Cán cân thanh toán quốc tế

Khái niệm Cán cân thanh toán phản ánh giá trị hàng hóa và dịch vụ mà nền kinh tế đã xuất khẩu hoặc nhập khẩu cũng như các khoản tiền mà đất nước đã đi vay hoặc cho thế giới bên ngoài va

Trang 1

CÁN CÂN THANH TOÁN

QUỐC TẾ

Giảng viên : Nguyễn Hữu Biện

Trang 2

Chương

6

2

I Khái niệm và nội dung cán cân thanh toán quốc tế

1 Khái niệm

Cán cân thanh toán là một bảng ghi chép một cách hệ thống toàn bộ những giao dịch kinh tế giữa những người cư trú của nước lập báo cáo và những người cư trú ở phần còn lại của thế giới (người không cư trú) trong khoảng một thời gian nhất định (thường là một năm)

Chú ý:

 Chỉ quan tâm đến cư trú mà không quan tâm đến quốc tịch

 Người nước ngoài với thời hạn lưu trú dưới 1 năm được gọi là người không cư trú của nước lập báo cáo

 Người nước ngoài với thời hạn lưu trú trên 1 năm được gọi là người cư trú của nước lập báo cáo

 IMF, WB, UN được gọi là người không cư trú của mọi quốc gia

Trang 3

3

1 Khái niệm

Cán cân thanh toán phản ánh giá trị hàng hóa và dịch

vụ mà nền kinh tế đã xuất khẩu hoặc nhập khẩu cũng như các khoản tiền mà đất nước đã đi vay hoặc cho thế giới bên ngoài vay Ngoài ra sự can thiệp của ngân hàng trung ương vào thị trường ngoại hối thông qua việc thay đổi dự trữ ngoại tệ cũng được phản ánh trong cán cân thanh toán

Cán cân thanh toán được ghi chép giống như một tài khoản Các giao dịch mang lại ngoại tệ cho đất nước được ghi là khoản mục có (mang dấu +) Ngược lại, các giao dịch dẫn đến việc thanh toán ngoại tệ cho thế giới bên ngoài được ghi là khoản mục nợ (mang dấu -)

Trang 4

Chương

6

4

2 Nội dung của cán cân thanh toán quốc tế Theo mục đích phân tích, cán cân thanh toán quốc tế được chia thành 3 tài khoản:

 Tài khoản vãng lai

 Tài khoản vốn và tài chính

 Tài khoản tài sản dự trữ

Trang 5

5

2 Nội dung của cán cân thanh toán quốc tế

a Tài khoản vãng lai

Tài khoản vãng lai phản ánh các giao dịch về hàng hóa, dịch vụ, thu nhập và chuyển giao vãng lai

 Hàng hóa: Hàng hóa thông thường, hàng hóa gia công,…

 Dịch vụ: Vận tải, du lịch, thông tin liên lạc, bảo hiểm,…

 Thu nhập: Thu nhập của người lao động và thu nhập của người đầu tư

 Chuyển giao vãng lai: Viện trợ nước ngoài, chi phí cho căn

cứ quân sự ở nước ngoài…

Trang 6

Chương

6

b Tài khoản vốn và tài chính Tài khoản vốn

 Các chuyển giao vốn

 Mua/bán các tài sản phi tài chính

Tài khoản tài chính

 Đầu tư trực tiếp

 Đầu tư vào giấy tờ có giá

 Các đầu tư khác

Trang 7

7

c Tài khoản tài sản dự trữ quốc tế Tài khoản tài sản dự trữ quốc tế ghi các giao dịch về các tài sản dự trữ chính thức của một nước Tài sản dự trữ bao gồm các tài sản nước ngoài do ngân hàng trung ương kiểm soát thực sự và có thể sử dụng bất cứ lúc nào để tài trợ cho mất cân bằng cán cân thanh toán hay các nhu cầu khác.

Trang 8

Chương

6

8

3 Nguyên tắc bút toán kép

Về nguyên tắc, cán cân thanh toán được xây dựng trên nguyên tắc bút toán kép Như vậy một giao dịch kinh tế quốc tế đưa đến hai ghi sổ trong cán cân thanh toán: Một ghi nợ và một ghi có với giá trị bằng nhau.

