Kiến thức: các hiểu biết cơ bản về cây chè. Hiểu biết: Nhu cầu sinh thái của cây chè – Các biện pháp kỹ thuật canh tác và chế biến chè. Ứng dụng: Thực hiện trồng, chăm sóc, thu hoạch, chế biến và kinh doanh chè. Tổng hợp: quy hoạch vùng trông chè – đánh giá hiệu quả kinh tế kỹ thuật của hoạt động sản xuất và chế biến chè.
Trang 1Đề cương môn cây chè
Thông tin tài liệu:
Tài liệu được lưu lần cuối : 17-Aug-09
Mục lục
Thông tin tài liệu:
Mục lục
1 Dữ liệu môn học
2 Mục tiêu môn học
2.1 Mục tiêu tổng quát
2.2 Năng lực đạt được
2.3 Mục tiêu cụ thể
3 Môn học tiên quyết
4 Tiến trình giảng dạy
4.1 Cấu trúc tổng quát nội dung học tập
4.2 Cấu trúc chi tiết nội dung môn học
Chương 1: Chương mở đầu
Chương 2: Đặc điểm thực vật học
Chương 3: Nhu cầu sinh thái
Chương 4: Kỹ thuật canh tác
Chương 5: Thu hoạch búp - chế biến và kinh doanh sản phẩm chè
5 Đánh giá hoàn tất môn học
6 Tiêu chuẩn giảng viên
7 Tài liệu tham khảo
8 Ngày biên soạn, nhóm/người biên soạn
9 Phê duyệt chương trình môn học
1
Dữ liệu môn học
§ Tên môn học: Cây công nghiệp dài ngày 2 - Học phần Cây Chè (Tea)
§ Mã môn học: 204515
§ Bộ môn/Khoa quản lý: Bộ môn Cây Công nghiệp, Khoa Nông học
§ Nhóm môn học (đại cương, chuyên ngành): chuyên ngành
Trang 2§ Tính chất môn học (tự chọn, bắt buộc): tự chọn (thuộc môn Cây công nghiệp dài ngày 2 – nhóm cây kích thích)
§ Bố trí giảng dạy vào năm thứ: 4 học kỳ: 7
§ Số tiết giảng dạy: Tổng số 30 tiết, trong đó:
- Lý thuyết: 20 tiết
- Bài tập, seminar: 30 tiết (tương đương 10 tiết chuẩn)
§ Tổng số chương/môn học: 5 chương
§ Số bài/tuần:
§ Mô tả tóm tắt nội dung môn học:
Học phần Cây Chè là một học phần tự chọn của môn học Cây Công
nghiệp dài ngày 2 (Sinh viên sẽ chọn 2 trong số 3 học phần là cây chè, cây cà phê và cây ca cao) Học phần này sẽ cung cấp cho sinh viên
những hiểu biết và kỹ năng cơ bản về canh tác cây chè và chế biến sản phẩm chè thông qua 5 chương:
- Chương 1 – Chương mở đầu: cung cấp cho sinh viên các kiến thức tổng quát về cây chè và sản phẩm chè: nguồn gốc, lịch sữ phát triển của cây chè; giá trị của cây chè và sản phẩm chè; đặc điểm ngành trồng chè; tình hình sản xuất và tiêu thụ chè trên thế giới và ở Việt Nam Định hướng phát triển ngành chè Việt Nam
- Chương 2 – Đặc điểm thực vật học: cung cấp cho sinh viên các kiến thức
cơ bản về đặc điểm thực vật học của cây chè (đặc điểm hình thái, đặc điểm sinh hóa, chu kỳ đời sống của cây chè), đặc biệt là những đặc tính làm cơ sở của các biện pháp kỹ thuật tăng năng suất, chất lượng chè
