Thiết kế bài giảng vật lý 12 tập 1 part 10 ppt

Chọn từ hoặc số thích hợp để điền vào chỗ trống trong các câu sau a Sóng vô tuyến điện có tân số từ 3kHz đến 30 000/MHz ứng với sóng điện từ có bước sóng từ .... Trong bài trước, chúng

HS lắng nghe, thu thập thông :

tin Có thể trao đổi với nhau :

những hiểu biết về các trạm thu :

phát sóng cũng như cơ chế thu :

phát sóng truyền thanh, truyền :

hình

Ô Các tín hiệu của vô tuyến truyền : hình thường được phát bằng các vi : song

: Trước đây, chúng ta thường phải : thuê các về tỉnh nhân tạo của nước ngoài, gần đây, chúng ta đã phóng : thành công một trạm thu phát sóng, : hỉ vọng rằng, trong tương lai, sẽ có -thêm những trạm thu phát sóng : tương tự, đáp ứng nhu cầu truyền : thong trong nước và quốc tế

: Nếu có thời gian, GV có thể cho HS : xem những tranh, ảnh chụp các trạm : thu, phát sóng hoặc có thể kể cho HS :npghe những câu chuyện liên quan đến nội dung này (ví dụ như thông

- tin liên lạc dùng trong chiến tranh, : thời bình, .)

- GV yêu cầu HS nhắc lại những kiến

thức đã học bằng việc yêu cầu HS đọc

- nội dung phần ghỉ nhớ trong SGK

.O Hoàn thành yêu cầu ở phiếu học

- cuối bài

3 — Doc noi dung Bai đọc thêm trong

"SGK

.— Ôn những kiến thức về sóng điện

- từ Tìm hiểu về máy thu thanh, máy _ phát thanh vô tuyến

244

PHIEU HOC TAP

Câu 1 Chọn từ hoặc số thích hợp để điền vào chỗ trống trong các câu sau

a) Sóng vô tuyến điện có tân số từ 3kHz đến 30 000/MHz ứng với sóng điện từ có bước sóng từ m đến m

b) Sóng vô tuyến điện dài (2 > 3.000) thường được dùng để thông tin

ở dưới nước vì sóng dài

e) Một đài phát sóng ngắn (2 = 10m + 100mn) có thể truyền đi mọi dia điểm trên Trái Đất vì sóng ngắn phản xạ nhiều lần

d) Sóng vô tuyến điện cực ngắn (2 < 10m ) thường được dùng trong thông tin vũ trụ vì sóng ngắn

Câu 2 Trong sóng điện từ, vectơ cường độ điện trường và vectơ cảm ứng từ

dao động lệch pha nhau là

Câu 3 Sóng điện từ có tần số 12Hz thuộc loại sóng nào dưới đây ?

C Song ngan D Song cuc ngan

DAP AN

Cau 1 a) 0,01-100.000

b) Ít bị nước hấp thụ

c) Giữa Trái Đất và tầng dién li

d) Truyền thẳng qua tầng điện li

Câu 2 D (các dao độngnày cùng pha)

Câu 3 C,

245

BAI 23

NGUYEN TAC THONG TIN LIEN LAC

BANG SONG VO TUYEN

— Chỉ ra được những ưu, nhược điểm của máy phát thanh vô tuyến đơn giản

và máy thu thanh đơn giản xét trong bài

2 Về kĩnăng

— Quan sát đồ thị và các sơ đồ khối, rút ra kết luận

- Vận dụng các kiến thức đã học để giải thích những hiện tượng liên quan

II- CHUẨN BỊ

Gido vién

Nếu có điều kiện thì chuẩn bị một chiếc điện thoại đã hỏng, tháo rời cho

HS xem ruột bên trong Chỉ cho HS đâu là khu khu vực của bộ phận phát

sóng, đâu là bộ phận thu sóng (nếu không có thì có thể vẽ mô hình này trên giấy khổ to cho HS quan sát)

Hoc sinh

246

- Ôn những kiến thức về sóng điện từ Tìm hiểu về máy thu thanh, máy phát thanh vô tuyến

II- THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên

: Ô Trong bài trước, chúng ta tìm hiểu

- về đặc điểm của sóng điện từ và hiểu : được sự truyền sóng điện từ trong khí

- quyền

: Vậy làm thế nào để dùng các sóng

: điện từ truyền các thông tin về hình

- ảnh, âm thanh, màu sắc khác nhau từ

: nơi này đến nơi khác trên Trái Đất ?

- Đó là nội dung nghiên cứu của bài

: ngày hôm nay

Hoạt động 2

Tìm hiểu nguyên tắc chung củviệc :

thông tin liên lạc bằng sóng vô :

tuyến

Hoạt động nhóm

- Sóng vô tuyến là sóng điện từ :

có tần số cao (vi sóng) vì nó đảm :

bảo ít bị hấp thụ khi truyền

Cá nhân tiếp thu, ghi nhớ

.O Hãy dựa vào những hiểu biết về truyền sóng điện từ, cho biết sóng vô

- tuyến là sóng điện từ có tần số như

- điện li, nên có thể truyền đi xa

Ô Những sóng vô tuyến dùng để tải

các thông tin gọi là các sóng mang

247

Ô, Như vậy, nguyên tắc cơ bản của

: việc thông tin liên lạc bằng sóng vô

tuyến là phải dùng các sóng điện từ

- œao tần

Để đơn giản, trong bài ta chỉ xét chủ yếu sự truyền thanh vô tuyến

7 cỘ, Như chúng ta đã biết, âm nghe

Cá nhân nhận thức được vấn để : : thấy được có tần số từ 16iz đến 20 cần nghiên cứu _:000Hz Trong khi đó sóng mang có

._: tần số từ 500kHz đến 9001Hz, rất lớn : so với tần số âm Vậy phải làm sao

: cho sóng mang truyền tải được những

: thông tỉn có tần số âm ?

- Yêu cầu HS đọc SGK để tìm hiểu về

Cá nhân đọc SGK, thu thập: :_ ` ._: Biến điệu sóng mang

— Biến điệu sóng mang : ._: biến điệu sóng mang 2 Sew RA TZ

Bước 1 : Sử dụng rzicro biến dao : :

248

cùng tần số

Bước 2 : Sử dụng trộn sóng âm :

tan với sóng mang (gọi là biến

điệu sóng điện từ) và truyền đến :

máy thu

Bước 3 : Sử dụng tại nơi thu, :

tach song 4m ra va dua ra Joa

Loa sẽ biến dao động điện thành :

dao động âm cùng tần số

Bước 4 Nếu tín hiệu thu nhỏ thì :

phải dùng mạch khuếch đại để :

khuếch đại tín hiệu

_GV chú ý HS thời điểm sử dụng micro, mạch biến điệu, mạch tách sóng, loa và mạch khuếch đại

- Yêu cầu HS quan sát các đồ thị vẽ

- trên hình 23.e để thấy sự khác nhau

: giữa các sóng, trước và sau khi biến

3 diéu

- Nếu có điều kiện thì GV có thé cho

HS quan sat bộ phận bên trong của

: chiếc điện thoại di động, chỉ cho HS

khu vực thu sóng, khu vực phát sóng

Hoạt động 3

Vẽ sơ đồ khối của một máy phát :

thanh vô tuyến đơn giản

Thảo luận nhóm, đại diện trả lời :

Làm việc nhóm, vẽ được sơ đồ :

: O Một máy phát thanh vô tuyến đơn

- giản phải có những bộ phận cơ bản : nào ?

: GV hợp thức hoá câu trả lời

: Yêu cầu HS dựa vào câu trả lời để vẽ

: sơ đồ khối của một máy phát thanh

- vô tuyến đơn giản

: O Hoàn thành yêu cau C3

249

cao tần phát ra dao động điện từ :

có tần số cao (cữ MHz)

(3) : mạch biến điệu : trộn dao :

động điện từ cao tần với dao :

động điện từ âm tần

(4) : mạch khuếch đại : khuếch :

đại dao động điện từ cao tần :

Vẽ sơ đồ khối của một máy phát :

thanh đơn giản

Làm việc nhóm, đại diện trả lời

Với gợi ý của GV, HS vẽ được đồ :

khối của một máy thu thanh đơn :

giản như hình 23.3 SGK

Căn cứ vào sơ đồ khối, trả lời :

(1) : anten thu : thu sóng điện từ :

- Ô, Khi tín hiệu được truyền đi từ nơi

: phát, tại nơi thu, muốn nghe được âm

: thanh thì cần có một máy thu

: O Một máy thu thanh đơn giản cần : có những bộ phần nào ?

- Gợi ý:

: - cần có bộ phận øì để thu sóng ? : — nếu âm thanh thu được nhỏ thì cấn

3 có bộ phan nào ? : - làm thế nào để có được dao động

: điện từ âm tần từ dao động điện từ : cao tan ?

:— nếu dao động âm tần thu được nhỏ : thì cần có bộ phận nào ?

: — làm thế nào để có dao động âm từ

3 dao động điện từ âm tần ?

:O, Hãy vẽ sơ đồ khối của một máy

3 thu thanh don gian va trinh bay tac

: dụng của mỗi bộ phận trong sơ đồ

250

cao tan bién diéu

(2) mach khuếch đại dao động :

điện từ cao tần : khuếch đại dao :

động điện từ cao tần từ anten gửi

4,9

tol

(3) : mach tach song : tach dao :

động điện từ âm tần ra khỏi dao :

đại dao động điện tir 4m tan từ :

: biến dao động điện :

- khối đó ?

(Với đối tượng HS khá, giỏi, GV có

' thé yêu cầu HS vẽ dạng sóng thu

- được sau mỗi bộ phận của sơ đồ khối)

HS ghi nhận kiến thức mới

: O Hai máy thu thanh và phát thanh : mà chúng ta vừa nghiên cứu có ưu

- điểm gì ?

- Ô Tuy có ưu điểm là đơn giản, dễ chế

3 tạo, nhưng máy thu loại này có nhược

- điểm là tách sóng không được hoàn : hảo Sóng thu được dễ bị nhiễu, rất

3 on

: Ngày nay, máy thu hoạt động theo

- nguyên tắc siêu — hêtêrooddin : tức là

3 trộn sóng cao tần biến điệu mà máy : thu nhận được với một sóng cao tan : khác do máy phát ra để thành một ' sóng trung tân biến điệu có tân số : khoảng 435kHz Sóng trung tần này mới được đưa đi tách sóng, rồi

3 khuéch dai va cho ra loa

251

- Tuy vậy thì nguyên tắc vẫn tương tự như trên Với cách làm như vậy, âm

- thanh thu được sẽ rất chuẩn

Củng cố , vận dụng _: SGK để khắc sâu các kiến thức trọng

- tâm trong bài học

“ta ` ` . .: : Nhấn mạnh rằng : nguyên tắc cơ bản

Cá nhân hoàn thành cácyêu cầu: ˆ sò 5 5 y ‹

: : cua việc thông tin liên lac bang song

: vô tuyến là phải dùng các sóng điện từ cao tần và phải biến điệu các sóng _ mang

: O Hoàn thành yêu câu ở phiếu học

- tập

Tổng kết Hướng dẫn học ở nhà :

- ;— Trả lời các câu hỏi và bài tập cuối

Cá nhân nhận nhiệm vụ học tập : : bài

: — On toan bộ kiến thức trong chương

để chuẩn bị cho bài kiểm tra cuối

Câu 2 Một máy thu thanh đang điều chỉnh để thu sóng trung, muốn điều

chỉnh thu sóng dài phải

A thay đổi anten thu

252

B điều chỉnh tụ biến thiên để giảm diện tích đối diện giữa các bản cực

C điều chỉnh tụ biến thiên để tăng diện tích đối diện giữa các bản cực

D Cả A và B

Câu 3 Chọn câu đúng

Trong “máy bắn tốc độ” xe cộ trên đường

A chỉ có máy phát sóng vô tuyến

B chỉ có máy thu sóng vô tuyến

C có cả máy phát và máy thu sóng vô tuyến

D không có máy phát và máy thu sóng vô tuyến

ĐÁP ÁN Cau 1 D

Câu 2 C Ta có 4= azcVLC Muon 2lớn thì phải tăng điện dung của tu điện,

vậy phải tăng diện tích đối diện giữa các bản cực

Cau 3 C

BAI KIEM TRA CHUONG IV

I—MUC TIEU

— Củng cố, khắc sâu kiến thức 6 chuong III

— Rèn luyện đức tính trung thực, cần cù, cần thận, chính xác, khoa học Phát huy khả năng làm việc độc lập ở HS

253

II- CHUẨN BỊ

Giao vién

— Dé bai kiém tra theo mau

Hoc sinh

— Kiến thức toàn chương IIL

II- THIẾT KẾ PHƯƠNG ÁN DẠY HỌC

Hoạt động của học sinh | | Trợ giúp của giáo viên

Hoạt động 1 : ¡GV kiểm tra sĩ số HS và nêu yêu cầu

Ổn định lớp :_; về kỉ luật đối với giờ kiểm tra

'GV phát bài kiểm tra tới từng HS

Làm bài kiểm tra :€ông bằng, trung thực trong khi làm

1 Khoanh tròn trước đáp án mà em lựa chọn (Chú ý : mỗi câu chỉ được lựa chọn một đáp án)

Cau 1 Chon cau sai khi nói về cấu tạo của mạch dao động

Mạch dao động gồm

A một tụ điện mắc với một cuộn cảm

B bộ tụ điện mắc với một cuộn cảm thuần và một điện trở mắc nối tiếp

C một tụ điện mắc với bộ gồm hai cuộn cảm thuần mắc song song hoặc nối tiếp

D một tụ điện mắc với một cuộn cảm thuần, một điện trở mắc nối tiếp hoặc song song với tụ điện

Câu 2 Tần số dao động điện từ trong mạch dao động kín thay đổi thế nào khi

tăng khoảng cách giữa hai bản tụ điện?

A Không đổi B Tăng lên

C Giảm đi D Chưa đủ cơ sở để kết luận

Câu 3 Năng lượng dao động điện từ trong mạch UC là một đại lượng

A biến đổi tuyến tính theo thời gian

B biến đổi theo thời gian theo quy luật dạng sin hoặc cosin

C biến đổi điều hòa theo thời gian với tần số băng hai lần tan số dòng qua cuộn cảm

D không thay đổi và tỉ lệ với bình phương độ lớn của điện tích cực đại trên tụ điện

Câu 4 Mạch dao động điện từ LC gồm một cuộn dây thuần cảm có L= 50H

và tụ điện có C = 5/z Tân số góc của dao động điện từ trong mạch là

Câu 5 Một mạch dao dong LC khi hoạt động thì cường độ dòng điện có giá

trị cực đại là 36zz⁄44 Tính cường độ dòng điện khi năng lượng điện trường băng 3 lân năng lượng từ trường

255

C 9,0mA D 3,0mA

Câu 6 Phát biểu nào sau đây sz¡ khi nói về điện từ trường ?

A Khi một từ trường biến thiên theo thời gian, nó sinh ra một điện trường xoáy

B Khi một điện trường biến thiên theo thời gian, nó sinh ra một từ trường xoáy

C Điện trường xoáy có đường sức là những đường cong bắt đâu hoặc kết thúc ở vô cực

D Từ trường xoáy có các đường cảm ứng từ bao quanh các đường sức của điện trường

Cau 7 Chon phat biéu sai

Điện trường xoáy khác điện trường fĩnh ở chỗ:

A Đường sức của điện trường xoáy là những đường cong kín bao quanh các đường cảm ứng từ của từ trường biến thiên, còn đường sức của điện trường fĩnh là những đường cong không kín

B Điện trường xoáy xuất hiện khi điện tích chuyển động, còn điện trường fính xuất hiện khi điện tích đứng yên

C Điện trường xoáy làm xuất hiện từ trường biến thiên, còn điện

trường fính thì không

D Điện trường xoáy biến thiên trong không øian và biến thiên theo

thời gian, còn điện trường fính thì không

Câu 8 Kết luận nào sau đây đúng

Câu 9

Vận tốc lan truyền của sóng điện từ

A không phụ thuộc vào môi trường và tần số của sóng

B phụ thuộc vào môi trường và tần số của sóng

C phụ thuộc vào môi trường nhưng không phụ thuộc vào tân số của sóng

D không phụ thuộc vào môi trường và nhưng phụ thuộc vào tần

số của sóng

Giữa hai mạch dao động xuất hiện hiện tượng cộng hưởng nếu các mạch đó có

256

A tân số dao động riêng bằng nhau

B độ cảm ứng băng nhau

C điện dung băng nhau

D điện trở bằng nhau

Câu 10 Nguyên tắc phát sóng điện từ là

A duy trì dao động điện tử trong một mạch dao động bằng máy

phát dao động điều hoà

B mắc phối hợp một máy phát dao động điều hòa với một mạch dao động hở

C mắc phối hợp một máy phát dao động điều hòa với một anten

D mắc phối hợp mạch dao động điện từ với một anten

Câu 11 Trong sơ đồ khối của một máy thu vô tuyến điện có tầng tách sóng,

nhiệm vụ của tầng này 1a gi ?

A Để tách sóng âm từ dao động cao tần biến điệu

B Để tách sóng hình từ dao động cao tân biến điệu

C Để loại bỏ dao động cao tần biến điệu

D Để tách dao động điện của tín hiệu cần thu ra khỏi dao động cao

tần biến điệu

Câu 12 Chọn kết luận sai

Các thiết bị có cả máy thu và máy phát sóng vô tuyến là

A Ra đa

B Máy bắn tốc độ của xe

C Máy ngắm bắn trong đêm

D Điện thoại di động

2 Ghép phần bên trái với phần bên phải để được một câu đúng

1 Điện trường và từ trường là hai

mặt thể hiện khác nhau của một

loại trường duy nhất gọi là

a) trong chân không và trong các điện môi