Thuốc lá cây trị bệnh 102

Caâc nhađ y hoơc trong lõch sûê Trung Quöịc cho rùìng: Chuöịi tiïu tñnh hađn, võ ngoơt, khöng ăöơc, coâ taâc duơng giaêm phiïìn khaât, nhuíơn phöíi, nhuíơn trađng, thöng huýịt maơch, böí

MUÅC LUÅC

PHÊÌN 1 ÀÙÅC TÑNH VAÂ CAÁCH SÛÃ DUÅNG TRAÁI CÊY CHÛÄA BÏÅNH 8

Quaã lï - chuyïån xûa vaâ nay 8

Caác baâi thuöëc duâng quaã lï 9

Baâi thuöëc hay chûäa bïånh bùçng chuöëi tiïu 9

Möåt söë baâi thuöëc duâng chuöëi tiïu 10

Quyát: Tûâ quaã àïën laá àïìu laâ võ thuöëc hay 11

Caác baâi thuöëc chûäa bïånh bùçng quyát 12

Bñ mêåt chûäa bïånh cuãa quaã dûáa 13

Möåt söë baâi thuöëc chûäa bïånh bùçng dûáa 13

Dûa hêëu - chuáa tïí cuãa caác loaâi dûa trong muâa heâ 14

Nhûäng baâi thuöëc chûäa bïånh bùçng dûa hêëu 15

Quaã vaãi 15

Caác baâi thuöëc chûäa bïånh bùçng quaã vaãi: 16

Quaã traám chua 16

Nhiïìu baâi thuöëc chûäa bïånh bùçng traám: 17

Taác duång chûäa bïånh cuãa anh àaâo 17

Caác phûúng thuöëc chûäa bïånh bùçng anh àaâo: 18

Thaão mai: ñch thoå kiïån võ 18

Caác baâi thuöëc chûäa bïånh bùçng thaão mai: 19

Quaã dûâa böí tim, lúåi tiïíu 20

Caác baâi thuöëc chûäa bïånh bùçng dûâa: 20

Quaã quêët: Laâm dïî tiïu, tan àúâm 21

Möåt söë baâi thuöëc chûäa bïånh bùçng quêët: 21

Mña: Thang thuöëc phuåc maåch trong thiïn nhiïn 22

Caác baâi thuöëc chûäa bïånh bùçng mña: 22

Quãa àâo trûúâng thổ 23

Mưåt sưë bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng àâo: 24

Quẫ ngên hẩnh chûäa ho hen, àấi sốn 25

Mưåt sưë bâi thuưëc duâng ngên hẩnh: 26

Quãa dêu dûúäng huyïët an thêìn 26

Mưåt sưë bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng dêu: 27

Cuã êëu thanh nhiïåt, kiïån tyâ 28

Mưåt sưë bâi thuưëc duâng cuã êëu: 29

Long nhận bưí huyïët, đch trđ 29

Mưåt sưë bâi thuưëc duâng long nhận 30

Àu àuã chûäa àau dẩ dây 31

Mưåt sưë bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng àu àuã: 32

Quẫ nho - viïn ngổc trong suưët 33

Mưåt sưë bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng nho 33

Giấ trõ chûäa bïånh cuãa bûúãi 34

Mưåt sưë bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng bûúãi 34

Tấo tâu bưí huyïët, kiïån tyâ 35

Mưåt sưë bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng àẩi tấo 36

Quẫ hưìng bưí hû, cêìm mấu 36

Cấc bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng hưìng 37

Chanh - trấi cêy lâm àểp 38

Mưåt sưë bâi thuưëc duâng chanh 39

Quẫ cau giấng khđ, trõ giun 39

Cấc bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng cau 40

Sung, vẫ: Lúåi hêìu hổng, bưí dẩ dây, chûäa kiïët lyå 41

Mưåt sưë bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng sung, vẫ: 41

Mậ thêìy giẫi nhiïåt, lúåi tiïu hốa 42

Mưåt sưë bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng mậ thêìy 42

Hẩnh nhên trõ ho hen, nhuêån trâng, thưng àẩi tiïån 43

Mưåt sưë bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng hẩnh nhên 44

Quẫ phêåt thuã - võ thuưëc nhiïìu tấc duång 44

Mưåt sưë bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng phêåt thuã 45

Quẫ mú sinh tên dõch, giẫi khất 46

Cấc bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng mú 47

Quẫ mêån sinh tên dõch, tiïu thûác ùn 48

Cấc bâi thuưëc chûäa bïånh bùçng mêån 49

CHÛÄA BÏÅNH NƯÅI KHOA 50

Chûäa ho 50

Cao huyïët ấp 52

Bïånh viïm gan virus, viïm gan vâng da (hoâng àẫn), xú gan 53

Àau buång 56

Tiïu chẫy 57

Nưn mûãa 58

Nêëc 59

Sưët rết 60

Kiïët lyå 62

Bïånh súãi 63

Viïm nậo Nhêåt Bẫn B 65

Àau dêy thêìn kinh, àau ngûåc 65

Bïånh tim mẩch 66

Ho khẩc ra mấu 68

Viïm phưíi 69

Lao phưíi 70

Viïm phïë quẫn 72

Hen 74

Chûäa cẫm mẩo, cẫm cuám 75

Chûäa cẫm nùỉng, cẫm nống 76

Àêìy buång, khố tiïu 76

Viïm daơ dađy, ruöơt cíịp tñnh 78

Viïm loeât ặúđng ruöơt, nön ra maâu 79

Taâo boân 80

Vaâng ăíìu choâng mùơt 81

Phong thíịp, viïm khúâp, daơng phong thíịp 81

Nhûâc ăíìu, ăau nûêa ăíìu 82

Truâng phong 83

Truâng phong 84

Ra möì höi tröơm, nhiïìu möì höi 85

Bïơnh ặúđng tiïịt niïơu 86

Thiïịu maâu 88

Bïơnh ăaâi thaâo ặúđng 89

Tuýịn giaâp traơng sûng to 90

Ngöơ ăöơc thûâc ùn 90

Bïơnh kyâ sinh truđng 91

BÏƠNH NHI KHOA 93

Viïm röịn 93

Vađng da 93

Viïm niïm maơc miïơng lûúôi 93

Cam tñch 93

Nön 94

Cođi xûúng 94

Söịt phaât ban 95

Baơi liïơt 95

BÏƠNH PHUƠ KHOA 98

Kinh nguýơt khöng ăïìu, ăau buơng kinh 98

Buöìn nön khi coâ thai 99

Sííy thai nhiïìu líìn vađ möơt söị bïơnh liïn quan 100

Vö sinh 102

Viïm tuyïën sûäa cêëp tñnh 103

Viïm êm àaåo 103

Khñ hû 104

Viïm cöí tûã cung 104

Bùng huyïët 104

Sa daå con 105

Laånh êm höå 105

BÏÅNH DA LIÏÎU 106

Gheã lúã, lïn àinh, muån nhoåt 106

U cuåc dûúái da 107

Ra nhiïìu möì höi 108

Mêín da daång thêëp 108

Viïm da do thêìn kinh 109

Viïm da do dõ ûáng: 109

Neã da do laånh 110

Chên tay nûát neã 110

Nêëm, hùæc laâo 111

Nöíi mïì àay 112

Muån nûúác thaânh maãng 112

Trûáng caá 112

Taân nhang 113

BÏÅNH VÏÌ RÙNG MIÏÅNG 114

Àau rùng 114

Viïm loeát xoang miïång 114

Lúã meáp 115

Höi miïång 115

Chaãy maáu chên rùng 115

Loãng chên rùng 115

BÏƠNH MÙƯT 117

Ăau mùưt höơt viïm tíịy 117

Viïm mñ mùưt 117

Mađng möơng mùưt 117

Chaêy nûúâc mùưt 118

Viïm kïịt maơc cíịp tñnh 118

Quaâng gađ 118

Nhaôn aâp tùng 118

BÏƠNH TAI MUÔI HOƠNG 119

Viïm tai giûôa cíịp tñnh 119

Viïm muôi 119

Chaêy maâu cam 120

Viïm amiăan 120

Viïm hoơng 121

Khaên tiïịng 123

BÏƠNH UNG THÛ 124

Bađi thuöịc chûôa khöịi u thöng duơng 124

Bađi thuöịc böí trúơ khi chûôa trõ khöịi u bùìng hoâa chíịt hoùơc chiïịu tia cö ban 124

Khöịi u daơ dađy 125

Ung thû vuâ 125

Ung thû thûơc quaên 126

Ung thû da 126

Ung thû gan 126

Ung thû phöíi 127

Ung thû bađng quang 127

Ung thû vođm hoơng 127

Viïm tuâi míơt, soêi míơt, soêi ặúđng tiïịt niïơu 127

Haåch cöí lim-pha 128

Sa nang 128

Trô nöåi, trô ngoaåi 129

Boãng 130

Chêën thûúng 130

Àau lûng vaâ tûá chi 132

Dûúäng da 134

Laâm àeåp toác 135

PHÍÌN 1 ĂÙƠC TÑNH VAĐ CAÂCH SÛÊ DUƠNG TRAÂI CÍY CHÛÔA BÏƠNH

Quaê lï - chuýơn xûa vađ nay

Chuýơn xûa kïí laơi rùìng: Vua Ăûúđng Huýìn Töng tûđng bõ ho

nhiïìu ăúđm, khoâ chõu trong löìng ngûơc, hoơng khö, miïơng khaât, gioơng

khaên ăùơc, thíìy thuöịc trong cung chûôa maôi khöng khoêi Nhađ vua

giíơn lùưm, ra lïơnh cho ngûơ y trong baêy ngađy phaêi chûôa khoêi, nïịu

khöng seô nghiïm trõ Caâc thíìy thuöịc trong cung ùn nguê khöng ýn,

thíịp thoêm chúđ ngađy míịt ăíìu Möơt ngûơ y giađ lo súơ sinh öịm, nùìm

liïơt giûúđng Hoơc trođ ăem lï ăïịn thùm thíìy Khi biïịt lyâ do thíìy ngaô

bïơnh, anh hoơc trođ phíîn uíịt ắnh ăíìu ăöơc Ăûúđng Huýìn Töng, beđn

baêo vúơ thíìy thaâi vuơn lï, níịu kyô thađnh cao, cođn mònh ăi mua thuöịc

ăöơc ắnh ăem vïì tröơn vađo ăïí haơi vua Khi mua ặúơc thuöịc ăöơc trúê

vïì thò khöng thíịy vúơ thíìy vađ moân cao lï ăíu Thò ra bađ vúơ ăúơi líu

söịt ruöơt, sai con ăem luön vađo cung Nađo ngúđ nhađ vua ùn moân nađy

xong, bïơnh laơi khoêi ngay Vua vui mûđng troơng thûúêng cho hai thíìy

trođ ngûơ y giađ

Taâc duơng trõ ho, tiïu ăúđm cuêa lï xûa nay ăaô ặúơc thûđa nhíơn

Viïơc ùn lï giuâp nhuíơn phöíi, giaâng hoêa, sinh tín dõch, dûúông huýịt,

chûôa khaên tiïịng, nhuíơn trađng, chûôa nhoơt, giaô rûúơu vúâi hiïơu quaê

khaâ cao

Theo phín tñch khoa hoơc, quaê lï chûâa protein, lipid,

cenlulose, canxi, phöịt pho, sùưt, caroten, vitamin B1, B2, C, ặúđng

gluco, axñt acetic Viïơc ùn lï thûúđng xuýn coâ taâc duơng töịt trong

ăiïìu trõ bïơnh cao huýịt aâp, tim maơch (díîn túâi vaâng ăíìu hoa mùưt,

tim ăíơp loaơn nhõp, uđ tai), lao phöíi, viïm phïị quaên cíịp tñnh Hađm

lûúơng vitamin, ặúđng khaâ phong phuâ trong quaê lï coâ taâc duơng baêo

vïơ gan, dûúông gan vađ lúơi tiïu hoâa khaâ töịt

Do lï coâ tñnh hađn nïn ngûúđi bõ bïơnh ăau laơnh buơng, ăi loêng

khöng nïn duđng; khöng ùn lï bõ díơp naât ăïí traânh mùưc bïơnh ặúđng

ruöơt

Caâc bađi thuöịc duđng quaê lï:

- Ho khan do phïị nhiïơt: Lï vađi quaê boê haơt, giaô nhoê, cho ặúđng pheđn vađo trong, híịp caâch thuêy ăïịn khi tan ặúđng thò ùn; thuöịc coâ taâc duơng thanh nhiïơt, giaêm ho

- Ho nhiïìu ăúđm líîn maâu: Líịy 1,5 kg lï boê haơt, ninh thađnh cao, cho míơt ong vúâi lûúơng vûđa phaêi vađo tröơn ăïìu Möîi líìn líịy ra 2-

3 thòa con hođa nûúâc söi uöịng Thuöịc coâ taâc duơng nhuíơn phöíi, sinh tín dõch, tan ăúđm

- ÚƠ húi: Lï 1 quaê, ăinh hûúng 15 haơt, ăem boê haơt lï, cho ăinh hûúng vađo trong, boơc 4-5 líìn giíịy ûúât, om nhûđ ăïí ùn

- Viïm khñ quaên: Lï 2 quaê, böơt xuýn böịi 10 gam, ặúđng pheđn 30 gam Boê haơt lï, cho böơt xuýn böịi vađ ặúđng pheđn vađo trong quaê lï, híịp ùn ngađy 2 líìn vađo saâng súâm vađ töịi

- Ăau mùưt sûng ăoê: Ngím hoađng liïn vađo nûúâc lï eâp, nhoê vađo mùưt ngađy vađi líìn

- Tiïu ăúđm, thöng ăaơi tiïơn: Duđng nûúâc lï, nûúâc cuê íịu, nûúâc rïî coê tranh, nûúâc haơt maơch, nûúâc ngoâ sen khuíịy ăïìu, uöịng nguöơi hoùơc ăun noâng

- Chûôa höi miïơng: Trûúâc khi nguê ùn 2 quaê lï

- Treê em bõ phong nhiïơt, chaân ùn: Lï 3 quaê rûêa saơch, thaâi miïịng, ăöí 3 lñt nûúâc, ăun ăïịn khi caơn cođn 1 lñt, boê baô, ăöí gaơo vađo níịu chaâo cho treê ùn

Bađi thuöịc hay chûôa bïơnh bùìng chuöịi tiïu

Chuöịi tiïu tûđng ặúơc mïơnh danh lađ "quaê trñ túơ" Theo truýìn thuýịt, tïn goơi nađy bùưt nguöìn tûđ viïơc Phíơt töí Thñch ca Míìu

ni sau khi ùn chuöịi tiïu chúơt bûđng saâng trñ túơ Theo möơt truýìn thuýịt khaâc, chuöịi tiïu coâ nguöìn göịc tûđ ÍỊn Ăöơ, caâc hoơc giaê ÍỊn Ăöơ thûúđng bađn luíơn caâc víịn ăïì triïịt hoơc, y hoơc dûúâi göịc chuöịi tiïu, ăöìng thúđi líịy loaơi quaê nađy lađm thûâc ùn duy nhíịt Vò víơy, ngûúđi ta goơi chuöịi tiïu lađ: "Nguöìn trñ túơ"