- Chương 3 – Nhu cầu sinh thái: cung cấp cho sinh viên các thông tin cơ bản về nhu cầu sinh thái của cây chè, ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng chè; làm cơ sở quy hoạch vùng sản xuất chè năng suất cao, chất lượng tốt
- Chương 4 – Kỹ thuật canh tác: cung cấp cho sinh viên những hiểu biết và
kỹ năng canh tác cây chè năng suất cao, phẩm chất tốt theo hướng an toàn và bền vững
- Chương 5 – Thu hoạch búp – chế biến và kinh doanh các sản phẩm chè: cung cấp cho sinh viên những hiểu biết và kỹ năng thu hoạch búp, chế biến và kinh doanh các sản phẩm chè
2
2.1
Mục tiêu tổng quát
Với những hiểu biết và kỹ năng về canh tác và chế biến chè, mục tiêu tổng quát của học phần Cây chè là trang bị cho sinh viên hiểu biết và kỹ năng canh tác nhóm cây dài ngày có đối tượng thu hoạch là búp non (cơ quan sinh trưởng dinh dưỡng)
2.2
Năng lực đạt được
Trang 3Sau khi học xong học phần, sinh viên có năng lực quy hoạch, tổ chức sản
xuất và chế biến chè năng suất cao, phẩm chất tốt theo hướng an toàn và
bền vững
2.3
Mục tiêu cụ thể
- Kiến thức: các hiểu biết cơ bản về cây chè
- Hiểu biết: Nhu cầu sinh thái của cây chè – Các biện pháp kỹ thuật canh
tác và chế biến chè
- Ứng dụng: Thực hiện trồng, chăm sóc, thu hoạch, chế biến và kinh doanh
chè
- Tổng hợp: quy hoạch vùng trông chè – đánh giá hiệu quả kinh tế kỹ thuật
của hoạt động sản xuất và chế biến chè
3
Đây là học phần chuyên ngành hẹp, do đó, đòi hỏi sinh viên phải tích lũy
các học phần cơ sở chuyên ngành: Khí tượng nông nghiệp, sinh lý thực
vật, sinh hóa, khoa học đất, độ phì và phân bón, bệnh cây (đại cương và
chuyên khoa), côn trùng (đại cương và chuyên khoa), khoa học cỏ dại,
thuốc bảo vệ thực vật, di truyền thực vật, chọn giống cây trồng, hệ thống
canh tác, thủy nông
4
4.1 Cấu trúc tổng quát nội dung học tập
Chương
mục
Số tiết (LT+TH*) Số bài Các mục tiêu cụ thể Phương pháp giảng dạy
1 3 (2 + 3*) 2 Hiểu biết các kiến thức tổng quátvề cây chè và sản phẩm chè - Giảng giải- Nêu vấn đề - thảo luận
2 8 (7 + 3*) 2 Hiểu biết đặc điểm thực vật học của cây chè - Giảng giải- Nêu vấn đề - thảo luận
- Bài tập, seminar
3 3 (2 + 3*) 2 Hiểu biết nhu cầu sinh thái của cây chè - Giảng giải- Nêu vấn đề - thảo luận
- Bài tập, seminar
4 10 (5 + 15*) 2 Hiểu biết và tổ chức quy hoạch, trồng và chăm sóc cây chè - Giảng giải- Nêu vấn đề - thảo luận
- Bài tập, seminar
5 6 (4 + 6*) 2 Hiểu biết và tổ chức thu hoạch búp chè nguyên liệu, chế biến và
kinh doanh các sản phẩm chè
- Giảng giải
- Nêu vấn đề - thảo luận
- Bài tập, seminar
Trang 4* 3 tiết bài tập hay seminar tương đương với 1 tiết chuẩn.
