghịch tươi vui mà giàu suy tưởng Bài thơ về tiểu đội xe không kính là tác phẩm tiêu biểu nhất của giọng thơ ấy, của hồn thơ ấy
MB: Mùa xuân luôn là nguồn cảm hứng vô tận của các thi nhân Nguyễn Bính đã
từng đánh thức người nhà quê trong mỗichúng ta bằng “Mùa xuân xanh”,Hàn Mạc Tử thì bâng khuâng xao xuyến nơi đất khách quê người với “Mùa xuân chín” Còn ‘‘Mùa xuân xuân nho nhỏ’’củaThanh Hải lại là tâm nguyện sau cùngcủa ông về tình yêu cuộc sống,về khát vọng được cống hiến sức lực của mình cho đất nước khi ông sắp lâm chung
MB:
Nếu là con chim chiếc lá
Thì chim phải hót, lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình
Một nhà thơ đã từng viết như vậy song chỉ đến khi đọc truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long, tiếp xúc với các nhân vật trong tác phẩm đặc biệt là anh thanh niên ta mới thấy thấm thía hơn ý nghĩa của những vần thơ trên Anh thanh niên trong tác phẩm là
Trang 5người có những phẩm chất đáng quí: cởi mở, hiếu khách, yêu công việc, khiêm tốn và có phong cách thật đẹp
MB: Nguyễn Thành Long là một cây bút có tên tuổi về truyện ngắn được nhiều bạn
đọc ưa thích Các tác phẩm của ông thường phản ánh các cuộc sống sôi động đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ trên đất nước Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” là truyện ngắn như vậy Truyện đã khắc hoạ được chân dung của người lao động mới, đó là anh thanh niên với những phẩm chất đáng quí: cởi mở, hiếu khách, yêu công việc, khiêm tốn và có phong cách thật đẹp
MB: Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta đã góp thêm những trang
vàng vào lịch sử dân tộc Đã có rất nhiều văn nghệ sẽ đã có được cảm hứng sáng tác từ đề tài này Chính vì vậy đây cũng là giai đoạn văn học có nhiều thành công góp phần làm rạng rỡ nền văn học nước nhà "Những ngôi sao xa xôi" của nữ tác giả Lê Minh Khuê là một trong những đóng góp như vậy Nhân vật chính của tác phẩm là Phương Định - một cô gái đã để lại
ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc
MB: Chúng ta đã từng biết đến hình ảnh những chiến sĩ lái xe Trường Sơn qua tác
phẩm "Bài thơ về tiểu đội xe không kính" của Phạm Tiến Duật Họ là những chiến sĩ trẻ trung sôi nổi can trường mang trong mình khát vọng thống nhất non sông Và một lần nữa chúng ta lại được gặp hình ảnh những con người gan dạ trẻ trung trên tuyến đường Trường Sơn qua tác phẩm "Những ngôi sao xa xôi" của Lê Minh Khuê Đó là ba cô gái nhỏ nhắn xinh xắn trong một tổ trinh sát mặt đường Nhân vật chính trong tác phẩm và cũng là người
kể chuyện là Phương Định - một cô gái Hà Nội Nhân vật đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng đông đảo bạn đọc
MB: Là cây bút chuyên về truyện ngắn ,trong chiến tranh Lê Minh Khuê viết về cuộc
sống chiến đấu của tuổi trẻ ở tuyến đường Trường Sơn “Những ngôi sao xa xôi” là tác phẩm đầu tay của bà ,được viết năm 1971 giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc đang diễn ra rất ác liệt.Truyện giúp ta hiểu hơn về cuộc sống của những cô gái thanh niên xung phong trên một cao điểm ở tuyến đường Trường Sơn
MB: Gấp lại truyện ngắn “Lặng lẽ Sa pa ”của Nguyễn Thành Long lòng ta cứ xao
xuyến vấn vương trước vẻ đẹp của những con người ,trước những tình cảm chân thành, nồng hậu trong một cuộc sống đầy tin yêu Dù được miêu tả ít hay nhiều nhân vật nào của “Lặng lẽ
Sa pa” cũng hiện lên với nét cao quí đáng khâm phục Trong đó anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu đã để lại cho chúng ta nhiều ấn tượng khó phai mờ
MB: Kim Lân là nhà văn có vốn sống vô cùng phong phú và sâu sắc về nông thôn
Việt Nam.Các sáng tác của ông đều xoay quanh cảnh ngộ và sinh hoạt của người nông dân Văn bản “Làng” đươc sáng tác vào thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ,với nhân vật chính là ông Hai ,một lão nông hiền lành ,yêu làng ,yêu nước và gắn bó với kháng chiến
MB: Khoảnh khắc giao mùa có lẽ là khoảnh khắc đẹp đẽ nhất của tự nhiên,nó gieo
vào lòng người những rung động nhẹ nhàng khiến ta như giao hoà, đồng điệu Khi chúng ta chưa hết ngỡ ngàng bởi một Xuân Diệu “tựa cửa nhìn xa nghĩ ngợi gì ” thì đã gặp một Hữu Thỉnh tinh tế ,sâu sắc đến vô cùng qua một thoáng “Sang Thu”
MB: Huy Cận là một trong những nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ Mới Sau
cách mạng ông nhanh chóng hoà nhập vào công cuộc kháng chiến vĩ đại và trường kì của dân tộc.Hoà bình lập lại,từng trang thơ Huy Cận ấm áp hơi thở của cuộc sống đang lên.Bài thơ
