g/a lÝ 9 chuong 3

Mô tả đợc sự khúc xạ của các tia sáng đặc biệt tia tới đi qua quang tâm, tia đi qua tiêu điểm, tia // với trục chínhqua thấu kính hội tụ.. Hoạt động 2: Tìm hiểu các khái niệm trục chính,

Trang 1

Ngày soạn: …………

Ngày giảng:………Lớp 9A1 tiết …….: sĩ số…… Vắng…………

Tiết: 44.

chơng iii quang học bài 40 hiện tợng khúc xạ ánh sáng

i mục tiêu

1 Kiến thức: - Nhận biết đợc hiện tợng khúc xạ ánh sáng.

- Mô tả đợc TN quan sát đờng truyền của ánh sáng đi từ không khí sang nớc và ngợc lại

- Phân biệt đợc hiện tợng khúc xạ ánh sáng với hiện tợng phản xạ ánh sáng

- Vận dụng đợc kiến thức đã học để giải thích một số hiện tợng đơn giản do sự đổi hớng của

ánh sáng khi truyền qua mặt phân cách giữa hai môi trờng gây nên

2 Kĩ năng: - Biết nghiên cứu 1 hiện tợng khúc xạ ánh sáng bằng TN.

- Biết tìm ra quy luật qua một hiện tợng

3 Thái độ: - Có tác phong nghiên cứu hiện tợng để thu thập thông tin.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

Hoạt động 1: Tìm hiểu về hiện tợng khúc xạ ánh sáng (16ph)

- Yêu cầu HS đọc và nghiên cứu

mục 1 rút ra nhận xét về đờng

truyền của tia sáng

+) Giải thích tại sao trong môi

2 Kết luận

Tia sáng đi từ không khí sang nớcthì bị gãy khúc tại mặt phân cáchgiữa hai môi trờng Hiện tợng đó gọi

là hiện tợng khúc xạ ánh sáng

3 Một vài khái niệm

- I là điểm tới, SI là tia tới.

N

’

’'

’

rI

K

Trang 2

- Các nhóm nghe

và tiến hành thínghiệm

- Yêu cầu HS nêu lại TN kiểm tra

- GV chuẩn lại kiến thức của HS

về các bớc làm TN

- Yêu cầu HS nghiên cứu tài liệu

và trình bày các bớc làm TN

- Yêu cầu HS trình bày C5

- Nhận xét đờng của tia sáng, chỉ

ra điểm tới, tia tới, tia khúc xạ, xẽ

pháp tuyến tại điểm tới So sánh

độ lớn góc khúc xạ và góc tới

- ánh sáng đi từ không khí sang

môi trờng nớc và ánh sáng đi từ

môi trờng nớc sang môi trờng

- Trả lời C5

- Hoàn thành C6

- Trả lời

- Vẽ hìnhvào vở

II Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ n ớc sang không khí.

+) Nhìn đinh ghim C không nhìnthấy đinh ghim A, B

Nối đỉnh A->B->C-> đờng truyềncủa tia từ A->B->C->mắt

C6: Đờng truyền của tia sáng từ nớc

sang không khí bị khúc xạ tại mặtphân cách giữa nớc và không khí

*) Giống nhau: Tia khúc xạ nằmtrong mặt phẳng tới

*) Khác nhau: +ánh sáng đi từkhông khí sang nớc: Góc khúc xạnhỏ hơn góc tới

+) ánh sáng đi từ nớc sang khôngkhí: Góc khúc xạ lớn hơn góc tới

N

’

’'

’

rI

K

riB

Trang 3

- Góc khúc xạ lớn hơn góc tới.

Hoạt động 3 Củng cố Vận dụng (10ph)–

• Nêu hiện tợng khúc xạ

ánh sáng là gì?

• nêu kết luận về đờng

truyền của tia sáng khi

*) Tích hợp bảo vệ môi tr ờng:

- Hiện tượng tia sỏng truyền từ

mụi trường trong suốt này sang

mụi trường trong suốt khỏc bị góy

khỳc tại mặt phõn cỏch giữa hai

mụi trường, được gọi là hiện

tượng khỳc xạ ỏnh sỏng

CO2, CFC… khi được tạo ra sẽ

bao bọc trỏi đất Cỏc khớ này ngăn

biến Kớnh xõy dựng ảnh hưởng

đối với con người thể hiện qua:

+) Bức xạ mặt trời qua kớnh: Bờn

cạnh hiệu ứng nhà kớnh, bức xạ

mặt trời cũn nung núng cỏc bề

mặt cỏc thiết bị nội thất, trong khi

đú cỏc bề mặt nội thất luụn trao

- Góc phản xạ bằng góc tới

*) Hiện tợng khúc xạ ánh sáng-Tia tới gặp mặt phân cách giữa haimôi trờng trong suốt bị gãy khúc tạimặt phân cách và tiếp tục đi vào môitrờng trong suốt thứ hai

- Góc khúc xạ không bằng góc tới.C8: - Khi cha đổ nớc vào bát, takhông nhìn thấy đầu dới của chiếc

đũa Trong không khí, ánh sáng chỉ

có thể đi theo đờng thẳng từ đầu dới

đũa đến mắt Nhng những điểm trênchiếc đũa thẳng đã chắn mất đờngtruyền đó nên tia sáng này không