4.2
Cấu trúc chi tiết nội dung môn học
Chương 1: Chương mở đầu
Bài học 1: Chương mở đầu
Hoạt động 2 tiết Giảng viên: Võ Thái Dân Nội dung Cung cấp cho sinh viên các kiến thức tổng quát về cây chè
và sản phẩm chè: nguồn gốc, lịch sữ phát triển của cây chè; giá trị của cây chè và sản phẩm chè; đặc điểm ngành trồng chè; tình hình sản xuất và tiêu thụ chè trên thế giới và
ở Việt Nam Định hướng phát triển ngành chè Việt Nam Trước khi học - Đọc Bài Giảng (Chương 1)
- Weatherstone, J., 1992 Historical
Introduction TrongWillson, K C và Clifford, M N Tea:
cultivation to consumption Chapman & Hall 1 – 24
- van de Meeberg, R., 1992 Impurities, quality standards
and legislation Trong Willson, K C và Clifford, M N Tea:
cultivation to consumption Chapman & Hall 689 - 705
- Ghosh Hajra, N., 2003 History of tea
cultivation Trong Tea cultivation – comprehensive treatise
International Book Distributing Company (IBDC) 1 – 42 Sau khi học Làm bài tập: Phân tích tình hình sản xuất chè ở một số
nước sản xuất trồng chè chính trên thế giới
Phương pháp
và phương
tiện
Phương pháp: - Giảng giải
- Nêu vấn đề - thảo luận Phương tiện: máy tính, máy chiếu, màn chiếu
Tổ chức và
thực hiện - Lên lớp lý thuyết cung cấp các thông tin tổng quát về cây chè và sản phẩm chè
- Gợi ý, hướng dẫn cho sinh viên thảo luận và nhận xét về giá trị của cây chè và sản phẩm chè; đặc điểm ngành trồng chè; thảo luận và mô tả tình hình sản xuất và tiêu thụ chè trên thế giới và ở Việt Nam Định hướng phát triển ngành chè Việt Nam
Bài học 2: Bài tập sưu tầm thông tin về ngành chè và sản phẩm chè
Hoạt động 3 tiết bài tập (tương đương 1 tiết chuẩn)
Giảng viên: Võ Thái Dân Nội dung Sưu tầm trên các phương tiện truyền thông các thông tin về
sản phẩm chè, giá trị của chè, tình hình sản xuất và tiêu thụ
Trang 5chè trong nước và trên thế giới.
Trước khi học - Đọc bài giảng (Chương 1)
- Meeberg, R V D., 1992 The world trade in
tea TrongWillson, K C và Clifford, M N Tea: cultivation to
consumption Chapman & Hall 649 - 688
- Marks, V., Physiological and clinical effects of
tea TrongWillson, K C và Clifford, M N Tea: cultivation to
consumption Chapman & Hall 707 - 740
Sau khi học Nộp báo cáo kết quả
Phương pháp
và phương
tiện
Phương pháp: - Làm việc nhóm: sưu tầm thông tin từ các phương tiện truyền thông
- Nêu vấn đề - thảo luận tại lớp Phương tiện: máy tính, máy chiếu, màn chiếu
Tổ chức và
thực hiện - Gợi ý, hướng dẫn cho lớp sưu tầm các thông tin về sản phẩm chè, giá trị của chè, tình hình sản xuất và tiêu thụ chè
trong nước và trên thế giới trên các phương tiện truyền thông
- Lên lớp: sinh viên trình bày các kết quả sưu tầm - Thảo luận và đánh giá các kết quả đạt được
Chương 2: Đặc điểm thực vật học
Bài học 3: Đặc điểm thực vật học
Hoạt động 7 tiết Giảng viên: Võ Thái
Dân Nội dung Cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ bản về đặc điểm
thực vật học của cây chè (đặc điểm hình thái, đặc điểm sinh hóa, chu kỳ đời sống của cây chè), đặc biệt là những đặc tính làm cơ sở của các biện pháp kỹ thuật tăng năng suất, chất lượng chè
Trước khi học - Đọc bài giảng (chương 2)
- Banerjee, B., 1992 Botanical classification of
tea TrongWillson, K C và Clifford, M N Tea: cultivation to
consumption Chapman & Hall 25 - 51
- Tanton, T W., 1992 Tea crop physiology Trong Willson,
K C và Clifford, M N Tea: cultivation to consumption Chapman & Hall 173 - 198
- Ghosh Hajra, N., 2003 Botanical
characteristics Trong Tea cultivation – comprehensive
treatise International Book Distributing Company (IBDC)
43 - 58
- Ghosh Hajra, N., 2003 Physiology and tea
productivity.Trong Tea cultivation – comprehensive treatise.
