Bài giảng Vật Lý 12.Tia X

ồng ngoại?Câu 2:Nêu các tính chất và công dụng mà tia tử ngoại có,hồng ngoại không có?... Câu 1:Tia hồng ngoại là bức xạ khơng nhìn thấy ở ngồi vùng màu đỏ của quang phổ, cĩ bước sĩng từ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TÂY NINH

TRƯỜNG THPT LỘC HƯNG

Lớp 12B1 NĂM HỌC 2014-2015

Câu 1: Định nghĩa tia hồng ngoại và tử ngoại? Nêu các tính chất và cơng d ngcủa tia h ng ngoại? ụngcủa tia hồng ngoại? ồng ngoại?

Câu 2:Nêu các tính chất và công dụng mà tia tử ngoại có,hồng ngoại không có?

Câu 1:Tia hồng ngoại là bức xạ khơng nhìn thấy ở ngồi vùng màu

đỏ của quang phổ, cĩ bước sĩng từ 760nm đến vài milimét.

Tia tử ngoại là bức xạ khơng nhìn thấy ở ngồi vùng màu tím của

quang phổ, bước sĩng từ 380nm đến vài nanơmét.

*Tính chất và cơng dụng của tia hồng ngoại là :

-Tính chất nổi bật nhất của tia hồng ngoại là tác dụng nhiệt, cơng dụng dùng để sưởi ấm, sấy khơ

-Cĩ khả năng gây một số phản ứng hố học, tác dụng lên phim ành dùng để: chế tạo phim ảnh dùng tia hồng ngoại chụp ảnh ban đêm và các thiên thể.

-Biến điệu được như sĩng điện từ cao tần dùng để: chế tạo những bộ điều khiển từ xa.

-Quân sự, chế tạo ống nhịm, camera hồng ngoại dùng ban đêm, tên lửa tự động tìm mục tiêu

-Tia hồng ngoại cịn cĩ thể gây ra hiệu ứng quang điện trong ở một

số chất bán dẫn.

Đáp Án

Câu 2:Những tính chất và cơng dụng mà tia tử ngoại cĩ,tia hồng ngoại khơng cĩ là:

-Làm phát quang,dùng kiểm tra vết nứt sản phẩm đúc.

-Làm ion hĩa khơng khí

-Tác dụng sinh học:hủy diệt tế bào da,võng mạc.Dùng chữa

bệnh cịi xương,tiệt trùng thực phẩm,dụng cụ y tế…

-Bị thủy tinh, nước hấp thụ,thạch anh khơng hấp thụ

-Gây hiện tượng quang điện ngồi

Đáp Án

Hình ảnh này được chụp bằng cách nào ?

WILHELM.CONRAD ROENTGEN

(1845- 1923)

Giải thưởng Noben

1901 Năm 1895, nhà bác học người Đức Rơnghen đã phát

hieän ra tia Rơnghen (tia x) với dụng cụ có tên gọi là ống

Rơnghen.

May mắn xảy ra vào tối ngày 8/11/1895, sau khi rời phòng thí nghiệm một quãng, sực nhớ quên chưa ngắt cầu dao

điện cao thế dẫn vào ống tia catod, Wilhelm Conrad

Roentgen (1845-1923) quay lại phòng và nhận thấy một

vệt sáng màu xanh lục trên bàn tuy phòng tối om.

Với đầu óc nhạy bén, đầy kinh nghiệm của một nhà vật lý học, việc này đã lôi cuốn ông và 49 ngày sau ông liên tục ở

lỳ trong phòng thí nghiệm, cơm nước do vợ tiếp tế, mỗi

ngày ông chỉ ngừng công việc nghiên cứu ít phút để ăn

uống, vệ sinh và chợp mắt nghỉ ngơi vài giờ Nhờ thế, ông

đã tìm ra tính chất của thứ tia bí mật mà ông tạm đặt tên là

tia X và mang lại cho ông giải Nobel về vật lý đầu tiên vào

năm 1901

Lịch sử phát hiện ra tia X (RƠNGHEN)

Ống RƠNGHEN

Catốt

Anốt Đối catốt

Ống Rơnghen cĩ cấu tạo như thế nào ?

U AK khoảng vài chục kV

I/ PHÁT HIỆN TIA X:

Khi cho 1 chùm tia ca t t –t c ốt –tức ức là 1 chùm electron có năng lượng lớn -đập vào kim loại có nguyên tử lượng lớn (vật rắn) thì sẽ phát ra tia X.

Nước làm nguội A

F

F’

K

1.C u t o: ấu tạo: ạo:

1.C u t o: ấu tạo: ạo: ống Cu-lít-giơ

II/CÁCH TẠO TIA X : Dùng ống Cu-lít-giơ

-Dây vônfram được nung nóng bằng dòng điện

-Catốt K: có dạng chỏm cầu để phát dòng tia catốt.-Anốt A: làm bằng kim loại có nguyên tử lượng lớn khó nóng chảy và được làm nguội bằng dòng nước

Chú ý: áp suất trong ống khoảng 10-3mmHg

Khi đặt giữa anốt và catốt một hiệu điện thế vài

chục kilôvôn, dòng electron bức xạ từ catốt chuyển động rất nhanh đến đập vào anốt làm phát ra bức xạ không nhìn thấy gọi là tia X

III/ TIA X:

1.Định nghĩa:

Tia X là bức xạ không nhìn thấy có bước sóng rất ngắn từ 10 -11 m đến 10 -8 m (ngắn hơn bước sóng của tia tử ngoại).

Tia X có bản chất là sóng điện từ.

2.Bản chất:

3 TÍNH CHẤT:

(1) Tia X có khả năng đâm xuyên mạnh Tia X dễ dàng xuyên qua gỗ, giấy, vải, thậm chí cả kim loại (2) Tia X có tác dụng mạnh lên phim ảnh.

(3) Tia X làm phát quang nhiều chất

(4) Tia X làm iôn hóa không khí

(5) Tia X có tác dụng sinh lí mạnh: hủy diệt tế bào, diệt

vi khuẩn…

(6) Tia X có tác dụng gây ra hiện tượng quang điện ở hầu hết các kim loại.

4 Ứng dụng:

(1) Trong công nghiệp tia X được dùng để dò các vết nứt, các bọt khí bên trong các sản phẩm đúc bằng kim loại.

CHỤP ĐIỆN

4 Ứng dụng:

(2) Trong y học tia X được dùng để chụp điện, chiếu điện, chữa ung thư ngoài da.

TIA X Ứng dụng trong y học

Tìm những vật lạ trong cơ thể

Phát hiện bệnh bằng chụp X quang

Điều trị ung thư

Hãy quan sát hai bức ảnh sau và nêu

xạ khác nhau đó lại cho kết quả khác nhau ?

?

Hãy nêu các bức xạ có bản chất là sóng điện từ?

-Tia gamma, tia X, tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn

thấy, tia tử ngoại, sóng vô tuyến: đều có chung bản

chúng là bước sóng.

IV/THANG SÓNG ĐIỆN TỪ :

) (

10 11 m





)(



) ( 10 76 , 0 10

38 ,

10 10

76 ,

0  6  3 m





)(

10

3

10 4   4 m

+Tia tử ngoại:

+Aùnh sáng nhìn thấy:

+Tia hồng ngoại:

+Sóng vô tuyến:

Ánh sáng nhìn thấy

Tia hồng ngoại Tia tử ngoại

Câu 1:Chiếu tia âm cực vào kim loại có nguyên tử lượng lớn, tại đây phát ra :

A ánh sáng nhìn thấy

B tia X

C tia hồng ngoại

D tia tử ngoại

Câu 2:Để phát tia X người ta

A nung nóng vật đến khoảng 500 0 C

B nung nóng vật đến khoảng 3000 0 C.

C làm phát sáng các vật có khối lượng riêng lớn

D cho tia ca tốt đập vào kim loại có nguyên tử lượng lớn.

Câu 3: Tia X là bức xạ điện từ có

A bước sóng lớn hơn bước sóng tia hồng ngoại

Câu 4:Phát biểu nào sau đây là không đúng?

A Tia X và tia tử ngoại đều có bản chất là sóng điện từ

B Tia X và tia tử ngoại đều tác dụng mạnh lên kính ảnh

C Tia X và tia tử ngoại đều kích thích một số chất phát quang

D Tia X và tia tử ngoại đều bị lệch khi đi qua một điện trường mạnh

Câu 5: Chọn câu không đúng?

A.Tia X có khả năng xuyên qua một lá nhôm mỏng

Câu 6: Nhận xét nào sau đây là đúng? Tia hồng

ngoại, ánh sáng nhìn thấy được, tia tử ngoại, tia Rơnghen và tia gamma đều là:

A.sóng cơ học có bước sóng khác nhau

B.sóng vô tuyến có bước sóng khác nhau

C.sóng điện từ có bước sóng giảm dần

D sóng điện từ có bước sóng tăng dần

Hướng Dẫn Học Tập:

-Học bài tia X: Tia X là gì?Nguồn phát tia X?Tính chất và công dụng của tia X?Nêu thang sóng điện từ?

-Làm bài tập SGK 5,6,7/146

-Làm bài tập tài liệu chủ đề 5 tia X/16

-Chuẩn bị tiết 47 bài tập

Xin Chào

Hẹn Gặp Lại