“Đoàn thuyền đánh cá”được sáng tác ở Hòn Gai năm 1958 nhân một chuyến đi thực tế dài ngày Bài thơ thực sư là một bài ca ca ngợi cuộc sống của những con người lao động mới
MB: Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam – đã cống
hiến trọn đời mình vì sự nghiệp giải phóng đất nước Người ra đi năm 1969, để lại biết bao nỗi thương nhớ và xót xa cho Tổ quốc Có nhiều nhà thơ đã viết bài thơ tưởng nhớ về Bác,
Trang 6và “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương là một trong những bài thơ xuất sắc nhất Chúng ta hãy cùng đến với bài thơ để cảm nhận được cảm xúc ấy
MB: Con cò là hình ảnh quen thuộc với làng quê Việt Nam tự bao đời Chính vì thế
mà từ lúc nào không biết, hình ảnh cò đã đi vào ca dao, dân ca Việt Nam một cách bình thường nhưng lại mang ý nghĩa sâu sắc biểu trưng cho hình tượng người phụ nữ Việt Nam chịu thương chịu khó Và cũng có khi hình ảnh cò được mượn để ví cho thân phận người phụ
nữ thấp bé trước xã hội phong kiến lúc bấy giờ Cảm nhận từ tình mẹ thiêng liêng, cảm nhận
vẻ đẹp sâu sắc của hình ảnh cò, tác giả Chế Lan Viên đã mượn chất liệu là những bài ca dao, dân ca Việt Nam để dệt nên bài thơ "Con cò" ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng và nỗi nhọc nhằn nuôi con khôn lớn của người phụ nữ, người mẹ Bài thơ đã nhanh chóng được mọi người biết đến và trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu viết về tình mẹ
MB: Mùa thu quê hương là đề tài gợi cảm xúc đối với thi nhân song mỗi người cảm
xúc về mùa thu theo cảm nhận riêng của mình Với nhà thơ Hữu Thỉnh, khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu đã rung động hồn thơ để thi sĩ vẽ nên một bức tranh thơ: “Sang thu” thật hay
- Bài thơ được viết theo thể thơ năm chữ : nhịp nhàng, khoan thai, êm ái, trầm lắng và thoáng chút suy tư… thể hiện một bức tranh thu trong sáng, đáng yêu ở vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ
CHUYÊN ĐỀ 3 VĂN HỌC TRUNG ĐẠI
Văn bản:
CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG A- TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN
1 Tác giả
- Nguyễn Dữ sống ở thế kỷ XVI, giai đoạn chế độ xã hội phong kiến đang từ đỉnh cao của sự phát triển, bắt đầu rơi vào tình trạng suy yếu
- Nguyễn Dữ chỉ làm quan một năm rồi về ở ẩn, giữ cách sống thanh cao đến trọn đời,
dù vậy qua tác phẩm, ông vẫn tỏ ra quan tâm đến xã hội và con người
2 Tác phẩm
* Truyền kỳ mạn lục: Tập sách gồm 20 truyện, ghi lại những truyện lạ lùng kỳ
quái Truyền kỳ: là những truyện thần kỳ với các yếu tố tiên phật, ma quỷ vốn được lưu truyền rộng rãi trong dân gian Mạn lục: Ghi chép tản mạn Truyền kỳ còn là một thể loại
viết bằng chữ Hán (văn xuôi tự sự) hình thành sớm ở Trung Quốc, được các nhà văn Việt Nam tiếp nhận dựa trên những chuyện có thực về những con người thật, mang đậm giá trị nhân bản, thể hiện ước mơ khát vọng của nhân dân về một xã hội tốt đẹp
-Chuyện người con gái Nam Xương kể về cuộc đời và nỗi oan khuất của người phụ
nữ Vũ Nương, là một trong số 11 truyện viết về phụ nữ
- Truyện có nguồn gốc từ truyện cổ dân gian “Vợ chàng Trương” tại huyện Nam Xương (Lý Nhân - Hà Nam ngày nay)
a Tóm tắt truyện
- Vũ Nương là người con gái thuỳ mị nết na, lấy Trương Sinh (người ít học, tính hay đa nghi)
- Trương Sinh phải đi lính chống giặc Chiêm Vũ Nương sinh con, chăm sóc mẹ chồng chu đáo Mẹ chồng ốm rồi mất
- Trương Sinh trở về, nghe câu nói của con và nghi ngờ vợ Vũ Nương bị oan nhưng không thể minh oan, đã tự tử ở bến Hoàng Giang, được Linh Phi cứu giúp
Trang 7- Ở dưới thuỷ cung, Vũ Nương gặp Phan Lang (người cùng làng) Phan Lang được Linh Phi giúp trở về trần gian - gặp Trương Sinh, Vũ Nương được giải oan nhưng nàng không thể trở về trần gian
b Về nghệ thuật
- Kết cấu độc đáo, sáng tạo
- Nhân vật: diễn biến tâm lý nhân vật được khắc hoạ rõ nét
- Xây dựng tình huống truyện đặc sắc kết hợp tự sự + trữ tình + kịch
- Yếu tố truyền kỳ: Kỳ ảo, hoang đường
- Nghệ thuật viết truyện điêu luyện
c Về nội dung
Qua câu chuyện về cuộc đời và cái chết thương tâm của Vũ Nương, Chuyện người con gái Nam Xương thể hiện niềm cảm thương đối với số phận oan nghiệt của người của
người phụ nữ Việt Nam dưới chế độ phong kiến, đồng thời khẳng định vẻ đẹp truyền thống của họ
B- BÀI TẬP
Đề 1: Viết một đoạn văn ngắn (8 đến 10 dòng) tóm tắt lại "Chuyện người con gái
Nam Xương" của Nguyễn Dữ.