Cụ thể:

 Xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ Ghi có

 Nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ Ghi nợ

Trang 9

9

Ví dụ:

 Ví dụ 1: Một công ty của Việt Nam xuất khẩu hàng hóa với tổng

trị giá là 500 USD thanh toán sau 3 tháng Giao dịch này được ghi vào cán cân thanh toán của VN như sau:

 Xuất khẩu 500USD hàng hóa sẽ được ghi Có trong cán cân thanh

toán của VN vì việc xuất khẩu hàng hóa sẽ dẫn đến việc nhận được thanh toán từ người nước ngoài.

 Bằng việc đồng ý thanh toán trong vòng 3 tháng, các nhà xuất khẩu

VN cho các nhà nhập khẩu ngoại quốc vay trong thời gian ngắn, làm tăng tài sản của VN ở nước ngoài, được ghi vào bên Nợ.

Có (+) Nợ (-) Xuất khẩu hàng hóa

Vốn ngắn hạn đi ra 500USD 500USD

Trang 10

Chương

6

10

 Ví dụ 2: Giả sử rằng c ông dân Việt Nam đi du lịch, tham quan Trung Quốc và tiêu hết 200 USD cho việc ăn, ở tại khách sạn

 Ví dụ 3: Giả sử rằng Chính phủ Việt Nam giao cho NHTW

100 USD để viện trợ cho một Chính phủ khác như là một bộ phận trong chương trình viện trợ của Việt Nam

 Ví dụ 4: Người dân Việt Nam mua cổ phiếu ở nước ngoài trị giá 400 USD

 Ví dụ 5: Giả sử nhà đầu tư nước ngoài mua 300 USD hối phiếu kho bạc nhà nước Việt Nam và chi trả khoản này bằng việc rút tiền tài khoản của anh ta tại ngân hàng thương mại của Việt Nam

Trang 11

11

=> Tổng hợp cả năm giao dịch trên chúng ta sẽ có bảng:

Có (+) Nợ (-) Xuất khẩu hàng

hóa

- Xuất khẩu hàng hóa

- Vốn ngắn hạn đi ra

500

Đi du lịch TQ - Dịch vụ du lịch mua từ NN

- Vốn ngắn hạn đi vào

200

Viện trợ cho nước ngoài

- Viện trợ cho nước ngoài

100

Mua chứng khoán của NN

- Vốn nợ dài hạn

400

Nhà đầu tư NN mua hối phiếu

- Vốn ngắn hạn đi ra

300

Trang 12

Chương

6

12

II Mất cân bằng cán cân thanh toán

1 Khái niệm mất cân bằng cán cân thanh toán

Về nguyên tắc, các giao dịch ghi trong CCTTQT được chia làm hai loại:

 Giao dịch tự định: là giao dịch được thực hiện vì lợi ích của bản thân chúng, độc lập, không phụ thuốc vào trạng thái của cán cân thanh toán.

 Giao dịch điều chỉnh: không thực hiện vì lợi ích của bản thân chúng mà được thực hiện do các giao dịch tự định để lại lỗ hổng cần phải bù đắp.

Theo nguyên tắc bút toán kép:

Tổng giao dịch tự định + Tổng giao dịch điều chỉnh = 0

Về tổng thể thì cán cân thanh toán luôn cân bằng Điều đó không có nghĩa là cân bằng thanh toán.

Trang 13

13

1 Khái niệm mất cân bằng cán cân thanh toán

=> Mất cân bằng thanh toán là chỉ sự mất cân bằng cán cân

bộ phận Mất cân bằng CCTTQT được xác định bằng chênh lệch giữa tổng số các khoản thu và chi tự định.

Mất cân bằng cán cân thanh toán được chia làm 2 loại:

 Diễn ra trong thời gian ngắn có tính chu kỳ - thời vụ

 Giải quyết bằng các biện pháp tài trợ như thay đổi dự trữ quốc tế, vay nợ nước ngoài

 Diễn ra dai dẳng, thể hiện sự mất cân đối sâu sắc trong kinh tế quốc tế

 Phải có sự điều chỉnh thực sự trong nền kinh tế

Trang 14

Chương

6

14

2 Các cán cân bộ phận trong cán cân thanh toán

Cán cân thương mại là chênh lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu hàng hoá Là chỉ tiêu quan trọng vì nó thường chiếm tỷ trọng lớn trong Tài khoản vãng lai của nhiều nước Do vậy, từ chỉ tiêu cán cân thương mại có thể đánh giá xu hướng của tài khoản vãng lai của một nước.