đến đợc mắt

- Giữ nguyên vị trí đặt mắt và đũa

Đổ nớc vào bát tới một vị trí nào đó,

AI

Trang 4

đổi nhiệt bằng bức xạ với con

người

+) Ánh sáng qua kính: Kính có ưu

điểm hơn hẳn các vật liệu khác là

lấy được trực tiếp ánh sáng tự

nhiên, đây là nguồn ánh sáng phù

hợp với thị giác của con người

Chất lượng của ánh sáng trong

nhà được đánh giá qua độ rọi trên

mặt phẳng làm việc, để có thể

nhìn rõ được chi tiết vật làm việc

Độ rọi không phải là càng nhiều

càng tốt Ánh sáng dư thừa sẽ gây

ra chói dẫn đến sự căng thẳng,

mệt mỏi cho con người khi làm

việc, đây là ô nhiễm thừa ánh

sáng

- Các biện pháp giảm thiểu ảnh

hưởng của kính xây dựng:

+ Mở cửa thông thoáng để tạo ra

vận tốc gió trên mặt kết cấu để

Ngµy gi¶ng:………Líp 9A1 tiÕt …….: sÜ sè…… V¾ng…………

Trang 5

Tiết 45 Bài 41 quan hệ giữa góc khúc xạ và góc tới

i mục tiêu

1 Kiến thức: - Mô tả đợc sự thay đổi của góc khúc xạ khi góc tới tăng hoặc giảm.

- Mô tả đợc TN thể hiện mối quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ

2 Kĩ năng: - Thực hiện đợc TN về khúc xạ ánh sáng Biết đo đạc góc tới và góc khúc xạ để rút

ra kết luật

3 Thái độ: - Nghiêm túc, sáng tạo.

II CHUẨN BỊ:

GV: Soạn bài, đọc tài liệu tham khảo, dụng cụ dạy hoc

HS: Xem bài học trước ở nhà, dụng cụ học tập

III tiến trình dạy học

1 ổn định tổ chức (1ph)

2 Kiểm tra bài cũ: (6ph) - Hiện tợng khúc xạ ánh sáng là gì? Nêu kết luận về sự khúc xạ ánhsáng khi truyền từ không khí sang nớc và ngợc lại

3 Bài mới ĐVĐ nh sgk/ 111

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

Hoạt động 1:Nhận biết sự thay đổi góc khúc xạ theo góc tới: 23ph

Trang 6

- Nghiên cứu mục đích

(Do ánh sáng truyền theo

đờng thẳng trong môi

tr-ờng trong suốt và đồng

- Yêu cầu HS nhấc tấm

thuỷ tinh ra, rồi dùng bút

nối đinh A->I->A’ là

đ-ờng truyền của tia sáng

- Yêu cầu HS làm TN tiếp

- GV chuẩn lại kiến thức

rồi yêu cầu HS ghi kết

luận

- Yêu cầu HS đọc tài liệu,

trả lời câu hỏi:

? ánh sáng đi từ môi

tr-ờng không khí sang môi

trờng khác nớc có tuân

theo quy luật này hay

- Nghiên cứu mục

đích TN

- Nêu phơng phápthí nghiệm

- Nêu phơng phápche khuất

- Nghe

- Hs giải thích tạichỗ

- Hs nối A, I, A’

- các nhóm thựchiện tiếp thínghiệm

- Hs so sánh kếtquả TN

- HS phát biểu kếtluận và ghi vào vở

- Rút ra kết luận

- Hs nghe và ghivở

Giái thích: ánh sáng từ A-> truyền tới I

bị I chắn rồi truyền tới A’ bị đinh A chekhuất

- Đo góc: AIN và A’IN’

- Ghi kết quả vào bảng

kết quả đo Lần đo Góc tới i Góc khúc xạ r

3 Mở rộng: ánh sáng đi từ môi trờng

không khí vào môi trờng nớc đều tuântheo quy luật này:

Góc tới giảm->góc khúc xạ giảm

Trang 7

- Mắt nhìn thấy ảnh của

viên sỏi là do ánh sáng từ

sỏi truyền đến mắt Vậy

em hãy vẽ đờng truyền tia

- Hs thực hiệnC3

+) Xác định điểm tới nối B với M cắt mặtphân cách tại I=>IM là tia khúc xạ

I

BA

M

Trang 8

phơng pháp nào? - Trả lời tại chỗ +) Nối A với I ta đợc tia tới =>đờng

Tiết 46 Bài 42 thấu kính hội tụ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:- Nhận dạng đợc thấu kính hội tụ Mô tả đợc sự khúc xạ của các tia sáng đặc

biệt (tia tới đi qua quang tâm, tia đi qua tiêu điểm, tia // với trục chính)qua thấu kính hội tụ

2 Kỹ năng: - Vận dụng đợc kiến thức đã học để giải bài toán đơn giản về thấu kính hội tụ và giải thích hiện tợng thờng gặp trong thực tế

3 Thái độ: Yêu thích môn học, tinh thần hợp tác nhóm, vận dụng kiến thức vào thực tiễn

+ 1 màn hứng để quan sát đờng truyền của tia sáng

+ 1 nguồn sáng phát ra gồm 3 tia sáng song song

D Tiến trình lên lớp:

1 ổn định tổ chức: (1ph)

Trang 9

2 Kiểm tra bài cũ: (7ph)

Hãy nêu quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ so sánh góc tới và góc khúc xạ khi ánh sáng đi từmôi trờng không khí→ nớc và ngợc lại

HS2 Chữa bài tập 40- 41.1, giải thích tại sao nhìn vật trong nớc ta thờng thấy vật nằm cao hơn

vị trí thật

3 Bài mới:

Đặt vấn đềnh sgk

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học

Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm của thấu kính hội tụ 15ph

GV: Yêu cầu h/s nghiên cứu

thí nghiệm, nhận dụng cụ bố

trí tiến hành thí nghiệm

GV: Yêu cầu h/s thảo luận

trả lời câu hỏi C1

GV: Yêu cầu h/s quan sát

thấu kính hội tụ thật, cho

biết có đặc điểm gì?

GV: Chuẩn lại kiến thức đề

điểm của thấu kính hội tụ

bằng cách quy ớc đâu là rìa,

đâu là giữa

GV: Hớng dẫn cách biểu diễn

thấu kính hội tụ

HS: Đọc, nghiên cứuthí nghiệm, tiến hànhthí nghiệm

HS: Thảo luận trả lờicâu hỏi C1

- Trả lời C2HS: Nghe, ghi vở, C2

- nghe và ghi vở

HS: Quan sát thấu kính, trả lời câu hỏi

- Tia sáng đi tới thấu kính: Tia tới

- Tia khúc xạ ra khỏi thấu kính, tia ló

Hoạt động 2: Tìm hiểu các khái niệm trục chính, quang tâm, tiêu điểm,

tiêu cực của thấu kính hội tụ 9ph

GV: Yêu cầu h/s quan sát lại

thí nghiệm, cho biết trong 3

tia sáng tới thấu kính, tai

nào qua thấu kính truyền

I S K

Trang 10

khái niệm trục chính của

thấu kính hội tụ

GV: Vẽ lên bảng, gọi h/s chỉ

trục chính trên hình vẽ

GV: Yêu cầu h/s đọc tài liệu

cho biết quang tâm là điểm

nào?

trả lời câu hỏi C5, C6

GV: Cho h/s khác nhận xét,

sau đó g/v nhận xét, bổ sung

- Gv thông báo tiêu cự

HS: Phát biểu khái niệm

HS: Lên bảng chỉ

HS: Trả lời câu hỏi

HS: Thảo luận trả lờicâu C5, C6

- Hs nhận xét

- h/s ghi vở

- Nghe và ghi vở

đó

* Khái niệm: Các tia sáng tới vuông

góc với mặt kính hội tụ có một tia truyền thẳng không đổi hớng, trùng với 1 đờng thẳng gọi là trục chính

Kí hiệu: ∆

2 Quang tâm

- Trục chính cắt thấu kính hội tụ tại

điểm O gọi là quang tâm

- Tia sáng đi qua quang tâm đi thẳng (không đổi hớng)

3 Tiêu điểm F.

C5.: điểm hội tụ F của chùm tia tới // ∆ nằm trên (đt chứa tia) trục chính của thấu kính

b, C6: Chùm tia ló vẫn hội tụ tại 1

4 Tiêu cự: Là khoảng cách từ tiêu

điểm tới quang tâm của thấu kính

OF = OF' = f

Hoạt động 3: Vận dụng (10')

GV: Yêu cầu h/s làm việc cá

nhân trả lời câu hỏi C7

D F O F'

S

Trang 11

Tiêt 47 Bài 43 ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Nêu đợc trờng hợp nào thấu kính hội tụ cho ảnh thật và cho ảnh ảo của một vật và chỉ ra đợc

đặc điểm của các ảnh này

2 Kiểm tra bài cũ: 5ph

1 Hãy nêu đặc điểm các tia sáng qua thấu kính hội tụ

2 Hãy nêu cách nhận biết thấu kính hội tụ

3 Bài mới:

Đặt vấn đề: (SGK)

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học Nội dung

Trang 12

sinh Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ 15ph

GV: Bố trí thí nghiệm hình

43.2

GV: Kiểm tra và thông báo

cho h/s biết tiêu cự của thấu

kính: f = 12 cm

GV: Yêu cầu h/s làm thí

nghiệm theo yêu cầu C1,

C2, C3 trả lời câu hỏi C1,

- Nghe

- các nhóm tiến hànhTN

- các nhóm hoàn thành

HS: Lên bảng ghi nhậnxét vào bảng 1

Đó là ảnh thật, ngợc chiều với vật.+ 2f, + f<d<2f→ ghi vào bảng

b Đặt vật trong tiêu cự

C3: Đặt vật trong khoảng tiêu cự, màn ở sát thấu kính từ từ dịch chuyển màn ra xa thấu kính, không hứng đợc ảnh ở trên màn Đặt mắt trên đờng truyền của chùm tia ló →

ảnh cùng chiều, lớn hơn vật Đó là

ảnh ảo và không hứng đợc trên màn

2 Kết quả nhận xét

Hoạt động 2: Dựng ảnh của vật tạo bởi thấu kính hội tụ (10')

sgk rồi trả lời câu hỏi

? ảnh đợc tạo bởi thấu kính

hội tụ nh thế nào?