Caâc nhađ y hoơc trong lõch sûê Trung Quöịc cho rùìng: Chuöịi tiïu tñnh hađn, võ ngoơt, khöng ăöơc, coâ taâc duơng giaêm phiïìn khaât, nhuíơn phöíi, nhuíơn trađng, thöng huýịt maơch, böí tinh tuêy, duđng ăïí chûôa caâc chûâng bïơnh taâo boân, khö khaât, say rûúơu, söịt, viïm gan vađng

da, sûng tíịy Quaê tûúi, díìu chuöịi, hoa chuöịi, laâ chuöịi, cuê chuöịi

ăïìu coâ thïí duđng lađm thuöịc

Y hoơc hiïơn ăaơi qua nghiïn cûâu ăaô chûâng minh rùìng: Chuöịi

tiïu giađu chíịt dinh dûúông, chûâa nhiïìu protein, lipid, ặúđng,

cenlulose, kali, canxi, sùưt, phöịt pho, caâc vitamin A, B, C, E Chuöịi

tiïu ñt natri, khöng coâ cholesterol, nhiïơt lûúơng thíịp hún caâc loađi

hoa quaê noâi chung, ùn thûúđng xuýn cuông khöng gíy beâo phò

Möơt nhađ dinh dûúông hoơc ngûúđi Ăûâc cođn phaât hiïơn, chuöịi tiïu

coâ taâc duơng ăiïìu trõ nhíịt ắnh ăöịi vúâi caâc bïơnh vïì tím thíìn nhû dïî

kñch ăöơng, tríìm uíịt , gíy tím lyâ vui veê, ýn tím, thíơm chñ giaêm

nheơ nöîi ăau khöí, ăiïìu tiïịt traơng thaâi tinh thíìn

ÚÊ Myô, qua nghiïn cûâu thûơc nghiïơm, caâc nhađ khoa hoơc nhíơn

thíịy, nïịu möîi ngađy ùn 1-2 quaê chuöịi tiïu ăïìu ăùơn, coâ thïí giaêm búât

caâc triïơu chûâng tai biïịn maơch maâu naôo (truâng phong), cao huýịt

aâp do chuöịi coâ hađm lûúơng kali cao Ngûúđi Anh cođn phaât hiïơn

chuöịi tiïu xanh coâ taâc duơng phođng vađ chûôa bïơnh loeât daơ dađy roô rïơt

Voê chuöịi tiïu coâ taâc duơng trõ níịm, vi khuíín; ăem sùưc voê

chuöịi líịy nûúâc rûêa coâ thïí trõ hùưc lađo, viïm ngûâa da

Hoa chuöịi tiïu ăem ăöịt líịy tro toađn tñnh, taân böơt, hođa nûúâc

muöịi coâ thïí trõ ặúơc bïơnh ăau daơ dađy Laâ chuöịi tiïu giaô, tröơn nûúâc

gûđng ăùưp vađo chöî sûng do nhiïîm truđng, coâ cöng hiïơu tiïu viïm,

giaêm ăau

Díìu chuöịi coâ taâc duơng chûôa phong nhiïơt, phiïìn khaât, böi

chûôa vïịt boêng da Viïơc chaêi ăíìu bùìng díìu chuöịi giuâp chûôa chûâng

toâc khö vađng, lađm ăen toâc

Viïơc ùn chuöịi quaê thûúđng xuýn coâ taâc duơng haơ huýịt aâp, ríịt

húơp vúâi ngûúđi bõ mùưc bïơnh cao huýịt aâp, trô chaêy maâu, taâo boân

Cuê chuöịi chûâa chíịt phenol Nûúâc cuê chuöịi coâ taâc duơng nhanh

choâng haơ söịt ăöịi vúâi ngûúđi mùưc bïơnh "viïm naôo B" bõ söịt cao, chûôa

muơn nhoơt

Chuöịi tiïu tñnh hađn cho nïn ngûúđi bõ bïơnh tyđ võ hû hađn, tiïu

chaêy khöng nïn ùn nhiïìu

Möơt söị bađi thuöịc duđng chuöịi tiïu:

- Cao huýịt aâp: Ngađy ùn 3 líìn, möîi líìn 1-2 quaê, liïìn trong 2

thaâng

- Loeât daơ dađy: Chuöịi xanh síịy khö, taân thađnh böơt, ngađy uöịng

3 líìn, möîi líìn 6 gam

- Ngûâa da: Sùưc voê chuöịi líịy nûúâc rûêa

- Boêng da: Duđng díìu chuöịi böi, ngađy 1-3 líìn

- Taâo boân: Quaê chuöịi 250 gam, ùn trûúâc khi nguê

- Muơn nhoơt: Laâ chuöịi tiïu tûúi giaô naât, vùưt líịy nûúâc böi

- Nûât neê da chín tay: Chuöịi tiïu 1 quaê, chuöịi nhûđ cađng töịt, síịy noâng Möîi buöíi töịi rûêa tay chín bùìng nûúâc íịm, xoa chuöịi vađo chöî ăau, duđng liïn tuơc seô khoêi

Quyât: Tûđ quaê ăïịn laâ ăïìu lađ võ thuöịc hay

Quaê quyât tröng ríịt ăeơp mùưt, vûđa lađ loaơi quaê ngon vûđa lađ võ thuöịc quyâ Muâi quyât ùn ngoơt thúm, giađu chíịt böí Cöí nhín tûđng goơi quyât lađ "ngoơc mađu vađng", tûđng coâ nhiïìu bađi thú, bađi vùn noâi vïì quyât

Theo tiïịng Haân, quyât ăöìng ím vúâi "caât" coâ nghôa lađ may mùưn vađ ăoađn tuơ ÚÊ nhiïìu ắa phûúng Trung Quöịc, trong ăïm tín hön,

cö díu chuâ rïí tuơc ùn quyât vúâi yâ nghôa mong súâm sinh ra quyâ tûê

Vïì y hoơc, tûđ muâi quyât ăïịn voê quyât, haơt quyât, xú, muâi, laâ quyât ăïìu lađ nhûông võ thuöịc nöíi tiïịng

Voê quyât trong ăöng y goơi lađ tríìn bò, tûâc voê cuô, do khi duđng lađm thuöịc thò töịt nhíịt lađ duđng úê daơng khö cuô, cađng ăïí líu cađng töịt Tríìn bò tñnh íịm, coâ taâc duơng kiïơn võ (khoêe daơ dađy), long ăúđm, trõ

ho, trõ phong, lúơi tiïíu, chûôa úơ húi, ăau thûúơng võ Qua nghiïn cûâu,

y hoơc hiïơn ăaơi ăaô chûâng minh trong voê quyât coâ tinh díìu thúm gluccoxit orange, aldehit lemon, axit beâo , coâ taâc duơng hûng phíịn tim, ûâc chïị víơn ăöơng cuêa daơ dađy, ruöơt vađ tûê cung Glucoxit orange coâ taâc duơng giöịng vitamin P, lađm giaêm ăöơ giođn cuêa mao maơch maâu, phođng xuíịt huýịt Voê quyât cođn lađ võ thuöịc töịt ăiïìu trõ cao huýịt aâp, nhöìi maâu cú tim, ăùơc biïơt lađ coâ cöng hiïơu ăöịi vúâi caâc chûâng bïơnh tyđ võ khñ trïơ, chûúâng buơng, röịi loaơn tiïu hoâa, keâm ùn, buöìn nön, ho nhiïìu ăúđm, khoâ chõu trong löìng ngûơc

Muâi quyât coâ caâc thađnh phíìn dinh dûúông khöng thïí thiïịu ặúơc ăöịi vúâi sûâc khoêe, bao göìm ặúđng, protein, lipid, vitamin, axit hûôu cú, chíịt khoaâng Ngûúđi bõ cao huýịt aâp, bïơnh maơch vađnh,

ăau daơ dađy, suy dinh dûúông, cú thïí suy nhûúơc sau khi öịm ùn

quyât ríịt coâ lúơi

Xú quyât võ ăùưng, tñnh bònh, coâ vitamin P, giuâp phođng chûôa

cao huýịt aâp, ríịt coâ ñch ăöịi vúâi ngûúđi cao tuöíi Noâ cuông coâ taâc duơng

ăiïìu hođa khñ, tan ăúđm, thöng laơc, thöng kinh, thûúđng duđng trõ caâc

chûâng khñ trïơ kinh laơc, ho tûâc ngûơc, ho ra maâu

Haơt quyât võ ăùưng, tñnh bònh, coâ cöng hiïơu ăiïìu hođa khñ, giaêm

ăau, tan u cuơc, thûúđng duđng chûôa sa nang, sûng ăau tinh hoađn,

ăau lûng, viïm tuýịn sûôa, ung thû vuâ giai ăoaơn ăíìu

Laâ quyât võ ăùưng, tñnh bònh, coâ taâc duơng trúơ gan, hađnh khñ,

tiïu thuông, tan u cuơc, duđng chûôa caâc chûâng ăau maơng sûúđn, sa

nang, ăau vuâ, u cuơc úê vuâ

Voê quyât xanh tñnh íịm, võ ăùưng, cay, coâ taâc duơng trúơ can, phaâ

khñ, tan u cuơc, tiïu tñch trïơ, duđng chûôa caâc chûâng ăau chûúâng

maơng sûúđn, sa nang, cûúng vuâ, u cuơc vuâ, ăau daơ dađy, ùn khoâ tiïu,

söịt reât líu ngađy thađnh baâng buơng

Quyât chùỉng nhûông ăeơp mùưt, muđi thúm, coâ thïí duđng lađm cíy

caênh mađ ùn quaê laơi ngon, böí Moơi böơ phíơn cuêa cíy quyât ăïìu coâ thïí

duđng lađm thuöịc chûôa bïơnh, böìi böí sûâc khoêe; quaê ăoâng höơp, lađm

mûât, voê síịy khö chûng cíịt thađnh tinh díìu ăïìu ặúơc

Caâc bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng quyât:

- Chûôa caêm maơo: Voê quyât tûúi 30 gam, phođng phong 15 gam,

ăöí 3 cöịc nûúâc, sùưc líịy 2 cöịc, hođa ặúđng trùưng uöịng luâc noâng 1 cöịc,

sau nûêa giúđ hím noâng uöịng tiïịp 1 cöịc cođn laơi

- Chûôa nön mûêa: Voê quyât 10 gam, laâ tyđ bađ 15 gam, boơc vaêi,

sùưc nûúâc uöịng

- Viïm tuýịn sûôa: Haơt quyât tûúi 30 gam, cho ñt rûúơu, rang

khö, ăöí nûúâc sùưc uöịng

- Ho nhiïìu ăúđm: Caât höìng (möơt loaơi voê quyât chïị) 10 gam, böơt

xuýn böịi 3 gam, laâ tyđ bađ chïị 15 gam, sùưc uöịng

- Sa nang, sûng tinh hoađn: Haơt quyât, tiïíu höìi hûúng lûúơng

bùìng nhau, rang vađng, taân böơt, möîi ngađy uöịng 3-6 gam vúâi rûúơu

íịm

- Ăau laơnh buơng: Tríìn bò 6 gam, ö dûúơc 3 gam, gûđng 3 gam,

sùưc uöịng

- Keâm ùn: Tríìn bò 6 gam, tiïu tam tiïn 6 gam, kï nöơi kim (mađng mïì gađ) 6 gam, sùưc uöịng

- Ăau chûúâng maơng sûúđn: Xú quyât (caât laơc) 10 gam, voê quyât xanh 10 gam, hûúng phuơ 10 gam, sùưc uöịng

Bñ míơt chûôa bïơnh cuêa quaê dûâa

Quaê dûâa coâ nhiïìu nûúâc, võ ngoơt pha chua ríịt ngon, muđi thúm ăùơc biïơt, lađ möơt trong caâc thûâ hoa quaê tûúi ặúơc nhiïìu ngûúđi ûa chuöơng Ăöng y phín loaơi dûâa thuöơc võ ngoơt chaât, tñnh bònh, coâ taâc duơng giaêi khaât noâng, lúơi tiïu hoâa, ngûđng taê Men dûâa giuâp daơ dađy phín giaêi protein, lađm thûâc ùn dïî tiïu Sau khi ùn nhiïìu thõt, múô,

ùn dûâa ríịt coâ lúơi Ngoađi ra, chíịt ặúđng, muöịi vađ men trong dûâa cođn coâ taâc duơng lúơi tiïíu, chûôa viïm thíơn, cao huýịt aâp, phuđ thuông Ăöịi vúâi bïơnh viïm phïị quaên, ho, noâ cuông coâ taâc duơng ăiïìu trõ höî trúơ

Tuy nhiïn, coâ möơt söị ngûúđi sau khi ùn dûâa xuíịt hiïơn dõ ûâng

"ngöơ ăöơc dûâa": Thûúđng sau 15 phuât hoùơc 1 giúđ, bïơnh nhín thíịy ăau buơng, buöìn nön, ăi loêng, ăöìng thúđi coâ caâc biïíu hiïơn míîn caêm nhû ăau ăíìu, choâng mùơt, míín ăoê da, ngûâa toađn thín, tay chín vađ lûúôi cûâng ăúđ, nghiïm troơng hún coâ thïí ngíịt ăöơt ngöơt Do ăoâ, nhûông ngûúđi bõ dõ ûâng dûâa khöng ặúơc ùn Trûúâc khi ùn, coâ thïí lađm cho möơt phíìn axñt hûôu cú bõ phín giaêi trong nûúâc muöịi, lađm giaêm nguy cú ngöơ ăöơc dûâa Dûâa sau khi xaât muöịi ùn ăíơm ăađ, ngoơt ngađo hún

Möơt söị bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng dûâa:

- Viïm ruöơt, tiïu chaêy: Laâ dûâa 30 gam sùưc uöịng

- Caêm noâng phiïìn khaât: 1 quaê dûâa giaô naât líịy nûúâc, hođa nûúâc söi ăïí nguöơi uöịng

- Viïm thíơn: Dûâa quaê 60 gam, rïî coê tranh tûúi 30 gam, sùưc uöịng thay nûúâc cheđ

- Röịi loaơn tiïu hoâa: Dûâa 1 quaê, quyât 2 quaê, eâp líịy nûúâc uöịng

- Viïm phïị quaên: Dûâa quaê 120 gam, míơt ong 30 gam, laâ tyđ bađ 30 gam, sùưc uöịng

Dûa híịu - chuâa tïí cuêa caâc loađi dûa trong muđa heđ

Dûa híịu vöịn coâ qú hûúng úê chíu Phi Do giöịng dûa nađy

ặúơc ặa sang Trung Quöịc tûđ phña Tíy Vûơc nïn ngûúđi Trung Quöịc

goơi lađ "dûa Tíy"