Cán cân vãng lai là chênh lệch giữa các khoản NỢ và CÓ về thu nhập và chuyển giao Cán cân vãng lai là một trong các chỉ

số quan trọng phản ánh sự mất cân đối kinh tế đối ngoại của một nước vì cán cân vãng lai chính là chênh lệch giữa tiết kiệm

và đầu tư của một quốc gia Khi một nước có sự thiếu hụt giữa tiết kiệm và đầu tư, nước đó phải dựa vào các nguồn vốn nước ngoài để phát triển kinh tế.

Trang 15

15

2 Các cán cân bộ phận trong cán cân thanh toán

Cán cân vốn và tài chính là chênh lệch giữa các khoản ghi nợ và ghi có về các giao dịch tài sản và các khoản nợ tài chính nước ngoài Nói cách khác, nó chính là chênh lệch giữa các khoản ghi

có và ghi nợ của các giao dịch về đầu tư trực tiếp, đầu tư vào giấy tờ có giá và đầu tư khác (trừ các giao dịch về tài sản dự trữ).

Cán cân tổng thể là phần thay đổi dữ trữ quốc tế ròng Về nguyên tắc, thay đổi dự trữ quốc tế ròng bằng cán cân vãng lai cộng cán cân vốn và tài chính (chỉ tính những giao dịch tự định) Nói chung để phản ánh tình trạng của CCTTQT của một nước người ta thường dùng cán cân tổng thể Tuy nhiên chỉ tiêu này không được coi trọng bằng cán cân vãng lai bởi vì nó không phản ánh đúng năng lực sản xuất hay khả năng cạnh tranh kinh

tế của một nước

Trang 16

Chương

6

16

3 Các nhân tố tác động đến cán cân thanh toán

a Giá cả hàng hóa

sản xuất trong nước sẽ đắt hơn hàng hóa sản xuất ở nước ngoài khi quy về một đồng tiền Kết quả là nhập khẩu tăng và xuất khẩu giảm làm xấu đi cán cân thương mại.

điều chỉnh giá cả là cơ chế điều chỉnh tự động làm thăng bằng cán cân thanh toán quốc tế

Trang 17

17

b Lãi suất

với lãi suất, sự chênh lệch giữa lãi suất nội địa và lãi suất nước ngoài sẽ có tác động đến luồng di chuyển vốn giữa nội địa và nước ngoài Khi lãi suất trong nước cao hơn lãi suất nước ngoài, luồng vốn sẽ có xu hướng di chuyển từ nước ngoài vào trong nước và tài khoản vốn

và tài chính sẽ được cải thiện.

cũng là cơ chế điều chỉnh tự động làm thăng bằng cán cân thanh toán quốc tế.

Trang 18

Chương

6

18

c Thu nhập

tăng, nhập khẩu cũng tăng, làm xấu đi cán cân thương mại và ngược lại khi thu nhập giảm sẽ làm giảm nhập khẩu, có tác dụng cải thiện cán cân thương mại.

cũng là cơ chế điều chỉnh tự động làm thăng bằng cán cân thanh toán quốc tế.

Trang 19

19

d Tỷ giá hối đoái

thương mại của một nước thông qua tác động làm thay đổi giá cả hàng hóa và dịch vụ trong nước so với nước ngoài Một quốc gia thâm hụt cán cân thương mại có khả năng giảm thâm hụt bằng cách giả giá cả hàng hóa trong nước so với hàng hóa nước ngoài thông qua việc làm giảm giá đồng nội tệ, từ đó khuyến khích xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu Tuy nhiên việc giảm giá đồng nội tệ có khả năng cải thiện cán cân thương mại hay không còn phụ thuộc vào hệ số co giãn nhu cầu nhập khẩu của các nước.

Trang 20

Chương

6

20

Kết thúc chương 6

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	275 KB