Vội vàng (ngữ văn 10)

2.1 Tình yêu cuộc sống trần thế thiết tha “Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đừng bay đi” => Mở đầu bài thơ, tác giả đã thể hiện những mon

Văn bản V I Ộ

XUÂN DIỆU

Trường THPT Thái Bình

Tiết 43

I TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1 XUÂN DIỆU:

 Vài nét về tiểu sử:

• Xuân Diệu (1916 – 1985), tên khai sinh là

Ngô Xuân Diệu.

• Xuất thân trong một gia đình nhà nho, quê

cha ở Hà Tĩnh, quê mẹ ở Bình Định Xuân

Diệu lớn lên ở Quy Nhơn

• Sau khi tốt nghiệp tú tài, ông làm công

chức ở Mỹ Tho rồi ra Hà Nội gia nhập

nhóm Tự lực văn đoàn, sống bằng nghề

viết văn

• Tham gia Mặt trận Việt Minh từ trước

CMT8 và là một trong những trụ cột của

Hội nhà văn Việt Nam.

• Được bầu làm Viện sĩ thông tấn Viện Hàn

lâm nghệ thuật Cộng hòa dân chủ Đức

 Sự nghiệp sáng tác:

Xuân Diệu để lại một sự nghiệp

văn học lớn, tiêu biểu là các tập

thơ:

• Thơ thơ (1938)

• Gửi hương cho gió (1945)

• Riêng chung (1960)…

 Phong cách thơ:

• Xuân Diệu là nhà thơ của tình yêu, của mùa xuân và tuổi trẻ với một giọng thơ sôi nổi, đắm say, yêu đời tha thiết.

• Thơ Xuân Diệu thể hiện một sức sống mới, một nguồn cảm xúc mới, quan niệm sống mới mẻ cùng với những cách tân nghệ thuật đầy sáng tạo.

• => Xuân Diệu được mệnh danh

là “ông hoàng của tình yêu”,

“nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới” (Hoài Thanh)

2 TÁC PHẨM

• Vội vàng in trong

tập “Thơ thơ”.

• Là một trong

những bài thơ tiêu biểu nhất của Xuân Diệu trước Cách

mạng tháng Tám

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Bố cục:

Bài thơ có thể chia làm 3 phần:

+ Phần 1: Từ đầu… “Nắng hạ mới hoài xuân” => Tình

yêu cuộc sống trần thế tha thiết

+ Phần 2: Tiếp theo… “Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao

giờ nữa…” => Nỗi băn khoăn trước sự trôi đi nhanh

chóng của thời gian và sự ngắn ngủi của kiếp người

+ Phần 3: Còn lại => Lời giục giã mọi người hãy tận

hưởng những giây phút quý giá, tươi đẹp của cuộc sống

2 Phân tích

+ Nhóm 1 : Tìm tất cả những danh từ chỉ sự vật,

thiên nhiên Từ “xuân ” được sử dụng bao

nhiêu lần trong bài thơ?

+ Nhóm 2 : Tìm tất cả những động từ tác giả đã

sử dụng trong bài thơ và nhận xét về hệ thống động từ ấy?

+ Nhóm 3 : Tìm tất cả những tính từ tác giả đã

dùng và nhận xét về những tính từ ấy?

2.1 Tình yêu cuộc sống trần thế thiết tha

“Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi”

=> Mở đầu bài thơ, tác giả đã thể hiện những mong

muốn táo bạo, mãnh liệt của mình (tắt nắng, buộc gió) để giữ mãi những vẻ đẹp, hương sắc của trần gian

+ Từ “này đây” được nhắc lại 5 lần trong những câu tiếp theo có tác dụng nhấn mạnh, thể hiện sự say mê, tha thiết của nhân vật trữ tình (tôi) trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời

+ Hệ thống hình ảnh: “ong bướm- tuần tháng mật”, “hoa của đồng nội xanh rì”, “lá của cành tơ phơ phất”, “yến oanh”, “ánh sáng”… đã cho thấy một bức tranh thiên nhiên của mùa xuân tươi mới, căng tràn sức sống, với

tất cả sự “xanh non, biếc rờn” của cỏ cây, hoa lá.

+ “Và này đây ánh sáng chớp hàng mi”; “Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”: Xuân Diệu đã lấy con người làm chuẩn mực cho thiên nhiên, quy chiếu thiên nhiên về vẻ đẹp của 1 giai nhân => Cách cảm nhận mới

mẻ, hiện đại của Xuân Diệu

Tiểu kết

=> Đó là bức tranh mùa xuân của thiên nhiên, của tuổi trẻ và của lòng người Xuân Diệu đã nhìn thiên nhiên qua lăng kính của tình yêu, qua cặp mắt của tuổi trẻ, nhờ vậy mà thiên nhiên, cảnh vật đều nhuốm màu tình tứ, tràn ngập xuân tình Hình ảnh thiên nhiên và sự sống vừa gần gũi, thân quen, vừa quyến rũ Xuân Diệu đã phát hiện ra một thiên đường ngay trên mặt đất mà không hề xa lạ với chúng ta

“Tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửa”

• Câu thơ bị ngắt nhịp một cách bất ngờ, đột ngột (dấu chấm giữa dòng thơ) + từ “nhưng”

=> báo hiệu cho một sự biến đổi tâm trạng, cảm xúc của nhân vật trữ tình trong những câu thơ tiếp theo

• Đó là sự chuyển biến từ trạng thái say mê, vội vàng, cuốn quýt sang tâm trạng băn khoăn, hoài nghi của tác giả trước bước đi nhanh chóng của thời gian

CÂU HỎI THẢO LUẬN

CHUNG

Em có nhận xét gì về sự thay đổi giữa các câu thơ đầu và những câu thơ tiếp theo?