Dûa híịu ngoơt, nhiïìu nûúâc, maât böí, ặúơc coi lađ thûâ quaê giaêi

khaât quyâ giaâ Tûđ thõt quaê ăïịn cuđi voê ăïìu coâ taâc duơng phođng bïơnh

chûôa bïơnh Dín gian ăaô coâ cíu "Ngađy heđ ùn 3 miïịng dûa híịu,

thuöịc thang caâc loaơi khöng cíìn túâi" Möơt nhađ y hoơc nöíi tiïịng ăúđi

Thanh tûđng viïịt trong cuöịc "Tuđy tûâc cû íím thûơc phöí" (thûơc ăún ùn

uöịng theo tônh dûúông nghó ngúi): "Dûa híịu ngoơt laơnh, giaô rûúơu,

chûôa viïm híìu hoơng, lúê miïơng, trõ ăöơc nhiïơt " Coâ thïí thíịy taâc

duơng chûôa bïơnh nhíịt ắnh cuêa dûa híịu ăöịi vúâi caâc chûâng phïị

nhiïơt, võ nhiïơt, caêm noâng, söịt cao, tím phiïìn miïơng khaât, sûng

híìu hoơng, viïm niïm maơc miïơng, ăi tiïíu nûúâc ăoê, viïm thíơn phuđ

thuông, say rûúơu

Y hoơc hiïơn ăaơi qua nghiïn cûâu ăaô chûâng minh rùìng chíịt

ặúđng, muöịi, axit hûôu cú trong dûa híịu coâ taâc duơng chûôa trõ viïm

thíơn vađ lađm haơ huýịt aâp; vò lûúơng ặúđng thñch húơp lađm lúơi tiïíu,

lûúơng muöịi kali lađm tiïu viïm úê thíơn, chíịt men trong dûa híịu coâ

khaê nùng chuýín hoâa protein khöng hođa tan thađnh protein hođa

tan, tùng cûúđng dinh dûúông cho bïơnh nhín viïm thíơn; loaơi ặúđng

töíng húơp trong dûa híịu cođn coâ taâc duơng haơ huýịt aâp

Voê dûa híịu võ ngoơt tñnh hađn, coâ taâc duơng thanh nhiïơt, giaêi

ăöơc, giaâng hoêa, trûđ phiïìn, chûôa thíịp, lúơi tiïíu tiïơn Vađo muđa thu,

khñ híơu hanh khö, dïî viïm hoơng vađ lúê miïơng lûúôi, viïơc ùn dûa híịu

cuông coâ cöng hiïơu nhíịt ắnh

Viïơc pha chïị dûa híịu thađnh daơng kem duđng ngoađi da coâ thïí

chûôa viïm sûng hoơng, lúê meâp ríịt töịt

Ngoađi ra, haơt dûa híịu coâ cöng hiïơu lađm maât phöíi, tan ăúđm,

nhuíơn trađng, lúơi tiïu hoâa Rïî vađ laâ dûa híịu vađo muđa heđ chûôa ặúơc

bïơnh tiïu chaêy, kiïịt lyơ

Tuy dûa híịu lađ thûâ giaêi khaât töịt nhûng khöng nïn ùn quaâ

nhiïìu trong möơt líìn, nhíịt lađ ăöịi vúâi nhûông ngûúđi tò võ hû hađn

Nhûông bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng dûa híịu:

- Viïm thíơn: Voê dûa híịu, rïî coê tranh möîi thûâ 60 gam, sùưc uöịng

- Phuđ thuông: Voê dûa híịu, voê bñ ăao, ăíơu ăoê, phuơc linh, möîi loaơi 30 gam, sùưc uöịng

- Cao huýịt aâp: Voê dûa híịu 30 gam, voê bñ ăao 30 gam, ngûu tíịt 15 gam, sùưc uöịng

- Caêm noâng: Nûúâc eâp dûa híịu möơt cöịc to, uöịng vađi líìn

- Ăau hoơng: Xõt kem dûa híịu vađo chöî hoơng ăau

- Giaêi rûúơu: Nûúâc eâp dûa híịu möơt cöịc to, uöịng vađi líìn

- Ăaâi thaâo ặúđng: Voê dûa híịu 60 gam, cííu kyê tûê 15 gam, thiïn hoa phiïịn 12 gam, ö mai 10 gam, sùưc uöịng

- Kiïịt lyơ ra maâu: Nûúâc eâp dûa híịu 1 cöịc, hođa ặúđng ăoê, ngađy uöịng 3 líìn

- Lúê loeât miïơng: Duđng kem dûa híịu böi

- Chûôa boêng: Voê dûa híịu síịy khö, taân thađnh böơt, tröơn díìu vûđng böi

Quaê vaêi

Dûúng Quyâ Phi lađ möơt tuýơt thïị myô nhín trong lõch sûê Trung Quöịc Sûơ nöíi tiïịng vïì sùưc ăeơp coâ möịi liïn quan nhíịt ắnh ăïịn súê thñch ùn vaêi cuêa nađng Quaê vaêi voê ăoê höìng, cuđi trùưng mađu sûôa noôn nađ, moơng nûúâc, ặa vađo miïơng ăaô tan, ngoơt ngađo thúm tho, lađm sao mađ Dûúng Quyâ Phi khöng thñch Ăûúđng Minh Hoađng muöịn lađm vui lođng nađng, ăaô bùưt ặa vaêi tûđ phûúng Nam xa xöi míịy ngađn dùơm túâi Trađng An Ngûơa chúê vaêi phaêi thay nhau phi nhanh suöịt ngađy ăïm, chïịt khöng biïịt bao nhiïu con Nhiïìu nhađ thú ặúng thúđi nhû Ăöî Phuê, Ăöî Muơc ăaô saâng taâc nhûông víìn thú ăaê kñch viïơc lađm trïn cuêa Ăûúđng Minh Hoađng Song sûơ kiïơn trïn cuông chûâng toê giaâ trõ cao quyâ cuêa quaê vaêi

Danh y ăúđi Minh lađ Lyâ Thúđi Trín ăaô viïịt trong "Baên thaêo cûúng muơc": "Viïơc thûúđng xuýn ùn vaêi seô giuâp böí naôo, khoêe ngûúđi, chûôa ặúơc bïơnh trađng nhaơc, ung ngoơt, khai võ lúơi tò Cuđi vaêi khö böí nguýn khñ, lađ loaơi thuöịc böí cho phuơ nûô vađ ngûúđi giađ ýịu"

Danh y Vûúng Thïị Huđng ăúđi Thanh thò noâi: "Vaêi tñnh íịm, võ

ngoơt, muđi thúm, thöng thíìn ñch trñ, tùng tinh tuêy, thïm huýịt dõch,

chûôa höi miïơng, giaêm ăau, böí tím, dûúông can huýịt, quaê ăeơp, ùn

tûúi cađng töịt" Qua ăoâ, coâ thïí thíịy vaêi lađ thûâ quaê coâ giaâ trõ böí hû,

lađm ăeơp, nhuíơn da, keâo dađi tuöíi thoơ

Y hoơc hiïơn ăaơi ăaô phín tñch thíịy vaêi coâ thađnh phíìn dinh

dûúông göìm protein, lipid, caâc vitamin B1, B2, C, axñt hûôu cú,

ặúđng gluco, xarcaro, canxi, phöịt pho, sùưt Cuđi, haơt, voê quaê vaêi

ăïìu lađ võ thuöịc Vaêi coâ taâc duơng ăiïìu trõ ăöịi vúâi caâc bïơnh thiïịu

maâu, tim ăíơp loaơn nhõp, míịt nguê, miïơng khö khaât, hen, trađng

nhaơc, treê con lïn ăíơu Haơt vaêi coâ thïí chûôa sa nang, can khñ tñch

tuơ, ăau daơ dađy Voê quaê vaêi chûôa bùng huýịt úê phuơ nûô

Quaê vaêi ùn tûúi, ùn khö, duđng lađm thuöịc ăïìu töịt Tuy nhiïn,

khöng nïn ùn nhiïìu trong möơt líìn Ùn nhiïìu vaêi möơt luâc coâ thïí

gíy noâng, lađm röịi loaơn chuýín hoâa ặúđng trong cú thïí, taơo thađnh

"dõ ûâng ùn vaêi" (tûâc haơ huýịt ặúđng) Ngûúđi bõ nheơ thò thíịy buöìn

nön, ra möì höi, miïơng khö khaât, mïơt moêi; bõ nùơng thò nhûâc ăíìu,

mï man Caâc chaâu nhoê cađng khöng nïn ùn nhiïìu vaêi möơt luâc

Caâc bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng quaê vaêi:

- Thiïịu maâu: Cuđi vaêi khö, taâo tađu möîi loaơi 10 quaê, sùưc uöịng

- Trađng nhaơc: Cuđi vaêi khö 10 quaê, rau cíu 30 gam, sùưc vúâi

nûúâc, pha rûúơu uöịng

- Sa nang: Haơt vaêi, haơt quyât, tiïíu höìi hûúng, diïn höì saâch

möîi loaơi 9 gam, sùưc uöịng

- Treê em ăaâi soân: Möîi ngađy cho ùn 12 quaê vaêi khö

- Súêi khöng moơc: Cuđi vaêi 10 quaê sùưc uöịng

- Tiïu chaêy: Voê quaê vaêi, ö mai, öíi möîi loaơi 10 gam, sùưc uöịng

- Di tinh: Voê quaê vaêi, nguô võ tûê, kim anh tûê möîi loaơi 10 gam,

sùưc uöịng

Quaê traâm chua

Traâm chua coâ cuđi cûâng, múâi ùn vađo coâ võ chua chaât, nhai líu

múâi thíịy thúm miïơng, ùn röìi cođn dû võ

Cuđi vađ nhín haơt traâm ăïìu coâ thïí duđng lađm thuöịc Cuđi coâ nhûông chíịt dinh dûúông nhû protein, lipid, ặúđng, vitamin C, canxi, phöịt pho, sùưt Nhín haơt chûâa nhiïìu lipid, coâ thïí eâp thađnh díìu Traâm võ chua, ngoơt, tñnh íịm, coâ cöng hiïơu thanh nhiïơt, giaêi ăöơc, lúơi híìu, tan ăúđm, sinh tín dõch, chûôa khö khaât, khai võ, giaâng khñ, trûđ phiïìn, tónh rûúơu Trong cuöịn "Baên thaêo cûúng muơc" coâ ghi: Traâm lađ thûâ quaê "sinh tín dõch, giaêm phiïìn khaât, trõ ăau ăíìu, ăau hoơng; nhai nuöịt líịy nûúâc coâ thïí giaêm ngöơ ăöơc, dõ ûâng do ùn cua caâ Nhiïìu bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng traâm:

- Viïm hoơng: Cuđi traâm xanh 60 gam, ninh kyô thađnh nûúâc saânh ăùơc, thïm 30 gam pheđn chua, níịu thađnh daơng cao Ngađy duđng 9 gam, chia 3 líìn

- Bïơnh hoaơi huýịt: Traâm tûúi 30 quaê sùưc uöịng ngađy 1 thang, duđng liïìn trong vađi tuíìn

- Neê da do laơnh: Haơt traâm ăöịt thađnh tro, tröơn múâi múô lúơn böi

- Kiïịt lyơ ra maâu: Traâm vađ ö mai lûúơng bùìng nhau ăöịt thađnh tro, möîi ngađy 9 gam, uöịng bùìng nûúâc cúm

- Nûât möi, lúê meâp: Traâm xanh sao, taân böơt, tröơn múô lúơn ăïí böi

- Hoâc xûúng caâ: Haơt traâm non nghiïìn naât, ngíơm nuöịt díìn

- Ngöơ ăöơc do ùn caâ: Traâm xanh 30 gam sùưc uöịng

- Treê em bõ súêi: Cuđi traâm xanh 30 gam sùưc uöịng

Taâc duơng chûôa bïơnh cuêa anh ăađo

Anh ăađo quaê trođn vađ ăoê nhû viïn ngoơc, trong suöịt, long lanh,

võ ngoơt Cíy anh ăađo thuöơc hoơ tûúđng vi, hoa núê vađo thaâng 3, 4, sang thaâng 5 quaê chñn Quaê anh ăađo võ ngoơt, tñnh íịm, ặúơc caâc nhađ

y hoơc tûđ xûa coi troơng Cuöịn Ăiïìn Nam baên thaêo viïịt "Anh ăađo

chûôa moơi chûâng bïơnh hû, coâ taâc duơng böí nguýn khñ, nhuíơn da toâc, ngím rûúơu uöịng chûôa bïơnh liïơt nûêa ngûúđi, ăau lûng, ăau

chín, tûâ chi khoâ cûê ăöơng do phong thíịp"

Haơt anh ăađo tñnh íịm, coâ cöng hiïơu giaêi ăöơc, moơc súêi, ra möì höi, tiïu ăúđm, tan nhoơt

Laâ anh ăađo võ ngoơt tñnh íịm, coâ taâc duơng ön võ, kiïơn tyđ, cíìm

maâu, giaêi ăöơc Laâ anh ăađo giaô naât chûôa ặúơc gheê lúê

Rïî cíy anh ăađo tñnh bònh, võ ngoơt, coâ taâc duơng ăiïìu hođa khñ

huýịt, chûôa ặúơc bïơnh ăau buơng kinh, tùưc kinh do khñ huýịt

khöng ăiïìu hođa úê phuơ nûô Noâ cođn coâ taâc duơng tííy giun ăuôa, saât

truđng

Trong thađnh phíìn quaê anh ăađo coâ nhiïìu chíịt sùưt, cûâ 500

gam quaê coâ 300 gam sùưt, cao gíịp 20 líìn so vúâi quyât, taâo tíy, lï

Ăíy lađ thûâ quaê chûâa nhiïìu sùưt nhíịt Ngoađi ra, anh ăađo cođn chûâa

vitamin A, B, C, ríịt coâ lúơi cho bïơnh nhín thiïịu maâu do thiïịu sùưt

Anh ăađo tñnh íịm, noâng nïn ngûúđi bïơnh tñnh nhiïơt kiïng duđng

Caâc phûúng thuöịc chûôa bïơnh bùìng anh ăađo:

- Boêng: Quaê anh ăađo tûúi eâp líịy nûúâc, böi vađo vïịt boêng

- Sa nang: Haơt anh ăađo 60 gam rang vúâi giíịm, taân böơt, möîi

ngađy uöịng 15 gam bùìng nûúâc ăun söi

- Rùưn vađ cön truđng cùưn: Laâ anh ăađo giaô líịy nûúâc, möîi ngađy

uöịng nûêa cheân vúâi rûúơu, ăùưp baô vađo vïịt thûúng

- Giun ăuôa: Rïî anh ăađo 10 - 20 gam, sùưc uöịng

- Phođng súêi: Haơt anh ăađo 30 haơt, giaô naât, hađnh caê rïî 10 cuê,

sùưc uöịng Khi uöịng coâ thïí tra thïm ñt ặúđng vûđa ăuê Möîi ngađy 2

líìn

- Muơn nhoơt: Haơt anh ăađo nghiïìn vúâi giíịm, böi

- Ăau laơnh buơng: Cađnh anh ăađo ăöịt thađnh than, taân böơt,

uöịng vúâi rûúơu hím noâng

Thaêo mai: ñch thoơ kiïơn võ

Thaêo mai hònh daâng giöịng quaê tim gađ, mađu ăoê, cuđi mïìm,

nhiïìu nûúâc, chua ngoơt, khöng coâ voê cuông khöng coâ haơt, mang muđi

võ thúm ngon ăùơc biïơt Ăíy lađ loaơi quaê tûúi giađu chíịt dinh dûúông,

ặúơc nhiïìu ngûúđi ûa chuöơng

Theo phín tñch khoa hoơc, trong 100 gam thaêo mai coâ 1 gam

protein, 0,6 gam lipid, 5,7 gam húơp chíịt carbon, 1,1 mg sùưt, 0,01

mg caroten, 1,4 gam cenlulose, 0,6 gam chíịt vöi, 32 mg canxi, 41

mg phöịt pho, 0,3 mg axit hûôu cú, 35 gam vitamin C, caâc loaơi ặúđng

Hađm lûúơng vitamin C trong thaêo mai cao hún 10 líìn so vúâi taâo tíy, nho Vitamin C dïî bõ phín giaêi khi ăun noâng; vò víơy, ùn tûúi thaêo mai seô tíơn duơng ặúơc nhiïìu vitamin C

