LIÊN KẾT KINH TẾ QUỐC TẾ

 Phân tích tác động cục bộ của một liên minh thuế quan – một hình thức liên kết kinh tế quốc tế, dẫn đến sự tạo lập mậu dịch và chuyển hướng mậu dịch đối với các nước thành viên trong

LIÊN KẾT KINH TẾ

QUỐC TẾ

Giảng viên : Nguyễn Hữu Biện

 Phân tích tác động cục bộ của một liên minh thuế

quan – một hình thức liên kết kinh tế quốc tế, dẫn đến

sự tạo lập mậu dịch và chuyển hướng mậu dịch đối với các nước thành viên trong liên minh.

liên kết kinh tế quốc tế

1 Liên kết kinh tế quốc tế

Liên kết kinh tế quốc

tế

là gi?

Liên kết kinh tế quốc tế

là sự thống nhất một hoặc nhiều chính sách về kinh

tế quốc tế của nhiều quốc gia nhằm giúp các quốc gia có thể đạt được lợi ích kinh tế tối ưu trong tổng thể lợi ích của liên kết.

quan đến Thương mại của Quyền sở hữu trí tuệ

1 Liên kết kinh tế quốc tế

 Liên kết kinh tế quốc tế:

 Là quá trình khách quan, xuất phát từ yêu cầu của sự phát triển lực lượng sản xuất và trình độ phân công lao động quốc tế ngày càng cao.

 Làm tăng cường quá trình liên kết về mặt kinh tế giữa các quốc gia trong cùng hệ thống phát triển kinh tế, cùng trình độ phát triển kinh tế, nhằm tối ưu hóa cơ cấu kinh tế và sử dụng ngày càng hiệu quả nguồn tài nguyên khan hiếm.

2 Các hình thức liên kết kinh tế quốc tế

 Phụ thuộc vào căn cứ để phân chia

 Căn cứ vào các cấp độ của liên kết: 4 hình thức

Khu vực mậu dịch tự do Liên minh thuế quan Thị trường chung Liên minh kinh tế

 Khu vực mậu dịch tự do là hình thức liên kết kinh tế

quốc tế trong trong đó:

 Các nước thành viên giảm hoặc xóa bỏ hàng rào thuế

quan và các biện pháp hạn chế về số lượng, tiến tới hình thành một thị trường thống nhất về hàng hóa và dịch vụ

 Các nước thành viên vẫn giữ được quyền độc lập tự

chủ trong quan hệ buôn bán với các nước ngoài khu vực – vẫn giữ thuế quan với phần còn lại thế giới.

thương mại riêng:

Với Mỹ, Việt Nam và các nước trong khối ASEAN có các hiệp định thương mại riêng rẽ => Các nước có biểu thuế xuất, nhập khẩu khác nhau với Mỹ

KHU VỰC MẬU DỊCH TỰ DO ASEAN - AFTA

ĐỐI VỚI QUỐC GIA

TRONG KHỐI

quan

Hiệp định về Thuế quan Ưu đãi có Hiệu lực Chung (CEPT)

 Ví dụ: Với mặt hàng ôtô sản xuất từ Mỹ:

Việt Nam đánh thuế 60%

2 Các hình thức liên kết kinh tế quốc tế

b Liên minh thuế quan

 Liên minh thuế quan là hình thức liên kết kinh tế quốc

tế trong đó:

 Các nước thành viên tạo một khu vực mậu dịch tự do

 Các nước thành viên chấp nhận biểu thuế quan chung đối với hàng hóa nhập khẩu từ phần còn lại của thế giới

=> Như vậy, trình độ liên kết của liên minh thuế quan cao hơn của mậu dịch tự do

b Liên minh thuế quan

 EEC được thành lập ngày 25/3/1957 dựa trên ký kết hiệp ước Rome giữa 6 nước Bỉ, Pháp, Tây Đức, Ý, Luxembourg và Hà Lan

 EEC là sự hợp tác kinh tế toàn diện, trở thành tiền thân của EU ngày nay

 Thiết lập liên minh thuế quan là một trong 3 mục tiêu chính và thành tựu của EEC:

 Tạo ra thị trường chung các nước với việc bãi bỏ hàng rào thuế quan (1968 đã bãi bỏ hầu hết các thuế quan)

