Bài giảng: siêu âm tinh hoàn

Bài giảng: siêu âm tinh hoàn

siªu ©m tinh hoµn

pgs.ts ph¹m minh th«ng

Ph«i thai häc

• Tíi tuÇn 7 c¬ quan sinh dôc gièng nhau 2 giíi

• TuÇn 7, mÇm SD nam kh«ng biÖt ho¸ thµnh tinh hoµn

• C¸c thõng SD thµnh c¸c èng sinh tinh sÏ tݪt tinh dÞch

• C¸c tæ chøc liªn kÕt gåm c¸c TB leydig sÏ tiÕt néi tiÕt

• Vµo th¸ng 3: di chuyÓn tõ th¾t l ng xuèng b×u th¸ng 8

• Chøng tinh hoµn Èn : ngõng di chuyÓn trªn ® êng ®i, th êng èng bÑn

• TH l¹c chç: di chuyÓn ra ngoµi ® êng ®i b×nh th êng

Gi¶i phÉu TH

Sơ đồ bìu 1.Cân ngang

2 Phúc mạc 3.ĐM hạ vị

13 Mào tinh hoàn

18 màng xơ sâu

19 Cân ngoài

20, Cơ bám da bìu

21 Màng xơ nông 23.Khoang màng tinh 24.Da bìu

Chç nèi 3 §M Nh¸nh tinh hoµn

C¾t ngang vµ däc qua tinh hoµn

• S ng ®au:

–Kh«ng dÊu hiÖu nhiÔm trïng: Xo¾n TH

–Cã dÊu hiÖu nhiÔm trïng: ORCHI-EPIDIDYMITE–Lîi Ých cña SA Doppler

S ng ®au

S ng đau

• Bệnh cảnh cấp tính, xuất hiện đột ngột, dau dữ dội và s ng to

1) Xoắn tinh hoàn

–Xoắn tinh hoàn dọc thừng tinh, trẻ 14-18T

–Đau dữ dội, không thể sờ đ ợc, nôn

–Tinh hoàn đỏ, co lên trên

– -> Phẫu thuật cấp cứu tr ớc 6 h.

2)Viêm tinh hoàn-mào TH (

Orchi-ộpididymite)

–Nhiễm trùng mào TH rồi đến TH

–Th ờng theo đ ờng tiết niệu, có thể toàn thân

–Đau ít hơn, tăng dần, lan lê hố chậu

–Th ờng u tiên ở vùng đầu mào TH

–Sờ thấy tinh hoàn to

–Dấu hiệu nhiễm trùng: đái buốtm rắt, nóng rát

S ng đau

• Siêu âm : thăm khám đầu tiên

• Tiếp theo sau thăm khám lâm sàng

• Chỉ định:

–Nghi ngờ trên lâm sàng

• Viêm tinh hoàn

• Xoắn hay bán xoắn

– Bilan thăm khám bên đối diện tr ớc khi cắt tinh hoàn – Bilan vô sinh

• CLVT: đánh giá lan toả

Vai trò của chẩn đoán hình ảnh

• BN n»m ngöa, kÐo DV lªn trªn

• §Çu dß tÇn sè cao

• C¾t däc, ngang , chÐo, so s¸nh hai bªn

• Doppler mµu tuû TH vµ thõng tinh

• Lµm nghiÖm ph¸p valsalva khi gi·n TM thõng tinh

Ph ¬ng ph¸p th¨m kh¸m

Hình bình th ờng

Tinh hoàn

–Đều âm, âm mịn

–Thể tích 10-20cc

–Có thể thấy đ ờng rỗng âm giữa: mạch tuỷ TH

–Bao bọc màng mỏng xung quang: màng trắng TH –Rốn TH: mảnh tăng âm

–Mào tinh hoàn

–Tăng hay giảm âm hơn TH

–Đầu và đuôi cố định dễ khám

–Dày 10mm

Trôc m¹ch m¸u trong vïng tuû TH

H×nh b×nh th êng vµ biÕn thÓ

Cuèng m¹ch m¸u vµ c¸c èng sinh tinh

Hình bình th ờng

• ống tinh và thừng tinh có thể thấy tới ống bẹn

• Các lớp vỏ: Trong màng tinh hoàn luôn có ít dịch, cơ bám da(dartos) d ới dạng lớp mỏng giảm âm

