Siêu âm tinh hoàn và bìu

Ph«i thai häc• Ph«i thai – Nô tinh hoµn • èng Morgani canal de Wolf • Tinh hoµn – Nô mµo tinh hoµn • èng Morgani canal de Muller • Mµo tinh hoµn... Giải phẫu• Động mạch tinh hoàn Từ mặ

Siªu ©m tinh hoµn-bïi

Bs NguyÔn Xu©n HiÒn

Khoa C§HA BV BM

Ph«i thai häc

• Ph«i thai

– Nô tinh hoµn

• èng Morgani ( canal de Wolf )

• Tinh hoµn – Nô mµo tinh hoµn

• èng Morgani (canal de Muller)

• Mµo tinh hoµn

Testicule inguinal

Giải phẫu

• Động mạch tinh hoàn

Từ mặt trước ĐM chủ bụng giữa ĐM thận và MTTT

Đi qua ống bẹnChia hai nhánh:

Nhánh tinh hoànNhánh mào tinh

Một số nhánh khác từ vùng tiểu khung

• Tĩnh mạch

Đổ về tĩnh mạch chủ dưới và thận tráiNgoài ra có thể đổ về hệ TM chậu

Kü thuËt siªu ©m

• Ph¶i c¾t c¸c líp c¾t theo c¸c h−íng kh¸c nhau,

so s¸nh hai bªn víi nhau.

• Kh«ng ®−îc nhÊc ®Çu dß khi lµm.

Hình ảnh siêu âm bình thường

• Trước dậy thì: Giảm âm đều

• Sau dậy thì: Tăng âm nhẹ và đều

– Trung tâm: Dải tăng âm nằm theo hướng đầu và chân

– Có thể thấy một số hình ống dẫn tinh

§Çu dß 7 -10 Mhz

Tinh hoµn to, cao > 5cm

§Çu dß 3.5 Mhz

ChiÒu dµy d−íi 2cm

Réng d−íi 3cm

-Héi chøng

• §ång ©m víi tinh hoµn

• Lu«n t×m thÊy víi ®Çu dß tÇn sè cao

– Th©n: KT 2-4 mm

– §u«i

• KT 2-5 mm

§Çu mµo tinh hoµn

D−íi 12mm

Th©n tinh hoµn

D−íi 3mm

Th©n b×nh th−êng

D−íi 5mm

BÊt th−êng ë bïi

• Kh«ng nhiÔm trïng :

– Suy tim, Lymphoma, suy tÜnh m¹ch

– Da bïi dµy, cã thÓ t¨ng ©m hay gi¶m ©m

Bất thường ở bùi

• Bệnh Gangrốne de Fournier :

– Viêm tấy đỏ hoại tử da bùi sinh khí

– Lan lên cả da vùng bụng

– Klebsielle, Proteus, streptococcus, Staphylococcus,

Peptostreptococcus, escherichia coli, Clostridium

– Rất nguy hiểm, tỷ lệ tử vong 75%

– Hình ảnh

• Khí : 18-62%

• Tràn dịch màng tinh hoàn

Da bïi

Da bïi

KhÝ

Tinh hoµn

Giãn tĩnh mạch(Varicocốle )

• Giãn tĩnh mạch tinh hoàn do suy van(Bình thường: TM

0.5 –1.5 mm, giãn khi> 2 mm)

– 15% người bình thường tuổi từ 15-25

– 40% người đã có quan hệ tình dục

– Giãn thứ phát : > 40 tuổi, (Ung thư thận+++), đặc biệt K thận trái(90%

các trường hợp) do các lý do sau

• TM tinh hoàn trái dài hơn bên phải

• Đổ vào TM thận trái(KT nhỏ hơn TM chủ dưới)

• Đại tràng trái đè ép

• Sờ thấy mào tinh hoàn lổn nhổn, ấn xẹp và to lên khi đứng

Meacham RB, J Urol 1994

Gi·n tÜnh m¹ch(Varicocèle

– Nh×n thÊy TM gi·n > 2-5 mm

– Doppler mµu vµ xung

– Cã sãng trµo ng−îc khi lµm Valsalva

Gi·n TM trong ®u«i mµo tinh hoµn

VARICOCÈLE

Gi·n TM trong tinh hoµn

BN 60 tuæi

Ung th− thËn tr¸i

Viªm tinh hoµn mµo tinh hoµn

• Th−êng g©y ®au vïng bïi

• Sê n¾m ®au t¨ng

• Nguyªn nh©n

– Ng−êi lín: Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae

– Sau 35 tuæi: E Coli, Proteus mirabilis

– HiÕm: BBS, brucellose, tuberculose, cryptococcus, amiodarone

• BiÕn chøng:

– Teo tinh hoµn, nhåi m¸u tinh hoµn, v«i sinh, ¸p xe

Viªm tinh hoµn mµo tinh hoµn

• Siªu ©m 2D

– Mµo tinh hoµn to vµ dµy, gi¶m ©m

– Trµn dÞch mµng tinh hoµn vµ da bïi

– Tinh hoµn to, gi¶m ©m, cã thÓ thÊy c¸c æ ¸p xe nhá

- Mµo tinh hoµn to vµ gi¶m ©m

Mµo tinh hoµn

Viªm mµo tinh vµ tinh hoµn

Viêm tinh hoàn mào tinh hoàn

• Nếu viêm mãn

– Tinh hoàn và mào tinh hoàn nhỏ, không đều

– Có thể thấy vôi hoá mào hay trong tinh hoàn

– Có thể thấy nang

• Nguyên nhân: lao, BBS

U mào tinh hoàn

– Thường hay gặp trong bệnh Von Hippel Lindau (60%)