 Xây dựng biểu thuế quan chung nhập cảng toàn cầu (đã tiến hành giảm thuế quan 10 % và tới 20 % các quota)

CỘNG ĐỒNG KINH TẾ CHÂU ÂU

EEC (1957 – 1992)

 Các nước thành viên thành lập liên minh thuế quan

 Cho phép di chuyển tự do tất cả các yếu tố sản xuất giữa các nước

 Cộng đồng châu Âu là sự tiếp tục của Cộng đồng kinh tế châu

Âu và chữ “kinh tế” được bỏ khỏi tên

 Hiệp ước Masschtricht:

 Liên minh chính trị

 Liên minh kinh tế và tiền tệ

 Hiệp ước Schengen

CỘNG ĐỒNG CHÂU ÂU

EC (1992 -1999)

2 Các hình thức liên kết kinh tế quốc tế

d Liên minh kinh tế

 Liên minh kinh tế là hình thức liên kết kinh tế quốc tế trong đó các nước:

 Thành viên thành lập một thị trường chung

 Theo đuổi thống nhất các chính sách kinh tế xã hội, tiền

tệ và tài chính.

d Liên minh kinh tế

LIÊN MINH CHÂU ÂU

(EU hiện nay)

 Liên minh Châu Âu hiện nay là sự hợp nhất của 3 trụ

cột:

 Hiệp ước Maastricht – Trụ cột thứ nhất

 Hiệp ước Amsterdam – Trụ cột thứ hai

 Hiệp ước Nice – Trụ cột thứ ba

 Ngày nay, có thể nói EU là một liên minh kinh tế với các

chính chung về kinh tế, xã hội, tiền tệ và tài chính: Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB), đồng tiền chung châu

Âu (euro), Hệ thống thể chế siêu quốc gia…

3 Bản chất của liên kết kinh tế quốc tế

 Khi thành lập 1 liên kết kinh tế:

⇒ Các quốc gia thành viên phải xóa bỏ hàng rào thuế quan và phi thuế quan tiến tới thành lập 1 thị trường chung

⇒ Cùng nhau xây dựng các chính sách bảo hộ với các quốc gia ngoài liên kết

 Vì vậy liên kết kinh tế quốc tế có những bản chất sau:

3 Bản chất của liên kết kinh tế quốc tế

 Liên kết kinh tế quốc tế là sự phân biệt đối xử:

 Phân biệt hàng hóa xuất hiện khi mức thuế nhập khẩu

khác nhau đánh vào hàng hóa khác nhau

Ví dụ: 10% đối với xăng dầu 50% đối với ôtô

 Phân biệt quốc gia xuất hiện khi mức thuế nhập khẩu

khác nhau đánh vào cùng một loại hàng hóa nhập khẩu

từ các nước khác nhau (Giữa các nước trong khối và các nước ngoài khối)

Ví dụ: Việt Nam đánh 10% xe máy nhập khẩu từ Thái Lan và 40% đối với xe máy nhập khẩu từ Nhật

3 Bản chất của liên kết kinh tế quốc tế

 Liên kết kinh tế quốc tế luôn luôn tồn tại hai xu hướng trái ngược nhau:

 Xu hướng tự do hóa thương mại đối với các nước trong khối.

 Xu hướng bảo hộ mậu dịch đối với các nước ngoài khối (phần còn lại của thế giới).

1 Liên minh thuế quan dẫn đến sự tạo lập mậu dịch

a Khái niệm tạo lập mậu dịch

Ví dụ: Xét 2 quốc gia Đức và Pháp cùng sản xuất ô tô, có P Đ = 15, P P = 25

⇒ Đức có lợi thế so sánh đối với mặt hàng ô tô

⇒ Trong điều kiện tư do thương mại, Đức là quốc gia xuất khẩu còn Pháp là quốc gia nhập khẩu ô tô