Trang 6International Book Distributing Company (IBDC) 135 - 152 Sau khi học Làm bài tập: phân tích các đặc điểm sinh vật học có liên
quan đến năng suất và phẩm chất của cây chè
Phương pháp
và phương
tiện
Phương pháp: - Giảng giải
- Nêu vấn đề - thảo luận Phương tiện: máy tính, máy chiếu, màn chiếu
Tổ chức và
thực hiện - Lên lớp lý thuyết trình bày những đặc điểm hình thái, sinh hóa, sinh trưởng cơ bản của cây chè
- Gợi ý, hướng dẫn cho sinh viên thảo luận và nhận diện các đặc tính làm cơ sở cho các biện pháp kỹ thuật canh tác
và chế biến; thảo luận và nhận diện những tương quan giữa đặc điểm hình thái và năng suất, phẩm chất, tính chống chịu của chè
Bài học 4: Bài tập Mô tả đặc điểm hình thái của cây chè
Hoạt động 3 tiết bài tập (tương đương 1 tiết chuẩn)
Giảng viên: Võ Thái Dân Nội dung Sinh viên mô tả đặc điểm hình thái của cây chè tại trại thực
nghiệm Trước khi học - Đọc bài giảng (Chương 2)
- IPGRI, 1997 Descriptors for Tea (Camellia sinensis)
International Plant Genetic Resources Institute, Rome, Italy Sau khi học Nộp báo cáo kết quả - thực hiện seminar
Phương pháp
và phương
tiện
Phương pháp: - Làm việc nhóm
- Seminar Phương tiện: máy tính, máy chiếu, màn chiếu
Tổ chức và
thực hiện - Gợi ý, hướng dẫn cho sinh viên phương pháp đo đếm cácchỉ tiêu hình thái cây chè
- Lên lớp: sinh viên trình bày các kết quả - Thảo luận và đánh giá các kết quả đạt được
Chương 3: Nhu cầu sinh thái
Bài học 5: Nhu cầu sinh thái
Hoạt động 2 tiết Giảng viên: Võ Thái Dân Nội dung Cung cấp cho sinh viên các thông tin cơ bản về nhu cầu
sinh thái của cây chè, ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng chè
Trước khi học - Đọc bài giảng (chương 3)
- Carr, M K V và Stephens, W., 1992 Climate, weather
and the yield of tea Trong Willson, K C và Clifford, M N
Tea: cultivation to consumption Chapman & Hall 87 - 136
Trang 7- Othieno, C O., 1992 Soil Trong Willson, K C và Clifford,
M N Tea: cultivation to consumption Chapman & Hall 137
- 172
- Ghosh Hajra, N., 2003 Climatic requirements Trong Tea
cultivation – comprehensive treatise International Book Distributing Company (IBDC) 89 - 104
- Ghosh Hajra, N., 2003 Tea soils Trong Tea cultivation –
comprehensive treatise International Book Distributing Company (IBDC) 105 - 134
Sau khi học Làm bài tập: phân tích ảnh hưởng của các thông số khí hậu
thời tiết, đất đai đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng chè
Phương pháp
và phương
tiện
Phương pháp: - Giảng giải
- Nêu vấn đề - thảo luận Phương tiện: máy tính, máy chiếu, màn chiếu
Tổ chức và
thực hiện
- Lên lớp lý thuyết mô tả các nhu cầu sinh thái của cây chè
- Gợi ý, hướng dẫn cho lớp thảo luận và phân tích các tác động của điều kiện sinh thái đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng chè
Bài học 6: Bài tập xác định vùng trồng chè dựa vào đựac điểm sinh thái của vùng
Hoạt động 3 tiết bài tập (tương đương 1 tiết chuẩn)
Giảng viên: Võ Thái Dân Nội dung Sinh viên chọn một vùng cụ thể, xác định điều kiện sinh thái