? Cần.mấy tia sáng xuất phát

HS: Lên bảng vẽ

- Nghe và vẽhình vào vở

→ chùm tia đó hội tụ tại S'

Trang 13

- Nghe và ghi vở

2 Dựng ảnh của một vật sáng AB tạo bởi thấu kính hội tụ.

C5: + d= 36 cm

+ d= 8cm

Hoạt động 3: Vận dụng (10')

GV: Hớng dẫn câu C6,

chứng minh 2 ∆ đồng dạng

GV: Yêu cầu h/s vận dụng

kiến thức đã học trả lời câu

- Hãy nêu đặc điểm

ảnh của một vật tạo bởi

TKHT?

- Nêu cách dựng ảnh

của 1 vật qua thấu kính?

HS: Nghiên cứu, vận dụng hình học trả lời câu hỏi C6

- Tới vị trí nào đó, thấy ảnh của dòng chữ ngợc chiều với vật Đó là

ảnh thật tạo bởi TKHT, khi vật nằm ngoài khoảng tiêu cự, ảnh thật nằm

Trang 14

Tiết 48 Bài 44 Thấu kính phân kì

2 Kiểm tra 15ph: cho một vật AB Cao 2 cm hình mũi tên đặt trớc thấu kính hội tụ có tiêu

cự f = 20 cm và cách thâu kính một khoảng d = 35cm Hãy dựng ảnh qua thấu kính và tínhchiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến thấu kính

Trang 15

Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm thấu kính phân kỳ (8 ph)

GV: Đa ra 2 loại thấu kính,

yêu cầu h/s tìm thấy 2 loại

thấu kính này có đặc điểm

gì?

Thấu kính hội tụ là thấu

kính nào? Khác với thấu

kính còn lại ở đặc điểm nào,

trả lời C1, C2

GV: Nhận xét, bổ sung,

thống nhất lớp

GV: Yêu cầu các nhóm bố

trí thí nghiệm thảo luận trả

lời câu hỏi C3

GV: Yêu cầu h/s mô tả tiết

diện của thấu kính bị cắt

- Hs trả lời C1 và C2

HS: Ghi vở

HS: Thực hành làm thí nghịêm, thảo luậntrả lời câu hỏi C3

→ thấu kính hội tụ

- Đa thấu kính gần dòng chữ → ảnh to hơn khi nhìn trực tiếp → Thấu kính hội tụ

- Dùng thấu kính hứng ánh sáng mặt trời hoặc ánh sáng ngọn đèn ở xa Nếu chùm tia sáng đó hội tụ trên màn →

Thấu kính hội tụ

C2: Thấu kính phân kỳ có độ dày phần rìa lớn hơn phần giữa

2 Thí nghiệm:

C3: Chùm tia ló leo rộng ra

Hoạt động 2: Tìm hiểu trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự (12ph)

GV: Yêu cầu h/s thực hiện

thí nghiệm, đánh dấu 3 tia

GV: Nếu 2 tia phân kỳ kéo

dài có gặp nhau? (tại đâu?)

2 tia phân kỳ kéo dài gặp

nhau tại điểm tiêu trục chính

→ gọi là.tiêu điểm

HS: Làm thí nghiệm,trả lời câu hỏi

2 Quang tâm: Trục chính cắt thấu kính

tại O, O là quang tâm

3 Tiêu điểm: tia tới // ∆, tia ló kéo dài

đi qua F → F gọi là tiêu điểm

F O

F'

Trang 16

trả lời tiêu cự - Hs thực hiện tại chỗ 4 Tiêu cự: Là khoảng cách từ quang tâm đến mỗi tiêu điểm → tiêu cự OF =

trả lời câu hỏi C8, C9

nhau giữa thấu kính phân kỳ

và thấu ký hội tụ?

HS: Lê bảng hoàn thành C7

C9: - Phần rìa dày hơn phần giữa

- Chùm tia tới // trục ∆ → chùm tia ló pân kì kéo dài tia ló về phía tiêu điểm

- ảnh dòng chữ bé hơn

Dặn dò: 2ph

- Học thuộc phần ghi nhớ sgk

- Làm bài tập SBT

- Soạn bài mới: Bài 45

+ Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ?

+ Cách dựng ảnh?

F O ∆

F'

S (1) (2)

Trang 17

Tiết 49 Bài 45 ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Nêu đợc ảnh của một vật sáng tạo bởi thấu kính phân kỳ luôn là ảnh ảo

2 Kỷ năng:

- Mô tả đợc những đặc điểm của ảnh ảo của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ Phân biệt đợc

ảnh ảo do đợc tạo bởi thấu kính phân kỳ và thấu kính hội tụ

- Dùng 2 tia sáng đặc biệt dựng đợc ảnh của 1 vật tạo bởi thấu kính phân kỳ

3 Thái độ: Yêu thích môn học,thích khám phá thế giới xung quanh

2 Kiểm tra bài cũ:

HS1 Hãy nêu tính chất các đặc điểm tia sáng qua thấu kính phân kỳ mà em đã học Biểu diễn trên hình vẽ các tia sáng đó