Gợi ý: + Về hình ảnh

+ Về từ ngữ

+ Về nhịp điệu thơ.

2.2 Nỗi băn khoăn trước sự trôi đi nhanh chóng của thời gian và

sự ngắn ngủi của kiếp người.

“Xuân đương tới , nghĩa là xuân đương qua ,

Xuân còn non , nghĩa là xuân sẽ già

Và xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.”

+ Cấu trúc: A nghĩa là B (câu định nghĩa)

⇒ Thể hiện sự chiêm nghiệm, triết lí về thời gian, về cuộc sống.

+ Phép đối: đương tới >< đương qua

còn non >< sẽ già



Ý thức về sự trôi chảy của thời gian Sự cảm nhận của Xuân Diệu về thời gian rất “mới”: thời gian tuyến tính , một đi không trở lại Nó khác với quan niệm thời gian tuần hoàn của người xưa

+ “Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất”: cuộc đời con người ngắn ngủi, hữu hạn Mùa xuân của đời người, của tuổi trẻ rồi cũng sẽ trôi đi nhanh chóng, “chẳng hai lần thắm lại”

=> Với sự nhạy cảm về bước đi nhanh chóng của thời gian, lấy cái hữu hạn của đời người, lấy tuổi trẻ làm thước đo thời gian, Xuân Diệu được coi là “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới”.

Do ý thức sâu sắc về sự trôi chảy quá nhanh của thời gian như vậy, cảm nhận của Xuân Diệu về thời gian mang đầy tính mất mát :

“Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi

Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt

Con gió xinh thì thào trong lá biếc

Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi ?

Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi

Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?”

=> Cái nhìn độc đáo của Xuân Diệu: mỗi khoảnh khắc trôi qua là một sự mất mát, chia lìa Mỗi sự vật trong

vũ trụ đang từng giây, từng phút ngậm ngùi, chia ly, tiễn biệt

TIỂU KẾT

Cảm nhận thời gian tuyến tính, chảy trôi, một đi không trở lại, xét đến cùng là do sự ý thức sâu sắc về cái tôi cá nhân , về sự tồn tại có ý nghĩa

của mỗi cá nhân trong đời người; nâng niu, trân trọng từng phút, từng giây của cuộc đời, nhất là những tháng năm tuổi trẻ.

2.3 Lời giục giã mọi người hãy tận hưởng những giây phút quý giá, tươi đẹp của cuộc sống.

“ Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều.”

=> Cụm từ “ta muốn” được nhắc lại 4 lần, đặt ở đầu

câu, và việc sử dụng hàng loạt động từ mạnh (ôm, riết, say, thâu) => nhấn mạnh khao khát mãnh liệt, tột bậc của nhà thơ: muốn “ôm” lấy tất cả, chiếm lĩnh và tận hưởng tất cả vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống và của cả tình yêu khi chúng đang còn ở độ tươi mới, căng tràn

“Cho chếnh choáng mùi hương, cho đã đầy ánh sáng Cho no nê thanh sắc của thời tươi”

=> Những động từ chỉ mức độ mạnh, có tính chất tăng tiến, thể hiện sự đắm say, khao khát tận hưởng tất cả những gì mà cuộc đời ban tặng cho mình.

“Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi”: Câu thơ là đỉnh điểm của sự khao khát mãnh liệt muốn

“chiếm hữu” của nhà thơ (động từ “cắn” đã thể

hiện điều đó).

=> Niềm “khát khao giao cảm với đời”.

TIỂU KẾT

Không thể níu kéo được thời gian, vậy thì chỉ còn một cách là hãy mau lên, “vội vàng” lên, hãy sống mãnh liệt, sống hết mình cho những giây phút của tuổi trẻ, đừng để hoài phí bất kì một giờ khắc nào.

=> Quan niệm sống mới mẻ, tích cực, thấm đượm tinh thần nhân văn.

“Sống toàn tim, toàn trí, toàn hồn Sống toàn thân và thức nhọn giác quan”

(Xuân Diệu)

III TỔNG KẾT

1 Về nội dung:

Bài thơ thể hiện niềm khao khát sống mãnh liệt,

sống hết mình và quan niệm về thời gian, tuổi trẻ, hạnh phúc của Xuân Diệu

2 Về nghệ thuật:

+ Thể thơ tự do diễn tả mạch cảm xúc dồi dào của

tác giả

+ Sự kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và luận lí

+ Giọng điệu thơ sôi nổi, nồng thắm

+ Hình tượng thơ phong phú, mới mẻ, giàu sáng tạo

Chúc các em học tốt!