Chủ đề mộtVai trò và tác dụng của dấu câu trong văn bản nghệ thuật AMục tiêu cần đạt Qua bài học này, học sinh sẽ nắm được các kiến thức và kỹ năng sau : + Các loại dấu câu và cách sử d
Trang 1Chủ đề một
Vai trò và tác dụng của dấu câu trong văn bản nghệ thuật
A)Mục tiêu cần đạt
Qua bài học này, học sinh sẽ nắm được các kiến thức và kỹ năng sau :
+ Các loại dấu câu và cách sử dụng dấu câu trong những mục đích nói cụ thể + Ý nghĩa, hiẹu quả biểu đạt của việc sử dụng dấu câu trong văn bản nghệ thuật + Cảm nhận, phân tích vai trò, tác dụng của các dấu câu trong văn bản nghệ thuật + Sử dụng thành thạo dấu câu trong những ngữ cảnh nói và viết cụ thể
B)Chuẩn bị
Giáo viên : soạn bài, tư liệu về sử dụng dấu câu
Học sinh : ôn lại các loại dấu câu
Định nghĩa các văn bản nghệt thuật có sử dụng dấu câu
C)Tiến trình dạy học
1 ổn định
2 kiểm tra bài cũ : kết hợp kiểm tra trong ôn luyện
3 bài mới
phương pháp Nội dung hoạt động
Bước 1 I ôn tập về các loại dấu câu đã học
giáo viên nêu vấn đề : em đã học về các _ chia nhóm học sinh tự làm
dấu câu và cách sử dụng; vậy em hãy liệt _ một học sinh lên bảng điền theo mẫu kê các loại dấu câu và chức năng từng loại _ học sinh khác ghi, nhận xét
dấu câu theo bảng sau : _ giáo viên chốt lại
Trang 2
Bước 2
Sau khi ôn luyện tập –học sinh thực II Luyện tập
hành 1 a) đặt dấu phẩy, dấu chấm phẩy vào chỗ
Bài 1-giáo viên ghi đề bài học sinh làm thích hợp
vào vở bài tập sgk/6 Nêu mục đích của bài tập – khái niệm b) đặt dấu chấm hỏi, chấm than vào chỗ dùng chính xác trong các dấu câu thích hợp
Giáo viên nhận xét và sửa lỗi c) đặt dấu gạch ngang, ngoặc đơn, dấu Tôi không ngờ dc nói với tôi một câu như hai chấm vào chỗ thích hợp thế này :
Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được…
Thế rồi dế chũi tắt thở
(Tô Hoài, DMPLK) Bài tập 2 2.
Điền dấu câu cho chính xá, đoạn văn Năm nay tôi học lớp 8 Bảy năm trôi qua Sau vậy mà cái ngày đầu tiên đi học, vẫn sống
DẤU CÂU CHỨC NĂNG VÍ DỤ Dấu chấm Đặt ở cuối câu trạng thái Giời chớm tù Cây cối um tùm Cả lòng thơm Dấu chấm hỏi Đặt cuối câu nghi vấn Không được! Ai cho tao lương thiện?
Dấu chấm than Dùng kết thúc câu cầu khiến hoặc câu cảmĐừng rượu chè con nhé!
U đã về đấy ạ! (kính trọng)
4 Dấu phẩy Dùng để phân cách các thành phần, bộ
phận của câu
Cam, quýt, xoài…là đặc sản vùng này
5 Dấu chấm lững Biểu thị bộ phận chư a liệt kê hết
Biểu thị lời nói ngập ngừng ngắt quãng Làm giảm nhịp điệu câu văn hài hước
Sớm Chúng tôi tụ họp góc sân Toàn chuyện trẻ
em Các…các…các Một con bồ các kêu váng lên
6 Dấu chấm phẩy Đánh dấu ranh giới giữa các vế của câu
ghép có cấu tạo phức tạp Đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận trong
1 phép liệt kê phức tạp
Con tu hú to nhất họ, nó kêu “tu hú” là mùa tu hú chín ; không sai một tẹo nào.
7 Dấu gạch ngang Đánh dấu bộ phận chú thích
Đánh dấu lời dẫn đối thoại Biểu thị sự liệt kê
-Chị Cốc liền quát lớn : mày nói gì ? lạy chị, em nói gì đâu !