của vùng, phân tích khả năng phát triển cây chè ở vùng đó Trước khi học - Đọc bài giảng (Chương 3)
- Phần 2: Khí tượng đại cương Bài giảng Khí tượng nông nghiệp của Võ Thái Dân, 2008 Đại học Nông Lâm Tp HCM
Sau khi học Nộp báo cáo kết quả - thực hiện seminar
Phương pháp
và phương
tiện
Phương pháp: - Làm việc nhóm
- Seminar Phương tiện: máy tính, máy chiếu, màn chiếu
Tổ chức và
thực hiện - Gợi ý, hướng dẫn cho lớp chọn một vùng cụ thể và thu thập các thông tin cần thiết
- Lên lớp: sinh viên trình bày các kết quả - Thảo luận và đánh giá các kết quả đạt được
Chương 4: Kỹ thuật canh tác
Bài học 7: Kỹ thuật canh tác
Trang 8Hoạt động 5 tiết Giảng viên: Võ Thái Dân Nội dung Cung cấp cho sinh viên những hiểu biết và kỹ năng canh
tác cây chè năng suất cao, phẩm chất tốt theo hướng an toàn và bền vững
Trước khi học - Đọc bài giảng (chương 4)
- Banerjee, B., 1992 Selection and breeding of
tea TrongWillson, K C và Clifford, M N Tea: cultivation to
consumption Chapman & Hall 53 - 86
- Willson, K C., 1992 Field operation 1 Trong Willson, K
C và Clifford, M N Tea: cultivation to consumption
Chapman & Hall 201 - 226
- Willson, K C., 1992 Field operation 2 Trong Willson, K
C và Clifford, M N Tea: cultivation to consumption
Chapman & Hall 227 - 267
- Bonheure, D và Willson, K C., 1992 Mineral nutrition and
fertilizers Trong Willson, K C và Clifford, M N Tea:
cultivation to consumption Chapman & Hall 268 - 329
- Bonheure, D và Willson, K C., 1992 Mineral nutrition and
fertilizers Trong Willson, K C và Clifford, M N Tea:
cultivation to consumption Chapman & Hall 268 - 329
- Rattan, P S., 1992 Pest and disease control in
Africa TrongWillson, K C và Clifford, M N Tea: cultivation
to consumption Chapman & Hall 331 - 352
- Arulpragasam, P V., 1992 Disease cỏntol in
Asia TrongWillson, K C và Clifford, M N Tea: cultivation
to consumption Chapman & Hall 353 - 374
- Muraleedharan, N., 1992 Pest control in
Asia Trong Willson, K C và Clifford, M N Tea: cultivation
to consumption Chapman & Hall 375 - 412
- Ghosh Hajra, N., 2003 Plant improvement Trong Tea
cultivation – comprehensive treatise International Book Distributing Company (IBDC) 59 - 88
- Ghosh Hajra, N., 2003 Tea cultivation – comprehensive treatise International Book Distributing Company (IBDC)
153 - 490
Sau khi học Làm bài tập: Phân tích tác động của các biện pháp kỹ thuật
canh tác đến sinh trưởng, năng suất và phẩm chất chè Phương pháp
và phương
tiện
Phương pháp: - Giảng giải
- Nêu vấn đề - thảo luận Phương tiện: máy tính, máy chiếu, màn chiếu
Tổ chức và - Lên lớp lý thuyết giải thích nguyên tắc và quy trình tổ chức
Trang 9thực hiện canh tác chè
- Gợi ý, hướng dẫn cho lớp thảo luận các biện pháp kỹ thuật để cây sinh trưởng tốt, cho năng suất cao, phẩm chất tốt, theo hướng an toàn và bền vững
Bài học 8: Bài tập các nghiên cứu trên thế giới về chè
Hoạt động 15 tiết bài tập (tương đương 5 tiết chuẩn)
Giảng viên: Võ Thái Dân Nội dung Sinh viên chọn một kết quả nghiên cứu cụ thể về cây chè
và sản phẩm chè đã được công bố để báo cáo Trước khi học Đọc bài giảng (Chương 4)
