Hình ảnh Cậu Vàng trong tác phẩm " Lão Hạc " của nhà văn Nam Cao I.. Đặt vấn đề Trong trờng THCS nói chung và chơng trình Ngữ văn lớp 8 nói riêng, nhà văn Nam Cao có một ví trí quan tr
Trang 1Hình ảnh Cậu Vàng trong tác phẩm " Lão
Hạc "
của nhà văn Nam Cao
I Đặt vấn đề
Trong trờng THCS nói chung và chơng trình Ngữ văn lớp 8 nói
riêng, nhà văn Nam Cao có một ví trí quan trọng bởi những đóng góp của
ông cho dòng văn học hiện thực phê phán.Trớc cách mạng ,trong mỗi
truyện ngắn của ông,không có những xung đột gay gắt,chỉ xoay quanh cuộc sống bình thờng của những ngời nông dân nghèo,các nhân vật trong truyện không nhiều Xoay quanh mỗi câu chuyện ,mỗi nhân vật, nhà văn Nam Cao muốn gửi tới ngời đọc những triết lí sâu xa ở đời Có lẽ trong mỗi tác phẩm ngời ta chỉ nhớ đến những nhân vật có tên tuổi nh Chí Phèo, Năm Thọ,Binh Chức, Lão Hạc mà quên đi hình ảnh con vật trong tác phẩm cũng là nhân vật Trong số đó có hình ảnh Cậu Vàng , một nhân vật
có số phận trở thành một ám ảnh nghệ thuật.Chính vì lẽ đó , tôi muốn đa
ra ý kiến của mình bàn về hình ảnh Cậu Vàng trong tác phẩm " Lão Hạc ".
II Giải quyết vấn đề
Tác phẩm văn học dùng để chỉ một công trình nghệ thuật ngôn từ
mà do một cá nhân hoặc một tập thể sáng tạo ra nhằm thể hiện cuộc sống con ngời, biểu hiện tâm t tình cảm , thái độ của chủ thể trớc thực tại bằng hình tợng.Tác phẩm văn học có thể đợc tồn tại dới nhiều hình thức khác nhau, có thể văn vần hoặc văn xuôi có độ dài khác nhau, đợc sáng tác ở nhiều thể loại khác nhau nh tự sự, trữ tình, kịch.Tác phẩm văn học là một chỉnh thể bao gồm nhiều yếu tố tạo thành, nó ràng buộc lẫn nhau, móc xích với nhau,Trong mỗi tác phẩm bao giờ cũng thể hiện ý nghĩa nhất
định.Để đạt đợc điều đó phải nói đến tài năng sáng tạo nghệ thuật của nhà
Trang 2văn, đặc biệt là cách xây dựng nhân vật.
Nhân vật văn học là một đơn vị nghệ thuật mang tính chất ớc lệ ( nghĩa là ngời ta không miêu tả nhân vật một cách toàn vẹn nh trong thực tế) Nhà văn sáng tạo ra nhân vật nhằm mục đích nhất định.Vì thế mỗi loại hình nhân vật giữ vai trò quan trọng trong tác phẩm.Nhân vật chính là nhân vật trung tâm trong việc thực hiện đề tài chủ đề , t tởng của tác phẩm,
đóng vai trò chủ chốt trong việc hình thành và phát triển cốt truyện Trong tác phẩm " Lão Hạc" , nhân vật trung tâm: Lão Hạc, ông Giáo Còn nhân vật phụ giữ một vị trí thứ yếu so với nhân vật chính, loại nhân vật này
đợc tác giả đa ra nhằm phụ trợ , bổ sung cho nhân vật chính Cậu vàng trong tác phẩm " Lão Hạc" là một nhân vật phụ có vai trò quan trong góp phần thể hiện rõ số phận của nhân vật Lão Hạc
Nhân vật phụ trong tác phẩm có thể là con ngời nhng có thể là con vật không đợc miêu tả cụ thể về ngoại hình,không đợc nói rõ về tính cách,
mà có thể rất trầm lặng hoặc thoáng qua Cậu Vàng trong tác phẩm " Lão Hạc" là một trong những nhân vật nh thế.Nhng nhân vật này có ví trí quan trọng trong tác phẩm
Hình ảnh Cậu Vàng trong tác phẩm " Lão Hạc " là một nhân vật
có số phận trở thành một ảm ảnh nghệ thuật Sự hiện diện của Cậu Vàng trong tác phẩm không phải là vật nuôi bình thờng mà là ngời bạn thân
thiết, là cái bóng đứa con trai của lão; và cũng là kĩ niệm , là khát vọng của Lão về sự đoàn tụ với đứa con tha phơng cầu thực Cậu vàng là nguồn an ủi duy nhất của Lão
Không phải ngẫu nhiên Lão chăm bẵm, trút hết cả tình yêu thơng
chân thành nhất của mình cho Cậu Vàng Bởi lúc này đây Cậu Vàng là "
bạn", " con trẻ" ," chú bé", là đứa con cầu tự duy nhất hiện hữu có thể
lắng nghe, chia sẽ những niềm vui nỗi buồn của Lão trong cuộc sống thờng ngày
Có thể khẳng định số phận của Cậu vàng gắn với số phận của Lão Hạc Qua Cậu vàng , nhà văn Nam Cao giúp chúng ta hình dung đợc tấn bi kịch xót xa, đáng thơng, tội nghiệp của Lão Hạc nói riêng và ngời nông dân Việt Nam trớc cách mạng tháng tám nói chung Đó là tấn bi kịch giữa một tình thơng cao cả, lòng thánh thiện của con ngời và một bên là hoàn cảnh nghiệt ngã ( nghèo túng) đã xô đẩy con ngời ta vào con đờng tội lỗi :
" đánh lừa một con chó " nỡ tâm lừa nó Nếu không có hoàn cảnh trớ trêu
, éo le nh thế thì làm sao Lão Hạc phải rơi vào con đờng tội lỗi? Tội lỗi lớn
Trang 3đã khiến Lão Hạc sống trong sự cắn rứt lơng tâm, sống trong tâm trạng mặc cảm của ngời phạm tội, đối mặt với tòa án lơng tâm truy xét đến tận cùng
Không phải ngẫu nhiên , ngay từ đầu câu chuyện tác giả cho Lão Hạc đối thoại với ông giáo trong không khí trầm mặc, nặng lòng suy t
: " Có lẽ tôi bán con chó đấy ông Giáo ạ!" Thông điệp ở đây không chỉ
là đơn thuần sự việc bán chó mà còn là giọng nói nghẹn ngào xuất phát từ nỗi lòng suy t , day dứt , băn khoăn trớc một việc làm hệ trọng mà Lão
thăm dò ông Giáo Câu nói: " Có lẽ tôi bán chó đấy ông Giáo ạ! " , câu
ấy ông Giáo nghe " đã nhàm rồi" nên dửng dng trớc sự băn khoăn quá thế của Lão Hạc
" Con chó là của cháu nó mua đấy chứ ! Nó mua về nuôi
định đến lúc cới vợ thì giết thịt " Với câu nói đó của Lão , ngời đọc hình
dung đợc con chó chính là vật kí thác những nỗi niềm , là chút hi vọng cuối cung của Lão Hạc, là giá đỡ tinh thần của Lão trong những tháng ngày mòn mỏi , cô độc Lão đã có những cử chỉ , hành động đối xử với con
chó nh con ngời " bắt râu", " đem nó ra tắm ao", Cho nó ăn cơm trong
một cái bếp nh nhà giàu rồi chửi yêu dỗ dành, an ủi nó ,trò chuyện với nó
nh ngời thân Nhng rồi Lão phải đối mặt với ốm đau , bệnh tật , bão lũ,
đói khát Cuộc sống mỗi ngày xuống dốc Hoa lợi của khu vờn đợc bao
nhiêu, lão dành dụm chờ con trai về Và " tính ra Cậu Vàng ấy cũng ăn
khỏe hơn tôi có phải hoài không?" phải chăng đó là một phần
nguyên nhân khiến Lão Hạc bán Cậu Vàng?
Nhng bán Cậu Vàng rồi Lão Hạc sống tron g sự cắn rứt lơng tâm:"
Lão cố làm ra vẻ vui vẻ Nhng trông lão cời nh mếu và đôi mắt lão ừng ựng nớc , tôi muốn ôm choàng lấy lão mà òa lên khóc ".Đây là đoạn văn
tác giả miêu tả rất hay về nỗi đau khổ của Lão Hạc sau khi bán chó Cảm thức về ăn ở tệ bạc , nhẫn tâm, vò xé tâm can Lão Nh vậy tấn bi kịch của lão Hạc là tấn bi kịch nội tâm
Trong truyện ngắn " Lão Hạc" , ngoài hình ảnh Cậu Vàng còn có
hình ảnh chó với ý nghĩa chỉ danh từ chung " chó " - đó là con chó bị
đánh bã.Cái chết của nó bắt nguồn từ nguyên nhân sâu xa là sự tha hóa của con ngời mà Binh T là một mẫu Nhà văn Nam Cao đã mở rộng biên
độ hình ảnh giúp ngời đọc thấy đợc sự đối lập giữa ngời và sự vật Sự đối lập này gieo vào ngời đọc về nỗi cay đắng của một kiếp ngời Điều này cô
đặc ở đoạn đối thoại giữa ông Giáo và Lão Hạc:
Trang 4" Lão chua chát bảo:
- Ông Giáo nói phải! Kiếp con chó là kiếp khổ thì ta hóa kiếp cho nó để nó làm kiếp ngời, may ra nó sung sớng hơn một chút kiếp ngời nh kiếp tôi chẳng hạn !
- Kiếp ai cũng thế thôi cụ ạ ! Cụ tởng tôi sớng hơn chăng?
- Thế thì không biết nếu kiếp ngời cũng khổ nốt thì ta nên làm kiếp gì cho thật sớng?"
Không biết làm kiếp gì cho sớng đó là câu hỏi đạt ra cho biết bao
ngời nhng tất cả đều rơi vào bề tắc Ăng ghen trong tác phẩm " Tác động
của lao động trong chuyển biến từ vợn sang ngời " đã kiến giải một cách
thuyết phục về nguồn gốc loài ngời và quá trình tiến hóa từ vợn thành
ng-ời Còn trong tác phẩm " Lão Hạc" , nhà văn Nam Cao đã phát hiện quá trình tha hóa từ ngời đến vật để rồi muốn tồn tại phải bán rẻ lơng tâm nh Binh T , muốn giữ lơng tâm thì con đờng duy nhất là phải tự sát nh Lão Hạc
Mặt khác , Nam Cao còn đối lập giữa phần xác và phần hồn Cái chết của Lão Hạc là cái chết thể xác ( Hai mắt long sòng sọc Lão tru tréo , bọt mép sùi ra , để cho tâm hồn ngời tảo sáng , bất tử.)
III Kết thúc vấn đề
Trong bất kì một tác phẩm nào cũng vậy, đành rằng nhân vật
chính giữ vai trò quan trọng nhng cũng phải kể đến vai trò quan trọng của nhân vật phụ Nhân vật phụ chỉ là thoáng qua , không chủ chốt nhng góp làm nổi bật nhân vật chính, nội dung t tởng tác phẩm Nhân vật phụ có thể
là con ngời nhng cũng có thể là con vật nh Cậu Vàng Và đó cũng chính là công trình sáng tạo của nhà văn Vì thế khi tìm hiểu chi tiết nghệ thuật trong văn bản chúng ta nên quan tâm đến nhân vật phụ.Trải qua bao thời gian, ngời đọc có lẽ ngời đọc không quên đợc hình ảnh Cậu Vàng trong tác phẩm " Lão Hạc"