Chíịt khoaâng trong thaêo mai khaâ phong phuâ, coâ taâc duơng ăiïìu chónh sûơ cín bùìng axit vađ kiïìm trong cú thïí, coâ yâ nghôa quan troơng ăöịi vúâi sûơ sinh trûúêng, phaât duơc Thaêo mai võ ngoơt, chua, coâ cöng duơng maât phöíi, tan ăúđm, böí hû böí huýịt, böí daơ dađy, giaêm tñnh múô, nhuíơn trađng thöng tiïơn

Axit hûôu cú trong thaêo mai coâ taâc duơng phín giaêi lipid trong thûơc phíím, kñch tñch tiïu hoâa, ùn ngon miïơng Chíịt keo quaê coâ khaâ nhiïìu trong thaêo mai khöng ặúơc híịp thuơ vađo cú thïí Nhûng noâ coâ taâc duơng giûô nûúâc, kñch thñch ra nhiïìu dõch võ vađ tùng cûúđng sûơ co boâp cuêa ruöơt, trúơ giuâp cho ăaơi tiïơn dïî dađng, loaơi trûđ cholestriron vađ kim loaơi nùơng dû thûđa, coâ taâc duơng nhíịt ắnh ăöịi vúâi viïơc ăiïìu trõ bïơnh maơch vađnh, cao huýịt aâp, xú cûâng ăöơng maơch, taâo boân, suy nhûúơc cú thïí, thiïịu maâu

Caâc bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng thaêo mai:

- Ho do phïị nhiïơt: Nûúâc thaêo mai tûúi, nûúâc chanh, nûúâc eâp

lï tûúi möîi loaơi 50 gam, míơt ong 15 gam, tröơn ăïìu uöịng

- Thiïịu maâu do khñ hû: Thaêo mai 100 gam, höìng taâo 50 gam, vaêi khö 30 gam, gaơo nïịp 150 gam, níịu thađnh chaâo ùn

- Röịi loaơn tiïu hoâa: Thaêo mai 100 gam, sún tra 30 gam, sùưc uöịng

- Múô maâu: Thaêo mai 100 gam, sún tra 30 gam, laâ sen 15 gam, voê vađ haơt bñ ăao möîi thûâ 15 gam, sùưc uöịng

- Bïơnh nhiïơt phiïìn khaât: Thaêo mai eâp líịy nûúâc, cho ñt ặúđng vađ muöịi ăïí uöịng

- Taâo boân: Thaêo mai 50 gam, díìu vûđng vûđa ăuê, giaô naât, tröơn ăïìu, uöịng vađo luâc ăoâi

Quaê dûđa böí tim, lúơi tiïíu

Dûđa coâ nhiïìu nûúâc, võ ngoơt, cuđi ùn giođn thúm, giađu chíịt dinh

dûúông Nûúâc dûđa, cuđi dûđa, díìu dûđa, voê dûđa, rïî dûđa ăïìu lađ võ thuöịc

töịt duđng chûôa bïơnh

Chíịt dinh dûúông trong nûúâc dûđa khaâ phong phuâ, bao göìm

vitamin C, sùưt, phöịt pho, canxi, kali, magiï, natri, caâc chíịt khoaâng

khaâc, lipid, protein, ặúđng Nûúâc dûđa lađ loaơi nûúâc giaêi khaât coâ giaâ

trõ

Cuđi dûđa trùưng nhû ngoơc, ùn giođn vađ thúm, hûúng võ nhû sûôa

Quêa cađng giađ, lûúơng lipid, protein cađng nhiïìu, caâc thûâ quaê khaâc

khoâ saânh ặúơc

Theo Ăöng y, nûúâc dûđa coâ võ ngoơt, tñnh húi noâng Viïơc uöịng

nûúâc dûđa thûúđng xuýn coâ taâc duơng khoêe tim, lúơi tiïíu, trûđ giun,

ngûđng tiïu chaêy Cuđi dûđa võ ngoơt, tñnh bònh, khöng ăöơc, coâ taâc

duơng ñch khñ, trûđ phong, nhuíơn da Díìu dûđa duđng ngoađi da coâ thïí

chûôa lúê ngûâa, dõ ûâng míín ngûâa do laơnh, viïm da do thíìn kinh, hùưc

lađo Gaâo dûđa tñnh bònh, võ ngoơt, khöng ăöơc, coâ thïí chûôa ăau tûâc

ngûơc, ăau gín cöịt Rïî cíy dûđa thûúđng duđng chûôa chaêy maâu cam,

nön mûêa, bïơnh taê, xuíịt huýịt

Nhû víơy, caê cíy dûđa ăïìu lađ nhûông võ thuöịc hay chûôa bïơnh

Díìu dûđa, nûúâc dûđa cođn duđng lađm nûúâc giaêi khaât, baânh keơo Gaâo

dûđa coâ thïí duđng lađm baât, lađm gaâo, lađm muöi Laâ dûđa coâ thïí ăan

quaơt, lúơp nhađ

Caâc bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng dûđa:

- Tím tyđ hû: Cuđi dûđa 100 gam, cuđi nhaôn 50 gam, gaơo nïịp 150

gam, níịu chaâo ùn

- Viïm thíơn phuđ nïì: Nûúâc dûâa, nûúâc dûđa, nûúâc rïî coê tranh,

nûúâc rïî coê lau möîi loaơi 30 gam, tröơn ăïìu uöịng

- Nön mûêa: Nûúâc dûđa 2 cheân nhoê, rûúơu nho 1 cheân nhoê, thïm

10 gioơt nûúâc gûđng, tröơn ăïìu uöịng

- Tííy giun ăuôa: Nûúâc dûđa, cuđi dûđa möîi loaơi 50 gam, ö mai 15

gam, voê lûơu, rïî lûơu 10 gam, sùưc uöịng

- Ăau gín cöịt: Voê dûđa, cuđi voê quyât, hûúng phuơ, rïî ăađo möîi

thûâ 20 gam, sùưc uöịng

- Neê da do laơnh: Díìu dûđa vûđa ăuê, voê quêa höìng 50 gam, ăöịt toađn tñnh, nghiïìn thađnh böơt, tröơn ăïìu ăïí böi

- Viïm da lúê ngûâa: Díìu dûđa vûđa ăuê, haơnh nhín vûđa ăuê giaô naât, tröơn ăïìu ăïí böi

- Hùưc lađo, níịm töí ẳa chín: Laâ ăađo tûúi giaô naât vùưt líịy nûúâc, díìu dûđa vûđa ăuê, tröơn ăïìu ăïí böi

Quaê quíịt: Lađm dïî tiïu, tan ăúđm

Quíịt tûđ líu ăaô ặúơc ngûúđi Trung Quöịc duđng ùn tûúi, lađm mûât, coâ taâc duơng ăiïìu hođa khñ, tan ăúđm, tiïu hoâa thûâc ùn, lúơi daơ dađy Cíy quíịt laâ xanh dađy, quaê vađng oâng sai chi chñt, cođn lađ loaơi cíy caênh ăeơp trong nhađ

Quaê quíịt ùn coâ muđi thúm, võ chua ngoơt, voê coâ chíịt díìu cay thúm Qua phín tñch, quíịt giađu chíịt vitamin C, caâc loaơi ặúđng, díìu bay húi Theo Ăöng y, quíịt võ cay ngoơt, húi chua, tñnh íịm, lađm tan ăúđm, giaêm ho, ăiïìu hođa khñ, kiïơn tyđ Ùn quíịt vúâi lûúơng ặúđng pheđn húơp lyâ coâ thïí chûôa ho hen do phong hađn úê ngûúđi giađ; ùn quaê tûúi chûôa röịi loaơn tiïu hoâa, ăau daơ dađy Duđng quíịt, thiïn truâc hoađng, gûđng tûúi sùưc uöịng liïìn 3 ngađy chûôa ặúơc bïơnh ho gađ treê

em Quíịt ûúâp ặúđng ùn coâ taâc duơng khai võ, ăiïìu hođa khñ

Möơt söị bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng quíịt:

- Caêm maơo: Laâ quíịt 30 gam, ăöí 3 baât nûúâc sùưc cođn 1 baât, hođa ặúđng vûđa ăuê, uöịng luâc noâng

- Nön mûêa: Voê quíịt, gûđng tûúi, ăöịt nung möîi thûâ 9 gam, sùưc uöịng

- Ngheơn: Voê quíịt 20 gam, síịy khö, taân thađnh böơt, sùưc uöịng noâng

- Sa nang sûng ăau: Rïî quíịt 15-16 gam, sùưc uöịng

- Ho nhiïìu ăúđm: Quíịt 5 quaê, ặúđng pheđn vûđa ăuê, híịp caâch thuêy, ngađy ùn 2 líìn, liïìn trong 3 ngađy

- Ăau chûúâng buơng: Quíịt tûúi ùn liïìn 10 quaê luâc ăoâi

- Ho gađ treê em: Quíịt 10 gam, gûđng tûúi 6 gam, thiïn truâc hoađng 6 gam, sùưc uöịng, möîi ngađy 1 líìn

Mña: Thang thuöịc phuơc maơch trong thiïn nhiïn

Nhađ thú ăúđi Ăûúđng lađ Vûúng Duy tûđng viïịt: "Baôo thûơc bíịt tu

síìu nöơi nhiïơt, ăaơi quan hađm hûôu giaâ tûúng hađn" (Ùn no xin chúâ lo

nöơi nhiïơt, quan lúân haôy cođn nûúâc mña hađn) Qua ăoâ, coâ thïí thíịy taâc

duơng thanh nhiïơt tiïu cúm, giaêi ăöơc cuêa mña, ăaô ặúơc ngûúđi xûa

biïịt ăïịn tûđ líu

Truýìn thuýịt kïí rùìng: Nguơy Vùn ăïị Tađo Phi thúđi Tam Quöịc

thñch ùn mña Möîi khi öng ta bađn viïơc quöịc gia ăaơi sûơ vúâi caâc ăaơi

thíìn ăïìu sai thuöơc haơ ăïí sùĩn mña ăaô rûêa saơch, vûđa ùn vûđa bađn

cöng viïơc Bađn viïơc nûúâc xong, khi baôi triïìu öng ta laơi cíìm cíy mña

lađm gíơy chöịng ăïí ăi

Trong dín gian Trung Quöịc cođn lûu truýìn tíơp tuơc ngađy tïịt

ăïịn, hoơ hađng bađ con tùơng mña vúâi yâ nghôa tûđng ăöịt tûđng ăöịt cao

lïn, nùm nay töịt hún nùm trûúâc

Danh y Vûúng Thïị Huđng ăúđi nhađ Thanh ăaô viïịt trong cuöịn

"Tuđy tûâc cû íím thûơc phöí" rùìng: "Mña ngoơt maât, thanh nhiïơt, ăiïìu

hođa chûâc nùng daơ dađy, nhuíơn trađng, giaô rûúơu, haơn chïị giun ăuôa,

tan ăúđm, tùng chíịt dõch, duđng chûôa söịt cao, kiïịt lyơ do noâng trong,

trõ ho do nhiïơt, úơ húi, lúơi cho híìu hoơng, maơnh gín cöịt, trûđ phong,

dûúông huýịt, ăaơi böí ím tyđ" Trïn lím sađng, ăöng y thûúđng duđng

mña ăïí ăiïìu trõ caâc chûâng khö miïơng lûúôi, tín dõch thiïịu, taâo boân,

röịi loaơn tiïu hoâa, nön mûêa úơ húi, khoâ tiïíu tiïơn, söịt cao Vò víơy mña

ặúơc mïơnh danh lađ "phuơc maơch thang" tûơ nhiïn

Y hoơc hiïơn ăaơi qua nghiïn cûâu cho biïịt trong mña giađu

protein, lipit, canxi, phöịt pho, sùưt, vitamin, ăùơc biïơt hađm lûúơng

ặúđng khoaêng 18% Thađnh phíìn ặúđng trong mña göìm 3 loaơi:

xacarö, glucö vađ glucöza dïî ặúơc cú thïí híịp thuơ, coâ taâc duơng phođng

bïơnh ăaâi thaâo ặúđng, bïơnh vïì rùng vađ phođng ngûđa lipit maâu tùng

Loaơi gó míơt cođn coâ taâc duơng haơn chïị tïị bađo ung thû

Caâc bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng mña:

Viïm daơ dađy maơn tñnh: Nûúâc mña 1 cöịc, nûúâc gûđng möơt ñt,

tröơn ăïìu, ngađy uöịng 2 líìn

Söịt phiïìn khaât: Mña, cuê nùn vûđa ăuê duđng: rûêa saơch, thaâi vuơn,

sùưc uöịng thay nûúâc cheđ

Ho do hû nhiïơt: Mña vûđa ăuê duđng cùưt vuơn, ăöí gaơo dñnh vađo níịu cheđ ùn möîi ngađy 2 líìn vađo buöíi saâng - chiïìu, möîi líìn 1 baât

Taâo boân: Nûúâc mña, míơt ong möîi thûâ 1 cöịc nhoê, tröơn ăïìu uöịng luâc ăoâi, ngađy 2 líìn vađo buöíi saâng, buöíi chiïìu

Buöìn nön do thai ngheân: Nûúâc mña 1 cöịc, nûúâc gûđng tûúi 1 thòa, ngađy uöịng vađi líìn

Treê em ra möì höi tröơm: Ùn mña hoùơc uöịng nûúâc mña vađi líìn trong ngađy

Khoâ tiïíu tiïơn: Mña rûêa saơch, thaâi vuơn, ríu ngö, sa tiïìn thaêo, sùưc uöịng ngađy 2 líìn (saâng - chiïìu)

Quêa ăađo trûúđng thoơ

Noâi ăïịn ăađo, ngûúđi ta dïî liïn tûúêng ăïịn cíu chuýơn Tön Ngöơ Khöng ăaơi naâo thiïn cung ùn tröơm ăađo tiïn trong "Tíy du kyâ" Thûâ ăađo tiïn 3000 nùm núê hoa, 3000 nùm kïịt quêa khiïịn cho Myô Híìu Vûúng ùn khöng biïịt chaân Ăađo thûúđng nùơng 250 gam, coâ quêa to nùơng hún 500 gam Quêa ăađo coâ hònh daâng vađ mađu sùưc ăeơp, ùn ngoơt thúm, nûúâc quêa ríịt nhiïìu

Khöng phaêi ngíîu nhiïn mađ ngûúđi ta gheâp "ăađo" vúâi "tiïn" vúâi

"trûúđng thoơ" thađnh "ăađo tiïn", "ăađo trûúđng thoơ" Hoa ăađo rûơc rúô, quêa ăađo daâng ăeơp, ùn ngon, chûâa nhiïìu thađnh phíìn dinh dûúông, coâ giaâ trõ chûôa bïơnh baêo vïơ sûâc khoêe ríịt cao Trong 100 gam cuđi thõt cuêa quêa ăađo chûâa 0,8 gam prötïin, 0,1 gam lipit, 7 gam gluxit, 8

mg vitamin B1, 2 mg vitamin B2, 6 mg vitamin C, cuđng möơt söị loaơi axit hûôu cú, ặúđng glucö, glucöza Coâ thïí thíịy quêa ăađo ăuâng lađ thûâ quêa thûúơng haơng, keâo dađi tuöíi thoơ

Nhín haơt ăađo, hoa ăađo, laâ, cađnh, rïî ăađo, nhûơa ăađo ăïìu lađ nhûông võ thuöịc quây

Nhín haơt ăađo (ăađo nhín) võ ăùưng ngoơt, tñnh bònh, coâ cöng hiïu phaâ huýịt tan ûâ, nhín taâo trún ruöơt, coâ taâc duơng hoaơt huýịt hađnh huýịt, lađm tan huýịt tûơ ûâ, lađm tan ăúđm, nhuíơn trađng, ăiïìu hođa chûâc nùng cú quan hö híịp, giaêm ho Trong ăiïìu trõ lím sađng, ăađo nhín cođn thûúđng duđng chûôa trõ bïị kinh, ăau buơng kinh, cao huýịt aâp, viïm ruöơt thûđa, tuơ huýịt sûng ăau do chíịn thûúng Ăöịi vúâi chûâng liïơt nûêa ngûúđi do tùưc ngheôn maơch maâu, ăađo nhín cuông coâ taâc duơng ăiïìu trõ nhíịt ắnh

Rïî ăađo duđng ngoađi da coâ taâc duơng chûôa sûng ăau, sùưc uöịng coâ

thïí chûôa bïơnh viïm gan vađng da

Nhûơa ăađo coâ thïí chûôa kiïịt lyơ ra maâu, ăaâi thaâo ặúđng, viïm

phïị quaên

Cađnh ăađo: Líịy 6 - 8 cađnh non, möîi cađnh coâ 6 - 8 laâ nhoê, sùưc

uöịng trûúâc khi lïn cún söịt reât 2 giúđ coâ khaê nùng khöng chïị ặúơc söịt

reât cún

Hoa ăađo: Díìu hoa ăađo tröơn vúâi kem böi mùơt lađm da mùơt mõn

mađng Hoa ăađo tröơn vúâi cuđi bñ ăao chûôa ặúơc tađn nhang trïn mùơt,

nïịu uöịng coâ taâc duơng lúơi tiïíu, ăiïìu trõ phuâc thuêy (baâng nûúâc) coâ

hiïơu quêa khaâ töịt Hoa ăađo níịu chaâo lađ bađi thuöịc hay lađm haơ khñ,

tiïu baâng nûúâc

Laâ ăađo chùỉng nhûông tön veê ăeơp cuêa hoa ăađo mađ cođn lađ thûâ

thuöịc diïơt síu boơ, laâ ăađo ăem ngím vađo chöî nûúâc tuđ ăoơng duđng

diïơt boơ gíơy, thaê xuöịng höị xñ giïịt ặúơc giođi Laâ ăađo ăun líịy nûúâc

chûôa lúê ngûâa, gheê, phuơ nûô viïm ím ăaơo Nïịu bõ gheê nùơng, ăem laâ

ăađo phúi khö trong boâng rím, nghiïìn tro troơn ăïìu vúâi múô lúơn böi

Cíy ăađo thuöơc hoơ tûúđng vi, lađ cíy thín göî ruơng laâ, dïî tröìng

vađ cho quêa Vađo tiïịt xuín, hoa ăađo núê röơ, trúê thađnh thûâ cíy caênh

ăeơp Quêa ăađo ùn laơi ngon, coâ giaâ trõ dinh dûúông cao

Tuy nhiïn, khöng nïn ùn nhiïìu ăađo vò ăađo tñnh íịm, võ ngoơt,

chua, cay, ùn nhiïìu dïî sinh nhiïơt böịc hoêa, ăíìy chûúâng buơng, sinh

muơn nhoơt

Tíịt caê caâc böơ phíơn trïn cíy ăađo ăïìu lađ nhûông võ thuöịc hay

Möơt söị bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng ăađo:

Phuđ thuông, baâng buơng: Hoa ăađo phai 9 gam sùưc uöịng, möîi

ngađy 1 -2 líìn

Ăau buơng: Rïî ăađo 30 gam sùưc uöịng

Ăaâi ăuơc: Nhûơa cíy ăađo 10 - 15 gam, cho ặúđng vûđa ăuê, híịp

Hen suýîn: Ăađo nhín, haơnh nhín, haơt tiïu möîi thûâ 6 gam, gaơo nïịp 10 haơt cuđng taân thađnh böơt, hođa vúâi lođng trùưng trûâng, böi vađo lođng bađn tay, bađn chín

Thöí huýịt: Tíìm gûêi ăađo, ngoâ sen ăöịt thađnh than, coê laâc, möîi thûâ 9 gam, sùưc uöịng

Coâ nhoơt trong muôi: Laâ ăađo non giaô naât nheât vađo muôi, möîi ngađy thay 3 líìn

Níịm ùn chín, gheê: Líịy laâ ăađo tûúi giaô naât, ăùưp

Bïơnh trô: Laâ ăađo, coâ thïí duđng caê rïî cíy ăađo ăun líịy nûúâc rûêa Viïm boâng ăaâi: Ăađo nhín 15 gam, hoaơt thaơch 30 gam, taân thađnh böơt uöịng vúâi nûúâc laô ăun söi

Ăau buơng sau khi ăeê: Ăađo nhín 9 gam, ăan bò 5 gam, höìng hoa 3 gam, sùưc uöịng

Quaê ngín haơnh chûôa ho hen, ăaâi soân

Ngín haơnh cođn goơi lađ baơch quêa - do voê quêa cuêa noâ mađu trùưng noôn Cíy ngín haơnh tûđ luâc tröìng ăïịn khi cho quêa phaêi míịt 20 - 40 nùm nïn ặúơc ngûúđi ta goơi lađ "cíy cuơ giađ", "cíy öng chaâu" vò ăúđi öng tröìng cíy, ăúđi chaâu ùn quêa Ngín haơnh giađu chíịt dinh dûúông, coâ thïí mang xađo, lađm mûât vađ caâc chïị phíím khaâc Quêa, haơt nhín, laâ cíy ăïìu lađ nhûông võ thuöịc quây

Cíy ngín haơnh cao to, huđng vô oai phong, laâ xanh rúđn hònh reê quaơt Cíy coâ tuöíi thoơ ríịt cao, coâ thïí söịng túâi trïn 1000 nùm, thûúđng thíịy úê caâc chuđa miïịu cöí nïn ặúơc tön vinh lađ "Cíy thaânh" Muđa heđ laâ cíy xanh töịt un tuđm, xođe boâng rím maât Ăïịn muđa thu, quêa mađu vađng kim sai chi chñt, taơo nïn caênh sùưc riïng cuêa muđa thu Boâc ăi lúâp voê ngoađi cođn laơi haơt ặúơc goơi lađ "ngín haơnh"

Trong "Baên thaêo cûúng muơc", Lyâ Thúđi Trín triïìu ăaơi nhađ Minh tûđng viïịt: "Ngín haơnh, ùn chñn íịm phöíi ñch khñ, trõ ho hen, búât ăi ăaâi nhiïìu, chûôa baơch ăúâi, ùn söịng haơ ăúâm, tiïu ăöơc saât truđng " Trong ăiïìu trõ lím sađng cuêa Ăöng y, ngín haơnh thûúđng ặúơc duđng ăiïìu trõ hen phïị quaên, viïm phïị quaên maơn tñnh, lao phöíi, ăaâi dùưt, di tinh, baơch ăúâi v.v

Y hoơc hiïơn ăaơi qua phín tñch ăaô chûâng minh rùìng: ngín haơnh chûâa nhiïìu prötïin, lipit, gluxit, vi lûúơng sùưt, kali, phöịt pho, canxi, axñt hûôu cú ngín haơnh, chíịt men ngín haơnh Coâ taâc duơng

co bađng quang, ngín haơnh sao chûôa ăaâi dùưt; chíịt axñt hûôu cú ngín

haơnh coâ taâc duơng saât truđng maơnh, diïơt trûơc khuíín lao, nhiïîm

truđng ngoađi da nïn chûôa ặúơc lao phöíi, bïơnh ngoađi da

Laâ ngín haơnh võ ăùưng, ngoơt chaât, tñnh bònh Qua thûơc

nghiïơm vađ lím sang ăaô chûâng minh coâ taâc duơng lađm giaêm lûúơng

cholesteron trong maâu, núê daôn ăöơng maơch vađnh, coâ cöng hiïơu nhíịt

ắnh ăiïìu trõ bïơnh tim maơch, cao huýịt aâp Laâ ngín haơnh cođn coâ

taâc duơng saât truđng, keơp laâ trong saâch vûđa duđng ăaânh díịu, vûđa

phođng möịi moơt

Trong ngín haơnh coâ möơt loaơi chíịt kiïìm mang ăöơc töị, trong

ăoâ phöi haơt mađu xanh mang hađm lûúơng cao nhíịt Vò víơy, trûúâc khi

ùn ngín haơnh, nhíịt ắnh phaêi loaơi boê nhín phöi ăoâ ăi, ăùơc biïơt treê

nhoê khöng nïn duđng nhiïìu

Möơt söị bađi thuöịc duđng ngín haơnh:

Ăaâi soân: Ngín haơnh sao, möîi tuöíi 1 haơt, nhiïìu nhíịt khöng

quâa 7 haơt, boê voê cûâng, giaô naât Möîi saâng súâm hađng ngađy uöịng vúâi

nûúâc sûôa ăíơu nađnh pha ặúđng Uöịng liïn tuơc seô coâ taâc duơng

Ăaơi tiïơn ra maâu: Ngín haơnh 15 gam ăíơp vúô, ắa du 15 gam,

cíy dađnh dađnh 6 gam, sùưc uöịng vađo hai buöíi saâng - chiïìu hađng

ngađy

Baơch ăúâi quâa nhiïìu: Nhín ngín haơnh sao 10 haơt, haơt bñ ăao

30 gam, sùưc uöịng ngađy 2 líìn (saâng, chiïìu)

Ho hen nhiïìu ăúđm: Ngín haơnh 9 gam ăíơp vúô, ma hoađng 6

gam, cam thaêo 3 gam, ăöng hoa 9 gam, sùưc uöịng

Di tinh: Ngín haơnh 6 gam ăíơp vúô, phuâc böìn tûê 6 gam, khiïịm

thûơc 15 gam, bao trûâng boơ ngûơa 6 gam, khiïịm thûơc 15 gam, sùưc

uöịng

Vaâng ăíìu choâng mùơt: Ngín haơnh 3 haơt, cuđi nhaôn 8 quêa,

thiïm ma 3 gam, ùn vađo luâc ăoâi buöíi saâng

Ăíìu mùơt lúê ngûâa: Ngín haơnh söịng vûđa ăuê duđng, giaô naât böi

Quêa díu dûúông huýịt an thíìn

Quêa díu khi chñn mađu ăoê ăíơm hoùơc tñm ăen Quêa díu giađu

chíịt dinh dûúông, ùn mïìm, chua ngoơt, nhiïìu nûúâc, coâ thïí ùn tûúi,

níịu rûúơu, lađm nûúâc giaêi khaât, lađm mûât, lađm võ thuöịc ăïìu töịt, ặúơc moơi ngûúđi ûa chuöơng

Toađn böơ cíy díu cuông ăïìu lađ nhûông võ thuöịc, tûđng ặúơc caâc thíìy thuöịc, nhađ vùn trong lõch sûê ăaânh giaâ cao

Quêa díu ăaô ặúơc saâch vúê tûđ ăúđi Ăûúđng thûđa nhíơn coâ cöng hiïơu böí can thíơn, dûúông huýịt, trûđ phong, ăúô tiïu khaât, lúơi nguô taơng, khúâp xûúng, thöng huýịt khñ, giaêi ăöơc rûúơu, söịng líu ngađy seô

an thíìn, thñnh tai tinh mùưt, keâo dađi tuöíi thoơ Quêa díu thûúđng ặúơc duđng chûôa can thíơn hû, vaâng ăíìu míịt nguê, uđ tai, múđ mùưt, tiïu khaât, taâo boân, bïơnh trađng nhaơc, viïm khúâp daơng thíịp

Laâ díu võ ăùưng ngoơt, tñnh hađn, coâ cöng hiïơu maât gan saâng mùưt, thû phong taân nhiïơt, lúơi nguô taơng, thöng khúâp xûúng, lađm mûúơt toâc, dûúông tín dõch, duđng chûôa caêm söịt, ho, ăau ăíìu, choâng mùơt, ăau sûng hoơng, mùưt ăau sûng ăoê, xuíịt huýịt do chíịn thûúng, rïịt cùưn, chín phuđ

Cađnh díu võ ăùưng tñnh bònh, coâ taâc duơng trûđ phong, thöng kinh laơc, lúơi tiïíu tiïơn, duđng chûôa caâc bïơnh ho hen do phïị nhiïơt, phuđ chín, khoâ tiïu tiïơn Nhûông nùm gíìn ăíy cođn duđng chûôa cao huýịt aâp, ăaâi thaâo ặúđng

Y hoơc hiïơn ăaơi qua nghiïn cûâu ăaô chûâng minh trong quêa díu coâ chûâa nhiïìu ặúđng glucö, glucöza, axñt axïtic, chíịt nhu toan vađ caâc loaơi vitamin A, B1, B2, C Quêa díu ặúơc chïị thađnh phuđ tang, baêo ăún, mûât díu duđng ăiïìu trõ suy nhûúơc thíìn kinh, míịt nguê, can thíơn ím hû, huýịt hû, tín dõch thiïịu, baâo boân coâ cöng hiïơu böí huýịt an thíìn, nhuíơn trađng Viïn thuöịc tïî tang maơt hoađn ặúơc chïị tûđ quêa díu, laâ díu, vûđng ăen coâ taâc duơng ăiïìu trõ nhíịt ắnh ăöịi vúâi chûâng baơc toâc súâm, duđng líu ngađy toâc trùưng chuýín ăen, toâc ruơng moơc laơi

Vò thïị, díu ặúơc ngûúđi ta ăaânh giaâ lađ võ thuöịc trûúđng thoơ Möơt söị bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng díu:

Míịt nguê: Quêa díu tûúi 60 gam, hoùơc quêa díu khö 30 gam, sùưc uöịng ngađy 2 líìn vađo hai buöíi saâng, chiïìu

Taâo boân do huýịt hû: Quêa díu níịu thađnh cao, ngađy 2 líìn, möîi líìn duđng 20 gam

Baơc toân súâm: Quêa díu níịu thađnh cao, ngađy 3 líìn, möîi líìn 20

gam

Viïm khúâp: Díu quêa 250 gam, cađnh díu 150 gam, tíìm gûêi

cíy díu 100 gam, ngím rûúơu uöịng

Ho líu ngađy do phïị hû: Quêa díu 150 gam, laâ díu 100 gam,

vûđng ăen 100 gam, giaô naât, ăun thađnh loaơi nûúâc ăùơc sïìn sïơt, tra

500 gam ặúđng, níịu thađnh cao Möîi ngađy duđng 3 líìn, möîi líìn 15

gam

Chûôa say rûúơu: Quêa díu cho vađo vaêi trùưng saơch, boâp líịy nûúâc

uöịng vađi líìn

Cuê íịu thanh nhiïơt, kiïơn tyđ

Cíy cuê íịu lađ möơt loađi thûơc víơt thuêy sinh, moơc trong ao ăíìm

Cuê íịu coâ 4 loaơi: íịu ăoê, íịu 2 sûđng, íịu 3 sûđng, íịu 4 sûđng Thõt cuê íịu

mađu trùưng, ùn ngoơt maât, buđi, giađu chíịt dinh dûúông

Cuöịn "Danh y biïơt luơc" viïịt: "Cuê íịu tûúi võ ngoơt, maât, ùn

söịng coâ taâc duơng thanh nhiïơt, giaêi ăöơc, trûđ phiïìn, tiïu khaât, giaêi

rûúơu; ùn chñn coâ cöng hiïơu ñch khñ, kiïơn tyđ"

Theo cuöịn "Baên thaêo cûúng muơc", cuê íịu võ ngoơt chaât, tñnh

bònh, coâ cöng hiïơu ngûđng thoaât taê, giaêi ăöơc, tiïu thuông; thûúđng

duđng chûôa tiïu chaêy, kiïịt lyơ, ăaơi tiïơn ra maâu, loeât daơ dađy Möîi líìn

duđng 30-60 gam sùưc uöịng Cuê íịu ăöịt toađn tñnh, taân thađnh böơt, tröơn

ăïìu vúâi díìu vûđng, duđng böi ngoađi trô, muơn nûúâc, nhiïîm truđng sûng

ngoađi da; ăun nûúâc rûêa híơu mön chûôa sa trûơc trađng (lođi dom)

Y hoơc hiïơn ăaơi qua phín tñch ăaô chûâng minh rùìng: Cuê íịu

chûâa nhiïìu gluxit, ặúđng gluco, protein Trong 100 gam thõt cuê íịu

coâ 24 gam ặúđng, 9 gam canxi, 49 mg phöịt pho, 0,7 mg sùưt Ngoađi

ra, noâ cođn chûâa vitamin A, B1, C, D, chûâa loaơi hyăro cacbua vađ loaơi

men coâ taâc duơng nhíịt ắnh trong ăiïìu trõ bïơnh ung thû gan, ung

thû daơ dađy

Cuê íịu lađ võ thuöịc vađ thûơc phíím ngon, nhûng ùn nhiïìu seô gíy

trïơ khñ, do ăoâ nhûông ngûúđi coâ u cuơc úê ngûơc buơng khöng ặúơc duđng

Möơt söị bađi thuöịc duđng cuê íịu:

- Viïm loeât daơ dađy: Thõt cuê íịu 30 gam, cuê mađi 15 gam, höìng taâo 15 gam, baơch cíơp 10 gam, gaơo nïịp 100 gam, níịu chaâo, cho 20 gam míơt ong tröơn ăïìu ùn

- Hû nhiïơt, phiïìn khaât: Thõt cuê íịu tûúi 50 gam, ắa cöịt bò 15 gam, cíu kyê tûê 6 gam, hoađng cíìm 6 gam, cam thaêo chïị 6 gam, sùưc uöịng

- Say rûúơu: Thõt cuê íịu tûúi 250 gam, nhai nuöịt

- Tyđ võ hû nhûúơc: Thõt cuê íịu 50 gam, baơch truíơt 15 gam, höìng taâo 15 gam, sún tra 10 gam, sún dûúơc 15 gam, kï nöơi kim (mađng mïì gađ) 6 gam, cam thaêo chïị 3 gam, sùưc uöịng

- Ăaơi tiïơn ra maâu: Voê cuê íịu 60 gam, ắa du 15 gam, tiïu sún cùn 6 gam, ö mai 10 gam, cam thaêo chïị 6 gam, sùưc uöịng

- Bïơnh trô; nhoơt nûúâc: Voê cuê íịu síịy khö, ăöịt töìn tñnh, taân thađnh böơt, tröơn ăïìu vúâi díìu vûđng, böi hoùơc ăùưp

Long nhaôn böí huýịt, ñch trñ

Nhaôn coâ cuđi thõt (long nhaôn) trong suöịt, moơng ngoơt, lađ möơt trong nhûông thûâ quyâ ặúơc ûa chuöơng nhíịt trïn thõ trûúđng Trong dín gian tûđng lûu truýìn möơt truýìn thuýịt ly kyđ, thuâ võ vïì quaê nhaôn: Ngađy xûa coâ möơt con aâc long chuýn gíy tai hoơa, hoa mađu vûúđn tûúơc thûúđng bõ noâ lađm ngíơp nûúâc Möơt chađng trai treê trñ duông song toađn ăaô thïì cheâm bùìng ặúơc con aâc long ăoâ ăïí trûđ haơi cho dín Möơt buöíi saâng súâm, con aâc long laơi díng nûúâc lađm ngíơp ruöơng vûúđn cuêa dín, chađng trai tay cíìm ăaơi ăao quýịt chiïịn, cuöịi cuđng ăaô cheâm ặúơc ăíìu con víơt Mùưt con quaâi víơt rúi xuöịng ăíịt naêy míìm thađnh möơt loaơi cíy Khi cíy ra quaê, quaê ặúơc goơi lađ long nhaôn

Long nhaôn tûđ xûa nay nöíi tiïịng lađ saên phíím böí dûúông Cuđi nhaôn, voê quaê, rïî, haơt, hoa, laâ ăïìu coâ giaâ trõ chûôa bïơnh khaâ cao Taâc phíím y hoơc cöí xûa nhíịt Trung Quöịc cođn laơi túâi nay lađ cuöịn "Thíìn nöng baên thaêo kinh" coâ noâi, long nhaôn chuê trõ "nguô taơng tađ khñ, an thíìn, kñch thñch tiïu hoâa, trûđ ăöơc do cön truđng ăöịt, diïơt 3 loaơi síu boơ Cuöịn "Baên thaêo cûúng muơc" cuêa Lyâ Thúđi Trín viïịt: "Long nhaôn

võ ngoơt, böí tyđ võ, böí hû, tùng cûúđng trñ túơ" Danh y Trûúng Tñch Thuíìn ăaô khaâi quaât cöng duơng cuêa long nhaôn lađ: "Böí tím huýịt,

tím khñ, tyđ huýịt, khoêe tyđ võ, chûôa lo lùưng quaâ ăöơ, thûúng töín tím

lyâ, höìi höơp míịt nguê, tiïu chaêy do tyđ hû"

Y hoơc hiïơn ăaơi qua nghiïn cûâu ăaô phaât hiïơn trong long nhaôn

coâ ặúđng gluco, ặúđng xacaro, lipid, vitamin B1, B2, C, P vađ caâc

nguýn töị vö cú nhû canxi, phöịt pho, sùưt Nghiïn cûâu vïì dûúơc lyâ

cho thíịy long nhaôn coâ taâc duơng böí huýịt vađ tríịn tônh, chûôa höìi

höơp do thíìn kinh; thuöịc sùưc long nhaôn coâ taâc duơng haơn chïị trûơc

khuíín lyơ ngoađi cú thïí vađ khuíín níịm tiïíu nha bađo

Theo kinh nghiïơm lím sađng cuêa Ăöng y, long nhaôn lađ võ

thuöịc böí huýịt, ñch tím, kiïơn tyđ, ñch trñ Ăem so saânh vúâi taâo tađu

thò taâc duơng chûôa bïơnh tyđ cuêa long nhaôn cođn töịt hún Noâ vûđa böí

khñ vûđa böí huýịt, coâ hiïơu quaê ăiïìu trõ chûâng míịt nguê do suy nghô,

lo lùưng quaâ nhiïìu, tím traơng bûât rûât, höìi höơp Haơt nhaôn taân thađnh

böơt goơi lađ lïơ chíu, duđng ăïí cíìm maâu khi bõ vïịt thûúng, lađm giaêm

ăau, choâng lađnh da, khöng ăïí laơi vïịt seơo Voê quaê nhaôn nghiïìn

thađnh böơt duđng chûôa boêng Nhûông ngûúđi bõ bïơnh caêm maơo phong

hađn, röịi loaơn tiïu hoâa, rïu lûúôi dađy trún khöng ùn nhaôn

Möơt söị bađi thuöịc duđng long nhaôn

- Tiïu chaêy do tyđ hû: Long nhaôn khö 40 quaê, gûđng söịng 3 laât,

sùưc uöịng

- Phuđ thuông sau khi ăeê: Long nhaôn khö, gûđng, taâo tađu, mïî

nhín, phuơc linh, möîi thûâ 10 gam, sùưc uöịng

- Höìi höơp míịt nguê, hay qún: Cuđi nhaôn 100 gam, gaơo nïịp

120 gam, níịu chaâo ùn

- Thiïịu maâu, suy nhûúơc cú thïí: Long nhaôn 10 gam, haơt sen

15 gam, höìng taâo 10 gam, laơc 10 gam, gaơo nïịp 30 gam, níịu chaâo

Möîi buöíi saâng, buöíi töịi ùn 1 líìn

- Suy nhûúơc thíìn kinh: Long nhaôn, nhín taâo chua, khiïịm

thûơc möîi thûâ 15 gam, níịu uöịng trûúâc khi ăi nguê

- Boêng: Voê quaê nhaôn taân nhoê thađnh böơt, tröơn vúâi díìu vûđng,

böi

- Nön úơ: Long nhaôn khö 7 quaê, ăöịt töìn tñnh, taân thađnh böơt,

chia ăïìu, uöịng möîi ngađy 3 líìn

- Chaêy maâu do chíịn thûúng: Haơt nhaôn taân nhoê, ăùưp vađo vïịt

thûúng

- Tyđ hû, khñ huýịt keâm: Long nhaôn 20 quaê , trûâng gađ 2 quaê, ặúđng trùưng vûđa ăuê duđng, ùn vađo buöíi saâng súâm luâc ăoâi

- Tím thíơn hû nhûúơc: Long nhaôn 250 gam, rûúơu ngon 750 gam ăem ngím 1 thaâng Möîi buöíi töịi trûúâc khi ăi nguê uöịng 1 cheân nhoê

Ău ăuê chûôa ăau daơ dađy

Ău ăuê ùn ngoơt thúm, thíịm vađo ăïịn tim phöíi, tûúi ngon vö cuđng Ău ăuê hûúng võ ăöơc ăaâo, ùn böí, ặúơc ngûúđi Trung Quöịc mïơnh danh lađ "vua quaê Lônh Nam" Quaê ău ăuê chñn vađng, coâ hònh daâng ăeơp, ùn tûúi hoùơc chïị biïịn ăïí duđng ăiïìu trõ bïơnh daơ dađy ăïìu töịt

Tûúng truýìn, coâ möơt viïn quan huýơn triïìu Minh sinh haơ ặúơc ba cö con gaâi; maôi ăïịn nùm 42 tuöíi, öng nađy múâi coâ möơt cíơu con trai, ăùơt tïn lađ Ăûâc Lím Cíơu íịm ặúơc caê phuê quyâ nhû viïn ngoơc saâng Ai ngúđ Ăûâc Lím tûđ nhoê ăaô gíìy ýịu, lùưm bïơnh, ngûúđi nhû que cuêi, quùơt queơo luön Ăïịn nùm 13-14 tuöíi, cíơu íịm cođn ăi chûa vûông, hay buöìn nön, keâm ùn, uöịng nhiïìu thûâ thuöịc mađ sûâc khoêe víîn khöng khaâ lïn ặúơc Muđa xuín nùm íịy xaêy ra chiïịn tranh, viïn quan ăaânh khöng nöíi thiïn binh vaơn maô cuêa ắch, chïịt núi chiïịn trûúđng Cíơu beâ Ăûâc Lím theo meơ lang baơt xuöịng vuđng Lônh Nam, ngûúđi mïơt, buơng ăoâi, bïơnh tònh ngađy cađng nùơng hún Ăïm ăïịn, meơ con tûơa vađo nhau nguê thiïịp ăi Vïì khuya, trùng lïn cao, möơt cún gioâ laơnh lađm cho phu nhín tónh giíịc Bađ thíịy trïn sûúđn ăöìi trûúâc mùơt coâ aânh vađng líịp laânh Möơt öng tiïn ríu toâc baơc phú cíìm gíơy, luâc chó sang phña ăöng, luâc chó sang phña tíy Míịy chuơc con haơc tiïn toêa aânh baơc bay lûúơn trïn khöng trung, biïịn hoâa ăöơi hònh theo cíy gíơy cuêa tiïn öng, nûêa giúđ sau thò biïịn míịt Phu nhín líịy lađm laơ, phaêi chùng thíìn linh ăang thûúng tònh maâch baêo meơ con bađ?

Saâng súâm höm sau, phu nhín cöị sûâc coông con trai ăi vïì phña quaê ăöìi Lïn ăïịn sûúđn ăöìi, bađ ngaơc nhiïn sûông súđ khi thíịy úê thung luông míịy chuơc cíy laơ chi chñt nhûông quaê to bùìng quaê bíìu, mađu vađng oâng Möơt dođng suöịi trong chaêy tûđ trïn cao xuöịng, xung quanh coê hoa tûúi töịt um tuđm, muđi thúm ngađo ngaơt, chùỉng khaâc nađo núi böìng lai tiïn caênh Ăang ăoâi mïơt, bađ beđn ăùơt Ăûâc Lím xuöịng, haâi líịy möơt quaê chñn vađng ùn Hûúng võ ngoơt thúm, líìn ăíìu tiïn trong ăúđi ặúơc nïịm lađm cho phu nhín tónh taâo hùỉn Bađ ặa möơt miïịng vađo miïơng con vađ hai meơ con cûâ thïị ùn no nï Ngađy höm sau, bađ

dûơng lïìu taơi ăoâ, hïịt ùn tûúi laơi níịu chñn thûâ quaê ăoâ Sau hún 10

ngađy, bïơnh tònh con bađ ăaô lui hùỉn Sau vađi thaâng ùn ău ăuê, Ăûâc

Lím ăaô leo ặúơc lïn nuâi ăöịn cuêi, giuâp meơ lađm luơng, cú thïí cíơu rùưn

chùưc khoêe maơnh, cao lúân hùỉn lïn Phu nhín kïí laơi sûơ viïơc nađy cho

dín chuâng Möơt ăöìn mûúđi, mûúđi ăöìn trùm Truýìn thuýịt trïn

chûâng toê ău ăuê ăuâng lađ thûâ quaê coâ giaâ trõ, ùn ngon vađ chûôa ặúơc

nhiïìu bïơnh

Theo "Trung dûúơc ăaơi tûđ ăiïín", ău ăuê chûâa möơt loaơi kiïìm coâ

taâc duơng phođng chöịng ung thû vađ saât truđng, diïơt khuíín Men

protein trong ău ăuê giuâp tiïu hoâa protein, chûôa röịi loaơn tiïu hoâa

vađ viïm daơ dađy maơn tñnh, chín göịi moêi Nhûơa ău ăuê xanh lađm

tiïu tan caâc töí chûâc mö bõ hoaơi thû Ngoađi ra, laâ ău ăuê giaô naât ăùưp

vađo muơn nhoơt, vïịt loeât coâ taâc duơng ăiïìu trõ nhíịt ắnh

Ngûúđi Quaêng Ăöng ăùơc biïơt thñch ùn moân ău ăuê híìm vúâi

ặúđng pheđn Caâch lađm ăún giaên: chó cíìn 1 quaê ău ăuê chñn, goơt voê,

thaâi miïịng, ặơng trong baât to, tra ặúđng pheđn, híìm caâch thuêy

Moân nađy ùn ríịt ngon, coâ hûúng võ ăùơc trûng, giađ treê ùn quanh nùm

ăïìu ặúơc Viïơc ùn noâ thûúđng xuýn trong muđa xuín, heđ coâ taâc

duơng thanh tím, nhuíơn phïị, giaêi nhiïơt, giaêi ăöơc Ùn vađo muđa thu,

ăöng coâ taâc duơng nhuíơn taâo, íịm daơ dađy, böí tyđ võ, dûúông gan, giaêm

ho, nhuíơn phöíi, tan ăúđm

Möơt söị bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng ău ăuê:

- Viïm daơ dađy: Ău ăuê 30 gam, taâo tíy 30 gam, mña 30 gam,

sùưc uöịng

- Tyđ võ hû nhûúơc: Ău ăuê 30 gam, cuê mađi 15 gam, sún tra 6

gam, gaơo nïịp 100 gam, níịu chaâo ùn ngađy 2 líìn (saâng - chiïìu)

- Ăau lûng moêi göịi: Ău ăuê 30 gam, ngûu tíịt 15 gam, hoađng

kyđ 10 gam, ăöî tûúng 15 gam, cíu kyđ tûê 10 gam, cam thaêo 3 gam,

Quaê nho - viïn ngoơc trong suöịt

Quaê nho voê moêng, nhiïìu nûúâc, võ chua ngoơt, nhiïìu chíịt böí Nho coâ nhiïìu loaơi: ăoê, trùưng, xanh, hoa höìng, sûôa Ngoađi quaê ra, rïî nho, laâ nho cuông ăïìu lađ nhûông võ thuöịc

"Thíìn nöng baên thaêo kinh", cuöịn saâch y hoơc cöí xûa nhíịt cuêa Trung Quöịc, tûđng giúâi thiïơu vïì cöng hiïơu lađm thuöịc cuêa nho: "Nho ñch khñ, tùng lûơc, cûúđng trñ, lađm cho ngûúđi beâo khoêe, chõu ặơng ặúơc ăoâi khaât, phong hađn Ùn líu ngađy, ngûúđi seô thíịy nheơ nhađng, thoaêi maâi, treê maôi khöng giađ"

Caâc cuöịn saâch nöíi tiïịng nhû "Danh y biïơt luơc", "Dûúơc tñnh luíơn", "Baên thaêo cûúng muơc", "Tuđy tûâc cû íím thûơc phaê" ăïìu giúâi thiïơu taâc duơng tíím böí, keâo dađi tuöíi thoơ cuêa nho

Y hoơc hiïơn ăaơi ăaô chûâng minh, trong quaê nho coâ ặúđng glucose, glucoza, ặúđng xacaro, ặúđng möơc, caâc axit, protein, canxi, phöịt pho, sùưt, caroten, caâc vitamin B1, B2, C, P Nûúâc nho eâp, rûúơu nho ăïìu coâ taâc duơng diïơt virus, chûôa thíịp khúâp, ăaâi buöịt

Nho khö coâ taâc duơng kiïơn tyđ, ñch khñ, lađ loaơi thuöịc böí, ngûúđi

bõ suy nhûúơc ùn thûúđng xuýn ríịt töịt Viïơc uöịng chuât ñt rûúơu nho coâ cöng hiïơu ăiïìu trõ nhíịt ắnh ăöịi vúâi ngûúđi bõ viïm daơ dađy maơn tñnh Laâ nho coâ taâc duơng haơ lipid maâu; cađnh nho coâ taâc duơng tiïu viïm, maât maâu; rïî nho coâ thïí duđng ăïí ăiïìu trõ chûâng nön mûêa úê phuơ nûô mang thai, giuâp an thai, cíìm maâu, tiïu thuông, lúơi tiïíu vađ höî trúơ cho ăiïìu trõ ung thû úê thûơc quaên, ung thû vuâ, u tuýịn baơch lympha

Do lûúơng ặúđng trong nho khaâ cao nïn ngûúđi bõ taâo boân khöng nïn ùn nhiïìu

Möơt söị bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng nho

- Ăaâi ra maâu: Rïî nho, ặúđng trùưng möîi loaơi 15 gam, sùưc uöịng

- Viïm daơ dađy maơn tñnh: Rûúơu vang nho möîi ngađy uöịng 15

- Trûđ phiïìn, giaêm khaât: Nûúâc nho, nûúâc ngoâ sen lûúơng bùìng

nhau, hođa ăïìu uöịng

- Cao huýịt aâp: Nûúâc nho, nûúâc rau cíìn möîi thûâ möơt cheân

nhoê, hođa nûúâc söi uöịng, möîi ngađy 2 líìn

- Phuđ thuông khi coâ thai: Rïî nho 30 gam, sùưc uöịng

- Múô maâu cao: Laâ nho, sún tra, hađ thuê ö möîi loaơi 10 gam, sùưc

uöịng

Giaâ trõ chûôa bïơnh cuêa bûúêi

Muâi bûúêi chûâa caroten, caâc vitamin B1, B2, C, axit hûôu cú,

canxi, phöịt pho, sùưt, ặúđng Voê bûúêi coâ chûâa chíịt díìu bay húi,

chíịt gluccoxit ăùơc trûng Haơt bûúêi chûâa díìu lipid, aceton, este

Theo Ăöng y, muâi bûúêi coâ võ ngoơt, chua, tñnh hađn, coâ taâc duơng

kiïơn tyđ, giaêm ho, tan ăúđm, chûôa röịi loaơn tiïu hoâa, ăau ăíìy buơng,

khoâ tiïu, ăau khúâp hoùơc dõ ûâng míín ngûâa da, sa ruöơt Duđng 100

gam bûúêi, 30 gam rûúơu, 30 gam míơt ong ăem híìm caâch thuêy ùn coâ

taâc duơng chûôa ho, long ăúđm Bûúêi giuâp tiïu hoâa töịt hún vađ chûôa

say rûúơu

Voê bûúêi tñnh íịm, võ ăùưng, ngoơt, coâ taâc duơng tan ăúđm, giaêm

ho, ăiïìu hođa khñ, giaêm ăau Voê bûúêi tûúi, gûđng tûúi giaô naât, ăùưp

vađo chöî khúâp xûúng ăau trõ ặúơc bïơnh ăau xûúng khúâp Voê bûúêi

ûúâp ặúđng ùn chûôa say xe, say noâng treê em ăau ăíìy chûúâng buơng

Haơt bûúêi tñnh íịm, võ ăùưng, giaô naât sùưc uöịng duđng chûôa sa

ruöơt, sa nang Toađn böơ quaê bûúêi (caê voê líîn muâi) thaâi nhoê sùưc uöịng

coâ thïí chûôa míín ngûâa da do dõ ûâng

Möơt söị bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng bûúêi

- Ho do phïị nhiïơt: Muâi bûúêi 100 gam, lï tûúi 100 gam, níịu

nhûđ, tra míơt ong hoùơc ặúđng pheđn, tröơn ăïìu ùn

- Dûơ phođng hen suýîn: Möîi ngađy ùn 100-200 gam bûúêi, liïìn

trong 1 tuíìn

- Ùn khoâ tiïu: Voê bûúêi 15 gam, mađng mïì gađ, sún tra möîi loaơi

10 gam, sa nhín 5 gam, sùưc uöịng

- Sûng vuâ nöíi u cuơc: Laâ bûúêi 10 chiïịc, voê bûúêi xanh, böì cöng

anh möîi loaơi 30 gam, sùưc uöịng

- Ăau do sa nang: Haơt bûúêi, tiïíu höìi hûúng, haơt vaêi möîi loaơi

Taâo tađu böí huýịt, kiïơn tyđ

Taâo tađu (ăaơi taâo) lađ loaơi cíy göî nhoê, ruơng laâ, ăíìu muđa heđ ra hoa nhoê mađu vađng nhaơt, quaê haơt hònh bíìu duơc, mađu vađng tûúi, khi chñn mađu tñm síîm Taâo tûúi ùn thúm maât, coâ giaâ trõ dinh dûúông ríịt cao vúâi nhiïìu protein, lipid, axit amin, vitamin A, B2, C, P, caâc nguýn töị vö cú nhû canxi, phöịt pho, sùưt, nhöm Phíìn ùn ặúơc cuêa taâo chiïịm 91% troơng lûúơng quaê, cho nhiïìu nhiïơt lûúơng; ăùơc biïơt, hađm lûúơng vitamin trong taâo ríịt cao Cûâ 100 gam taâo tûúi coâ 380-600 mg vitamin, cao gíịp 70-80 líìn taâo tíy Tûđ cuđi thõt quaê ăïịn haơt taâo, voê cíy, rïî cíy ăïìu lađ nhûông võ thuöịc nöíi tiïịng

Cuöịn saâch y hoơc cöí nhíịt Trung Quöịc lađ "Thíìn nöng baên thaêo kinh" cho biïịt, taâo tađu coâ cöng hiïơu "trõ tađ khñ trong ngûơc buơng, an thíìn, trúơ 12 ặúđng kinh laơc, bònh võ khñ, thöng cûêu khiïịu, böí khñ vađ tín dõch, chûôa suy nhûúơc, phuđ tay chín, ăiïìu hođa caâc võ thuöịc khaâc, duđng líu ngađy ngûúđi thíịy nheơ nhoôm thanh thaên, söịng líu" Taâo ặúơc sûê duơng röơng raôi trong lím sađng, thûúđng duđng ăiïìu hođa caâc võ thuöịc, chûôa suy nhûúơc, böí maâu úê ngûúđi giađ, ýịu, saên phuơ

Tûúng truýìn, nùm Kiïịn An thûâ 24 ăúđi Haân Hiïịn Ăïị, möơt danh y lađ Trûúng Troơng Caênh ăaô thöịng kï 58 bađi thuöịc duđng ăaơi taâo Trong "Baên thaêo cûúng muơc", Lyâ Thúđi Trín liïơt kï 19 bađi thuöịc coâ ăaơi taâo Möơt hoơc giaê Liïn Xö (cuô) duđng maây tñnh ăiïơn tûê nghiïn cûâu 588 bađi thuöịc Trung Hoa, Nhíơt Baên, Triïìu Tiïn, ăaô choơn ra 25 võ thuöịc thûúđng duđng nhíịt, trong ăoâ ăaơi taâo xïịp thûâ 10

ÚÊ nûúâc Anh coâ thíìy thuöịc thûơc nghiïơm chûôa bïơnh suy nhûúơc cho

163 bïơnh nhín, thíịy tíịt caê nhûông trûúđng húơp ùn ăaơi taâo thûúđng xuýn coâ töịc ăöơ höìi phuơc sûâc khoêe nhanh hún 3 líìn so vúâi nhûông ngûúđi chó duđng caâc loaơi vitamin

Gíìn ăíy, qua ăi síu nghiïn cûâu, caâc nhađ y hoơc Trung Quöịc phaât hiïơn nhiïìu taâc duơng cuêa taâo tađu: Böí dûúông sûâc khoêe, thuâc ăííy quaâ trònh töíng húơp protein, tùng cûúđng sûâc ăïì khaâng cuêa cú thïí

Taâo tađu cođn coâ taâc duơng böí gan, tùng cûúđng cú bùưp, haơ huýịt aâp, an

thíìn, dïî nguê, traânh hûng phíịn míîn caêm, haơn chïị sûơ phaât triïín tïị

bađo ung thû, lađm tan ăúđm, giaêm ho, caêi thiïơn dinh dûúông cú tim

Höìng taâo tñnh bònh, böí tyđ võ Taâo tađu phöịi húơp vúâi ăùỉng sím,

baơch truíơt lađ thuöịc böí trung, ñch khñ, chûôa tyđ võ hû nhûúơc Bađi

thuöịc "cam maơch ăaơi taâo thang" phöịi húơp ăaơi taâo vúâi cam thaêo, haơt

mò, chûôa chûâng lo buöìn vö cúâ, thíìn kinh bíịt thûúđng, ngöìi ặâng

khöng ýn, phiïìn muöơn míịt nguê do tím tyđ suy ýịu díîn túâi ím

taơng keâm Taâo tađu phöịi húơp vúâi cam toaơi coâ taâc duơng böí tyđ, ăiïìu

hođa chûâc nùng daơ dađy Nïịu duđng vúâi gûđng tûúi seô coâ taâc duơng ăiïìu

hođa dinh vïơ vađ chûâc nùng tyđ võ

Möơt söị bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng ăaơi taâo

- Lo lùưng, míịt nguê: Taâo tađu 14 quaê, hađnh 7 cuê, sùưc uöịng

- Tyđ võ hû nhûúơc: Taâo tađu boê haơt, síịy khö bùìng lûêa nhoê, taân

böơt, tröơn ăïìu vúâi gûđng söịng Möîi líìn duđng 6 gam, ngađy 2 líìn uöịng

vúâi nûúâc laô ăun söi

- Ăau tim ăöơt ngöơt: Ö mai 1 quaê, taâo tađu 2 quaê, haơnh nhín 7

quaê, taân nhoê Nam giúâi uöịng vúâi rûúơu, nûô giúâi uöịng vúâi giíịm

- Dõ ûâng da: Taâo tađu 10 quaê nhai ùn, ngađy 3 líìn, ùn liïn tuơc

- Tiïíu cíìu trong maâu giaêm: Höìng taâo 120 gam, voê nhín laơc 6

gam, sùưc ăùơc uöịng, ngađy 3 líìn

- Viïm gan vađng da: Taâo tađu 200 gam, nhín tríìn 60 gam,

tiïu sún chó 30 gam, sùưc uöịng ngađy 2 líìn (saâng, chiïìu)

- Phuđ nïì toađn thín: Höìng taâo 1.000 gam, ăaơi kñch 500 gam,

ăöí nûúâc ninh 1 ngađy ăïm Möîi líìn duđng 15 gam, ngađy 2 líìn (saâng,

chiïìu)

- Ra möì höi tröơm: Taâo tađu, ö mai, rïî ma hoađng möîi loaơi 10

gam, sùưc uöịng, ngađy 2 líìn (saâng, chiïìu)

- Míín ngûâa úê treê em: Höìng taâo vûđa ăuê duđng, boê haơt, cho

pheđn chua vađo síịy khö röìi taân thađnh böơt ăùưp

Quaê höìng böí hû, cíìm maâu

Quaê höìng ùn ngoơt, mïìm, chíịt dinh dûúông phong phuâ, ngoaơi

hònh ăeơp nhû chiïịc ăeđn löng nhoê xñu Coâ ríịt nhiïìu chuêng loaơi

höìng, theo thöịng kï cuêa caâc nhađ chuýn mön thò coâ túâi trïn 1.000 giöịng höìng khaâc nhau

Höìng tñnh hađn, võ ngoơt chaât Thõt quaê chûâa protein, lipid, ặúđng gluco, glucoza, nhiïìu loaơi chíịt khoaâng Trong "Baên thaêo cûúng muơc", Lyâ Thúđi Trín ăaô viïịt: "Höìng lađ thûâ quaê ăi vađo tyđ, phïị, huýịt Noâ coâ võ ngoơt, chaât, coâ taâc duơng kiïơn tyđ, saâp trađng, trõ ho, cíìm maâu Nhiïìu böơ phíơn cuêa quaê höìng cuông nhû cíy höìng coâ thïí duđng lađm thuöịc"

Phíịn úê quaê höìng (thõ sûúng) coâ cöng hiïơu thanh nhiïơt, nhuíơn taâo, tan ăúđm giaêm ho, lađ võ thuöịc töịt duđng chûôa viïm niïm maơc miïơng lûúôi, viïm raât hoơng, ho do phïị nhiïơt

Nuâm cuöịng quaê höìng coâ taâc duơng giaâng khñ, trõ nön, úơ húi Thuöịc Ăöng y coâ bađi "Thõ ăïị thang", "Thõ ăïị taân" nöíi tiïịng chûôa nön úơ, húi thúê noâng khaâ hiïơu nghiïơm

Laâ höìng chûâa chíịt hoađng ăöìng cam, coâ taâc duơng haơ huýịt aâp, cíìm maâu, diïơt khuíín tiïu viïm, keâo dađi tuöíi thoơ Uöịng trađ laâ höìng líu ngađy seô lađm cho maơch maâu mïìm ăi, chûôa xú cûâng ăöơng maơch vađ trõ míịt nguê

Nhû víơy, toađn thín cíy höìng lađ nhûông võ thuöịc Nhûng cuông khöng nïn ùn quaê höìng quaâ nhiïìu, khöng ùn vađo luâc ăoâi, khöng nïn ùn cuđng nhûông moân coâ chíịt chua Búêi vò trong quaê höìng coâ chíịt tanin, khi gùơp protein trong dõch tiïu hoâa ặúđng ruöơt seô gíy kïịt tuêa thađnh "soêi höìng", khöng tiïu hoâa ặúơc Nïịu bõ nheơ thò cuông aênh hûúêng túâi sûâc khoêe, bõ nùơng seô díîn túâi tùưc ngheôn ặúđng tiïu hoâa Vò víơy, phuơ nûô laơnh buơng sau khi ăeê khöng ặúơc ùn

Caâc bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng höìng

- Nön úơ, coâ húi noâng: Nuâm cuöịng höìng 3 gam, ăinh hûúng 3 gam, sùưc uöịng

- Chûôa bïơnh trô: Höìng 3 quaê, ắa du 9 gam, sùưc uöịng, ngađy 3 líìn

- Cao huýịt aâp: Laâ höìng 10 gam, sùưc uöịng thay nûúâc cheđ, coâ taâc duơng haơ huýịt aâp, phođng ngûđa xú cûâng ăöơng maơch

- Thöí huýịt, ho khaơc ra maâu: Höìng síịy khö, taân böơt, ngađy duđng 3 líìn, möîi líìn 3 gam

- Viïm da lúê loeât do laơnh, noâng: Voê quaê höìng 50 gam, ăöịt

toađn tñnh, taân nhoê, tröơn vúâi múô lúơn böi

- Traânh thuơ thai: Nuâm cuöịng quaê höìng 50 gam síịy khö, taân

nhoê, chia ăïìu thađnh 6 goâi, trûúâc vađ sau khi hađnh kinh uöịng 1 líìn,

möîi líìn 1 goâi, liïìn trong 3 chu kyđ

Chanh - traâi cíy lađm ăeơp

Chanh thuöơc hoơ cam quyât, coâ hađm lûúơng vitamin C ríịt cao,

ngoađi ra cođn chûâa ặúđng, canxi, phöịt pho, sùưt, caâc loaơi vitamin B1,

B2, A, P, caâc loaơi axit hûôu cú, díìu bay húi, cöìn, glucoxit

Do chanh giađu vitamin nïn coâ thïí haơn chïị vađ haơ huýịt aâp,

lađm dõu cùng thùỉng thíìn kinh, trúơ giuâp tiïu hoâa, phín giaêi ăöơc töị

trong cú thïí Uöịng nûúâc chanh thûúđng xuýn coâ taâc duơng höî trúơ

ăiïìu trõ cao huýịt aâp, nhöìi maâu cú tim, hoaơi huýịt Nûúâc chanh

chûâa nhiïìu axit citric, coâ thïí phođng vađ chûôa soêi thíơn, lađm giaêm búât

soêi úê ngûúđi soêi thíơn maơn tñnh Viïơc ngíơm chanh giuâp trùưng rùng

Chanh cuông coâ taâc duơng ăiïìu trõ khaâ töịt ăöịi vúâi bïơnh viïm khúâp

daơng thíịp, ăaâi thaâo ặúđng, röịi loaơn tiïu hoâa

Chanh cođn lađ myô phíím lađm ăeơp da do coâ nhiïìu axit citric

Chíịt nađy lađm trung hođa kiïìm trïn mùơt da, tûđ ăoâ ngùn ngûđa vađ

lađm míịt sùưc töị xíịu trïn da Ngoađi ra, caâc loaơi vitamin A, C, P

trong chanh coâ thïí híịp thuơ ặúơc qua da, lađm da ăeơp mõn mađng Vò

thïị, chanh thûúđng ặúơc chïị biïịn thađnh kem thúm dûúông da

Voê chanh chûâa díìu bay húi, coâ thïí chiïịt xuíịt ra vitamin P

Vitamin P lađm tùng cûúđng chûâc nùng maơch maâu, ăiïìu tiïịt tñnh

thíím thíịu cuêa mao maơch, coâ taâc duơng nhíịt ắnh trong viïơc ăïì

phođng xuíịt huýịt dûúâi da, xuíịt huýịt naôo Tuöíi treê thûúđng hay

moơc trûâng caâ úê mùơt, xoa möơt ñt díìu chanh seô lađm saơch boâng da, sûê

duơng kiïn trò coâ thïí lađm míịt caâc vïịt ăen do trûâng caâ

Chanh cođn ặúơc duđng ăïí chïị biïịn thađnh trađ chanh, nûúâc giaêi

khaât, nûúâc ga, keơo, baânh Chanh cuông lađ thûâ gia võ cíìn thiïịt trong

bûôa cúm Muđa heđ uöịng nûúâc chanh coâ taâc duơng sinh tín dõch, giaêi

khaât, giaêm noâng

Haơt chanh võ ăùưng, tñnh bònh, coâ cöng hiïơu hađnh khñ, giaêm

ăau Muâi chanh ngíơm coâ taâc duơng tan ăúđm, giaêm ho, kiïơn tyđ, dïî

tiïu hoâa, sinh tín dõch, giaô rûúơu Ngûúđi bõ viïm loeât daơ dađy, nhiïìu

dõch toan thò khöng nïn ùn chanh

Möơt söị bađi thuöịc duđng chanh

- Cao huýịt aâp: Chanh 2 quaê, maô thíìy 10 cuê, rau cíu 30 gam, sún tra 30 gam, sùưc uöịng

- Caêm noâng, phiïìn khaât: Nûúâc chanh 30 ml hođa nûúâc uöịng

- Ho nhiïìu ăúđm: Chanh 2 quaê thaâi vuơn, tra ặúđng pheđn vûđa phaêi, híịp caâch thuêy ùn

- Lao lûơc quaâ ăöơ: Haơt chanh 6 gam taân nhoê, uöịng cuđng rûúơu gaơo 30 gam

- Röịi loaơn tiïu hoâa: Chanh muöịi níịu chaâo ùn

- Soêi thíơn: Nûúâc chanh hođa nûúâc söi uöịng thûúđng xuýn

- Chíịm ăen da mùơt do trûâng caâ: Díìu chanh vûđa ăuê duđng, böi ngađy 2 líìn

- Ăau do sa nang: Haơt chanh, haơt quaê anh ăađo möîi loaơi 50 gam, sao vúâi giíịm, möîi ngađy uöịng 2 líìn (saâng, chiïìu), möîi líìn 10 gam

Quaê cau giaâng khñ, trõ giun

Ngûúđi Trung Quöịc goơi cau lađ tín lang Caâi tïn íịy ăi cuđng vúâi möơt truýìn thuýịt khaâ lyâ thuâ trong dín gian Truýìn thuýịt kïí rùìng, thúđi Viïm Ăïị (tûâc Thíìn Nöng) coâ cùơp vúơ chöìng, vúơ tïn lađ Tín, chöìng tïn lađ Lang Lang vûđa ăeơp trai vûđa thöng minh, duông caêm, chuýn trûđ haơi cho dín, ặúơc nhín dín ýu mïịn Möơt con quyê gian aâc, xaêo quýơt ăaô tòm caâch haôm haơi Lang Tín thûúng chöìng öm xaâc khoâc loâc thaêm thiïịt maôi khöng chõu rúđi Caê hai hoâa thađnh möơt cíy moơc thùỉng ặâng, trïn dûúâi to nhoê bùìng nhau, coâ ăöịt nhû tre mađ khöng hïì röîng, khöng coâ cađnh ngang, chùỉng hïì nghiïng ngaê, daâng hònh ýíu ăiïơu, ra hoa thađnh chuđm, quaê sai chi chñt Ngûúđi ăúđi sau líịy tïn hai vúơ chöìng Tín - Lang ăïí ăùơt tïn cho loađi cíy íịy

Cau cođn liïn quan ăïịn möơt cíu chuýơn thíìn kyđ khaâc nûôa Ngađy xûa úê möơt baên ngûúđi Thaâi thuöơc tónh Vín Nam (Trung Quöịc) coâ cö gaâi xinh ăeơp tïn lađ Lan Hûúng, ýu möơt chađng trai cuđng baên coâ tñnh siïng nùng, duông caêm tïn lađ Nham Phong Khi cha meơ hai ngûúđi ăang chuíín bõ lađm lïî thađnh hön cho hoơ thò buơng cuêa Lan Hûúng böîng möîi ngađy möơt to ra Nham Phong ngúđ Lan Hûúng

khöng cođn chung thuêy Cha meơ nađng cuông thíịy xíịu höí vúâi dín

lađng vađ cha meơ Nham Phong nïn ăaô giíơn dûô ăuöíi nađng ra khoêi

nhađ Lan Hûúng nûúâc mùưt lûng trođng, mang nöîi oan khuíịt luêi thuêi

möơt mònh ăi vađo rûđng cau Ăang luâc vûđa laơnh vûđa ăoâi, nađng haâi ùn

khaâ nhiïìu cau Nađo ngúđ sau hai ngađy, buơng nađng böîng trúê laơi bònh

thûúđng, nađng beđn quay trúê vïì Thò ra, Lan Hûúng sau khi ùn cau

ăaô tííy ặúơc ríịt nhiïìu saân Moơi ngûúđi bíịy giúđ múâi biïịt nađng bõ bïơnh

saân ăïịn to buơng Tûđ ăoâ, taâc duơng tííy giun saân, chûôa ăíìy chûúâng

buơng cuêa cau ặúơc truýìn tûđ ngûúđi nađy qua ngûúđi khaâc Traâi cau

ăaô rûêa ặúơc nöîi ăau cho nađng Lan Hûúng Nham Phong ăaô cuđng

nađng kïịt duýn lađnh, caê baên kñnh cíín tön cíy cau lađ cíy thíìn

Trong "Baên thaêo cûúng muơc", Lyâ Thúđi Trín ăúđi Minh ăaô

trònh bađy: "Cau coâ cöng hiïơu chûôa loêng lyơ, tiïu viïm sûng, sinh cú,

giaêm ăau, trûđ ăúđm, ăúô ho hen, tiïu nûúâc, trõ giun saân, ăíìy buơng, voê

cau trõ gheê lúê" Qua nghiïn cûâu, y hoơc hiïơn ăaơi ăaô chûâng minh, cau

chûâa nhiïìu loaơi kiïìm sinh víơt, thađnh phíìn trõ giun saân coâ hiïơu

quaê lađ chíịt kiïìm tín lang Chíịt kiïìm nađy lađm cho giun saân bõ tï

liïơt vađ ăađo thaêi ra ngoađi, coâ taâc duơng lúân nhíịt ăöịi vúâi saân lúơn Cau

cuông trõ caê saân nhoê, saân ăöịt dađi, saân laâ, giun ăuôa, giun kim, virus

caêm cuâm vađ möơt söị khuíín ngoađi da Theo kinh nghiïơm lím sađng

cuêa Ăöng y, trõ giun saân duđng cau söịng, cođn chûôa ăíìy buơng cíìn sao

chñn

Loaơi cau ặúơc xûê lyâ bùìng nûúâc pheđn, ặúđng trùưng, thaâi laât,

nhoê ñt díìu qúị ặúơc mïơnh danh lađ "keơo thúm miïơng cuêa Trung

Quöịc", ngíơm nhai ríịt thuâ võ Do cau coâ tñnh íịm, giaâng khñ nïn

nhûông ngûúđi bõ khñ hû vađ phín naât, tiïu chaêy khöng ặúơc duđng

Caâc bađi thuöịc chûôa bïơnh bùìng cau

- Ăíìy chûúâng buơng, khoâ chõu trong löìng ngûơc: Cau 12 gam,

chó xaâc 9 gam, tö caâch 9 gam, möơc hûúng 3 gam, sùưc uöịng

- Nön úơ, húi thúê noâng: Cau 12 gam, ăíịt seât ăoê 30 gam (ăun

trûúâc), hoađn phuâc hoa 15 gam (boơc trong vaêi), tö tûê, ăinh hûúng,

baân haơ möîi thûâ 6 gam, sùưc uöịng

- Ăíìy chûúâng buơng, taâo boân: Cau, híơu phaâc, chó thûơc möîi loaơi

9 gam, sinh ăaơi hoađng 6 gam, sùưc uöịng

- Phuđ chín: Cau 15 gam, tña tö, tríìn bò, möơc qua, phođng kyê

möîi thûâ 9 gam, sùưc uöịng