 Ban đầu, Pháp đánh thuế t=100% đối với ô tô nhập khẩu từ Đức

⇒ Tại Pháp, giá ô tô nhập khẩu của Đức P t

Đ =30 > 25 = P P

⇒ Pháp không nhập khẩu ô tô từ Đức => Thương mại không xảy ra

 Sau đó, Pháp và Đức thành lập liên minh thuế quan: t =0%

⇒ Tại Pháp, giá ô tô nhập khẩu của Đức P Đ = 15 < 25 = P P

⇒ Pháp nhập khẩu ô tô từ Đức với P NK = 15=> Thương mại xảy ra

“Tạo lập mậu dịch xảy ra: do tác động của Liên minh thuế

quan mà một quá trình trao đổi thương mại được thiết lập, sản phẩm quốc nội từ một nước thành viên trong liên minh không có lợi thế so sánh và chi phí sản xuất cao được thay thể bởi sản phẩn tương tự từ một nước thành viên khác nhưng có lợi thế so sánh và chi phí sản xuất thấp”

1 Liên minh thuế quan dẫn đến tạo lập mậu dịch

b Tác động của tạo lập mậu dịch

 Xét 3 quốc gia I, II, III cùng sản xuất sản phẩm X với các mức giá: P I

b Tác động của tạo lập mậu dịch

⇒ Tại QG III: Qiá hàng hóa X nhập khẩu từ QG I, QG II: P t

Q 3

b Tác động của tạo lập mậu dịch

Có 10<15<25 => QG III vẫn lựa chọn nhập khẩu hàng hóa X từ QG I (có LTSS)

 QG III: Với mức giá

Q 4

b Tác động của tạo lập mậu dịch

⇒ Dưới tác động của liên minh thuế quan tạo lập mậu dịch

mà phúc lợi xã hội tăng lên dt(ABI + CDJ)

 dt (ABI) biểu thị lợi ích sản xuất

 dt (CDJ) biểu thị lợi ích từ tiêu dùng

 Kết luận

 Tạo lập mậu dịch thúc đẩy thương mại quốc tế phát triển

 Chuyên môn hóa sản xuất được thực hiện tại quốc gia có lợi thế so sánh nên lợi ích đạt được là tối đa.

 Tạo lập mậu dịch luôn làm gia tăng phúc lợi ròng của nền kinh tế nên nó đem lại tác động tích cực

2 Liên minh thuế quan dẫn đến sự chuyển hướng mậu dịch

b Khái niệm chuyển hướng mậu dịch

Ví dụ:

quốc gia có nhu cầu nhập khẩu ô tô

=> Nhật là quốc gia có lợi thế so sánh về mặt hàng ô tô

Tại thị trường Pháp, giá ô tô nhập khẩu của Nhật và Đức sau khi có

N = 20, P t

2 Liên minh thuế quan dẫn đến sự chuyển hướng mậu dịch

b Tác động của chuyển hướng mậu dịch

 Xét 3 quốc gia I, II, III cùng sản xuất sản phẩm X với các mức giá: P I

b Tác động của chuyển hướng mậu dịch

⇒ Tại QG III: Qiá hàng hóa X nhập khẩu từ QG I là P t

I =20, QG II là P t

II = 30

Có 20 < 25 <30 => QG III chọn nhập khẩu hàng hóa X từ QG I (có LTSS) với mức giá nhập khẩu sau khi đã có thuế là P t

Q 3

b Tác động của chuyển hướng mậu dịch

giữ nguyên mức thuế với QG I

Có 15<20<25 => QG III chuyển sang lựa chọn nhập khẩu hàng hóa X từ QG II

Q4

D

b Tác động của chuyển hướng mậu dịch

Phân tích tương tự ta có: Việc nhập khẩu sản phẩm X từ QG IV với giá P=12 đã làm thay đổi của PLXH của QG III đã tăng hơn so với nhập khẩu sản phẩm X từ QG II với giá P=15 là dt(ADD’A’)

3 Các lợi ích khác của liên minh thuế quan

 Thứ nhất, liên minh thuế quan giúp tăng khả năng cạnh

tranh giữa các quốc gia thành viên

 Thứ hai, liên minh thuế quan tăng khả năng thu hút vốn

đầu từ bên ngoài.

 Thứ ba, liên minh thuế quan giúp phát huy tính hiệu quả

nhờ qui mô, cho phép các quốc gia sử dụng có hiệu quả nhất nguồn lực của mình và phát huy tối đa lợi thế so sánh.

 Một số lợi ích khác như: Tiết kiệm chi phí quản lý, thuận lợi trong việc đàm phán thương mại quốc tế với phần còn lại của thế giới,