Hoạt động của giáo

Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ 5ph

GV: Yêu cầu h/s thảo

luận trả lời câu hỏi C2

lời câu hỏi C1

HS: Thảo luận trả lời câu hỏi C2

C2: - Đặt mắt trên đờng truyền của chùm tia ló

- ảnh ảo, nhỏ hơn vật, cùng chiều với vật

Trang 18

phân kỳ nh thế nào →

II

Hoạt động 2: Cách dựng ảnh 10ph

GV: Yêu cầu h/s dựa

vào kiến thức đã học bài

ảnh của vật AB

C4:

- Khi tịnh tiến AB luôn vuông góc (∆) tại mọi vị trí

BI là tia đổi → hớng tia ló IK không dổi

→ BO luôn cắt IK kéo dài tại B' nằm trong đoạn FI

→ A' B' luôn nằm trong f

Hoạt động 3: So sánh độ lớn của thấu kính phân kỳ và thấu kính hội tụ 8ph

+ ảnh ảo của thấu kính

hội tụ bao giờ của lớn

khác nhau

- Hs nghe vàghi vở

III Độ lớn của ảnh tạo bởi các thấu kính.

Trang 19

c b a

GV: Yêu cầu h/s nghiên

cứu trả lời câu hỏi C8

HS: Nghiên cứu, trả lời câu hỏi C8

HS: Ghi vở, nếu bỏ kính

ra thì thấy mắt to hơn vì

kính là thấu kính phân kỳ

Khi ta nhìn mắt qua thấu kính phân kỳ

ta đã nhìn thấy ảnh ảo của mắt, nhỏ hơn mắt khi không đeo kính

C7: Trờng hợp ảnh ảo của thấu kính hội tụtính chiều cao của ảnh

Trang 20

tiết 50.

Ôn tập

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Nắm đợc đặc điểm của dòng điện xoay chiều, cấu tạo và nguyên tắc hoạt dộng của máy phát

điện xoay chiều

- Các tác dụng của dòng điện xoay chiều, cấu tạo và công dụng của máy biến thế

2 Kỹ năng

- Nắm đợc hiện tợng khúc xạ ánh sáng, quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ

- Cấu tạo TKHT,TKPK ảnh tạo bởi TKHT, TKPK

b Triển khai bài:

Hoạt động 1: Tự kiểm tra 15ph

GV: Nêu câu hỏi yêu cầu

h/s đứng tại chổ trả lời câu HS: Nghe và trả lời I Tự kiểm tra.

Trang 21

1 Dòng điện xoay chiều?

Cách tạo ra dòng điện

xoay chiều

2 Cấu tạo và hoạt động

của máy phát điện xoay

chiều?

3 Các tác dụng của dòng

điện xoay chiều?

Đo cờng độ dòng điện và

hiệu điện thế ngời ta dùng

7 Đặc điểm ảnh tạo bởi

thấu kính hội tụ, cách

dựng ảnh của vật qua thấu

vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự

- Vật đặt trong thấu kính: ảnh ảo > và cùng

Trang 22

dựng ảnh của vật qua thấu

kính phân kỳ?

- Gv chốt lại

- Hs trả lời tại chỗ

- Nghe và vận dụnglàm bài tập

chiều

8 - Cho ảnh ảo, cùng chiều, nhỏ hơn vật

và luôn nằm trong khoảng tiêu cự của thấukính

- Muốn dựng ảnh của vật sáng AB tạo bởithấu kính phân kỳ, chỉ cần dựng ảnh B' của Bthì bằng 2 trong 3 tia sáng đặc biệt, sau đó từB' hạ vuông xuống trục (∆) có ảnh A' của A

a Cung cấp dòng điện xoay

chiều cho cuộn dây Hiện

t-ợng xảy ra nh thế nào? Giải

vở nháp

- Ghi vở

- Học sinh nghiên cứu giải bài tập

II Vận dụng.

Bài 1:

a Khi dòng điện chạy qua cuộn dây là dòng điện xoay chiều thì thanh nam châm luân phiên đổi chiều thì các cực từ của cuộn dây cũng luân phiên thay đổi

b Thay nguồn đện xoay chiều bằng nguồn

điện 1 chiều thì thanh nam châm sẽ bị hút (đẩy) vì các cực từ của cuộn dây là không thay đổi

Bài 2: a

'

1 1 1

d d

f d

60 20 30

20 30

−

=

−Vậy, ảnh A'B' cách thấu kính 60cm và là

ảnh thật (vì AB nằm ngoài khoảng tiêu cự của thấu kính)

b A'B' = AB cm

d

8 4 30

60

Bài 3:

N S

B I

B

Trang 23

lµ tiªu cù cña thÊu kÝnh

C/m r»ng

A, Gi÷a a, d' vµ f tho¶ m·n

c«ng thøc

d d f

1 '

Bµi 4: §Æt vËt AB vu«ng

gãc víi trôc chÝnh cña

thÊu kÝnh ph©n kú sao cho

a ∆AOB ~∆A'OB' nªn

OA

OA AB

B A OI

d hay FO

FA OA

f.d' = f/d- d.d'

chia 2 vÕ cho d.d'.f ta cã

d d f

1 '

TiÕt 51 kiÓm tra 1 tiÕt

A Môc tiªu:

Trang 24

- Kịp thời bổ sung kiến thức h/s.

