Đọc đoạn văn trích Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh và trả lời câu hỏi d ới đây:“ Thế mà hơn 80 năm nay, bọn thực dân Pháp lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác ái, đến c ớp n ớc ta, áp
Trang 1GV : Vi Xu©n H¶i
Trang 2I.Những nội dung kiến thức cần ôn tập
1.Văn bản nghị luận :
Thao tác
Phân tích - Chia tách nhỏ vấn đề để tìm hiểu một cách
cặn kẽ, thấu đáo
- B ớc 1 : Nêu vấn đề cần phân tích.
- B ớc 2 : Chia tách nhỏ vấn để để xem xét kĩ càng, tỉ mỉ, khám phá ra ý nghĩa của chúng.
- B ớc 2 : Đánh giá chung
So
sánh
-Đặt vấn đề trên cùng bình diện để đối chiếu nét t ơng đồng, t ơng phản
- B ớc 1 : Nêu ra vấn đề cần so sánh
- B ớc 2: Đặt đối t ợng trên cùng một bình diện Đánh giá trên cùng một tiêu chí.
- B ớc 3 : Đánh giá chung
Trang 3Thao tác
lập luận Yêu cầu Cách thức tiến hành
Bác bỏ
-Dùng lí lẽ để phủ nhận một vấn đề, một khía cạnh nào đó
- B ớc 1 : Nêu vấn đề cần bác bỏ
-B ớc 2 :Bác bỏ một luận
điểm,luận cứ lập luận
- B ớc 3 : Đánh giá chung
Bình
luận
Khẳng định , bàn bạc,
mở rộng vấn đề, nêu ý nghĩa vấn đề
-B ớc 1 : Nêu hiện t ợng ( vấn đề) cần bình luận.
- B ớc 2 : Đánh giá
hiện t ợng ( vấn đề ) cần bình luận
- B ớc 3 : Bàn về hiện t ợng ( vấn đề) cần bình luận
Trang 4Đọc đoạn văn trích Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh và trả lời câu hỏi d ới đây:
“ Thế mà hơn 80 năm nay, bọn thực dân Pháp lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác
ái, đến c ớp n ớc ta, áp bức đồng bào ta.Hành động của chúng trái hẳn với nhân đạo
và chính nghĩa
Về chính trị, chúng tuyệt đối không cho nhân dân ta một chút tự do dân chủ nào
Chúng thi hành những luận dã man.Chúng lập ba chế độ khác nhau ở Trung,
Nam, Bắc để ngăn cản việc thống nhất n ớc nhà của ta, để ngăn cản dân tộc ta đoàn kết
Chúng lập ra nhiều nhà tù hơn tr ờng học.Chúng thẳng tay chép giết những ng ời yêu n ớc th ơng nòi của ta Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể
máu
Chúng ràng buộc d luận, thi hành chính sách ngu dân
Về kinh tế, chúng bóc lột dân ta xơ xác ta đến x ơng tuỷ, khiến nhân dân ta nghèo nàn, thiếu thốn, n ớc ta xơ xác , tiêu điều (…))
nàn, thiếu thốn, n ớc ta xơ xác , tiêu điều (…))
Sự thật là từ mùa thu năm 1940, n ớc ta đã thành thuộc địa của Nhật, chứ không phải thuộc địa của Pháp nữa.Khi Nhật hàng Đồng minh thì nhân dân cả n ớc ta đã nổi dậy giành chính quyền, lập nên n ớc Việt Nam dân chủ Cộng hoà
Sự thật là dân ta đã lấy lại n ớc Việt Nam từ tay Nhật, chứ không phải tay Pháp”
a.Đoạn trích nêu vấn đề gì ? Nhằm mục đích gì ?
b Các thao tác lập luận nào đã đ ợc tác giả sử dụng trong đoạn văn ?
c Phân tích hiệu quả sử dụng của các thao tác lập luận đó ?
Trang 5a.Đoạn trích nêu những tội ác của thực dân Pháp với nhân dân ta Nhằm mục đích tố cáo tội ác dã man và bản chất xấu xa của thực dân Pháp với nhân dân thế giới và nhân dân Việt Nam.
b.Các thao tác lập luận đã vận dụng :
- Thao tác lập luận phân tích: Chỉ ra những tội ác, bằng chứng cụ thể,
đanh thép mà thực dân Pháp đã tiến hành với nhân dân ta
+ Bình luận về những tội ác về chính trị, về kinh tế, mà thực dân Pháp
đã gây ra cho đồng bào ta.
- Thao tác lập luận bác bỏ : Đông D ơng không còn là thuộc địa của
Pháp, nhân dân ta đã giành chính quyền từ tay Nhật chứ không phải từ
thật là …sự thật là sự thật là
thật là …sự thật là sự thật là …) …) , ,
c.Hiệu quả sử dụng : tác giả đã sử dụng kết hợp rất thành công các thao tác lập luận , sắc sảo, có sức thuyết phục cao trong việc phân tích
những tội ác trong thực tiễn, trong sách vở, đồng thời phủ nhận, gạt bỏ những luận điệu sai trái của thực dân Pháp và phát xít Nhật.