• Các thành phần mạch máu: động mạch tinh dạng phổ sóng tạng RI thấp

Tinh hoµn b×nh th êng

Hình rỗng âm

+Nang mào tinh hoàn: th ờng gặp nhất, cục mào TH di động

-Nang trong mào tinh hoàn-Nang cạnh mào

+ Nang của màng trắng

+ Nang tinh hoàn

+Giãn TM : giãn đám rối TM d ới da th ờng bên trái

+ứ n ớc màng tinh: phân biệt

.nang thừng tinh.ascite

.Thoát vị bẹn-bìu

Nang bªn trong tinh hoµn

Nang mµng tr¾ng tinh hoµn

ø n íc mµng tinh cã v¸ch

Viªm mµng tinh hoµn m·n cã v¸ch

Nang mµo tinh hoµn

Nang thõng tinh

N¸ng s¸n

Nang thõng tinh

ø n íc mµng tinh

Gi·n m¹ng m¹ch tinh hoµn

Nang tinh dÞch

M¹ch trong tuû TH

Gianc tÜnh m¹ch trong tuû TH

Gi·n TM tinh

BN gi·n TM tinh,thiÓu n¨ng sinh dôc

Gi·n tÜnh m¹ch tinh, thiÓu n¨ng sinh dôc

Chấn th ơng

• Mục đích:

-Chẩn đoán th ơng tổn khi lâm sàng khó xác định-Bilan chính xác các tổn th ơng

-Đánh giá tiến triển và di chứng

-Giúp chọn ph ơng pháp điều trị

• Đánh giá tiến triển của tổn th ơng

-Th ờng tiến triển hồi phục hoàn toàn

-Di tích :tăng âm không bóng cản hay có bóng cản-Tiến triển nặng:

.Teo tinh hoàn( atrophie) Tụ máu thành nang( hematome enkysté).Chỉ định mổ: tụ máu nhiều, tổn th ơng nặng TH-mào tinh

Chấn th ơng

Tô m¸u thõng tinh sau chÊn th ¬ng

KiÓm tra sau 1 th¸ng

-Tinh hoµn vÉn b×nh th êng

Mào tinh toàn to không đều

• Viêm tinh hoàn và mào tinh hoàn cấp

-Tinh hoàn to

-Mào tinh hoàn to không đều

-Tinh hoàn có các vùng giảm âm hay giảm âm toàn bộ

-ứ n ớc màng tinh phản ứng

Tổn th ơng viêm nhiễm

Viªm tinh hoµn vµ mµo tinh hoµn cÊp, ap xe tinh hoµn

Viªm tinh hoµn

Viªm tinh hoµn

Viªm mñ tinh hoµn

• Viêm tinh hoàn và mào tinh hoàn mãn

-Mào tinh: to , tăng âm, gianh giới rõ, có thể có vôi hoá

-Tinh hoàn: Có thể teo nhỏ, cấu trúc không đều

Tổn th ơng viêm nhiễm

Viªm tinh hoµn m·n

C¸c sái nhá tinh hoµn

Xo¾n tinh hoµn

• ChÈn ®o¸n:

-DÊu hiÖu l©m sµng

-Tinh hoµn to, gi¶m ©m

-Mµo tinh hoµn to, ©m hçn hîp

-S¢ Doppler : kh«ng tÝn hiÖu trong TH

-Xo¾n m·n: Kh«ng tÝn hiÖu TH, nhiÓu tÝn hiÖu quanh

TH(mµo, mµngTH) do ph¶n øng; Tinh hoµn nhá

– ChÈn ®o¸n ph©n biÖt:

Viªm tinh hoµn, mµo TH cÊp: tÝn hiÖu Doppler b×nh th êng trong TH

Xo¸n tinh hoµn

HËu qu¶ thiÕu m¸u

Tæn th ¬ng thiÕu m¸u sau xo¾n TH

Tinh hoµn b×nh th êng

Kh«ng tÝn hiÖu Doppler trong TH

U tinh hoµn

Dich tÔ

• ChiÕm 1-2% ung th ë ng êi lín

• Th êng gÆp ng êi trÎ 25- 35T

• Tiªn l îng tèt, 95% sèng trªn 5 n¨m

Siêu âm

• Thăm khám đ ợc lựa chọn đầu tiên

• TH mất cấu trúc bình th ờng

• SA màu Doppler để phân biệt

Thiếu máu Lymphôm

Yếu tố nguy cơ

• Chứng tinh hoàn ẩn(Cryptorchidie)

• Teo tinh hoàn

• Tiền sử có ung th bên đối diện

• L ỡng giới nhiễm sắc thể

• Nhiều vôi hoá tinh hoàn?

Tinh hoàn ẩn

• Tinh hoàn không ở vị trí bình th ờng 6 tháng sau đẻ

• Nằm ở vị trí bất th ờng từ d ới thận đến bìu

• Điều trị: đ a xuống bìu vào 2 tuổi, vẫn còn nguy cơ K

• VÞ trÝ: 50% trong èng bÑn

• Nguy c¬ K t¨ng 40 lÇn

Tinh hoµn Èn

• Trong æ bông hiÕm( 20%)

• Nguy c¬ t¨ng 200 lÇn

Teo tinh hoµn

Teo do tÊt c¶ c¸c nguyªn nh©n: m¹ch m¸u, nhiÔm trïng, dÞ d¹ng

Tiền sử có cắt ung th bên đối diện

• Nguy cơ tăng 2 lần

• Nguy cơ cao với : le xêmi; K TC đệm, di căn

Sái nhá tinh hoµn

• 20-40% cã phèi hîp víi k tinh hoµn c¶ hai bªn

Sái nhá tinh hoµn

U víi c¸c TB biÖt ho¸

TUMEUR VITELLINE TERATOM

E

CARCINOME EMBRYONNAIRE

Tæ chøc ph«i thai

NON SEMINOMATEUSES

XÕp lo¹i GPB u tÕ bµo mÇm

Sộminome thể điển hình

Nốt giảm âm gianh giới rõ, đồng đều

Sộminome không điển

hình

Dạng nốt không đều, tăng âm

Hình hai nốt không đều thâm nhiễm

Sộminome không điển

hình

ChÈn ®o¸n ph©n biÖt

-Tô m¸u thµnh nang

-U nhá Leydig

-U lymph«m

§iÒu trÞ

• Ch a di c¨n: tia x¹

• Cã di c¨n: ho¸ trÞ liÖu; hoÆc + c¾t bá

Khối không đều không rõ gianh giới, thâm nhiễm

Các u tế bào mầm không phải

séminome

Ung th biÓu m« ph«i (Carcinome embryonnaire)

• ChiÕm 30 % K mÇm

• Ho¹i tö, ch¶y m¸u+++

Hình nhiều nang không đều và các nốt vôi hoá không đều

U tæ chøc liªn kÕt

• 90% lµnh tÝnh

• Cã nguy c¬ chuyÓn ¸c tÝnh (U nguyªn

bµo sinh dôc gonadoblastome)

• 2 lo¹i theo m« häc tõ c¸c tÕ bµo Leydig

• Cã c¶ hai bªn trong 10%

U tế bào Leydig (LEYDIGOME)

• Tế bào đệm xơ- mạch máu

• Khó phân biệt với u TB

mầm TGS

U tÕ bµo Sertoli

• TB cña èng sinh tinh

• V«i ho¸ lín cong, t¨ng sinh

m¹ch ngo¹i vi

• Kh«ng thÊy h×nh khèi

ThÓ m« bÖnh häc

• U tÕ bµo mÇm

• U tæ chøc liªn kÕt

• U thø ph¸t d íi 1%

Th©m nhiÔm lan to¶ gi¶m ©m hay nhiÒu nèt c¶ hai bªn(40%) rÊt t¨ng sinh m¹ch

Di căn

• Nhiều nốt

• cả hai bên nh ng không cân đối

• Th ờng từ đ ờng TN thấp, SD

• Khối giảm âm không đặc hiệu

U ở trẻ em

• Hiếm gặp

• Mô bệnh học: 70% u TB mầm, u TC đệm 30%, di căn < 1%

Bilan đánh giá lan toả

• CLVT ngực bụng tiểu khung: Là khám xét lựa chọn đánh giá lan toả hạch và theo đ ờng máu

