TIẾT 46,47 TONG KET TU VUNG

*TỪ PHỨC: Gồm 2 loại: - Từ ghép: gồm những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.. Khía niệm: Thành ngữ là gì?- Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo

Tiết 46, 47

Tiếng Việt:

I Từ đơn và từ phức:

- Từ đơn là gì? Cho ví dụ Từ đơn là gì? Cho ví dụ * Từ đơn là từ chỉ gồm một tiếng.

VD: nhà, cây, biển, đảo, trời đất

-Từ phức là gì ? Cho VD Từ phức là gì ?

Cho VD.

* Từ phức là từ gồm 2 hoặc nhiều tiếng.

VD: quần áo, trầm bổng, lạnh lùng, đẹp đẽ.

-Từ phức gồm những loại nào? VD?

*TỪ PHỨC: Gồm 2 loại:

- Từ ghép: gồm những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa VD: điện máy, xăng dầu, máy nổ trắng đen, chìm nổi, cá thu…

- Từ láy: gồm các từ phức có quan hệ láy âm giữa tiếng VD: đẹp đẽ, lạnh lùng, nho nhỏ, bâng khuâng, xôn xao, xào xạc, tim tím, đo đỏ, chằm chằm, trơ trơ…

1 Khái niệm:

2 Bài tập:

a Xác đinh từ ghép, từ láy:

+ Từ ghép: ngặt nghèo, giam giữ, bó buộc, tươi tôt, bọt bèo, cỏ cây, đưa đón, nhường nhịn, rơi rụng, mong muốn.

+ Từ láy: nho nhỏ, gật gù, lạnh lùng, xa xôi, lấp lánh.

b Xác đinh từ láy tăng nghĩa và từ láy giảm nghĩa:

- Giảm nghĩa: trăng trắng, đèm đẹp, nho nhỏ, lành lạnh, xôm xốp.

- Tăng nghĩa: nhấp nhô, sạch sành sanh, sát sàn sạt.

II Thành ngữ:

1 Khía niệm:

Thành ngữ là gì?- Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một

ý nghĩa hoàn chỉnh

Nghĩa của thành ngữ: bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen các

từ tạo nên nó; thông qua một số phép như ẩn dụ, so sánh

VD: mẹ tròn con vuông, mặt xanh lanh vàng, ăn cháo

đá bát, chuột sa chĩnh gạo, hàm chó vó ngựa, chó cắn

áo rách, mèo mả gà đồng, lên vai xuống chó, đầu voi

đuôi chuột, già kén…

Phân biệt sự khác nhau giữa thành ngữ và tục ngữ ?

* Phân biệt

- Thành ngữ thưư

ờng là một ngữ cố

định biểu thị khái

niệm

- Tục ngữ thưường là một câu biểu thị phán

đoán, nhận định

2 Xác định thành ngữ, tục ngữ:

a Thành ngữ:

- Đánh trống bỏ dùi: làm việc khụng đến nơi đến chốn, thiếu trách nhiệm

- Đực voi đòi tiên: lòng tham vô độ…

- Nước mắt cá sấu: hành động giả dối được che đạy một cách tinh vi, rất dễ đánh lừa kẻ nhẹ dạ cả tin

b Tục ngữ:

- Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng

- Chó treo mèo đậy

Tìm hai thành ngữ có hai yếu tố chỉ động vật, hai thành ngữ có yếu tố chỉ thực vật Giải thích ý nghĩa và đặt câu với mỗi thành ngữ tìm đưược ?

a Hai thành ngữ có

yếu tố chỉ động vật :

b Hai thành ngữ có yếu tố chỉ thực vật :

-Mỡ để miệng mốo

- Mốo mự vớ phải cỏ

rỏn

- Cỡi ngựa xem hoa

- Bốo dạt mõy trụi

III Nghiã của từ:

Nghĩa của từ là gì? 1 Khái niệm:

Nghĩa của từ là nội dung ( sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị

2 Bài tập :

Chọn cách hiểu đúng trong những cách hiểu sau?

a) đức tớnh rộng lượng dễ thụng cảm với người cú sai lầm

và dễ tha thứ

b) rộng lượng, dễ thụng cảm với người cú sai lầm và dễ tha thứ

b) rộng lượng, dễ thụng cảm với người cú sai lầm và dễ tha thứ

Độ lượng là:

Cách giải thích b là đúng, vì dùng từ rộng lượng định nghĩa cho từ

độ lượng ( giải thích bằng từ đồng nghĩa) phần còn lại cụ thể hoá cho

từ rộng lượng.

Cách giải thích a không hợp lí, vì dùng danh từ để định nghĩa tính từ.

IV Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ.

1 Khái niệm

*Từ có thể có một nghĩa hay nhiều nghĩa :

- Từ một nghĩa: xe đạp, máy nổ, bọ nẹt…

- Từ nhiều nghĩa: chân, mũi, xuân…

chớn

chớn soỏng chớn muứi chớn roọ

* Chuyển nghĩa là hiện tượng thay đổi nghĩa của từ, tạo

ra từ nhiều nghĩa:

- Trong từ nhiều nghĩa có:

+ Nghĩa gốc: là nghĩa xuất hiện từ đầu , làm cơ sở để

hình thành các nghía khác

+ Nghĩa chuyển: là nghĩa được hình thành trên cơ sở

nghĩa gốc

- Thông thường, trong câu, từ chỉ có một nghĩa nhất

định Tuy nhiên , trong một số trường hợp từ có thể hiểu

đồng thời theo cả nghĩa gốc và nghĩa chuyển

Tửứ “hoa” duứng theo nghúa goỏc hay nghúa chuyeồn?

Từ “ hoa” trong “ thềm hoa” , “lệ hoa” được dùng theo nghĩa chuyển Tuy nhiên không được xem đấy

là hiện tượng chuyển nghĩa làm xuất hiện từ nhiều nghĩa, vì nghĩa chuyển này của từ hoa chỉ là nghĩa chuyển lâm thời, nó chưa làm thay đổi nghĩa của từ, chưa thể đưa vào từ điển

V Từ đồng âm:

1 Khái niệm:

Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh nhưư

ng nghĩa khác xa nhau

Phân biệt sự khác nhau giữa hiện tưượng từ nhiều

nghĩa với hiện tưượng từ đồng âm ? Trong hai trưường hợp (a) và (b) đó trường hợp nào có hiện tưượng từ nhiều nghĩa, trưường hợp nào có hiện tưư ợng từ đồng âm ? Vì sao ?

2 Bài tập:

a Có hiện tưượng chuyển nghĩa, vì nghĩa của từ “lá”

trong “lá phổi” có thể coi là kết quả chuyển nghĩa của từ

“lá” trong “lá xa cành”

b Có hiện tưượng đồng âm, vì hai từ có vỏ ngữ âm giống nhau “đưường” những nghĩa khác nhau