Trang 6Tóm lại:
Tuỳ từng kiểu nghị luận, đối t ợng nghị luận và mục đích của văn bản mà sử dụng một hay
nhiều thao tác lập luận lập cho phù hợp
Trang 72Văn bản khác :
Kiểu văn
Viết bản
tin
Tiêu đề hấp dẫn, phần mở đầu
ngắn gọn, triển khai chi tiết và
đầy đủ
+ Đặt tiêu đề + Mở đầu bản tin + Triển khai chi tiết bản tin
Viết tiểu
sử tóm
tắt
Văn bản chính xác
cụ thể về cuộc đời,
sự nghiệp và quá
trình sống của ng
ời đ ợc giới thiệu
+ Nguồn gốc + Quá trình sống + Sự nghiệp
+ Những đóng góp.
Trang 8II.Luyện tập :
Các thao tác Phan Châu Trinh đã sử dụng :
- Thao tác lập luận bác bỏ : “ Xã hội luân lí thật trong n ớc ta tuyệt nhiên không ai biết đến”
- Thao tác lập luận phân tích “ Ng ời mình thì phải ai tai nấy, ai chết mặc ai! Đi đ ờng gặp ng ời bị nạn ( ) Dân không biết đến đoàn thể, không trọng công ích”
- Thao tác lập luận bình luận :Những mặt tốt của Ph ơng tây và hạn chế của ng ời Việt nam trong quan hệ đời sống,
- Hiệu quả sử dụng : Tác giả đã chỉ ra thực trạng đáng buồn về mối quan hệ giữa con ng ời với con ng ời ở n ớc ta, đồng thời nêu những nguyên nhân, biểu hiện để lí giải dẫn câu hỏi vì sao n ớc ta không
có luân lí, thể hiện sự uyên bác về tri thức và tài lập luận sắc sản của tác giả
Trang 9
2 .Bài tập 2 sgk /124:
Phân tích nội dung câu cách ngôn “ Thất bại là mẹ đẻ của thànhcông”
Nội dung phân tích :
- Phân tích những lí do có thể nói “Thất bại là mẹ đẻ của thành công”
- Chứng minh tính đúng đắn của câu cách ngôn bằng các dẫn chứng cụ thể trong đời sống hiện thực
- Bác bỏ những quan niệm sai lầm :
+ Sợ thất bại nên không dám làm gì.
+ Bi quan, chán nản khi gặp thất bại
+ Không biết rút ra bài học khi gặp thất bại.
- Các dẫn chứng : Có thể lấy trong lịch sử, cuộc đời và sự nghiệp của các nhà khoa học, trong thực tế đời sống.
Trang 103 .Bài tập 3 sgk/124:
-Tác giả bác bỏ hạng ng ời không biết sợ cái gì trên đời này Đấy là quỷ chứ đâu phải là ng ời Loại ng ời này rất hiếm, thực ra không có.
-Tác giả bác bỏ loại ng ời thứ hai: “loại ng ời sau đây thì
chắc chắn không ít : sợ rất nhiều thứ nhất là quyền thế
và đồng tiền Nh ng đối với cái tài, cái thiên l ơng thì lại không biết sợ, thậm chí sẵn sàng lăng mạ giày xéo Đấy
là hạng ng ời hèn hạ nhất, thô bỉ nhất, đồi bại nhất”
Trang 114.Bài tập mở rộng:
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi d ới
đây :
“ Đời chúng ta đã nằm trong vòng chữ
tôi.Mất bề rộng ta đi tìm bề sâu Nh ng
càng đi càng lạnh.Ta thoát lên tiên cùng
Thế Lữ, ta phiêu l u trong tr ờng tình cùng
L u Trọng L , ta điên cuồng với Hàn Mặc
Tử, Chế Lan Viên, ta đắm say cùng Xuân
Diệu Nh ng động tiên đã khép, tình yêu
không bền, điên cuồng rồi lại tỉnh, say
đắm vẫn bơ vơ Ta ngẩn ngơ buồn về hồn
ta cùng Huy Cận”
( Trích Một thời đại trong thi ca-Hoài
Thanh)
a.Đoạn trích tác giả nêu vấn đề gì? Mục đích
?
b.Các thao tác lập luận đã sử dụng ?
c.Hiệu quả sử dụng của các thao tác lập luận
đó ?
a.Tác giả những biểu hiện cụ thể về chữ tôi trong thơ mới
- Mục đích : Ng ời đọc thấy đ ợc sự phong phú của những phong cách thơ trong một số nhà thơ mới
b.Các thao tác lập luận:
- Vừa so sánh t ơng đồng( nét buồn) vừa t ơng phản ( đối lập):
+ T ơng đồng : nét buồn + T ơng phản :
*rộng > < sâu
* lên tiên > < động tiên đã khép
* điên cuồng >< tỉnh
* say đắm > < bơ vơ
c.Hiệu quả sử dụng: Thể hiện sự lí giải tinh tế, nhạy bén về năng lực cảm thụ thơ và tài năng phê bình văn học của tác giả về thơ mới