Dấu gạch nối Nối các từ trong một liên đoạn
Nối các từ trong một phiên âm
A –li-ba-ba Dấu ngoặc đơn Đánh dấu phần chú thích thuyết minh
Dấu hai chấm Nt
Đánh dấu lời dẩntực tiếp; lời đối thoại Dấu ngoặc kép Đánh dấu TN câu đoạn dẫn trực tiếp
Tên thành phố, tờ báo…
Trang 3maõi trong loøng tođi nhö nhöõng kyû nieôm khođng
theơ naøo queđn Moêi laăn nhôù lái, tođi lái boăi hoăi
xuùc ñoông, töôûngnhö ngaøy khai tröôøng vaøo lôùp
naím xöa ñang hieôn ra tröôùc maĩt…
Baøi taôp 3/8
Ghi ñuùng, sai vaøo ođ troâng 3 BT sgk/8
Baøi taôp 4/9 4.
Hóc sinh ñóc ñoán 1: OĂ haĩn keđu …_dieên tạ söï vieôc bình
thöôøng dieên ra laịp lái nhieău laăn ñoâi vôùi
nhađn vaôt khi moôt söï vieôc naøo ñoù xạy ra
-oă haĩn keđu!_ Theơ hieôn thaùi ñoô cụa taùc giạ_ söï ngác nhieđn baât bình…
_tính ngheô thuaôt khi duøng daâu cađu Daâu chaâm than sau cađu thöù ba coù yù Ñoán 2 : Nhöng hó ôû Haø Noôi veă !_Dieên tạ
nghóa gì ? moôt söï chôø ñôïi, mong ngoùng moôt ñieău gì_yù
(_ coù moôt caùi gì ñoù ñaịc bieôt hôn töôûng mô hoă_ tính tu töø trong vaín bạn_ thay
nhöõng chuyeân taøu khaùc ) daâu chaâm ñoán vaín chư mieđu tạ, keơ bình
thöôøng
_Theo caùch vieât thođng thöôøng em Ñoán 3 : Ñaịt daâu hai chaâm _ dúng yù: ngöôøi
phại ñaịt daâu gì ? daâu chaâm coù taùc ñóc suy töôûng, thaùi ñoô cụa nhađn vaôt
dúng gì ?
Ñoán 4 :
ÔÛ ñoán 4 daâu chaùm löûng coù taùc dúng Daâu chaẫm löûng : suy nghó treâ ñaây cụa
gì ? ngöôøi anh ñoâi laôp voâi nhöõng gì ngöôøi em veõ
caùh dieên ñát töông ñöông : v.v…
Daâu chaâm than_ ngác nhieđn_ caùch cụa taùc giạ hay hôn _ laøm ngöôøi ñóc suy töôûng_ coù theơ hieơu ñöôïc gì maø nhađn vaôt muoân noùi
Baøi taôp 5/10,11 VD1/10
Cho hóc sinh ñóc Daâu chaâm löûng coù taùc dúng : hình ạnh Baùc
Phađn tích yù nghó tu töø cụa daâu cađu? veă_ coù bao nhieđu ñieău môùi lá xạy ra_ ñuùng vôùi
(ođđi!_ cạm xuùc ngác nhieđn vui söôùng) hoaøn cạnh khi Baùc Hoă trôûi veă_ Baùc veă trong im
laịng _ nhöng laøm ñöôïc nhieău ñieău cho ñaât nöôùc Taât cạ mói vaôt _ söï nhuyeơn bieân lôùn
VD 2/10 Daâu chaâm yù khaúng ñònh, ca ngôïi _theơ hieôn nhöõng vieôc laøm ñöôïc _ ñaõ chieân thaĩng
VD 3/11 Daâu chaâm löûng : coøn nhieău söï vieôc chöa ñöôïc keơ heât_ dúng yù cụa taùc giạ
Böôùc 3 III.Ñóc hieơu vaín bạn
Sau khi trạ lôøi vaø laøm caùc cađu hoûi Taùc dúng cụa daâu cađu
phaăn baøi taôp Giaùo vieđn cho moôt bán
ñóc “ Daâu caâu vaø taùc dúng cụa daâu cađu sgk/12/13
trong vaín bạn ngheô thuaôt”
Böôùc 4 IV Luyeôn taôp kieơm tra
LT+KT _ nhaỉm ñaùnh giaù lái kieân thöùc
maøhóc sinh ñaõ hóc
Trang 4Bài 1 (4đ) Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác
a) Đặt dấu phẩy, dấu chấm vào chỗ nhau, nhưng cùng một mâm non măng mọc
thích hợp cho đoạn văn sau: thẳng Vào đau tre cũng sống, ở đâu tre cũng
xanh tốt Dáng tre vươn mộc mạc, màu tre tươi nhũn nhặn
( Thép Mới –TVN )
b) Đặt dấu chấm hỏi, dấu chấm cảm, Tre xanh
dấu chấm lửng vào chỗ thích hợp cho xanh tự bao giờ?