• Khi có di căn tạng thì thì CLVT cả não

Lan theo ® êng m¸u

• Hay vµo phæi

sau khi qua ® êng

b¹ch m¹ch qua èng

ngùc vµo phæi

• Hay vµo phæi, gan, Ýt khi vµo x ¬ng

Ung th tinh hoµn ph¶i

Lan theo ® êng b¹ch huyÕt

Ung th tinh hoµn tr¸i

lan theo ® êng b¹ch huyÕt

Lan theo ® êng b¹ch huyÕt squ phóc m¹ch

Khèi di c¨n K tinh hoµn

Theo dõi

• Chụp CLVT ngực-bụng-tiểu khung 6

th/lần trong 3 năm sau đó 1 năm/lần trong 10 năm, di căn hay năm đầu

• Siêu âm bìu năm/lần/10 năm

ChÈn ®o¸n ph©n biÖt ung th

tinh hoµn

• Là nang đ ợc bao bọc bởi biểu mô Malpighi sừng

• Hình đặc tr ng trên CĐHA

Nang dạng biểu bì

Kyste ộpidermoùde

Khèi gianh giíi râ trong nhu m« c¸ch xa mµng tr¾ng, kh«ng

cã m¹ch, trßn, bÇu dơc, cÊu trĩc ©m kh¸c nhau

Nang d¹ng biĨu b×

Kyste épidermọde

DÊu hiÖu vá hµnh

bulbe d’oignon

NhiÒu líp t¨ng ©m vµ gi¶m ©m kÕ tiÕp nhau

H×nh bia b¾n

Trung t©m t¨ng ©m xung quanh gi¶m ©m

Hình ảnh đặc tr ng, chẩn đoán xác định

IRM nang dạng biểu bì

Kyste ộpidermoùde

H×nh gi¶ u cña rèn tinh hoµn

Các loại nang tinh hoàn

Nang màng trắng

- Kích th ớc nhỏ

- Ngoại biên

- Đôi khi sờ thấy, đau

Nang đơn thuần tinh hoàn

-Đơn độc, gần mạng mạch TH

Gi·n m¹ng l íi TH

Dilatation du Rete Testis

• Gi·n c¸c èng vïng rèn TH hay kÌm nang tinh dÞch (spermatocèle)

• 4,3%

Varicocèle trong tinh hoµn

Lîi Ých SA Doppler mµu

Tæn th ¬ng sau chÊn th ¬ng

Tăn th Ũng viởm nhưởm

Viởm tinh hoÌn khu tró cÊp vÌ ap xe

Tæn th ¬ng thiÕu m¸u

- Nhåi m¸u khu tró Ýt gÆp

- Do nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau

- Doppler

Hình sẹo xơ mắc phải

• 2/3 các sinh thiết TH để láieọ xơ

• D ới vỏ, băng gianh giới rõ, vôi hoá nhỏ lốm

đốm xung quanh tinh hoàn

X¬ ho¸ tinh hoµn

• GÆp kho¶ng 15% sau 50T

• X¬ ho¸ toµn bé hay thµnh c¸c d¶i b¨ng

X¬ lan to¶ X¬ thµnh d¶i

Tóm lại

• Không có hình ảnh đặc hiệu trên siêu âm trong chẩn

đoán U tinh hoàn

• Tất cả các khối đặc trong TH cần coi nh ác tính đến khi chứng minh đ ợc lành tính

• Chụp CLVT ngực-bụng-tiểu khung là bilan ban đầu và theo dõi tiến triển của ung th TH