Sau khi học Nộp báo cáo kết quả - thực hiện seminar
Phương pháp
và phương
tiện
Phương pháp: - Làm việc nhóm
- Seminar Phương tiện: máy tính, máy chiếu, màn chiếu
Tổ chức và
thực hiện - Gợi ý, hướng dẫn cho chọn chủ đề phù hợp.- Lên lớp: sinh viên trình bày các kết quả - Thảo luận và
đánh giá các kết quả đạt được
Chương 5: Thu hoạch búp - chế biến và kinh doanh sản phẩm chè
Bài học 9: Thu hoạch búp - Chế biến và kinh doanh các sản phẩm chè
Hoạt động 4 tiết Giảng viên: Võ Thái Dân Nội dung Cung cấp cho sinh viên những hiểu biết và kỹ năng thu
hoạch búp, chế biến và kinh doanh các sản phẩm chè Trước khi học - Đọc bài giảng (chương 5)
- Takeo, T., 1992 Green and semi-fermented
teas TrongWillson, K C và Clifford, M N Tea: cultivation
to consumption Chapman & Hall 413 - 457
- Hamption, M G., 1992 Production of black
tea TrongWillson, K C và Clifford, M N Tea: cultivation to
consumption Chapman & Hall 459 - 511
- Gill, M., 1992 Speciality and herbal teas Trong Willson,
K C và Clifford, M N Tea: cultivation to consumption Chapman & Hall 513 - 534
- Saltmarsh, M., 1992 Instant tea Trong Willson, K C và
Clifford, M N Tea: cultivation to consumption Chapman & Hall 535 - 554
- Robertson, A., 1992 The chemistry and biochemistry of
black tea production – the non-volatiles Trong Willson, K
C và Clifford, M N Tea: cultivation to consumption
Chapman & Hall 555 - 601
Trang 10- Robertson, J M Owuor, P O., 1992 Tea
aroma TrongWillson, K C và Clifford, M N Tea:
cultivation to consumption Chapman & Hall 603 - 647
Sau khi học Làm bài tập: thảo luận sự giống và khác nhau giữa các quy
trình chế biến chè xanh, chè oo long và chè đen
Thảo luận ưu và nhược điểm của chè túi lọc và chè hòa tan Phương pháp
và phương
tiện
Phương pháp: - Giảng giải
- Nêu vấn đề - thảo luận Phương tiện: máy tính, máy chiếu, màn chiếu
Tổ chức và
thực hiện - Lên lớp lý thuyết giải thích nguyên tắc và quy trình tổ chứcthu hoạch búp chè nguyên liệu; chế biến và kinh doanh các
sản phẩm chè
- Gợi ý, hướng dẫn cho lớp thảo luận các biện pháp kỹ thuật thu hoạch búp đạt chất lượng tốt (ảnh hưởng của kỹ thuật hái búp đến chất lượng chè nguyên liệu và chè thành phẩm); thảo luận các biện pháp để chế biến chè đạt chất lượng cao, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm; kinh doanh sản phẩm chè
Bài học 10: Bài tập cảm quan chè
Hoạt động 6 tiết bài tập (tương đương 2 tiết chuẩn)
Giảng viên: Võ Thái Dân Nội dung Sinh viên đánh giá chất lượng một số sản phẩm chè bằng
phương pháp cảm quan Trước khi học Đọc bài giảng (Chương 5)
Sau khi học Nộp báo cáo kết quả - thực hiện seminar
Phương pháp
và phương
tiện
Phương pháp: - Cảm quan
- Seminar Phương tiện: máy tính, máy chiếu, màn chiếu
Tổ chức và
thực hiện - Hướng dẫn và tổ chức cho sinh viên cảm quan chè.- Lên lớp: sinh viên trình bày các kết quả - Thảo luận và
đánh giá các kết quả đạt được
5
- Điểm quá trình:
Kiểm tra trên lớp : 10%
Bài tập và seminar : 30% Kiểm tra cuối môn : 60%
Hình thức kiểm tra cuối học phần: thi trắc nghiệm
6