Đoạn thơ sau : Chuyện ngày xưa … đã có bờ tre xanh
Thân gầy guộc, lá mong manh Mà sao nên lũy, nên thành tre ơi ?
Ơû đâu tre cũng xanh tươi Cho dù đát sỏi, đất vôi bạc màu !
( Nguyễn Duy ) Bài 2 ( 2đ )
Phân tích tác dụng của dấu phẩy
trong văn bản sau : Đường xa, gánh nặng, bé chân đi thoăn
(phối hợi những từ láy _dấu phẩy cắt thoắt
hai câu văn ra nhiều đoạn đều nhau, Dốc núi, đèo cao, đòn gánh kẽo kẹt
đối nhau, diễn tả cái nhịp nhàng, nhún (Thép Mới)
nhẩy của đòn gánh tre trê vai những
người dân công đi chiến dịch)
Bài 3 (4đ)
Viết một đọan văn ngắn (về chủ đề học tập) , trong đó có sử dụng các loại dấu câu mà em đã học
? ( khoảng 10 dòng)
Bước 5: Hướng dẫn học ở nhà
1.ôn luyện lại các dấu câu đã học
2.tìm trong sgk hoặc sách báo tham khảo những đoạn văn đoạn thơ có sử dụng dấu câu như một biện pháp tu từ và phân tích vai trò tác dụng của chúng
3.tìm những lời bình hay về việc sử dụng dấu câu trong những văn bản văn học
D) Củng cố dặn dò
Nắm nội dung về bài học
Khái niệm sử dụng dấu câu
Làm bài tập ở nhà
Trang 5Chủ đề 2 : NGHỆ THUẬT LẬP LUẬN
TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
A) Mục tiêu cần đạt
Qua bài học này, học sinh nắm được các kiến thức và khái niệm sau :
- thế nào là văn nghị luận, đặc trưong của văn nghị luận
- thế nào là lập luận, vai trò, hiệu quả, tác động của nghệ thuật lập luận trong việc biểu hiện nội dung tư tưởng và ý nghĩa tác phẩm
- Luận điểm, cách nêu luận điểm, phương pháp làm sáng tỏ luận điểm; các loại luận cứ, cách sử dụng luận cứ; một số lập luận tiêu biểu
- Rèn luyện khái niệm lập luận khi viếy một bài văn nghị luận
B)Chuẩn bị
Giáo viên : sọan bài
Học sinhh : học, chuẩn bị bài mới
C)Tiến trình dạy học
1.ổn định
2.kiểm tra bài cũ
3.bài mới
Bước 1 : hướng dẫn học sinh học bài “vai trò của lập luận trong văn nghị luận/sgk75
Bước 2 : ôn kiến thức ôn tập lý thuyết
văn nghị luận là gì ? 1 Dùng một hệ thống lý lẽ và dẫn chứng
đẻ thuyết phục người đọc, người nghe về một tư tưởng, một quan điểm nào đó
Thế nào là luận điểm, luận cứ trong 2.-luận điểm(ý lớn) là những ý kiến, quan
văn nghị luận ? điểm chính được nêu ra trong bài văn nghị
luận được sắp xếp, trình bày theo một hệ thống hợp lý để làm sáng tỏ vấn đề mà luận điểm đặt ra
-luận cứ : là các dẫn chứng cụ thể -luận chứng : là sự t/c các luận điểm và luận cứ, các lý lẽ và dẫn chứng nhằm làm sáng tỏ vấn đề để người đọc hiểu, tin và đồng tìng với điều mà người viết đặt ra và giải quyết
Hãy nêu một số phép lập luận tiêu
biểu ? 3.-Một số phép lập luận tiêu biểu :
Tổng –phân- hợp Nhân-quả
-Dùng câu khẳng định, phủ định -Dùng từ : tại sao, thật vậy, tuy thế, cho nên … giả sử -Bài văn nghị luận giàu sức thuyết phục lý luận, giàu hình ảnh – yếu tố biểu cảm
yêu cầu cơ bản khi làm bài văn nghị
luận? -nghị luận trước hết phải đúng hướng
-nghị luận phải mạch lạc -nghị luận phải chặt chẽ -nghị luận phải trong sáng
Bước 3 : II Luyện tập
Hướng dẫn bài tập 1/68,69 -Đoạn 1 : văn miêu tả
Trang 6-Đoạn 2 : văn nghị luận _ Vấn đề : Nước
Bài 2/70 giáo viên hướng dẫn học sinh làm
D) Củng cố dặn dò
Nắm nội dung bài học
Làm bài tập ở nhà