– U dạng nang hay đặc, có thể một bên hay hai bên

• Các u khác : leiomyome, rhabdomyome, lymphome,

lymphangione, mộtastases, adenocarcinome

U adénomatọde

BN 42 tuỉi

Xo¾n tinh hoµn

• Lµ cÊp cøu ngo¹i khoa

• 50% kh«ng cÇn phÉu thuËt mµ chØ ®iÌu trÞ néi

Xoắn tinh hoàn

• Xoắn trong màng

– Trẻ sơ sinh

– Xoắn d−ói màng

– Tinh hoàn to và đau

– Hoại tử tinh hoàn

– Tinh hoàn to và vô mạch

• Xoắn ngoài màng:

– Xoắn cả màng và tinh hoàn

– Yếu tố nguy cơ: Bùi rộng, vận động

• Lâm sàng:

– Đau dự dội vùng bùi, buồn nôn và nôn

– Không giảm đau khi nhấc tinh hoàn lên (khác với viêm)

Xoắn tinh hoàn

• Siêu âm :

– Doppler : Không có dòng chảy

• Nhậy 86%, đặc hiệu 100%

– Mode B : Không đặc hiệu

• Giảm âm trong vòng 4-6 h đầu do phù nề

• A 24h, âm không đều do nhôig máu, chảy máu và hoại tử

– Xoắn không hoàn toàn

• Khó chẩn đoán

• Doppler??

– Tăng RI

– Giảm dòng tâm trương, có thể thấy sóng ngược chiều

Thấy dòng chảy không có nghĩa là không xoắn

Burks DD, Radiology 1990

Xo¾n bªn tr¸i

Xo¾n bªn ph¶i

T¨ng sinh m¹ch ngo¹i vi do xo¾n m¹n tÝnh

V«i ho¸

Vôi hoá độ 2

Vôi hoá độ 3

– Giãn TM trong tinh hoàn : Hình ống, vôi sinh, Doppler ++

– áp xe: Thường gặp sau viêm tinh hoàn và mào tinh

• Khối giảm âm, thnàh dày không đều, tăng âm thành sau

• Mảnh tăng âm( Tổ chức hoại tử)

• Tăng sinh mạch ở vỏ

Nang lín g©y chÌn Ðp gi·n èng dÉn tinh

Kyste épidermọde

– 10% : cÊp tÝnh(Sèt, ®au d÷ déi)

– Ph¸t hiÖn t×nh cê: Sau chÊn th−¬ng

– 10% : Ph¸t hiÖn do di c¨n( Nhê sinh thiÕt tæn th−¬ng di c¨n)

Týp m« bÖnh häc

U ¸c tÝnh

• U tÕ bµo mÇm(tumeurs germinales) : 95% U tinh hoµn

– C¸c khèi u nguyªn bµo tinh (Séminome)

– C¸c khèi u kh«ng thuéc nguyªn bµo tinh

• Khèi u thuéc tÕ bµo sinh dôc : 4%

– U thuéc tÕ bµo Leydig

– U thuéc tÕ bµo Sertoli

– Lo¹i kh¸c: U tÕ bµo h¹t

• Lo¹i kh¸c: 1%

– Lymphoma, BÖnh b¹ch cÇu

– Di c¨n( Métastases)

U nguyên bào tinh(Seminom)

• Rất hay gặp(50% các u tế bào mầm)

• Tiên l−ợng tốt (Nhậy cảm tia xạ và hoá chất)

• Trong 83% có tăng βHCG

• Siêu âm: Khối giảm âm đều, 10% nang

Cấu trúc dạng nang

Cấu trúc không đồng âm

U tinh hoµn l¹c chç Céng h−ëng tõ

V«i ho¸ nhá vµ ung th−

U kh«ng thuéc u tinh

• = U khoang èi, u ph«i

• < 5 tuæi

• S¶n xuÊt α Feto-protein

• ë ng−êi línÆTiªn l−îng xÊu

immature

U khác

• Hay gặp nhất ở u tinh hoàn những người sau 60 tuổi

• Tổn thương là vùng giảm âm đều (hơn u tinh)

– Leucémie

• 50% trường hợp mổ tử vong ở người bị Leucémie

• Không đáp ứng với hoá trị liệu :

– Tất cả u tinh hoàn ở người bị Leucémie đều phải sinh thiết

• Siêu âm giống lymphoma

– Di căn: Hiến gặp

• TLT (35%), Phổi (19%), Đại tràng (9%) và thận (7%)

Dogra VS, Radiology 2003 Garcia Gonzalez M, Ann Diagn Pathol 2000

U khác

• U hạt do sau điều trị thuốc

• Viêm khu trú

• Nhồi máu khu trú

• Tổn thương sau sinh thiết

Luôn luôn chọn sinh thiết sau đó là phẫu thuật

sarcọdose

ChÊn th−¬ng tinh hoµn

– Vì tinh hoµn

• CÊp cøu ngo¹i khoa : Mæ trong 72h

• Siªu ©m:

– Tinh hoµn t¨ng ©m, giíi h¹n kh«ng râ, vá vÉn cßn

– Kh«ng t×m thÊy ®−êng vì (chiÕm 17%)

– Trµn m¸u

• CÊp: dÞch mµng tinh hoµn s¸nh, t¨ng ©m nhÑ, cã thÓ thÊy m¸u

côc

• M¹n : DÞch cã møc(dÆc ë d−íi, láng ë trªn), cã v¸ch

M¸u tô trong tinh hoµn M¸u tô mµo tinh hoµn

KÕt luËn

• Dïng siªu ©m chÈn ®o¸n lµ th¨m kh¸m ban ®Çu

• Dïng siªu ©m Doppler

• Ý t phÉu thuËt