3.Thái độ: Nghiêm túc khi làm bài

Khoanh trũn chữ cỏi đứng trước

cõu trả lời đỳng cho cỏc cõu sau:

Cõu1 (0,5 điểm) : Trờn cựng một đường

dõy dẫn tải đi cựng một cụng suất điện, nếu

dựng dõy dẫn cú đường kớnh tiết diện tăng

gấp đụi thỡ cụng suất hao phớ vỡ toả nhiệt

sẽ:

A Tăng 2 lần B Tăng 4 lần

C Giảm 2 lần D Giảm 4 lần

Cõu 2 ( 0,5 điểm) Đặt một vật trước

một thấu kớnh phõn kỡ, ta sẽ thu được:

A.Một ảnh ảo lớn hơn vật

B.Một ảnh ảo nhỏ hơn vật

C.Một ảnh thật lớn hơn vật

D.Một ảnh thật nhỏ hơn vật

Cõu 3(0,5 điểm) :Khi một tia sỏng đi từ

khụng khớ tới mặt phõn cỏch giữa khụng

khớ và nước thỡ cú thể xảy ra hiện tượng

nào dưới đõy ?

Trang 25

ánh sáng

D Cả A,B,C đều sai

Câu 4( 0,5 ®iÓm) : Cuộn sơ cấp của một

máy biến thế có 6000 vòng , cuộn thứ cấp

có 250 vòng Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ

cấp một hiệu điện thế xoay chiều 180 V thì

ở hai đầu cuộn thứ cấp có hiệu điện thế là

bao nhiêu ?

A 60V B 18V C 25 V

D 7,5V

II BÀI TẬP TỰ LUẬN : (8 điểm)

Bài 1: (6 điểm) Đặt vật AB đặt vuông góc

với trục chính của một thấu kính hội tụ có

tiêu cự 20cm và cách thấu kính này một

Từ nguồn điện có hiệu điện th ế 6200V,

điện năng được truyền đến nơi tiêu thụ

Điện trở của dây dẫn là 10Ω Công suất tại

nơi tiêu thụ là 120KW Cường độ dòng

điện trong dây dẫn là 20A Hãy tính Công

- Tính đúng chiều cao của ảnh là : h/ = 8

cm ( 2 đ ) Bài 2 : ( 2 điểm )

- Công suất tiêu hao trên đường dây : Php

Ngµy so¹n: …………

A/

Trang 26

Tiết 52

Bài 46 Thực hành

Đo tiêu cự của thấu kính hội tụ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức; - Trình bày đợc phơng pháp đo tiêu cự của thấu kính hội tụ

2 Kỷ năng: - Đo đợc tiêu cự của thấu kính hội tụ theo phơng pháp nêu trên

Hoạt động của giáo

viên

Hoạt động của học

sinh

Nội dung Hoạt động 1: Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s (15ph)

GV: Kiểm tra báo cáo

Tam giác OIF, bằng tam giác F, A,B, => OF,

B

A,

B,I

F,

Trang 27

GV: Gọi đại diện nhóm

quả vào bản báo cáo

GV: Theo dõi, quá trình

thực hiện của h/s, giúp đở

các nhóm những thắc

mắc

HS: Lắp ráp thí nghiệm

HS: Các nhóm trình bày các bớc tiến hành thí nghiệm

HS: Tiến hành thực hành, ghi kết quả vàobản báo cáo

II Nội dung thực hành.

1 Lắp ráp thí nghiệm.

2 Tiến hành thí nghiệm.

- Bớc 1: Đo chiều cao của vật h=

- Bớc 2: Dịch chuyển vật và màn ra xa thấu kính khoảng cách bằng nhau→ dừng khi thu đợc ảnh rõ nét

+ Đánh giá chung bản báo cáo của các nhóm

- GV: Ghi điểm tại lớp

* Dặn dò: (2ph)

- Về nhà xem bài 47

Trang 28

Tiết 53 Bài 47 sự tao ảnh trên phim trong máy ảnh

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: - Nêu và chỉ ra đợc 2 bộ phận chính của máy ảnh.

+ Vật kính

+ Buồng tối

2 Kỷ năng: - Nêu và giải thích đợc đặc điểm của ảnh hiện trên phim của máy ảnh.

- Dựng đợc ảnh của vật đợc tạo ra trong máy ảnh

- Biết tìm hiểu kỹ thuật đã đợc ứng dụng trong kỹ thuật, đời sống

3 Thái độ: - Say mê, hứng thú khi tìm hiểu tác dụng của ứng dụng.

2 Kiểm tra bài cũ: 5ph

Vật đặt ở vị trí nào thì thấu kính hội tụ tạo đợc ảnh hứng trên màn độ lớn của ảnh phụ thuộc vàoyếu tố nào?

Hoạt động của giáo viên Hoạt động

của học sinh nội dung Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo của máy ảnh 6 ph

GV: Yêu cầu h/s n/cứu tài liệu và

trả lời câu hỏi

? Bộ phận quan trọng của máy

ảnh là gi?

? Vật kính là thấu kính hội tụ để

tạo ra ảnh thật hứng trên màn

- Buồng tối không cho ánh sáng

ngoài lọt vào, chỉ cho ánh sáng

của vật sáng truyền lên phim

GV: Yêu cầu h/s tìm hiểu các bộ

phận trên máy ảnh (mô hình) Vị trí

của máy ảnh nằm bộ phận nào

- Hs trả lời

HS: ảnh hiệnlên trên phim

Cấu tạo của máy ảnh:

Gồm 2 bộ phận:

+ Vật kính

+ Buồng tối

Trang 29

Hoạt động 2: Tìm hiẻu ảnh của vật trên phim 20ph

GV: Yêu cầu h/s trả lời câu hỏi

C1

GV: Cho h/s khác nhận xét, sau

đó g/v chuẩn lại kiến thức

GV: Yêu cầu h/s thảo luận trả

lời câu hỏi C2

AB

' ta xét ∆ABOvà đồng dạng nào?

GV: Yêu cầu h/s rút ra kết luận

đặc điểm của ảnh trên phim

trong máy ảnh

GV: Thông nhất lớp

HS: Trả lời câu hỏi C1

- Nghe và ghivở

HS: Thảo luậntrả lời câu hỏi C2

HS: thảo luận trả lời câu hỏi C4

- Nghe và thựchiện

HS: Rút ra kết luận

HS: Ghi vở

II ảnh của một vật trên phim.

1 Trả lời câu hỏi.

C1: ảnh trên phim là ảnh thật, ngợc chiều, nhỏ hơn vật

C2: Hiện tợng thu đợc ảnh thật (trên phim) của vật thật chứng tỏ thấu kính của máy ảnh là thấu kính hội tụ

2 Vẽ ảnh của mọt vật đặt trớc máy ảnh.+ AB: Là vật d = 2cm= 200cm+O: Là quang tâm d'= 5cm

+ PQ: Là mànC3:

h' = 1/40.hKết luận:

ảnh trên phim là ảnh thật ngợc chiều, nhỏ hơn vật

Hoạt động 3: Vận dụng 10ph

GV: Yêu cầu h/s trả lời câu C6

GV: Gợi ý nếu h/s không trả lời

HS: Lên bảng trình bày bài giải của mình

HS: Ghi vở

III Vận dụng:

C5: học sinh tìm hiểu thực tếC6: AB= 1,6 m

d = 3md' = 6cm = 0,6 m

3, 2 300

B A

Trang 30

f= ?Vì vật kính là TKHT nên ta có thể áp dụng công thức.

d d

94 , 3 4 250

4 250 '

'

+

= +

Tiết 54 Bài 48 mắt

b Triển khai bài:

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo mắt 8ph

'

1 1 1

d d

Trang 31

GV: Yêu cầu h/s đọc tài liệu,

? Hai bộ phận quan trọng

nhất của mắt là gì

? Bộ phận nào của mắt đóng

vai trò của thấu kính hội tụ?

Tiêu cự của nó có thể thay

đổi nh thế nào?

GV: Chốt lại kiến thức

GV: Cho h/s nhận xét, sau đó

g/v chuẩn lại kiến thức

HS: Đọc tài liệu, trả

lời lần lợt các câu hỏi của g/v

h/s ghi vở

HS: Thảo luận, trả

lời câu hỏi C1

HS: Tự ghi vở

I Cấu cạo của mắt.

1 Cấu tạo.Hai bộ phận quan trong

nhất ở mắt là thuỷ tinh và màng lới.+ Thể thuỷ tinh là 1 thấu kính hội tụ, phồng lên, dẹp xuống để thay đổi f.+ Màng lới ở đáy mắt, tại đó ảnh hiệnlên rõ nét

kính hội tụ, ảnh thật của vật

càng gần tiêu điểm của thấu

II Sự điều tiết.

Sự điều tiết của mắt là sự thay đổi tiêu cự của thể thuỷ tinh để ảnh rõ néttrên màng lới

*∆ ABO và ∆A'B'O

OA

OA AB B A OA

OA AB

B

' ' ' '

' ' ' ' '

OF

OA OF

OF OA OF

A F AB

B A OF

B A

Hay '= ' '+ 1

AB

B A OF

A O B'

B I F' B'

A o A'

Trang 32

' = ' '+ 1

AB

B A OF

Vật gần → f nhỏHoạt động 3: Điểm cực cận và điểm cực viễn 10phGV: Yêu cầu h/s đọc tài liệu,

GV: Thông báo cho h/s rõ tại

điểm cực cận mắt phải điều

tiết nên mõi mắt

GV: Yêu cầu h/s hoàn thành

C4

HS: Đọc tài liệu, trả

lời câu hỏi

HS: Hoàn thành câuC4

- Khoảng cách từ điểm cực cận đến mắt là khoảng cực cận

- Hs nghe và ghi vở

HS: Làm việc cá

nhân trả lời C6

IV Vận dụng:

C5 d= 20m h= 8md'= 2m h'= ?

Giải Tính chiều cao của ảnhadct h' d'

h = d =>h'= h

d

d'

= 0,8 cmC6:- Khi nhìn 1 vật ở điểm cực viễn thì f của thể thuỷ tinh dài nhất

- Khi nhìn 1 vật ở điểm cực cận tiêu

cự thể thuỷ tinh ngắn nhất

Trang 33

- Học thuộc lòng phần ghi nhớ sgk

- Làm bài tập 48.1 → 48.4 SBT

- chuẩn bị trớc bài mới bài 49

Tiết 55 Bài 49 Mắt cận và mắt lão

? Em hãy so sánh ảnh ảo của thấu kính phân kỳ và ảnh ảo của thấu kính hội tụ?

HS2 Chữa bài tập 48.3 SBT (6 ph)

3 Bài mới:

1 Đặt vấn đề: (SGK)

2 Triển khai bài:

Hoạt động 1: Tìm hiểu biểu hiện của mắt cận thị và cách khắc phục

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh

Nội dung Hoạt động 1: Tìm hiểu biểu hiện của mắt cận thị và cách khắc phục 12ph

Trang 34

GV: Yêu cầu h/s làm việc cá

trong khoảng nào.?

? Nếu đeo kính mắt có nhìn thấy

vật không, vì sao?

? Khi đeo kính, mắt nhìn rõ

ảnh của AB thì ảnh phải hiện

lên trong khoảng nào

HS: Trả lời câu hỏiC3

ảnh của vật qua thấu kính phân kì, trả lời câu hỏi C4

Hs trả lời câu hỏicủa giáo viên

→Cv

+ Không đeo kính vật nằm ngoài Cv mắt không thể điều tiết nhìn thấy đ-

ợc vật AB + ảnh phải hiện lên từ khoảng

Cc→Cv

* Kết luận: Kính cận là thấu kính phân kỳ Ngời cận thị phải đeo kính

để có thể nhìn thấy rõ các vật ở xa mắt Kính cận thích hợp có tiêu

Trang 35

và trả lời câu hỏi? Mắt lão

th-ờng gặp ở ngời có tuổi nh thế

GV: Yêu cầu h/s thảo luận trả

lời câu hỏi C6 và trả lời câu

Nghe và ghi vở

HS: Trả lời câu C5

HS: Trả lời câu hỏicủa g/v

- Nghe và ghivở

II Mắt lão.

1 Những đặc điểm của mắt lão.

- Mắt lão thờng gặp ở ngời già

- Sự điều tiết mắt kém nên chỉ nhìn thấy vật ở xa mà không nhìn thấy vật ở gần

- Cc của mắt lão xa hơn Cc của ngời bình thờng

2 Cách khắc phục tật mắt lão.

C5: - Phần giữa dày hơn rìa

- Để vật gần thấy ảnh cùng chiều lớn hơn vật

C6:

+ ảnh của vật qua thấu kính hội tụ nằm

ở xa mắt+ Khi không đeo kính mắt không nhìn thấy vật AB và mắt không điều tiết đợc do vật nằm trong khoảng CC.+ Đeo kính thì ảnh của vật nằm ngoài khoảng CC nên nhìn rõ vật

* Kết luận: Mắt lão phải đeo thấu kính hội tụ để nhìn thấy vật ở gần CChơn

Hoạt động 3: Vận dụng 8ph

- Yêu cầu hs về nhà trả

lời câu C7

- Nghe và thực hiện ở nhà

- 1 hs lên bảng trả

III Vận dụngC7:

A' C C F A

Trang 36

C8: Khoảng cực cận của mắt thờng

xa hơn khoảng cực cận của mắt cận

và gàn hơn khoảng cực cận của mắt lão

• Điểm khác nhau của kính cận và kính lão

• - Kính cận: là tkpk

• -Kính lão là tkht

• Ghi nhớ:sgk/132

* Củng cố : 5 ph

- Yêu cầu h/s đọc phần ghi nhớ sgk

- Nêu cách khắc phục tật cận thị và mắt lão

* Dặn dò: 1ph

học thuộc phần ghi nhớ, làm bài tập SBT

Tiết56 Bài 50 KíNH LúP

I Mục tiêu:

1 kiến thức: - Giúp h/s biết đợc kính lúp dùng để làm gì?

- Nêu đặc điểm của kính lúp

- Nêu đợc ý nghĩa của số bội giác của kính lúp

2 Kỷ năng: - Biết cách sử dụng kính lúp để nhìn đợc vật kích thớc nhỏ

- Tìm tòi, ứng dụng kĩ thuật để hiểu biết kĩ thuật trong đời sống qua bài kính lúp

3 Thái độ:Yêu thích khoa học

II Chuẩn bị:

- GV: + 1 - 2 kính lúp có độ bội giác khác nhau

+ Thớc nhựa có GHĐ = 30 cm, ĐCNN= 1mm

+ 3 vật nhỏ, con kiến, chiếc lá cây, xác con kiến

- HS: Học bài củ, soạn baì mới

Định dạng
Số trang	73
Dung lượng	0,91 MB

g/a lÝ 9 chuong 3

BÀI TẬP TỰ LUẬN: (8 điểm)

Phân tíc h1 chùm sáng bằng lăng kính:

g/a lÝ 9 ch­uong 3

BÀI TẬP TỰ LUẬN: (8 điểm)

Phân tíc h1 chùm sáng bằng lăng kính:

g/a lÝ 9 chuong 3