* Gợi ý:
- Vũ Nương là người con gái thuỳ mị, nết na Chàng Trương là con gia đình hào phú
vì cảm mến đã cưới nàng làm vợ Cuộc sống gia đình đang xum họp đầm ấm, xảy ra binh đao, Trương Sinh phải đăng lính, nàng ở nhà phụng dưỡng mẹ già, nuôi con Khi Trương Sinh về thì con đã biết nói, đứa trẻ ngây thơ kể với Trương Sinh về người đêm đêm đến với
mẹ nó Chàng nổi máu ghen, mắng nhiệc vợ thậm tệ, rồi đánh đuổi đi, khiến nàng phẫn uất, chạy ra bến Hoàng Giang tự vẫn Khi hiểu ra nỗi oan của vợ, Trương Sinh đã lập đàn giải oan cho nàng
Đề 2 : Cảm nhận của em về văn bản "Chuyện người con gái Nam Xương" của
Nguyễn Dữ.
*Gợi ý
a Mở bài
- Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm
- Nêu giá trị nhân đạo, hiện thực và nghệ thuật đặc sắc của truyện
b Thân bài:
1 Giá trị hiện thực:
- Tố cáo xã hội phong kiến bất công, thối nát
+ Chàng Trương đang sống bên gia đình hạnh phúc phải đi lính
+ Mẹ già nhớ thương, sầu não, lâm bệnh qua đời
+ Người vợ phải gánh vác công việc gia đình
- Người phụ nữ là nạn nhân của lễ giáo phong kiến bất công
+ Vũ Thị Thiết là một người thuỷ chung, yêu thương chồng con, có hiếu với
mẹ
+ Trương Sinh là người đa nghi, hồ đồ, độc đoán -> đẩy Vũ Nương đến cái chết thảm thương
+ Hiểu ra sự thật Trương Sinh ân hận thì đã muộn
2 Giá trị nhân đạo
- Đề cao, ca ngợi phẩm hạnh cao quý của người phụ nữ qua hình ảnh Vũ Nương
+ Đảm đang: Thay chồng gánh vác việc nhà
+ Hiếu thảo, tôn kính mẹ chồng
+ Chung thuỷ: Một lòng, một dạ chờ chồng
3 Giá trị nghệ thuật:
- Ngôn ngữ, nhân vật
Trang 8- Kịch tính trong truyện bất ngờ.
- Yếu tố hoang đường kỳ ảo
c Kết bài:
- Khẳng định lại giá trị nội dung của truyện
- Truyện là bài học nhân sinh sâu sắc về hạnh phúc gia đình
Đề 1: Cảm nhận của em về nhân vật Vũ Nương trong tác phẩm "Chuyện người con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ.
* Gợi ý:
a Mở bài:
- Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm
- Vẻ đẹp, đức hạnh và số phận của Vũ Nương
b Thân bài:
- Vũ Nương là người phụ nữ đẹp
- Phẩm hạnh của Vũ Nương:
+ Thuỷ chung, yêu thương chồng (khi xa chồng ) + Mẹ hiền (một mình nuôi con nhỏ )
+ Dâu thảo (tận tình chăm sóc mẹ già lúc yếu đau, lo thuốc thang )
- Những nguyên nhân dẫn đến bi kịch của Vũ Nương
+ Cuộc hôn nhân bất bình đẳng
+ Tính cách và cách cư sử hồ đồ, độc đoán của Trương Sinh
+ Tình huống bất ngờ (lời của đứa trẻ thơ )
- Kết cục của bi kịch là cái chết oan nghiệt của Vũ Nương
- Ý nghĩa của bi kịch: Tố cáo xã hội phong kiến
- Giá trị nhân đạo của tác phẩm
b Kết bài:
- Khẳng định lại phẩm chất, vẻ đẹp của Vũ Nương
- Khẳng định lại giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm