Thiết kế bài giảng vật lý 12 tập 1 part 8 pptx

- Động cơ điện một chiều hoạt : động dựa trên tác dụng của từ : trường lên khung dây dẫn có : dòng điện chạy qua đặt trong : từ trường.. - Tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể ở : trường bố

3 đối xứng (ba trục đồng quy tại tâm O

của đường tròn)

: - Một nam châm có thể quay quanh

- Vì tạo ra ba suất điện động 3 _ truc Ó với tốc độ góc không đổi

xoay chiêu hình sin, cùng tần số, : : O Tại sao máy phát điện loại này có cùng biên độ và lệch pha nhau : : fên gọi là máy phát điện ba pha

sát trên màn của dao động kí sự lệch

- pha của các dòng trên ba cuộn dây

- Chú ý : cần lựa chọn các cuộn dây va : điều chỉnh thật chuẩn để các cực đại

‘cua đồ thị hình sin nằm trên một

“giống nhau : cùng điện trở, cảm

3 khang, dung khang Ta noi rang cac

Cá nhân tiếp thu, ghi nhớ : tải đối xứng

- Trong mạch ba pha, các tải được mắc

| với nhau theo hai cách : mắc hình sao (hình 17.4) và mắc hình tam giác

: (hình 17.5)

— Trong cách mắc hình tam giác 3 O Dựa vào hình vẽ, hãy so sánh hai

không cần sử dụng đến dây _: cách mắc tải trong mach ba pha ?

trung hoa 3 GV chỉ trên hình vẽ các điểm và đưa

vào các khái niệm điện áp đây, điện áp

pha

190

Cá nhân đọc SGK

-_ © Trong cách mắc các mạch ba pha, : taco: Ugay = V3U pha:

(GV có thể yêu cầu HS về nhà chứng

- mỉnh công thức trên)

- Gợi ý : vận dụng hệ thức lượng trong

: tam giác đều

- GV yêu cầu HS đọc SGK để tìm hiểu

thêm về dòng ba pha và những ưu

: viét cua dong ba pha

Nhấn mạnh : truyền tải điện năng đi

- xa bằng dòng ba pha tiết kiệm được

‘day dan so với truyền tải bằng dòng

3 một pha

-Dòng ba pha được dùng phổ biến

trong cac nha may, xi nghiép

- Gợi ý bài 4 : — Viết biểu thức cường

- độ dòng điện qua ba tải

= Dong dién qua dây trung hoà là

- tổng của ba dòng điện qua ba tải

BAI18

DONG CO KHONG DONG BO BA PHA

I- MUC TIEU

1 Về kiến thức

— Trình bày được khái niệm từ trường quay

— Trình bay được một cách tạo ra từ trường quay

— Trình bày được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của động cơ không đồng bộ ba

- Ôn lại kiến thức về động cơ điện ở lớp 9

— Ôn lại định luật Len-xơ, quy tắc bàn tay trái

II- THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

- Động cơ điện một chiều hoạt :

động dựa trên tác dụng của từ :

trường lên khung dây dẫn có :

dòng điện chạy qua đặt trong :

từ trường

Cá nhận nhận thức vấn đề cần :

nghiên cứu

- 9, chúng ta đã tìm hiểu sơ qua về động

: cơ điện một chiều

: O Nguyén tac hoạt động cua động cơ

- điện một chiều ?

: Trong bài này, chúng ta nghiên cứu về

một loại động cơ điện xoay chiều ba

pha thông dụng, đó là động cơ không

: đồng bộ ba pha

Hoạt động 2

Tìm hiểu nguyên tắc hoạt động :

của động cơ không đồng bộ

Cá nhân quan sát

Làm việc nhóm

— Tw thong: D= BS=®, > 0)

— Khi nam cham quay (tu :

trường quay) thì từ thông qua :

khung biến thiên, trong khung :

xuất hiện dòng điện cảm ứng

- Trước hết chúng ta cùng tìm hiểu thế

: nào là động cơ không đồng bộ ?

GV sử dụng hình 18.1 để giới thiệu vị

3 tri cua nam cham, truc A, khung day

- dẫn cứng Đặc biệt, GV giới thiệu từ : trường quay và cách tạo ra từ trường

- quay

- Lưu ý rằng : lúc đầu khung ở vị trí sao

cho các vectơ cảm ứng từ Z vuông góc

- với mặt phẳng của khung

: Chỉ ra trên hình vẽ vectơ pháp tuyến

' dương # cing hướng với tại vị trí

tác dụng làm khung quay theo :

chiều từ trường, chống lại sự :

biến thiên từ thông qua khung

day

- Khi tốc độ quay nhanh dân :

lên thì tốc độ biến thiên từ :

thông qua khung dây sẽ giảm :

đi, do đó cường độ dòng cảm :

ứng, và do đó mô men ngẫu lực :

cũng giam di

Cá nhân tiếp thu, ghi nhớ

- chiều trên hình vẽ Hãy xác định chiều dòng điện cảm ứng trong khung dây ?

: Ô Khi trong khung có dòng cảm ứng, : từ trường quay sẽ tác dụng lên dòng

điện cảm ting mot ngau luc điện từ : O Hãy xác định chiều của ngau luc

Ô, Khi mô men ngẫu lực vừa đủ cân

: bằng với mômen ngẫu lực cản của các : lực cản và ma sát thì khung sẽ quay : đều Tốc độ góc của khung nhỏ hơn tốc : độ góc của từ trường quay

: Ô Như vậy, khung dây dẫn đặt trong

: từ trường quay sẽ quay theo từ trường

đó với tốc độ góc nhỏ hơn Động cơ

: hoạt động theo nguyên tắc này gọi là

- động cơ không đồng bộ

: Một trong các động cơ không đồng bộ

_ phổ biến đó là động cơ không đồng bộ

195

— Khi cho dòng ba pha đi vào :

ba cuộn dây thì từ trường tổng :

hop 6 O là từ trường quay (do :

cách đặt ba cuộn dây lệch :

nhau)

— Roto léng sóc sẽ quay với tốc :

độ nhỏ hơn tốc độ quay của từ :

trường

: Ô, Động cơ không đồng bộ ba pha hoạt

: động dựa trên nguyên tắc hoạt động

: của động cơ không đồng bộ

- GV có thể dùng mô hình giới thiệu với

: HS cấu tạo của động cơ không đồng bộ : ba pha Cần nhấn mạnh :

:— Rôto là khung dây dẫn có thể quay

- dưới tác dụng của từ trường quay Để

‘tang hiéu qua người ta sir dung réto

3 long soc

'— Stato la bo phan tạo nên từ trường

: quay, gém ba cuon day giéng hệt nhau : đặt tại ba vị trí nằm trên một vòng : tròn sao cho các trục của ba cuộn ấy : đồng quy tại tâm Ø của vòng tròn đó

196

3 cấu tạo và hoạt động của động cơ loại này tương đối đơn giản nên động cơ : không đồng bộ ba pha được sử dụng

: rất thông dung

Cá nhân tiếp thu, ghi nhớ :

Hoạt động 4 -' Yêu cầu HS đọc phần ghi nhớ trong

Cá nhân đọc phần chỉ nhớ SGK ` — Trả lời các câu hỏi cuối bài

Hoạt động 5 ¡GV nhận xét, đánh giá giờ học

Tổng kết -_: Hướng dẫn học bài ở nhà :

- — Đọc trước bài thực hành

— Trả lời các câu hỏi cuối bài thực

Cá nhân nhận nhiệm vụ học : : hành

: 3 hành theo mẫu ở cuối bài học Trả lời : trước các câu hỏi lí thuyết trong phần

: “Tóm tắt lí thuyết” Trong bản báo

3 cáo cần nêu được mục đích thực hành

WA gi?

- Tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể ở

: trường (bố trí phòng thực hành, số

- lượng dụng cụ thí nghiệm) mà GV có : thé chia các nhóm thực hành cho phù

: hợp Chú ý chia đêu đối tượng HS ra

197

BÀI19

Thuc hanh : KHAO SAT DOAN MACH DIEN

XOAY CHIEU COR, L, C MAC NOI TIEP

(Tiét 1)

I- MUC TIEU

1 Về kiến thức

— Phát biểu và viết được các công thức tính cảm kháng, dung kháng, tổng trở,

cường độ dòng điện hiệu dụng, hệ số công suất trong đoạn mạch xoay chiêu

có , L, C mắc nối tiếp

- Vận dụng phương pháp giản đồ Fre-nen để biểu diễn các điện áp trong các

loại đoạn mạch xoay chiều mắc nối tiếp

2 Về kĩnăng

- Bước đầu tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của đồng hồ đa năng hiện số Chỉ

ra trên mặt đồng hồ những đại lượng đo, những thang đo và cách điều chỉnh núm XOay

— Lựa chọn các dụng cụ thí nghiệm thích hợp để tiến hành thí nghiệm

— Bước đầu có những thao tác tháo, lắp mạch điện

II- CHUẨN BỊ

Gido vién

Cho moi nhom hoc sinh :

- 01 đồng hồ đo điện đa năng ;

- 01 nguồn điện xoay chiêu 6V + 12V ;

- 01 điện trở loại 2702 (hoặc 220) ;

— 01 tụ điện có điện dung 4¿#' (hoặc 2#) ;

- 01 cuộn dây có 1000 - 2 000 vòng ;

— 04 soi day dẫn ;

— 01 thuéc 200mm ;

199

— 01 compa ;

— 01 thước đo góc

Để chủ động trong việc truyền đạt kiến thức, kĩ năng thực hành thì GV có thể tiến hành trước các thí nghiệm cần thiết Động tác này cũng giúp GV nhận ra những kết quả chưa chính xác ở HS

Hoc sinh

— Đọc trước bài thực hành

— Trả lời các câu hỏi cuối bài thực hành

- Chuẩn bị trước bản báo cáo thực hành theo mẫu ở cuối bài học Trả lời

trước các câu hỏi lí thuyết trong phần "Tóm tắt lí thuyết" Trong bản báo cáo cần nêu được mục đích thực hành là gì ?

II- THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động củahọcsinh ; : Trợ giúp của giáo viên

Hoạt động l1

Kiểm tra sự chuẩn bị của HS và tìm : -GV yêu cầu các nhóm trưởng báo cáo

hiểu cơ sở lí thuyết của phép đo về việc chuẩn bị báo cáo thực hành

HS có thể hoạt động cá nhân: : của các thành viên trong nhóm Yêu hoặc thảo luận nhóm, đại diện trả : : cầu HS trả lời các câu hỏi :

lời các câu hỏi của GV, "

đoạn mạch xoay chiều có R, L, C :

mắc nối tiếp, phương pháp giản :

200

- Sử dụng đồng hồ đa năng để đo ;

điện áp xoay chiêu

Thảo luận nhóm, đại diện trả lời :

câu hỏi của GV,

Buớc ÏI : mắc mạch điện

Bước 2 : äo điện áp xoay chiêu

Bước 3: vẽ các vectơ quay trên :

: lưu ý trong từng bước

-GV cân hướng dẫn để HS thấy được những điểm cần chú ý trong các bước

thực hành bằng cách đặt ra những

- câu hỏi, yêu cầu HS trả lời

: Trong bước : —= Khi mắc mạch điện cần mắc đúng

: sơ đô, chỉ đóng mạch điện khi GV : đã kiểm tra

: Trong bước 2 : : - Cần chọn đúng thang đo trên đông

2 hé da nang dé do cac hiéu dién thé : Trong bước 3 :

- - Vẽ các vectơ với cùng một tỉ lệ xích :GV thông báo cho HS thời lượng của

- bài học và kỉ luật giờ học

-Trước hết, GV yêu cầu HS kiểm tra

: số lượng và chất lượng các đô dùng

.O Vẽ sơ đồ mạch điện cần mắc trong

.bài thực hành ? Mắc mạch điện theo

sơ đồ vừa vẽ được

- Chú ý : sắp xếp điện trở Ê, ống dây L,

- , tụ điện C theo đúng thứ tự ở sơ đồ

:GV nên đi đến từng nhóm để kiểm

201

HS tự lắp mạch điện theo sơ đỏ :

hiệu và đơn vị dòng điện, xác :

định được các đại lượng có thể đo :

được

- Sử dụng đồng hồ đa năng để đo :

điện áp một chiều, xoay chiều, :

điện trở, cường độ dòng điện một :

chiêu, xoay chiều

Các nhóm thảo luận và thao (ác :

trực tiếp trên các đồng hồ đo điện :

đa năng trong các trường hợp cụ :

thể

.'GV hướng dẫn HS tìm hiểu công

dung và cách dùng của đồng hồ đo

-điện đa năng thông qua việc trả lời

3 cac cau hoi :

'— Đồng hồ đa năng có thể đo những : đại lượng vật lí nào ?

.— Để đo được điện trở cỡ 2000 cần

: điều chỉnh các núm như thế nào?

— Để đo được điện áp xoay chiều cỡ -12,5V, cần điều chỉnh các núm như

‘thé nao ?

— Để đo được cường độ dòng điện

.xoay chiều cỡ 50rz4, cần điều chỉnh

Ca nhan nhan nhiém vu hoc tap

GV nhan xét, đánh giá giờ học

: Hướng dẫn học bài ở nhà :

= Đọc trước các nội dung thực hành tiếp theo

:— Hoàn thành đây đủ các câu trả lời lí

.thuyết vào tờ báo cáo thực hành theo

202

BÀI19

Thực hành : KHẢO SÁT ĐOẠN MẠCH ĐIỆN

XOAY CHIỀU CÓ R, L,C MẮC NỐI TIẾP

(Tiết 2)

ï- MỤC TIỂU

1 Về kiến thức

— Phát biểu và viết được các công thức tính cảm kháng, dung kháng, tổng trở,

cường độ dòng điện hiệu dụng, hệ số công suất trong đoạn mạch xoay chiều

có , L, C mắc nối tiếp

- Vận dụng phương pháp giản đồ Fre-nen để biểu diễn các điện áp trong các

loại đoạn mạch xoay chiều mắc nối tiếp

2 Về kĩnăng

- Biết dùng đồng hồ đo điện đa năng để đo điện áp xoay chiều

- Từ những số liệu, xử lí thông tin để có được nhận xét hợp lí

II- CHUẨN BỊ

Gido vién

Cho moi nhom hoc sinh :

- 01 đồng hồ đo điện đa năng ;

- 01 nguồn điện xoay chiều 6V + 12 V;

— 01 dién trở loại 270 €2 (hoặc 220%) ;

— 01 tu dién co dién dung 4 uF (hoac 2 LF) ;

Để chủ động trong việc truyền đạt kiến thức, kĩ năng thực hành thì GV có thể tiến hành trước các thí nghiệm cần thiết Động tác này cũng giúp GÝ nhận ra những kết quả chưa chính xác ở HS

Hoc sinh

— Đọc trước bài thực hành

— Trả lời các câu hỏi cuối bài thực hành

- Chuẩn bị trước bản báo cáo thực hành theo mẫu ở cuối bài học

- Chuẩn bị 01 tờ giấy kẻ ô lỉ để vẽ các vectơ quay

II- THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Trợ giúp của Giáo viên

Hoạt động l1

định hướng các hoạt động của HS

GV, chuẩn bị thực hành

Kiểm tra sự chuẩn bị của HS và :

HS hoàn thành các câu hỏi cua |

‘Dat van dén vao bai : Trong tiét thực

-hành trước chúng ta đã cùng tìm hiểu

cách sử dụng đồng hồ đo điện đa

‘nang, cing xây dựng các bước thực

hành

: GV kiểm tra sự chuẩn bị ở nhà của

- HS : bản báo cáo thực hành có điền

- đủ các thông tin, những kiến thức cần

3 sử dụng trong bài, các bước thực

- hành, những hiểu biết về đồng hồ đo

- điện đa năng, GV yêu cầu đại diện

‘cdc nhóm HS lên nhận dụng cụ thí nghiệm, hướng dẫn HS kiểm tra số _ lượng và chất lượng các đồ dùng

trưởng phân công công việc cho :

.— Yêu cầu HS dùng đông hồ đo điện

- đa nang do R va U xoay chiêu

205

các thành viên

Sử dụng đông hồ đo U và R Kết :

quả ghỉ vào nháp để sử dụng :

Mắc mạch điện như sơ đồ hình : : nhự sợ đô hình 19.1 SGK

19.1 SGK

Dùng đồng hồ đo điện đa năng :

đo các điện áp xoay chiều

Tiến hành đo nhiều lần rồi lấy :

gia tri trung bình

- xoay chiều thích hợp để đo với sai số

nhỏ nhất các trị số :

MN›UMP›UMQo›UNp›pQ:- — Yêu cầu HS tính sai số, kết quả đo

- + sai số được viết vào bản báo cáo thí

Dùng thước đo góc để kiểm tra :

theo yêu cầu của GV,

:— Yêu cầu HS vẽ các vectơ quay vào

tờ giấy ô li Yêu cầu chính xác đến

: 1ưưm, theo cùng một tỉ lệ xich 10mm

-ứng với 1V Với P là giao điểm của hai

' cung tron ban kinh MP va NP ; Q la

‘giao diém cua hai cung tron bán kính

‘MQ va PQ

Yeu cầu HS kiểm tra theo những : điểm chú ý sau :

'e Vectơ PÓ cắt MN kéo dài tại điểm

.H, Đoạn NH biểu diễn Uy = 7

206

:e PQ vuông góc với MH do uc vuông

Két qua tinh duoc ghi vao ban :

báo cáo thí nghiệm

- — Yêu cầu HS đo các do dai MN, MP,

NH, PH, PQ và MO chính xác đến : lImm rồi tính các tri sé L, C, r, Z va

: cosø theo giản đồ vẽ được

: — Có thể yêu cầu HS dùng đồng hồ đo

- điện đa năng kiểm tra lại kết quả

- tính z

Hoạt động 4

Hoàn thành bài báo cáo thực hành

Cá nhân hoàn thành bài báo cáo -

Thu dọn dụng cụ thí nghiệm

- Giáo viên yêu cầu từng HS hoàn thành bài báo cáo thực hành theo

: mẫu ởSGK

- Thu bài báo cáo thực hành

- Kiểm tra lại dụng cụ thí nghiệm